Examkin

Kuruluş Dönemi (1299-1453)

45 questions

Question 1Question →

Osmanlı Devleti'nin 12991299-14531453 yılları arasını kapsayan Kuruluş Dönemi'nde meydana gelen siyasi, askeri veya idari gelişmelerden biri değildir?

  1. A
    Yaya ve Müsellem adıyla ilk düzenli ordunun kurulması
  2. Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) ile Yeniçeri Ocağı'nın tamamen kaldırılmasıAnswer
  3. C
    Rumeli Beylerbeyliği'nin kurularak Balkanlar'daki idari yapının güçlendirilmesi
  4. D
    Ankara Savaşı sonrasında şehzadeler arasında taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri'ne girilmesi
  5. E
    Sultan unvanının ilk kez bir Osmanlı hükümdarı tarafından resmen kullanılması

Answer

Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (18261826) Kuruluş Dönemi (12991299-14531453) gelişmesi değil, Dağılma Dönemi gelişmesidir.
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye), 18261826 yılında II. Mahmud döneminde gerçekleşmiştir. Bu olay Kuruluş Dönemi değil, Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi içindeki en önemli askeri reformlardan biridir.

Step-by-Step Solution

1
Dönem analizi yapma
Osmanlı Kuruluş Dönemi'nin 12991299 yılında kurulup 14531453 İstanbul'un Fethi ile sona erdiği belirlenir.
Olayların kronolojik olarak bu tarih aralığında olup olmadığını denetlemek gerekir.
2
Seçenekleri değerlendirme
Yaya ve Müsellem ordusu (Orhan Bey), Rumeli Beylerbeyliği (I. Murad), Fetret Devri (Yıldırım Bayezid sonrası) ve Sultan unvanı (Orhan Bey) Kuruluş Dönemi kapsamındadır.
Bu gelişmelerin tamamı 14531453 öncesine aittir.
3
Yanlış olanı saptama
Vaka-i Hayriye olarak bilinen Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayının 1919. yüzyılda (18261826) gerçekleştiği tespit edilir.
Bu olay Kuruluş Dönemi'nden yaklaşık 400400 yıl sonra yaşanmıştır.

Key Concept

Osmanlı Devleti Dönemlendirmesi ve Kuruluş Dönemi Kronolojisi

Alternative Method

Soru kökündeki 'Kuruluş Dönemi' ifadesi ile seçeneklerdeki olayların ait olduğu padişahları eşleştirerek kronolojik bir eleme yapılabilir.
Estimated Time:45s
Question 2Question →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (1299-1453) Anadolu'da siyasi birliği sağlama çalışmaları doğrultusyla farklı beyliklerle farklı ilişkiler kurulmuş ve toprak kazanımları çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen beylik ve topraklarının Osmanlı'ya katılım yöntemi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Karesioğulları - Beylik içindeki taht kavgalarından faydalanılarak toprakların doğrudan ilhak edilmesi
  2. B
    Germiyanoğulları - Şehzade Bayezid ile Devlet Hatun'un evlenmesi sonucu çeyiz yoluyla toprak alınması
  3. C
    Hamitoğulları - Isparta ve çevresindeki bazı şehirlerin stratejik nedenlerle altın karşılığında satın alınması
  4. Karamanoğulları - Anadolu Türk siyasi birliğini koruma düşüncesiyle gönüllü bir şekilde Osmanlı egemenliğinin tanınmasıAnswer
  5. E
    Aydınoğulları - Yıldırım Bayezid'in Batı Anadolu seferi sonucunda askerî güç kullanılarak devlete katılması

Answer

Karamanoğulları'nın Anadolu Türk siyasi birliğini koruma düşüncesiyle gönüllü olarak Osmanlı'ya katıldığı ifadesi yanlıştır; çünkü bu beylik Osmanlı'nın en büyük rakibi olmuştur.
Karamanoğulları seçeneği yanlıştır çünkü bu beylik kendisini Anadolu Selçuklu Devleti'nin tek meşru varisi olarak görmüş ve Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki en çetin rakibi haline gelmiştir. Osmanlı'ya karşı sık sık Haçlılar ve Bizans ile bile iş birliği yapmışlar, hiçbir zaman gönüllü bir şekilde birliğe katılmamışlardır. Tam olarak ancak II. Bayezid döneminde kontrol altına alınabilmişlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlı Devleti'nin Anadolu Türk Siyasi Birliğini (ATSB) sağlama yöntemlerini hatırla.
Osmanlı; ilhak (savaş/güç), satın alma, çeyiz (vasiyet/evlilik) gibi yöntemler kullanmıştır.
Her beyliğin Osmanlı'ya katılma süreci farklı siyasi ve askeri şartlara dayanır.
2
Seçeneklerdeki beylik-yöntem eşleşmelerini tarihsel gerçeklerle karşılaştır.
Karesi (İlhak), Germiyan (Çeyiz), Hamit (Satın alma) ve Aydın (Savaş) eşleşmeleri doğrudur.
Bu yöntemler Kuruluş Dönemi padişahlarının (Orhan Bey, I. Murad, Yıldırım Bayezid) izlediği politikalardır.
3
Karamanoğulları'nın Osmanlı ile olan ilişkisini analiz et.
Karamanoğulları kendilerini Anadolu Selçuklu Devleti'nin mirasçısı gördükleri için Osmanlı'ya sürekli direnmişlerdir.
İki beylik arasındaki mücadeleler Kuruluş'tan Yükselme Dönemi'ne (II. Bayezid zamanına) kadar sürmüştür.

Key Concept

Anadolu Türk Siyasi Birliğini Sağlama Yöntemleri
Question 3Question →

Osmanlı Devleti, Kuruluş Dönemi (1299-1453) boyunca hem Anadolu Türk siyasi birliğini sağlama yolunda adımlar atmış hem de Balkanlar'da kalıcı bir Türk hakimiyeti kurmaya çalışmıştır. Bu süreçte askeri başarıların yanı sıra siyasi ve idari pek çok değişim yaşanmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde gerçekleşen gelişmelerden biri değildir?

  1. A
    Karesioğulları Beyliği’nin Osmanlı topraklarına katılmasıyla ilk kez denizcilik faaliyetlerinin başlaması
  2. B
    Sırpsındığı Savaşı ile Haçlı ordularına karşı ilk büyük galibiyetin elde edilmesi
  3. C
    Ankara Savaşı sonrası yaşanan Fetret Devri ile devletin dağılma tehlikesi geçirmesi
  4. D
    II. Kosova Savaşı sonucunda Balkanlar’daki Türk hakimiyetinin kesinleşmesi
  5. Kırım’ın fethi ile Karadeniz’in bir 'Türk Gölü' haline gelmesiAnswer

Answer

Kırım'ın fethi ile Karadeniz'in bir Türk Gölü haline gelmesi
Kırım'ın fethi ve bu sayede Karadeniz'in bir 'Türk Gölü' haline gelmesi, 1475 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde gerçekleşmiştir. 1453 İstanbul'un Fethi ile Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi'ni tamamlayarak Yükselme Dönemi'ne girdiği için, 1475 yılındaki bu gelişme Kuruluş Dönemi kapsamında değerlendirilemez.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki olayların kronolojik tarihlerini ve hangi padişah dönemine ait olduklarını belirleyin.
Karesioğulları (Orhan Bey), Sırpsındığı (I. Murad), Fetret Devri (Yıldırım Bayezid/Çelebi Mehmed), II. Kosova (II. Murad) olarak belirlenir.
Soruda istenen 1299-1453 (Kuruluş Dönemi) aralığını kontrol etmek için zaman çizelgesi gereklidir.
2
Kırım'ın fethinin tarihini ve dönemsel konumunu analiz edin.
Kırım'ın fethi 1475 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde gerçekleşmiştir.
1453 İstanbul'un Fethi ile Kuruluş Dönemi bitip Yükselme Dönemi başladığı için 1475 tarihi Kuruluş Dönemi dışındadır.
3
Elde edilen verileri sorudaki 'değildir' olumsuz köküne göre değerlendirerek doğru seçeneği işaretleyin.
Kırım'ın fethinin Yükselme Dönemi olayı olduğu kesinleşir.
Diğer tüm seçenekler 1453 öncesi Kuruluş Dönemi'ne aittir.

Key Concept

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi (1299-1453) Siyasi Gelişmeleri
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Osmanlı Devleti'nin erken dönemlerinde askeri gücün sürekliliğini sağlamak için geliştirilen kurumsal yapılar, zamanla stratejik ihtiyaçlara ve siyasi krizlere göre dönüşüm geçirmiştir. I.MuradI. Murad döneminde hayata geçirilen ve "savaşta elde edilen esirlerin beşte birinin orduya alınması" esasına dayanan Pençik Sistemi, Ankara Savaşı sonrasında yaşanan siyasi otorite boşluğu sürecinde işlevselliğini yitirmiştir. Bu tıkanıklığı aşmak amacıyla temelleri Çelebi Mehmed döneminde atılan ve II.MuradII. Murad döneminde kanunlaştırılan Devşirme Sistemi devreye girmiştir.

Bu iki sistem arasındaki yapısal farklar ve tarihsel dönüşüm süreci dikkate alındığında, Devşirme Sistemi’ne geçişin nedenleri veya sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Fetret Devri ile birlikte fetihlerin duraklaması sonucu Pençik Sistemi'nin ihtiyaç duyduğu insan kaynağının temin edilememesi
  2. B
    Pençik sisteminden gelen askerlerin devlete olan sadakatinin, kendi tebaasından seçilen devşirmelere göre daha riskli görülmesi
  3. Devşirme Sistemi ile orduda ve bürokraside Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığının artırılarak yerel hanedanların etkisinin kırılmak istenmesiAnswer
  4. D
    Balkanlar'daki gayrimüslim tebaanın çocuklarının sistemli bir şekilde eğitilerek devletin sadık birer kulu haline getirilmesi
  5. E
    Merkezi otoriteyi sarsabilecek güçlü aristokratik ailelerin oluşmasını engellemek amacıyla doğrudan padişaha bağlı bir askeri yapının kurulması

Answer

Devşirme Sistemi ile orduda ve bürokraside Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığının artırılması ifadesi yanlıştır; çünkü bu sistemin amacı Türk aristokrasisini dengelemek için gayrimüslim kökenli bir kul sınıfı oluşturmaktır.
Devşirme Sistemi, Osmanlı merkezi otoritesini güçlendirmek amacıyla gayrimüslim tebaadan seçilen çocukların Müslüman-Türk kültürüyle yetiştirilip padişahın 'kulu' haline getirilmesidir. Bu sistemin en temel siyasi amacı, devlet yönetiminde ve orduda güç kazanabilecek Türk kökenli aristokrat ailelerin (Çandarlı ailesi gibi) nüfuzunu dengelemek ve sadece padişaha sadık bir bürokrasi/ordu sınıfı oluşturmaktır. Dolayısıyla, bu sistemin Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığını artırmak gibi bir hedefi yoktur; aksine bu ağırlığı dengelemek için kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Pençik ve Devşirme sistemlerinin insan kaynağını karşılaştırın.
Pençik sisteminin savaş esirlerine (dış kaynak), Devşirme sisteminin ise devletin kendi gayrimüslim tebaasına (iç kaynak) dayandığı tespit edilir.
Sistemlerin temel yapısal farkını anlamak için kaynaklarını belirlemek gerekir.
2
Ankara Savaşı ve Fetret Devri'nin askeri sisteme etkisini analiz edin.
Fetihlerin durmasıyla Pençik kaynağının kesildiği ve yeni bir yöntem olarak Devşirme'nin zorunlu hale geldiği görülür.
Tarihsel dönüşümün arkasındaki siyasi ve askeri gerekçeyi belirlemek için.
3
Sistemin merkezi otorite ve toplumsal sınıflar üzerindeki amacını değerlendirin.
Devşirme sisteminin, Türk kökenli ailelerin (aristokrasi) gücünü sınırlamak ve padişaha doğrudan bağlı bir sınıf yaratmak için kullanıldığı anlaşılır.
Doğru olmayan seçeneği (Türk kökenli ağırlığının artması) elemek için.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde askeri ve idari kurumsallaşma süreci: Pençik'ten Devşirme'ye geçişin stratejik nedenleri.

Alternative Method

Sistemin ismine odaklanın: 'Devşirme' kelimesi 'toplamak' anlamına gelir ve mevcut tebaadan toplanan çocukları ifade eder. Seçeneklerde 'Türk kökenli ağırlığının artması' ifadesi sistemin 'kul' mantığıyla temelden çelişir.
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question →

Osmanlı Devleti’nde sınırların hızla genişlemesine bağlı olarak I.MuradI. Murad Dönemi’nde idari, askerî ve mali alanlarda kurumsallaşma çalışmalarına hız verilmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi I.MuradI. Murad Dönemi'nde bu amaçla gerçekleştirilen faaliyetlerden biri değildir?

  1. A
    Veraset sisteminde değişiklik yapılarak 'Ülke padişah ve oğullarınındır.' anlayışına geçilmesi
  2. B
    Rumeli'deki idari yapıyı düzenlemek amacıyla Manastır merkezli Rumeli Beylerbeyliği'nin kurulması
  3. C
    Kapıkulu Ordusu'nun temellerini oluşturan Pençik Sistemi'nin ve Yeniçeri Ocağı'nın kurulması
  4. D
    Devletin mali ve hukuki işlerini yürütmek üzere Defterdarlık ve Kazaskerlik makamlarının oluşturulması
  5. Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamlaştırmak amacıyla Kütahya merkezli Anadolu Beylerbeyliği'nin kurulmasıAnswer

Answer

Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamlaştırmak amacıyla Kütahya merkezli Anadolu Beylerbeyliği'nin kurulması Yıldırım Bayezid dönemine ait bir gelişmedir.
Kütahya merkezli Anadolu Beylerbeyliği, Yıldırım Bayezid döneminde Anadolu'daki Türk beyliklerinin büyük ölçüde Osmanlı topraklarına katılması ve bu geniş coğrafyanın idari yönetimini kolaylaştırmak amacıyla kurulmuştur. Bu nedenle I. Murad dönemine ait değildir.

Step-by-Step Solution

1
I.MuradI. Murad dönemi kurumsallaşma faaliyetlerini hatırla.
I.MuradI. Murad döneminde veraset sistemi değişmiş, Rumeli Beylerbeyliği, Yeniçeri Ocağı (Pençik), Kazaskerlik ve Defterdarlık kurulmuştur.
Soru kökünde belirtilen döneme ait olmayan gelişmeyi bulmak için temel bilgileri filtrelemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki beylerbeyliği ayrımını analiz et.
Rumeli Beylerbeyliği I.MuradI. Murad (merkez Manastır), Anadolu Beylerbeyliği ise Yıldırım Bayezid (merkez Kütahya) döneminde kurulmuştur.
Osmanlı idari tarihinde beylerbeyliklerin kuruluş sırası ve kurucuları en sık karıştırılan ve ayırt edici olan noktalardır.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Teşkilatlanma Faaliyetleri

Practice More

Osmanlı Devleti'nde Orhan Bey ve I. Murad arasındaki teşkilatlanma farklarını bir tablo üzerinde çalışmak, kurumların 'ilk'lerini ezberlemenize yardımcı olur.
Estimated Time:50s
Question 6Question →

Osmanlı Beyliği’nin Orhan Bey döneminde Balıkesir ve çevresinde hüküm süren Karesioğulları Beyliği’ni topraklarına katması, devletin jeopolitik konumunda stratejik bir kırılma noktası yaratmıştır.

Bu gelişmenin Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Osmanlı Devleti'nin ilk kez düzenli bir deniz gücüne ve donanmaya sahip olması
  2. B
    Anadolu Türk siyasi birliğini sağlama yolunda ilk somut adımın atılması
  3. Osmanlı veraset sisteminde 'Ülke padişah ve oğullarındır' kuralının benimsenmesiAnswer
  4. D
    Rumeli'ye yapılacak geçiş ve fetih hareketleri için coğrafi bir üs elde edilmesi
  5. E
    Hacı İlbey ve Evrenos Bey gibi tecrübeli komutanların Osmanlı askeri kadrosuna katılması

Answer

Osmanlı veraset sistemindeki 'Ülke padişah ve oğullarındır' düzenlemesi, Orhan Bey döneminde Karesioğulları'nın alınmasıyla değil, I. Murad döneminde merkeziyetçiliği artırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Karesioğulları Beyliği'nin alınması siyasi ve askeri bir genişleme adımıdır. Veraset sistemindeki 'Ülke padişah ve oğullarındır' kuralı ise devletin iç yapısını düzenleyen ve I.MuradI. Murad döneminde hayata geçirilen idari bir reformdur. Bu nedenle Karesioğulları'nın alınmasıyla doğrudan bir ilişkisi bulunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Karesioğulları Beyliği'nin alınma dönemini belirle.
Karesioğulları, 13451345 yılında Orhan Bey döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Sorunun tarihsel çerçevesini çizmek için beyliğin alınış dönemini bilmek gerekir.
2
Bu gelişmenin askeri, siyasi ve coğrafi sonuçlarını analiz et.
Donanma sahibi olunması, ilk kez bir Türk beyliğinin alınması (ATSB adımı), Rumeli yolu açılması ve tecrübeli komutanların (Hacı İlbey vb.) kazanılması bu dönemin sonuçlarıdır.
Seçeneklerin doğruluğunu olay-sonuç ilişkisiyle test etmek gerekir.
3
Yanlış olan idari düzenlemeyi tespit et.
Veraset sistemindeki 'Padişah ve oğulları' kuralı I.MuradI. Murad dönemine aittir.
Kuruluş dönemindeki hükümdarlar arası kurumsal farkları ayırt etmek KPSS Tarih sorularında temel beceridir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'ndeki stratejik genişleme ve kurumsallaşma adımları arasındaki farklar.

Hints

1
Karesioğulları'nın coğrafi konumunu ve sahip olduğu askeri imkânları (denizcilik gibi) düşünün.
2
Osmanlı veraset sisteminde 'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışından ilk ayrılışın hangi padişah döneminde olduğunu hatırlayın.
3
Karesioğulları'nın alınması Orhan Bey dönemiyken, veraset sistemindeki daralma (padişah ve oğulları) I. Murad döneminde gerçekleşmiştir.

Practice More

Orhan Bey dönemi ile I. Murad dönemi arasındaki 'kurumsallaşma' farklarını bir tablo yaparak karşılaştırmak, bu tür kronolojik ve idari soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (12991299-14531453) Balkanlar'daki Türk ilerleyişini durdurmak amacıyla Avrupa devletleri tarafından oluşturulan Haçlı ittifaklarına karşı yapılan mücadeleler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

  1. A
    Sırpsındığı Savaşı
  2. B
    I. Kosova Savaşı
  3. C
    Niğbolu Savaşı
  4. D
    Varna Savaşı
  5. Koyunhisar SavaşıAnswer

Answer

Koyunhisar Savaşı, bir Haçlı ittifakına karşı değil, doğrudan Bizans İmparatorluğu'na karşı yapılmıştır.
Koyunhisar (BafeusBafeus) Savaşı, 13021302 yılında Osman Bey döneminde Bizans İmparatorluğu'nun merkezi ordusuna karşı kazanılan ilk büyük zaferdir. Bu savaşta Osmanlı'nın karşısında geniş bir Avrupa Haçlı koalisyonu değil, yerel ve merkezi Bizans kuvvetleri bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kısıtlamayı belirle.
Mücadelenin hem Kuruluş Dönemi'nde olması hem de 'Haçlı ittifakına' karşı yapılmış olması gerekir.
Soruda istenen 'olumsuz' özelliği (Haçlı savaşı olmayanı) bulmak için her şıkkın rakibi analiz edilmelidir.
2
Seçeneklerdeki savaşların rakiplerini analiz et.
Sırpsındığı, I. Kosova, Niğbolu ve Varna savaşları Balkan devletleri ve Avrupa koalisyonlarından oluşan Haçlı ordularına karşıdır. Koyunhisar ise Bizans ile yapılmıştır.
Haçlı savaşları genellikle Osmanlı'nın Balkanlar'daki varlığına tepki olarak doğarken, Koyunhisar Anadolu'daki Bizans tekfurları ve merkezi ordusuna karşı bir büyüme hamlesidir.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Haçlı Savaşları
Estimated Time:50s
Question 8Question →

Osmanlı Devleti’nin 12991299-14531453 yılları arasını kapsayan Kuruluş Dönemi’nde, beylikten devlete geçiş süreci askeri zaferler ve idari kurumların oluşturulmasıyla hız kazanmıştır. Bu süreçte görev alan padişahlar ve gerçekleşen olaylar hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Orhan Bey döneminde Bizans ile yapılan Maltepe (Pelekanon) Savaşı sonucunda İznik ve İzmit'in fethi kolaylaşmış, Kocaeli Yarımadası'ndaki Bizans hakimiyeti sona ermiştir.
  2. B
    I.I. Murad döneminde, Balkanlar'daki fetihlerin kalıcı hale getirilmesi ve idari işleyişin düzenlenmesi amacıyla merkezi Manastır olan Rumeli Beylerbeyliği kurulmuştur.
  3. C
    Yıldırım Bayezid, Niğbolu Savaşı'nda elde ettiği zafer sonrasında Abbasi Halifesi'nden 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını alarak Anadolu Türk birliğini sağlama yolunda dini meşruiyet kazanmıştır.
  4. II.II. Murad döneminde imzalanan Edirne-Segedin Antlaşması ile Türklerin Balkanlar'daki kesin hakimiyeti tescillenmiş ve Avrupalıların Türkleri Balkanlar'dan atma ümidi tamamen sona ermiştir.Answer
  5. E
    Çelebi Mehmed, Ankara Savaşı'ndan sonra yaşanan Fetret Devri'ne son verip merkezi otoriteyi yeniden sağladığı için devletin ikinci kurucusu olarak kabul edilir.

Answer

Edirne-Segedin Antlaşması'nın Balkanlar'daki Türk hakimiyetini kesinleştirdiği ifadesi yanlıştır; bu durum ancak 14481448 yılındaki II.II. Kosova Savaşı ile gerçekleşmiştir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 14441444 yılında imzalanan Edirne-Segedin Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da toprak kaybettiği (Sırbistan'ın bağımsız olması gibi) ve Haçlı baskısı karşısında zaman kazanmak amacıyla imzaladığı bir savunma belgesidir. Balkanlar'daki Türk hakimiyetini kesinleştiren ve Avrupalıların Türkleri Balkanlar'dan atma umudunu tamamen yok eden gelişme ise 14481448 yılında kazanılan II.II. Kosova Zaferi'dir.

Step-by-Step Solution

1
Kuruluş dönemi padişah-olay eşleştirmelerini analiz et.
Seçeneklerdeki Orhan Bey, I.I. Murad, Yıldırım Bayezid ve Çelebi Mehmed'e ait bilgilerin tarihsel gerçeklikle uyumlu olduğu görülür.
Yanlış olan bilgiyi bulmak için her padişahın temel icraatlarını ve savaş sonuçlarını doğrulamak gerekir.
2
II.II. Murad dönemi gelişmelerinden Edirne-Segedin Antlaşması'nın niteliğini incele.
Edirne-Segedin Antlaşması (14441444), Osmanlı'nın Balkanlar'da zor durumda kaldığı bir dönemde Macarlarla yaptığı, Sırp Despotluğu'nun yeniden kurulmasını kabul ettiği ve toprak kaybettiği bir antlaşmadır.
Antlaşmanın 'kesin hakimiyet' sağlayıp sağlamadığını belirlemek, KPSS'de sıkça sorulan 'başarı vs. başarısızlık' ayrımını yapabilmek için kritiktir.
3
Balkanlar'daki 'kesin hakimiyet' kavramını tarihsel olayla eşleştir.
Türklerin Balkanlar'dan atılamayacağının kesinleşmesi 14481448 II.II. Kosova Savaşı ile gerçekleşmiştir.
Kronolojik ve stratejik olarak birbirine yakın olan Edirne-Segedin, Varna ve II.II. Kosova olaylarının sonuçlarını birbirinden ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Siyasi ve İdari Gelişmeleri
Question 9Question →

1515. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti ile Haçlı dünyası arasında imzalanan Edirne-Segedin Antlaşması (14441444) ve bu antlaşmayı takip eden siyasi gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Osmanlı Devleti'nin Batı'da Haçlılarla imzaladığı ilk kapsamlı barış antlaşması kabul edilir.
  2. B
    Antlaşmanın imzalanmasının ardından Sultan II. Murad, tahtı kendi isteğiyle oğlu Şehzade Mehmed'e devretmiştir.
  3. C
    Taht değişikliğinden yararlanmak isteyen Haçlıların antlaşmayı bozması, Varna Savaşı'na giden süreci başlatmıştır.
  4. Bu antlaşma ve sonucunda kazanılan Varna zaferiyle Türklerin Balkanlar'dan atılamayacağı kesin olarak tescil edilmiştir.Answer
  5. E
    Antlaşma hükümlerine göre Sırp Krallığı'nın yeniden kurulması ve taraflar arasında on yıl savaş yapılmaması kararlaştırılmıştır.

Answer

Türklerin Balkanlar'dan atılamayacağının kesinleşmesi ifadesi, Edirne-Segedin Antlaşması veya Varna Savaşı için değil, 14481448 yılındaki II. Kosova Savaşı için geçerlidir.
Türklerin Balkanlar'dan atılamayacağının kesinleşmesi ve Haçlıların savunmaya, Türklerin ise taarruza geçmesi durumu 14481448 II. Kosova Savaşı'nın sonucudur. Edirne-Segedin ve Varna süreci bu kesin sonuçtan bir önceki aşamayı temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Edirne-Segedin Antlaşması'nın içeriğini değerlendir.
14441444 yılında Macarlarla yapılan bu antlaşma, Osmanlı'nın Batı'da imzaladığı ilk barış antlaşmasıdır ve Balkanlarda bir süreliğine istikrar sağlamıştır.
Antlaşmanın önemini ve kapsamını belirlemek için gereklidir.
2
Antlaşma sonrası taht değişikliğini analiz et.
II. Murad tahtı oğlu II. Mehmed'e bırakmıştır. Bu durum Haçlıların antlaşmayı bozup saldırmasına (Varna Savaşı) neden olmuştur.
Olayların kronolojik ve neden-sonuç ilişkisini kurmak için gereklidir.
3
Savaşların sonuçlarını karşılaştır.
Varna Savaşı (14441444) bir savunma zaferidir ve devleti büyük bir tehlikeden kurtarmıştır. Ancak Balkan hakimiyetinin kesinleşmesi II. Kosova Savaşı (14481448) sonrasındadır.
Benzer sonuçlara sahip savaşların karıştırılmasını önlemek için gereklidir.

Key Concept

Kuruluş Dönemi Diplomasisi ve Savaş Sonuçları Ayrımı

Practice More

II. Kosova Savaşı'nın sonuçlarını Miryokefalon Savaşı ile karşılaştırarak 'Anadolu' ve 'Balkanlar' hakimiyetinin kesinleşmesi arasındaki benzerliği inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 10Question →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (1299-1453) Balkanlar'da kalıcı egemenlik kurma sürecinde, Avrupa devletlerinin Türk ilerleyişini durdurmak amacıyla oluşturduğu Haçlı ittifaklarına karşı birçok savunma ve taarruz savaşı yapılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kuruluş Dönemi'nde Haçlı ittifaklarına karşı yapılan savaşlardan biri değildir?

  1. A
    Sırpsındığı Savaşı
  2. B
    I. Kosova Savaşı
  3. C
    Niğbolu Savaşı
  4. Maltepe (Palekanon) SavaşıAnswer
  5. E
    Varna Savaşı

Answer

Maltepe (Palekanon) Savaşı, Kuruluş Dönemi'nde Haçlı ittifakına karşı değil, doğrudan Bizans İmparatorluğu'na karşı yapılmıştır.
Maltepe (Palekanon) Savaşı, 1329 yılında Orhan Bey döneminde Bizans İmparatorluğu ile yapılmıştır. Bu savaşın temel amacı İznik kuşatmasını kırmak isteyen Bizans'ı durdurmaktır. Diğer seçeneklerdeki savaşlar ise (Sırpsındığı, Niğbolu, I. Kosova, Varna) geniş çaplı Avrupalı devletlerin bir araya gelerek oluşturduğu Haçlı ittifaklarına karşı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki savaşların taraflarını ve amaçlarını analiz etmek
Sırpsındığı, I. Kosova, Niğbolu ve Varna savaşlarının Türkleri Balkanlar'dan atmak isteyen Haçlı ittifaklarına karşı yapıldığı tespit edilir.
Soruda belirtilen 'Haçlı ittifakı' kriterine uyan ve uymayan savaşları ayırmak gerekir.
2
Maltepe (Palekanon) Savaşı'nın rakiplerini belirlemek
Maltepe Savaşı (1329), Orhan Bey ile Bizans İmparatoru III. Andronikos arasında gerçekleşmiştir.
Maltepe Savaşı, İznik'in kuşatılmasını engellemek isteyen Bizans ile yapılmış bölgesel bir mücadeledir, Avrupa çapında bir ittifak içermez.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Haçlı Savaşları (Haçlı Seferleri)

Alternative Method

Savaşların padişah eşleştirmelerini yaparak dönemlerini kontrol etmek de yardımcı olabilir; ancak temel ayrım 'Haçlı ittifakı' ile 'Bizans' ayrımıdır.
Estimated Time:1m 0s
Question 11Question →

1402 yılında Timur ile Yıldırım Bayezid arasında gerçekleşen Ankara Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nde başlayan Fetret Devri sürecinde, Anadolu Türk siyasi birliği büyük ölçüde parçalanmış ve beylikler yeniden bağımsızlıklarını kazanmıştır. Buna rağmen aynı dönemde Balkan topraklarında büyük çaplı bir çözülme yaşanmaması ve gayrimüslim tebaanın devlete sadık kalmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

  1. A
    Bölge halkına yönelik uygulanan adaletli ve hoşgörülü "İstimalet" politikasının sağladığı toplumsal huzur
  2. B
    İskân politikası çerçevesinde bölgeye yerleştirilen Türkmen nüfusun merkezi otoriteye destek sağlayan bir güç oluşturması
  3. Anadolu'da yeniden kurulan beyliklerin, Balkanlar'daki fetihleri korumak amacıyla Osmanlı şehzadeleriyle askeri iş birliği yapmasıAnswer
  4. D
    Avrupa'da İngiltere ve Fransa arasında süregelen Yüzyıl Savaşları'nın, Osmanlı'ya karşı yeni bir Haçlı birliği oluşmasını zorlaştırması
  5. E
    Yıldırım Bayezid döneminde kazanılan Niğbolu Zaferi'nin Balkan devletleri ve Avrupa üzerindeki askeri-psikolojik üstünlüğünün sürmesi

Answer

Anadolu beyliklerinin Balkanlar'daki Türk ilerleyişini korumak amacıyla Osmanlı şehzadeleriyle askeri iş birliği yapması söz konusu değildir; aksine bu beylikler kendi bağımsızlıkları için mücadele etmiştir.
Ankara Savaşı sonrası Anadolu beylikleri (Karamanoğulları, Germiyanoğulları vb.) Timur'un desteğiyle eski topraklarını geri alarak bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Fetret Devri boyunca bu beylikler Osmanlı'ya destek olmak yerine, şehzadeler arasındaki taht kavgalarına müdahale ederek Osmanlı'nın zayıf kalmasını stratejik bir hedef olarak görmüşlerdir. Dolayısıyla, Balkanlar'daki istikrarın nedeni Anadolu beyliklerinin desteği değil, Osmanlı'nın uyguladığı başarılı idari ve sosyal politikalardır.

Step-by-Step Solution

1
Ankara Savaşı'nın (1402) hem Anadolu hem de Balkanlar üzerindeki etkilerini karşılaştırın.
Anadolu'da siyasi birliğin bozulduğu, beyliklerin yeniden kurulduğu; Balkanlar'da ise idari yapının korunduğu görülür.
Sorunun kökenindeki temel zıtlığı anlamak için gereklidir.
2
Osmanlı'nın Balkanlardaki yönetim stratejilerini (İstimalet ve İskân) değerlendirin.
Bu politikaların halkın sadakatini sağladığı ve bölgeyi Türkleştirdiği saptanır.
İçsel istikrarın nedenlerini doğrulamak için gereklidir.
3
Dönemin Avrupa siyasi durumunu (Yüzyıl Savaşları) analiz edin.
Dış tehditlerin azaldığı ve Haçlı baskısının zayıfladığı anlaşılır.
Dışsal istikrar faktörlerini belirlemek için gereklidir.
4
Anadolu beyliklerinin Fetret Devri'ndeki tutumlarını inceleyin.
Beyliklerin Osmanlı'ya destek vermek yerine rakiplerini desteklediği veya topraklarını geri aldığı görülür.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Fetret Devri ve Osmanlı'nın Balkan İstikrarı

Alternative Method

Soruya eleme yöntemiyle yaklaşılabilir: A, B ve E seçenekleri Osmanlı'nın temel kuruluş politikaları ve başarılarıdır. D seçeneği dünya tarihindeki eş zamanlı gelişmedir. C seçeneği ise 'Anadolu Beylikleri' ile 'Osmanlı' arasındaki rekabet gerçeğiyle (Ankara Savaşı'nın temel sebebiyle) taban tabana zıttır.
Estimated Time:1m 30s
Question 12Question →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (12991299-14531453) uygulanan fetih siyaseti çerçevesinde, Balkanlar'da Türk hakimiyetini sağlamlaştırmak ve Bizans ile Avrupa devletlerinden gelebilecek Haçlı saldırılarını önlemek amacıyla birçok önemli askeri sefer düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar'daki Türk varlığını kalıcı hale getiren askeri gelişmelerden biri değildir?

  1. A
    Sırpsındığı Savaşı
  2. B
    Niğbolu Savaşı
  3. C
    II. Kosova Savaşı
  4. D
    Varna Savaşı
  5. Otlukbeli SavaşıAnswer

Answer

Otlukbeli Savaşı, Yükselme Dönemi'nde Anadolu'nun doğusunda Akkoyunlu Devleti'ne karşı yapıldığı için Kuruluş Dönemi Balkan fetihleri arasında yer almaz.
Otlukbeli Savaşı, 14731473 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde Akkoyunlu Devleti'ne karşı Doğu Anadolu bölgesinde yapılmıştır. Bu gelişme kronolojik olarak Yükselme Dönemi'ne girdiği ve coğrafi olarak Balkanlar'da gerçekleşmediği için Kuruluş Dönemi Balkan fetihlerinden biri değildir.

Step-by-Step Solution

1
Dönem analizi yapılması
Osmanlı Kuruluş Dönemi'nin 12991299-14531453 yılları arasını kapsadığı ve temel genişleme yönünün Balkanlar olduğu saptandı.
Soruda istenen dönemsel ve coğrafi sınırları netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki savaşların kronolojik ve coğrafi olarak incelenmesi
Sırpsındığı, Niğbolu, Varna ve II. Kosova savaşlarının tamamının Kuruluş Dönemi'nde Haçlılara karşı Balkanlar'da yapıldığı görüldü.
Kuruluş Dönemi askeri kronolojisini test etmek amaçlanmıştır.
3
Uyumsuz olan seçeneğin belirlenmesi
Otlukbeli Savaşı'nın 14731473 yılında (İstanbul'un fethinden sonra), Anadolu'nun doğusunda ve Yükselme Dönemi padişahı Fatih Sultan Mehmet tarafından yapıldığı belirlendi.
Hem dönem hem de coğrafi olarak Kuruluş Dönemi Balkan fetihleri kapsamı dışındadır.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Askeri Gelişmeleri ve Dönem Ayrımı
Question 13Question →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar'daki Türk ilerleyişini durdurmak amacıyla Avrupa devletleri tarafından birçok kez Haçlı orduları toplanmıştır. Osmanlı Devleti bu ordulara karşı savunma ve taarruz niteliğinde çeşitli savaşlar yapmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kuruluş Dönemi'nde Haçlı ittifaklarına karşı kazanılan zaferlerden biri değildir?

  1. A
    Sırpsındığı Savaşı
  2. B
    I. Kosova Savaşı
  3. C
    Niğbolu Savaşı
  4. Ankara SavaşıAnswer
  5. E
    Varna Savaşı

Answer

Ankara Savaşı, bir Haçlı seferine karşı değil, Osmanlı Devleti ile Timur Devleti arasında gerçekleşmiştir.
Ankara Savaşı, 1402 yılında Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur Devleti'nin hükümdarı Timur arasında yapılmıştır. Bu savaş, iki Türk ve Müslüman devletin Anadolu ve Türk dünyasındaki liderlik rekabetinden kaynaklanmıştır. Diğer seçeneklerdeki savaşlar ise doğrudan Balkanlar'daki Türk varlığını hedef alan Avrupalı Haçlı ordularına karşı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki savaşların taraflarını belirleyin.
Sırpsındığı, I. Kosova, Niğbolu ve Varna savaşları Haçlı ittifaklarına karşı yapılmıştır.
Balkanlar'da ilerleyen Osmanlı Devleti'ni durdurmak isteyen Hristiyan birliğiyle yapılan savaşlardır.
2
Ankara Savaşı'nın taraflarını analiz edin.
Ankara Savaşı (1402), Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılmıştır.
Bu savaş, iki Türk-İslam devleti arasındaki liderlik mücadelesidir; dolayısıyla bir Haçlı savaşı değildir.

Key Concept

Osmanlı-Haçlı Savaşları ve Ankara Savaşı Ayrımı
Question 14Question →

14021402 Ankara Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nin içine düştüğü otorite boşluğu ve taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri'nde, Anadolu'da siyasi birlik büyük ölçüde bozulmuş ve toprak kayıpları yaşanmıştır. Buna karşın Balkanlar'da ciddi bir isyan çıkmaması ve toprak kaybının çok az olması dikkat çekicidir.

Aşağıdakilerden hangisi Balkanlar'da sağlanan bu istikrarın nedenlerinden biri olarak gösterilemez?

  1. A
    Fetihlerde uygulanan istimalet (hoşgörü) politikasının bölge halkı üzerinde olumlu etki bırakması
  2. B
    İskan politikası sayesinde Balkanlar'a yerleştirilen Türk nüfusun devlete olan bağlılığı
  3. C
    Osmanlı idari ve vergi sisteminin, bölge halkını yerel feodal derebeylerin baskısından kurtarması
  4. Balkan devletlerinin ve Bizans'ın, Osmanlı şehzadeleri arasındaki taht kavgalarına müdahale etmeyerek tarafsız kalmasıAnswer
  5. E
    Bölgede uygulanan tımar sisteminin sağladığı ekonomik ve askeri düzenin devam etmesi

Answer

Balkan devletlerinin ve Bizans'ın tarafsız kalarak taht kavgalarına müdahale etmemesi
Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar'da sağladığı istikrarın temelinde istimalet (hoşgörü), iskan (yerleştirme) ve tımar sistemi gibi halkı memnun eden uygulamalar yatar. Ancak dış güçlerin (Bizans ve Balkan devletleri) tutumu istikrara yardımcı olmamış, aksine şehzadeleri birbirine düşürerek kaosu artırmaya yönelik olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Fetret Devri'ndeki (14021402-14131413) Anadolu ve Balkanlar arasındaki durum farkını analiz edin.
Anadolu'da beylikler yeniden bağımsızlıklarını kazanırken, Balkanlar'da toprak bütünlüğü büyük oranda korunmuştur.
Bu farkın nedenlerini belirlemek için Osmanlı'nın bölgede uyguladığı sosyal ve idari politikaları değerlendirmek gerekir.
2
Dış güçlerin (Bizans ve Balkan krallıkları) bu süreçteki siyasi tutumunu inceleyin.
Bu devletlerin tarafsız kalmadığı, aksine farklı şehzadeleri (Süleyman, Musa, İsa, Mehmed) himaye ederek iç savaşı uzatmak istedikleri görülür.
Osmanlı'nın zayıf kalması bu devletlerin siyasi çıkarlarına uygun bir durumdur.

Key Concept

İstimalet ve İskan Politikalarının Etkileri
Estimated Time:1m 15s
Question 15Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde uygulanan iskân politikasında, Anadolu’dan Rumeli’ye göç ettirilecek aileler seçilirken özellikle aralarında anlaşmazlık ve kavga bulunan ailelerden birinin tercih edilmesine özen gösterilmiştir. Osmanlı Devleti’nin iskân sürecindeki bu uygulamasıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Anadolu’da asayişi bozabilecek sosyal çatışmaları önlemek ve iç huzuru sağlamakAnswer
  2. B
    Rumeli’deki gayrimüslim halkın mülkiyet haklarını kısıtlayarak devlet kontrolünü artırmak
  3. C
    Balkan devletlerinin kendi aralarında yeni bir Haçlı ittifakı kurmasına engel olmak
  4. D
    Fethedilen bölgelerde demografik yapıyı değiştirerek Hristiyan nüfusun çoğunluğunu kırmak
  5. E
    Anadolu’daki vergi yükünü Rumeli’ye kaydırarak merkezi hazine gelirlerini dengelemek

Answer

Anadolu’da asayişi bozabilecek sosyal çatışmaları önlemek ve iç huzuru sağlamak
Osmanlı Devleti, iskân politikasını sadece yeni toprakları Türkleştirmek için değil, aynı zamanda Anadolu'da asayişi sağlamak için bir araç olarak kullanmıştır. Aralarında kan davası veya büyük çatışmalar olan ailelerden birinin Rumeli'ye gönderilmesi, Anadolu'daki toplumsal huzursuzluğu kaynağında kurutmuş ve merkezi otoritenin sarsılmasını engellemiştir.

Step-by-Step Solution

1
İskân politikasının uygulama yöntemini analiz etme
Devletin sadece nüfus nakli yapmadığı, aynı zamanda seçici davrandığı görülür.
Uygulamanın sadece askeri değil, sosyal bir boyutu olduğunu anlamak için gereklidir.
2
'Anlaşmazlık yaşayan aileler' kriterinin sosyal etkisini değerlendirme
Birbirine düşman ailelerden birinin göç ettirilmesi, Anadolu'daki gerginliğin kaynağını ortadan kaldırır.
Devletin merkezi otoriteyi korumak için yerel çatışmaları nasıl yönettiğini belirlemek için gereklidir.
3
Uygulamanın hem Anadolu hem Rumeli üzerindeki çift taraflı faydasını saptama
Anadolu'da huzur sağlanırken Rumeli'de devletine sadık ve yeni bir hayat kurmak isteyen bir nüfus yapısı oluşturulmuştur.
Doğru yanıt olan sosyal asayiş ve iç huzur hedefine ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

İskân Politikası ve Sosyal Mühendislik

Hints

1
İskân politikasının sadece Rumeli'yi değil, Anadolu'yu da düzenleyen yönünü düşünün.
2
Birbirine düşman olan iki taraftan birini başka bir yere göndermek, mevcut konumda neyi sağlar?
3
Bu uygulama özellikle kan davalarını bitirmek ve sosyal asayişi korumak için tasarlanmıştır.

Practice More

İskân politikasında göçebelerin yerleşik hayata geçirilmesinin temel nedenlerini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi (1299-1453) askeri ve siyasi gelişmeleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Orhan Bey Dönemi’nde Bizans ile yapılan Maltepe (Pelekanon) Savaşı ile Kocaeli Yarımadası’nın fethi büyük ölçüde tamamlanmıştır.
  2. B
    I. Murad Dönemi’nde Sırplara karşı kazanılan Çirmen Zaferi, Balkanlar’da Makedonya kapılarının Osmanlılara açılmasını sağlamıştır.
  3. C
    Yıldırım Bayezid’in Niğbolu Savaşı’nda Haçlı ordusunu mağlup etmesi üzerine Abbasi halifesi tarafından kendisine 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanı verilmiştir.
  4. Çelebi Mehmed Dönemi’nde Venediklilerle yapılan ve ilk deniz savaşı olma özelliği taşıyan Çalıbey Savaşı kazanılarak denizlerdeki üstünlük perçinlenmiştir.Answer
  5. E
    II. Murad Dönemi’nde kazanılan II. Kosova Savaşı ile Avrupalıların Türkleri Balkanlar’dan atma umudu sona ermiştir.

Answer

Çelebi Mehmed Dönemi'nde Venediklilerle yapılan Çalıbey Savaşı'nın kazanıldığı bilgisi yanlıştır; bu savaş Osmanlıların ilk deniz savaşıdır ancak yenilgiyle sonuçlanmıştır.
Çelebi Mehmed Dönemi'nde (1416) Venedik ile yapılan Çalıbey Savaşı, Osmanlı Devleti'nin tarihindeki ilk deniz savaşı olması bakımından büyük önem taşır. Ancak Osmanlı donanması bu savaşta Venedik donanmasına karşı başarılı olamamış ve yenilmiştir. Denizlerdeki mutlak üstünlük ancak Fatih Sultan Mehmed dönemiyle başlayıp Kanuni Sultan Süleyman döneminde zirveye ulaşacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki Kuruluş Dönemi olaylarını padişah ve askeri sonuç bazlı analiz et.
Maltepe (Orhan Bey), Çirmen (I. Murad), Niğbolu (Yıldırım Bayezid) ve II. Kosova (II. Murad) savaşlarının sonuçları ve padişah eşleşmeleri tarihsel gerçeklerle uyuşmaktadır.
Kuruluş Dönemi askeri kronolojisi ve siyasi kazanımlarını doğrulamak.
2
Çelebi Mehmed dönemi denizcilik faaliyetlerini ve ilk deniz savaşının detaylarını incele.
1416 Çalıbey (Lapseki) Savaşı'nın ilk deniz savaşı olduğu ancak Osmanlı donanmasının Venedik karşısında yenildiği saptanır.
İlk deniz savaşının sonucundaki tarihsel yanılgıyı tespit etmek.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Denizcilik Faaliyetleri ve Venedik ile İlk Mücadeleler
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Ankara Savaşı'ndan sonra yaşanan Fetret Devri'ne son vererek devleti yeniden toparladığı için 'Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu' olarak nitelendirilen Çelebi Mehmed Dönemi (1413-1421) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Osmanlı tarihinin ilk dini ve sosyal içerikli ayaklanması olan Şeyh Bedrettin İsyanı bastırılmıştır.
  2. B
    Venedikliler ile Gelibolu açıklarında denizlerdeki ilk mücadele olan Çalı Bey (Lapseki) Savaşı yapılmıştır.
  3. C
    Ankara Savaşı sonrası Anadolu'da bozulan siyasi birliği yeniden tesis etmek amacıyla Aydın, Saruhan ve Menteşeoğulları gibi beylikler üzerine seferler düzenlenmiştir.
  4. Safevi Devleti'nin Anadolu'daki şiilik propagandası sonucu çıkan ve merkezi otoriteyi sarsan Şahkulu İsyanı kontrol altına alınmıştır.Answer
  5. E
    Timur'un beraberinde Semerkant'a götürdüğü Şehzade Mustafa'nın Anadolu'ya dönerek başlattığı taht kavgasıyla (Düzmece Mustafa Olayı) mücadele edilmiştir.

Answer

Şahkulu İsyanı, 1511 yılında II. Bayezid döneminde Safevi etkisiyle çıkan bir isyan olup Kuruluş Dönemi gelişmeleri arasında yer almaz.
Şahkulu İsyanı, Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, II. Bayezid'in son yıllarında (1511) Safevi Devleti'nin desteğiyle çıkan bir ayaklanmadır. Çelebi Mehmed dönemi ise Kuruluş Dönemi'ne (1413-1421) aittir. Dolayısıyla Şahkulu İsyanı'nın bu dönemde bastırılması kronolojik olarak imkansızdır.

Step-by-Step Solution

1
Çelebi Mehmed döneminin (1413-1421) temel siyasi ve toplumsal olaylarını hatırla.
Fetret Devri sonu, Şeyh Bedrettin İsyanı, Venedik ile ilk deniz savaşı ve beyliklerle mücadele bu dönemin olaylarıdır.
Soru kökünde istenen 'yanlış' bilgiyi bulmak için dönemin kronolojik sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Dini ve sosyal nitelikli isyanları dönemlerine göre karşılaştır.
Şeyh Bedrettin İsyanı'nın Kuruluş Dönemi'nde (1420), Şahkulu İsyanı'nın ise Yükselme Dönemi'nde (1511) olduğu tespit edilir.
Benzer nitelikli olayların farklı dönemlerdeki yansımalarını ayırt ederek doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Siyasi ve Toplumsal Olayları
Estimated Time:1m 15s
Question 18Question →

Osmanlı Devleti'nin Rumeli coğrafyasında kalıcı bir hakimiyet kurma sürecinde, askeri harekatlar her zaman zaferle sonuçlanmamıştır. Özellikle I.MuradI. Murad döneminde yaşanan bir askeri başarısızlık, Balkan devletleri arasında 'Türklerin yenilebileceği' düşüncesini doğurmuş ve bu durum Haçlı dünyasının büyük bir ordu toplayarak 13891389 yılında Osmanlı Devleti üzerine yürümesine doğrudan zemin hazırlamıştır.

Balkanlar'daki Türk ilerleyişine vurulan ilk ciddi darbe olarak kabul edilen ve Haçlı ittifakının oluşumunu tetikleyen bu gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Sazlıdere Savaşı
  2. Ploşnik BozgunuAnswer
  3. C
    Çirmen Savaşı
  4. D
    Sırpsındığı Savaşı
  5. E
    Niğbolu Savaşı

Answer

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki ilerleyişi sırasında aldığı ilk ciddi yenilgi olan ve Haçlı ittifakının kurulmasına yol açan gelişme Ploşnik Bozgunu'dur.
Doğru cevap olan Ploşnik Bozgunu, 13881388 yılında Osmanlı öncü birliklerinin Sırp-Boşnak ittifakına karşı aldığı ilk büyük yenilgidir. Bu gelişme, Balkanlardaki Türk fetihlerini durdurma ümidi taşıyan devletleri bir araya getirmiş ve bir yıl sonra gerçekleşecek olan I.KosovaI. Kosova Savaşı'nın temel sebebini oluşturmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Dönem tespiti yapılması
Soruda bahsedilen olay I.MuradI. Murad döneminde ve 13891389 öncesinde gerçekleşmiş olmalıdır.
13891389 yılındaki I.KosovaI. Kosova Savaşı'na zemin hazırlayan olay sorulmaktadır.
2
Askeri sonucun niteliğinin belirlenmesi
Aranan gelişme bir zafer değil, bir 'başarısızlık' veya 'bozgun' olmalıdır.
Balkan devletlerinin Türklerin yenilebileceğine dair umut kazanması için bir yenilgi gerekmektedir.
3
Tarihsel verilerin eşleştirilmesi
13881388 yılında Sırp ve Boşnak kuvvetlerine karşı alınan Ploşnik yenilgisi, bu özellikleri karşılayan yegane olaydır.
Bu yenilgi, Balkan ittifakını cesaretlendirerek büyük Haçlı ordusunun toplanmasını tetiklemiştir.

Key Concept

Kuruluş Dönemi Askeri Başarısızlıkları ve Sonuçları

Hints

1
Bu olay Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da aldığı ilk ciddi yenilgi olarak kabul edilir.
2
13881388 yılında Sırp ve Boşnak kuvvetlerine karşı yaşanmış, bir yıl sonraki büyük meydan savaşına neden olmuştur.
3
I.MuradI. Murad döneminde gerçekleşen ve 'bozgun' olarak nitelendirilen bu gelişme, Balkan ittifakını cesaretlendirmiştir.

Practice More

Bu yenilgi sonrası toplanan Haçlı ordusuna karşı yapılan ve I. Murad'ın şehit düştüğü savaşı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 19Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde, aşiret yapısından devlet düzenine geçişin sağlanması amacıyla idari, askerî ve eğitim alanlarında çeşitli kurumsallaşma çalışmaları yapılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu amaç doğrultusunda Orhan Bey Dönemi’nde gerçekleştirilen faaliyetlerden biri değildir?

  1. A
    Divan-ı Hümayun’un temellerinin atılması
  2. B
    İlk vezirlik makamının oluşturulması
  3. C
    Yaya ve Müsellem adıyla ilk düzenli ordunun kurulması
  4. Rumeli Beylerbeyliği’nin kurulmasıAnswer
  5. E
    İznik’te ilk Osmanlı medresesinin açılması

Answer

Rumeli Beylerbeyliği'nin kurulması faaliyeti Orhan Bey dönemine değil, I. Murad dönemine aittir.
Osmanlı Devleti'nde Rumeli Beylerbeyliği, Balkanlar'daki sınırların hızla genişlemesi sonucunda idari yapıyı düzenlemek amacıyla I. Murad (Hüdavendigar) döneminde kurulmuştur. Orhan Bey döneminde Rumeli'ye geçiş (Çimpe Kalesi) gerçekleşmiş olsa da beylerbeyliği düzeyinde bir eyalet yapılanması henüz oluşmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Orhan Bey döneminin temel özelliklerini analiz etme.
Orhan Bey dönemi (1326-1362), beyliğin 'devlet' haline geldiği kurumsallaşma dönemidir.
Soru, Orhan Bey dönemine ait olmayan kurumsallaşma adımını bulmamızı istiyor.
2
İdari ve askeri kurumsallaşma adımlarını kontrol etme.
Divan-ı Hümayun, Vezirlik makamı ve Yaya-Müsellem ordusu bu dönemde oluşturulmuştur.
Bu adımlar beyliğin idari ve askeri gücünü pekiştirmiştir.
3
Beylerbeyliği sisteminin kökenini araştırma.
Rumeli Beylerbeyliği'nin merkezi Manastır olup I. Murad döneminde, Anadolu Beylerbeyliği'nin ise Yıldırım Bayezid döneminde kurulduğu tespit edilir.
Eyalet sistemi genişleyen toprakları yönetmek için daha ileri bir aşamada (I. Murad dönemi) gelmiştir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde Kurumsallaşma ve Teşkilatlanma

Hints

1
Orhan Bey dönemi, beyliğin bir 'devlet' teşkilatına sahip olduğu ilk dönemdir.
2
Şu kurumları eşleştirin: Vezirlik/Orhan Bey, Kazaskerlik/I. Murad.
3
Beylerbeyliği sistemi, sınırların beylik sınırlarını aşarak geniş bir coğrafyaya yayıldığı I. Murad döneminde (Rumeli) ve sonrasında başlamıştır.

Practice More

I. Murad döneminde kurulan mali ve hukuki kurumları (Defterdarlık, Kazaskerlik) inceleyerek Orhan Bey dönemiyle karşılaştırınız.
Estimated Time:50s
Question 20Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi'nde, 14441444 yılında II. Murad’ın tahtı gönüllü olarak 1212 yaşındaki oğlu II. Mehmed’e bırakmasıyla başlayan süreç; sadece bir hükümdar değişikliği değil, aynı zamanda devlet yönetimindeki farklı kliklerin güç mücadelesine sahne olmuştur. Bu dönemde yaşanan Buçuktepe İsyanı ve sonrasında II. Murad’ın yeniden tahta çıkması, devletin siyasi yapısındaki denge unsurları hakkında önemli bir göstergedir.

Bu gelişmeler, Türk kökenli köklü ailelerin (Çandarlı ailesi gibi) yönetimdeki ağırlığı ile "Kul" (devşirme) kökenli devlet adamlarının nüfuzu arasındaki rekabet açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Türk kökenli aristokrat ailelerin devlet mekanizmasındaki belirleyici rolünün bir süre daha devam ettiğiAnswer
  2. B
    Kul sisteminin devlet yönetiminde mutlak ve sarsılmaz bir üstünlük kurduğu
  3. C
    Sadrazamların padişahın mutlak vekili olarak Divan-ı Hümayun'a başkanlık etmesinin bir kural haline geldiği
  4. D
    Veraset sisteminde 'Ekber ve Erşed' usulüne geçilerek taht kavgalarının tamamen önlendiği
  5. E
    Kanunname-i Ali Osman ile kardeş katli uygulamasının yasal bir zorunluluk haline getirildiği

Answer

Türk kökenli köklü ailelerin devlet mekanizmasındaki belirleyici rolünün bir süre daha devam ettiği
Kuruluş Dönemi'nde Çandarlı ailesi gibi Türk kökenli aristokratlar, devşirme kökenli devlet adamlarının yükselişine karşı direnç göstermiştir. II. Mehmed'in çocuk yaşta tahta çıkması devşirme kliği için bir fırsatken, Çandarlı Halil Paşa'nın Buçuktepe İsyanı'nı kullanarak II. Murad'ı geri getirmesi, Türk soylu bürokrasinin yönetimdeki nüfuzunun bir süre daha (İstanbul'un fethine kadar) devam ettiğini kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
14441444 yılındaki taht değişiminin (II. Murad'dan II. Mehmed'e) siyasi arka planını analiz edin.
Genç bir padişahın tahta çıkmasının, devşirme kökenli devlet adamlarının (Zaganos Paşa vb.) güçlenmesine zemin hazırladığı görülür.
Devşirme sistemi, doğrudan padişaha bağlı bir sınıf yaratarak aristokrat ailelerin gücünü kırmayı hedefler.
2
Buçuktepe İsyanı'nın mahiyetini ve sonuçlarını değerlendirin.
İlk yeniçeri isyanı olan Buçuktepe, Türk aristokrasisinin temsilcisi Çandarlı Halil Paşa tarafından desteklenmiş ve II. Murad'ın geri dönmesiyle sonuçlanmıştır.
Yeniçeriler bu dönemde henüz devşirme kliklerinin tam kontrolünde değil, geleneksel otoritenin bir baskı aracı olarak kullanılmıştır.
3
Olayın Kuruluş Dönemi devlet yapısına etkisini saptayın.
Merkezi otorite tam anlamıyla 'Kul' sistemine dayanana kadar, köklü Türk ailelerinin devlet yönetiminde son bir direnç gösterdiği ve gücünü koruduğu anlaşılır.
İstanbul'un fethine kadar Osmanlı'da 'aristokrasi' ile 'merkeziyetçi kul sistemi' arasında bir denge mevcuttur.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi'nde bürokratik sınıflar arası güç mücadelesi ve Buçuktepe İsyanı'nın siyasi anlamı.

Hints

1
Buçuktepe İsyanı tarihteki ilk yeniçeri isyanıdır ve padişah değişikliğine yol açmıştır.
2
İsyanın arkasındaki gizli güç olan Çandarlı Halil Paşa, devşirme sistemine dayanan devlet adamlarının güçlenmesini engellemek istemiştir.
3
II. Murad'ın geri dönmesi, eski düzenin temsilcilerinin genç padişahı yönlendiren devşirme grubuna karşı bir zaferidir.

Practice More

Buçuktepe İsyanı'nın ardından yaşanan Varna ve II. Kosova Savaşları'nın Balkan hakimiyetini nasıl pekiştirdiğini inceleyin.

Alternative Method

Soruya 'Yükselme Dönemi öncesi vs sonrası' ayrımı yaparak yaklaşın. Seçeneklerdeki pek çok madde (kardeş katli, divan başkanlığı değişikliği) Fatih dönemine aittir. Bu ayrımı yapmak doğru cevaba ulaştırır.
Estimated Time:2m 30s
Page 1 / 3Next