Examkin

Cümle Yorumu ve Kavramlar

107 questions

Question 101Question →

Türkçede cümleler, içerdikleri duygu ve kavramlara göre farklı anlam özellikleri taşır. Özellikle 'hayıflanma' ve 'pişmanlık' kavramları birbiriyle sıkça karıştırılmaktadır. Hayıflanma; elden kaçırılan bir fırsatın veya yapılmayan bir işin ardından duyulan üzüntüyü ifade ederken, pişmanlık yapılan bir hatanın ardından duyulan üzüntüyü belirtir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Vaktim varken o kursa gidip kendimi geliştirmediğim için şimdi çok zorlanıyorum.

Answer

Vaktim varken o kursa gidip kendimi geliştirmediğim için şimdi çok zorlanıyorum cümlesi hayıflanma anlamı taşımaktadır.
Hayıflanma, geçmişte bir fırsat varken bunu değerlendirmeme durumudur. Kursa gidip kendini geliştirme şansı varken bunu yapmayan kişi, kaçırdığı bu fırsat için üzüldüğünden bu bir hayıflanma cümlesidir.

Step-by-Step Solution

1
Kavramları tanımla.
Hayıflanma = Yapılmayan işe üzülmek. Pişmanlık = Yapılan hataya üzülmek.
Soruda istenen duygu ile çeldirici arasındaki farkı netleştirmek için.
2
Cümlelerdeki eylemleri analiz et.
Seçeneklerde 'kurs gitmemek' yapılmayan bir eylemdir; 'söz söylemek' ise yapılan bir eylemdir.
Eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek, doğru kavramı bulmayı sağlar.
3
Doğru eşleştirmeyi yap.
Yapılmayan eylem üzerinden duyulan üzüntü 'hayıflanma' seçeneğinde mevcuttur.
Tanıma en uygun örneği seçmek için.

Key Concept

Hayıflanma ve Pişmanlık Ayrımı

Hints

1
Üzüntü duyulan durumun gerçekleşip gerçekleşmediğine (yapılıp yapılmadığına) odaklanın.
2
Eğer kişi 'yapmadığı' bir şey için üzülüyorsa hayıflanma, 'yaptığı' bir hata için üzülüyorsa pişmanlıktır.
3
Kursa gitmemek bir fırsatın kaçırılmasıdır; bu yüzden bu ifade hayıflanma tanımına tam uyar.

Practice More

Kanıksama ve Azımsama arasındaki farkları inceleyen soruları çözerek kavram bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi 'Keşke yapsaydım' (hayıflanma) veya 'Keşke yapmasaydım' (pişmanlık) kalıplarına sokarak kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 102Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, gözlemlenen bir durumdan hareketle bir yargıya varılmıştır (çıkarım yapılmıştır)?

Show answer & explanation

Answer: Filmdeki karakterlerin kıyafet seçimleri, yönetmenin dönem atmosferini yansıtma konusundaki titizliğini ortaya koymaktadır.

Answer

Filmdeki kıyafet seçimlerinden hareketle yönetmenin titizliğine dair bir sonuca varılan seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede, karakterlerin kıyafet seçimleri bir 'veri' veya 'gözlem' niteliğindedir. Bu gözlemden hareketle, yönetmenin titiz olduğu sonucuna (yargısına) varılmıştır. Bu yapı tam olarak bir çıkarım örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki veriyi (gözlemi) belirle.
Gözlem: Filmdeki karakterlerin kıyafet seçimleri.
Çıkarım yapabilmek için öncelikle bir veri veya gözlem gereklidir.
2
Bu veriden hareketle ulaşılan yorumu/yargıyı saptama.
Yargı: Yönetmenin dönem atmosferini yansıtma konusundaki titizliği.
Verinin yorumlanarak yeni bir sonuca dönüştürülmesi çıkarımı oluşturur.
3
Diğer seçeneklerdeki yargı türlerini ayırt et.
B seçeneği saptama, C seçeneği neden-sonuç, D seçeneği tahmin, E seçeneği ise tanım bildirmektedir.
Çıkarımı, benzer görünen saptama ve tahmin cümlelerinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Çıkarım (Inference)

Hints

1
Çıkarım cümlelerinde genellikle 'gösterir, kanıtlar, ortaya koyar' gibi ifadeler bulunur.
2
Cümleyi ikiye bölün: İlk kısım bir gözlem, ikinci kısım ise bu gözlemden çıkan bir sonuç mu?
3
Bir durumun nedenini söylemekle o durumdan bir sonuç çıkarmak farklıdır; çıkarım olan şıkta bir 'yorum' vardır.

Practice More

Saptama ve çıkarım farkını daha iyi anlamak için bir paragraftaki nesnel verileri ve bu verilerden ulaşılan öznel yorumları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleye 'Eldeki verilere dayanarak şu sonucu söyleyebiliriz:' ifadesini ekleyerek okuyun. Anlamlı oluyorsa çıkarımdır.
Estimated Time:1m 15s
Question 103Question →

Türkçede cümleler; bildirdikleri yargıların niteliğine, doğruluğunun ispatlanabilirliğine veya yargılar arasındaki anlam ilişkilerine göre farklı kavramlarla ifade edilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun yeni stratejik planını hazırlamak üzere ilgili uzmanlarla bir araya geldiler.

Answer

Kurumun yeni stratejik planını hazırlamak üzere ilgili uzmanlarla bir araya geldiler cümlesi, eylemin bir amaç doğrultusunda yapıldığını bildirir.
Kurumun yeni stratejik planını hazırlamak üzere ilgili uzmanlarla bir araya geldiler cümlesinde '-mek üzere' edatı cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır. Uzmanlarla bir araya gelme eylemi, plan hazırlama hedefiyle (amacıyla) yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki eylemi (yüklemi) belirle.
Eylem: 'bir araya geldiler'.
Anlam ilişkisini çözmek için önce yapılan işi tespit etmek gerekir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sor.
'Kurumun yeni stratejik planını hazırlamak amacıyla' cevabı alınır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
3
Seçeneklerdeki diğer anlam ilişkilerini (neden-sonuç, nesnellik, öznellik) ele.
Diğer seçeneklerde neden-sonuç, nesnel bilgi ve öznel yorum saptanmıştır.
Doğru kavramı netleştirmek için çeldiricileri elemek gerekir.

Key Concept

Amaç-Sonuç İlişkisi

Hints

1
Cümlede eylemin neden yapıldığını mı yoksa hangi hedefle yapıldığını mı aradığınıza dikkat edin.
2
Cümledeki '-mek üzere' veya '-mek için' ifadelerinin yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek anlamı kontrol edin.
3
Şiddetli fırtına cümlesinde fırtına gerçekleşmiştir (neden), ancak plan hazırlama cümlesinde plan henüz hazırlanmamıştır, hazırlanması hedeflenmektedir (amaç).

Practice More

Öznel ve nesnel yargı farklarını daha iyi anlamak için kişisel görüş içeren kelimeleri (harika, bence, umut verici vb.) tespit etme alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternative Method

Amaç-sonuç cümlelerini neden-sonuçtan ayırmak için 'amacıyla' sağlamasını yapın. Eğer 'amacıyla' kelimesi cümleye uyuyorsa amaç-sonuç, 'sebebiyle' kelimesi uyuyorsa neden-sonuçtur.
Estimated Time:45s
Question 104Question →

Gerek özel sektörde gerekse kamu kurumlarında liyakat ilkesinin göz ardı edilerek yapılan atamaların artık sendikalar veya medya tarafından bile manşetlere taşınmaması; bu durumun kurumsal işleyişin doğal bir parçası gibi algılanmaya başlandığını göstermektedir.

Bu cümlede ağır basan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kanıksama

Answer

Cümlede vurgulanan kavram, olumsuz bir durumun artık şaşırtıcı gelmemesi ve tepki çekmemesi anlamına gelen 'kanıksama' kavramıdır.
Doğru yanıt olan kavram, cümlede geçen 'manşetlere taşınmaması' ve 'doğal bir parça gibi algılanması' ifadeleriyle tam olarak örtüşmektedir. Bu ifadeler, olumsuz bir sürecin artık toplum ve kurumlar tarafından normalleştirildiğini, yani kanıksandığını göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki eylemi ve eyleme verilen tepkiyi analiz etme
Liyakatsiz atamaların yapılması (olumsuz durum) ve medyanın artık bunu manşetlere taşımaması (tepki eksikliği).
Cümlenin iletmek istediği asıl mesajı anlamak için eylem-tepki ilişkisi kurulmalıdır.
2
Cümledeki 'doğal bir parçası gibi algılanmaya başlanması' ifadesini yorumlama
Bu ifade, durumun artık 'sıradanlaştığını' ve 'alışıldığını' gösterir.
Bu anahtar ifade, bizi doğrudan kanıksama kavramına götürür.
3
Kavramları karşılaştırma
Yakınma (şikayet), Saptama (tespit) ve Kanıksama (alışma) arasından en uygun olanı seçilir.
Tepkisizlik ve alışma vurgusu kanıksamanın temel özelliğidir.

Key Concept

Kanıksama: Çok sık tekrarlanan olumsuz bir durumun, zamanla normal karşılanması ve buna karşı duyarlılığın azalmasıdır.

Hints

1
Cümlede 'artık manşetlere taşınmaması' ifadesine dikkat edin. Bu bir tepkisizlik belirtisi midir?
2
Olumsuz bir durumun sürekli tekrarı sonucu ona alışılmasına ne denir?
3
Kanıksama ve Yakınma arasındaki farka odaklanın: Biri şikayet etmektir, diğeri ise alışıp tepki vermeyi bırakmaktır.

Practice More

Kanıksama kavramı ile 'Eleştiri' ve 'Saptama' arasındaki ince farkları gösteren diğer örnek cümleleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 105Question →

Kamu yönetimi alanında yapılan güncel araştırmalar, liyakat esaslı atamaların yapıldığı kurumlarda çalışan memnuniyetinin ve iş verimliliğinin diğer kurumlara kıyasla belirgin bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur; bu durum, kurumsal sürdürülebilirliğin temel güvencesinin insan kaynağı yönetimi politikaları olduğunu açıkça teyit etmektedir.

Bu cümledeki anlam özellikleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Saptama - Çıkarım

Answer

Saptama ve çıkarım anlam özelliklerinin bir arada verildiği seçenek doğrudur.
Doğru seçenek olan yargıda; cümlenin ilk kısmında araştırmaların ortaya koyduğu somut bir durum (liyakatli kurumlarda verimliliğin artması) saptanmıştır. İkinci kısımda ise bu saptamaya dayanarak kurumsal başarının anahtarının insan kaynağı olduğu sonucu çıkarılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin ilk bölümündeki eylemi analiz etme
"Araştırmalar... ortaya koymuştur" ifadesiyle mevcut bir durumun verilerle tespit edildiği (saptama) anlaşıldı.
Saptama, gözlem veya araştırma sonucu elde edilen somut bir verinin ifade edilmesidir.
2
Cümlenin ikinci bölümündeki yargıyı analiz etme
"Bu durum... teyit etmektedir" ifadesiyle, ilk bölümdeki veriden hareketle genel bir sonuca varıldığı (çıkarım) belirlendi.
Çıkarım, elde edilen somut verilerden (saptamalardan) yola çıkarak ulaşılan yeni bir yargıdır.
3
İki bölüm arasındaki ilişkiyi birleştirme
Saptama ve çıkarım kavramlarının ardışık olarak kullanıldığı doğrulandı.
Cümle yapısı "bulgu ve bu bulgunun yorumu" şeklinde kurulmuştur.

Key Concept

Saptama ve Çıkarım İlişkisi

Hints

1
Cümleyi noktalı virgülden ikiye ayırarak inceleyin: İlk kısım bir veri mi sunuyor yoksa bir tahmin mi?
2
"Ortaya koymuştur" ve "Teyit etmektedir" anahtar kelimelerine odaklanın. Biri tespit, diğeri bu tespitten varılan sonuçtur.
3
Saptama, mevcut olanı söylemektir; çıkarım ise o söylenenden yeni bir anlam üretmektir. Bu bağlamda ilk kısım saptama, ikinci kısım çıkarımdır.

Practice More

Benzer şekilde 'Nesnellik-Öznellik' ayrımının bu tür akademik cümlelerde nasıl kullanıldığını inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi 'Çünkü/Dolayısıyla' bağlaçlarıyla test edin: 'Araştırmalar verimliliğin arttığını gösterdi; dolayısıyla (çıkarım) başarının anahtarı insan kaynağıdır.' Bu yapı saptama-çıkarım dengesini gösterir.
Estimated Time:1m 30s
Question 106Question →

Bir kamu denetçisinin hazırladığı raporda geçen; "Genç istihdamını artırmak adına yürütülen ulusal projeye ayrılan fonun, hedeflenen kitlenin yalnızca %5\%5’ine hitap edebilecek düzeyde kalması; beklenen sosyo-ekonomik dönüşümün gerçekleşememesine yol açmıştır." cümlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu cümlede bir miktar yetersiz bulunmuş ve bu durum bir neden-sonuç ilişkisi içerisinde verilmiştir.

Answer

Cümlede nicel bir yetersizlik (azımsama) dile getirilmiş ve bu durumun yol açtığı olumsuz sonuç neden-sonuç ilişkisiyle açıklanmıştır.
Cümlede geçen 'yalnızca %5’ine hitap edebilecek düzeyde kalması' bölümü, eldeki miktarın yetersiz bulunduğunu (azımsama) gösterir. 'Yol açmıştır' ifadesi ise bu yetersizliğin gerekçesini ve sonucunu birbirine bağlayarak neden-sonuç ilişkisi kurar.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin ilk bölümünü analiz etme
Ayrılan fonun '%5 düzeyinde kalması' ifadesi tespit edildi.
Bu ifade, bir miktarın (niceliğin) beklentinin altında olduğunu ve yetersiz bulunduğunu gösteren 'azımsama' kavramına karşılık gelir.
2
Cümlenin ikinci bölümünü analiz etme
'Sosyoe-konomik dönüşümün gerçekleşememesine yol açmıştır' ifadesi tespit edildi.
Burada bir sonucun ortaya çıkış nedeni (fonun azlığı) belirtilmektedir. 'Yol açmak' ifadesi neden-sonuç bağlamı kurar.
3
Kavramları birleştirme
Azımsama + Neden-Sonuç İlişkisi
Seçeneklerde bu iki kavramı doğru şekilde birleştiren ifade aranmalıdır.

Key Concept

Azımsama ve Neden-Sonuç İlişkisi

Hints

1
Cümlede geçen '%5' gibi sayısal verilere ve 'yol açmıştır' gibi bağlayıcı ifadelere odaklanın.
2
Bir miktar az bulunuyorsa 'azımsama', bir değer hor görülüyorsa 'küçümseme' vardır. Hangisi daha uygun?
3
Sonuç (dönüşümün olmaması) belli bir sebebe mi (fon yetersizliği) yoksa bir hedefe mi dayanıyor?

Practice More

Azımsama ve küçümseme farkını pekiştirmek için nicel ve nitel anlamlı cümleler kurma alıştırması yapabilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi 'Neden?' sorusuyla test edin: Sosyo-ekonomik dönüşüm neden gerçekleşemedi? Cevap: Fon yetersiz kaldığı için. Bu sizi doğrudan neden-sonuç ilişkisine götürür.
Estimated Time:1m 30s
Question 107Question →

Aşağıdaki tabloda bir kamu denetim raporundan alınan üç farklı cümle yer almaktadır:

Cümle Noİfade
IKamu ihalelerinde şeffaflığı artırmak amacıyla devreye alınan elektronik sistem, ihale süreçlerini hızlandırmakla kalmamış, aynı zamanda kurum içi denetimi de kolaylaştırmıştır.
IIAncak bu sistemin teknik altyapısındaki kronik aksaklıklar sebebiyle bazı bölgelerde veri girişi istenen düzeyde gerçekleştirilememiştir.
IIIVerilerin eksik girilmesinin, ileride bu alanda yapılacak akademik ve idari analizlerin güvenilirliğini zedeleyeceği aşikardır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: II. cümlede, teknik altyapıdaki aksaklıklar eylemin gerçekleşme amacı olarak sunulmuştur.

Answer

İkinci cümlede yer alan teknik aksaklıkların eylemin gerçekleşme amacı olarak sunulduğu yargısı söylenemez; çünkü bu aksaklıklar eylemin nedenidir.
İkinci cümlede yer alan 'teknik altyapıdaki aksaklıklar sebebiyle' ifadesi, veri girişinin yapılamamasının 'nedenini' (gerekçesini) belirtmektedir. Amaç ise bir eylemin gerçekleştirilmesindeki temel niyet veya hedeftir. Aksaklıklar bir hedef olamayacağı için eylemin amacı olarak sunulduğu yargısı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi 'amaç-sonuç' ve 'neden-sonuç' açısından inceleyin.
Cümledeki 'artırmak amacıyla' ifadesi amaç-sonuç, 'sağlamıştır/kolaylaştırmıştır' kısımları ise sonuçları bildirmektedir.
Eylemin hangi hedefle yapıldığı belirtilmiştir.
2
İkinci cümleyi analiz ederek 'amaç' ve 'neden' kavramlarını ayırt edin.
Cümlede 'sebebiyle' (nedeniyle) ifadesi kullanılmıştır. Aksaklıklar, bir amaç değil, istenmeyen bir sonuç doğuran nedendir.
Amaç, eylemi yapanın niyetidir; aksaklıklar ise irade dışı gelişen sebeplerdir.
3
Üçüncü cümleyi 'saptama' ve 'çıkarım' ilişkisi yönünden değerlendirin.
Verilerin eksik girilmesi bir saptama (tespit), bu durumdan 'analizlerin zedeleneceği' yargısına ulaşılması ise bir çıkarımdır.
Çıkarım, elde edilen verilerden bir sonuç üretme işidir.

Key Concept

Cümlede Anlam İlişkileri (Amaç-Sonuç, Neden-Sonuç, Saptama ve Çıkarım)

Hints

1
Cümlelerdeki 'amacıyla', 'sebebiyle' ve 'aşikardır' gibi anahtar kelimelerin anlam işlevlerine odaklanın.
2
Amaç-sonuç ilişkisinde eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefi varken, neden-sonuçta eylemi tetikleyen veya engelleyen gerçek bir sebep vardır.
3
İkinci cümlede 'teknik aksaklık' ifadesi, eylemin hangi amaçla (niyetle) yapıldığını mı yoksa hangi nedenle (engel) aksadığını mı anlatıyor?

Practice More

Özellikle 'Saptama' (durum tespiti) ve 'Çıkarım' (durumdan sonuç çıkarma) arasındaki farkı pekiştiren sorular çözmeniz önerilir.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 6 / 6
Cümle Yorumu ve Kavramlar — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 6 | Examkin