Examkin

Dil Bilgisi

823 questions

Question 361Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sıfatı, niteleme sıfatı ve belgisiz sıfat türündeki sözcüklerin tamamı bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şu eski binanın girişinde bazı belgelerin unutulduğu fark edildi.

Answer

Şu eski binanın girişinde bazı belgelerin unutulduğu fark edildi.
Doğru seçenekte 'şu' işaret sıfatı, 'eski' niteleme sıfatı ve 'bazı' belgisiz sıfat (belirtme sıfatı grubu) bir arada kullanılarak sorudaki tüm şartları sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sıfat türlerini tek tek tespit edin.
'Şu' sözcüğü 'bina' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı; 'eski' sözcüğü aynı ismi niteliği bakımından belirttiği için niteleme sıfatıdır. 'Bazı' sözcüğü ise 'belgeler' ismini belirsizlik yoluyla belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir.
Soruda istenen işaret, niteleme ve belgisiz sıfat türlerinin tamamının aynı cümlede bulunup bulunmadığını teyit etmek gerekir.
2
Diğer seçeneklerdeki benzer görünümlü sözcüklerin tür ayrımını yapın.
'Şunu' ve 'o' sözcüklerinin ismin yerini tuttuğu (zamir), 'hızlıca' ve 'nazikçe' sözcüklerinin ise fiili etkilediği (zarf) belirlenmiştir.
İşaret zamirleri ile işaret sıfatları, durum zarfları ile niteleme sıfatları sıklıkla karıştırıldığı için bu ayrımın yapılması doğru cevabı netleştirir.

Key Concept

Sıfat Türleri ve Sözcük Türleri Arasındaki Farklar
Question 362Question →

Zamirler; şahıs, işaret, belgisiz ve soru zamiri gibi türlere ayrılır. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması gerekir; eğer isimden önce gelip onu niteler ya da belirtirse sıfat görevini üstlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde şahıs zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: O, bize bunları kimsenin sormayacağını söylemişti.

Answer

İçerisinde 'O', 'bize', 'bunları' ve 'kimsenin' sözcüklerinin bulunduğu seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte üç farklı zamir türü de yer almaktadır: 'O' ve 'bize' şahıs isimlerinin yerini tuttuğu için şahıs zamiri, 'bunları' nesnelerin yerini işaretle tuttuğu için işaret zamiri, 'kimsenin' ise belirsiz bir grubun yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki şahıs zamirlerini belirle.
'O' ve 'bize' sözcükleri şahıs zamiridir.
İnsan isimlerinin yerini tuttukları için şahıs zamiri olarak adlandırılırlar.
2
Cümledeki işaret zamirini belirle.
'bunları' sözcüğü işaret zamiridir.
Varlıkların yerini işaret yoluyla tuttuğu ve bir ismi belirtmediği için zamirdir.
3
Cümledeki belgisiz zamiri belirle.
'kimsenin' sözcüğü belgisiz zamirdir.
Kimin yerini tuttuğu tam olarak belli olmayan, belirsizlik bildiren bir sözcük olduğu için belgisiz zamirdir.

Key Concept

Zamir Türleri ve Zamir-Sıfat Ayrımı
Question 363Question →

Tapu ve Kadastro Genel (I)Müdürlüğündeki (II)danışma masasında görevli (III)kadro, (IV)vatandaşların (V)beklentilerini sisteme not etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Answer

V. sözcük olan 'beklentilerini' bir isimdir; bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamir değildir.
Cümledeki 'beklentilerini' sözcüğü bir kavramı karşıladığı için 'soyut isim'dir. Seçenekte belirtilen 'işaret yoluyla bir ismin yerini tutan zamir' (işaret zamiri) tanımı, bu sözcük için geçerli değildir. İşaret zamirleri 'bu, şu, o, bunlar, şunlar' gibi sözcüklerdir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri belirle.
I: İsim (iyelik ekli), II: Kalıcı İsim, III: Topluluk İsmi, IV: İsim (çoğul ve tamlayan ekli), V: İsim (soyut).
Sözcüklerin görevlerini saptamak yanlış seçeneği bulmayı sağlar.
2
V. sözcüğün 'zamir' olup olmadığını kontrol et.
'Beklentilerini' sözcüğü 'beklenti' kavramının adıdır, bir ismin yerini tutmamaktadır.
Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir (bu, o, biri vb.), oysa burada bir kavramın adı kullanılmıştır.

Key Concept

İsim Türleri ve İsim Çekim Ekleri
Estimated Time:1m 15s
Question 364Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî yazışmalarda dil bilgisi ve yazım kurallarına uyulması, metnin profesyonelliği ve kurumsal itibar açısından elzemdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Gelecek ayın toplantı gündemin de yer alan maddeler üyelerin onayına sunuldu.

Answer

Cümledeki 'gündemin de' ifadesinin 'gündeminde' şeklinde bitişik yazılması gerekmektedir.
İfadedeki 'gündeminde' sözcüğünde yer alan '-de', bulunma durum ekidir. Bu ek, eklendiği isme 'içinde, üzerinde, bünyesinde' gibi anlamlar katar ve her zaman bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulduğu için bunun bir bağlaç olmadığı ve bitişik yazılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki 'de' ifadesinin cümleden çıkarıldığında anlamın bozulup bozulmadığını kontrol edin.
'Gelecek ayın toplantı gündemin yer alan maddeler...' şeklinde okunduğunda cümlenin anlamı bozulmaktadır.
Anlam bozuluyorsa bu bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
2
İfadenin cümleye kattığı anlamı analiz edin.
Buradaki '-de' eki, maddelerin nerede (gündemin içinde) bulunduğunu belirten bulunma (lokatif) görevindedir.
Bulunma durum ekleri her zaman kelimeye bitişik yazılır.

Key Concept

de/da Bağlacı ve Ekinin Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 365Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, bir ismin önüne gelerek onu belirten bir "işaret sıfatı" görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şu eski ev, kasabanın en huzurlu yeridir.

Answer

İşaret bildiren sözcüğün bir ismin önüne gelerek onu işaret ettiği 'Şu eski ev, kasabanın en huzurlu yeridir.' cümlesi doğru cevaptır.
Doğru olan cümlede 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'ev' ismini işaret ederek onu belirtmektedir. Bu nedenle 'şu' sözcüğü işaret sıfatı görevindedir. Ayrıca bu cümlede 'eski' sözcüğü de niteleme sıfatı olarak kullanılarak bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alabileceğini göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki işaret bildiren (bu, şu, o, öteki vb.) sözcükleri tespit etmek.
İnceleme sonucunda 'Bunu', 'Şu', 'O' ve 'Ötekini' sözcükleri işaret bildiren kelimeler olarak belirlenmiştir.
Sıfat ve zamir ayrımı yapabilmek için önce hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol etmek.
Doğru seçenekte 'şu' sözcüğünün 'ev' isminin hemen önünde olduğu görülmüştür.
Sıfatlar her zaman isimlerin önünde yer alarak onları niteler veya belirtir.
3
Sözcüğün görevini (sıfat mı yoksa zamir mi) belirlemek.
'Şu' sözcüğü 'ev' ismini işaret ettiği için sıfattır; diğer seçeneklerdeki sözcükler isimlerin yerini tuttuğu için zamirdir.
İsmin yerini tutan sözcükler zamir, ismi belirtenler ise sıfattır.

Key Concept

İşaret sıfatları, isimleri işaret yoluyla belirten sözcüklerdir ve mutlaka bir isimle birlikte kullanılırlar.
Estimated Time:45s
Question 366Question →

Toplumsal ilişkilerin sağlıklı bir zeminde yürütülebilmesi için bireylerin birbirlerine karşı geliştirdikleri tutumlar büyük önem taşır. Bu tutumların başında ise empati ve ön yargısız yaklaşım gelmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: İnsanlar arasındaki iletişimi engelleyen en önemli unsurlardan biri, kuşkusuz peşin hükümlü önyargılardır.

Answer

İletişimi engelleyen unsurlardan bahseden cümlede geçen 'önyargı' ifadesi, 'ön yargı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'ön' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulan sözcüklerden ön yargı, ön söz, ön inceleme, ön lisans gibi ifadeler ayrı yazılır. Bu nedenle söz konusu seçenekteki 'önyargı' kullanımı yazım yanlışı oluşturmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklerin ve kalıplaşmış ifadelerin yazımını kontrol et.
Seçeneklerde 'hafta sonu', 'Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü', 'önyargı', 'yayımlanan' ve 'batısında' ifadeleri dikkat çekmektedir.
Yazım kuralları sorularında genellikle bu tür yapısal özellikler test edilir.
2
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre 'ön yargı' ve 'ön söz' gibi ifadeler ayrı yazılırken; 'öngörü', 'önsezi' ve 'önayak' gibi ifadeler bitişik yazılır.
Hangi kelimelerin kalıplaştığını belirlemek yazım yanlışını tespit etmek için kritiktir.
3
Hatalı kelimenin bulunduğu cümleyi belirle.
'Önyargı' kelimesinin bitişik yazıldığı seçenek yanlıştır.
Ön yargı kelimesi ayrı yazılması gereken bir sözcüktür.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Ön Sözcüğü İle Kurulanlar)
Estimated Time:50s
Question 367Question →

Ufuktaki kızıllık yavaşça yerini karanlığa bırakırken vaktin nasıl geçtiğini anlamamıştık. Dağın yamacındaki küçük kulübeye doğru ilerliyordu adımlarımız.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi ses olayına dair herhangi bir örnek bulunmamaktadır.
Parçadaki kelimeler incelendiğinde 'vaktin' ve 'ilerliyordu' sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'karanlığa', 'yamacındaki' ve 'geçtiğini' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'ufuktaki', 'yavaşça' ve 'geçtiğini' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi; 'ilerliyordu' sözcüğünde ise ünlü daralması tespit edilmektedir. Ünsüz türemesi ses olayına ise metinde rastlanmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesini kontrol et
'Vaktin' (vakit-in) ve 'ilerliyordu' (ileri-le-yor) kelimelerinde orta hece ünlüsü düşmüştür.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya bazı türetmelerde ünlü kaybı yaşanır.
2
Ünsüz yumuşamasını kontrol et
'Karanlığa' (karanlık-a), 'yamacındaki' (yamaç-ın) ve 'geçtiğini' (geç-tik-i) kelimelerinde p, ç, t, k sesleri b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmüştür.
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşar.
3
Ünsüz benzeşmesini kontrol et
'Ufuktaki' (ufuk-da), 'yavaşça' (yavaş-ca) ve 'anlamamıştık' (anlamamış-dık) kelimelerinde yumuşak ünsüzler (d, c) sertleşmiştir (t, ç).
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen yumuşak ünsüzlü ekler sertleşir.
4
Ünlü daralmasını kontrol et
'İlerliyordu' (ileri-le-yor) kelimesinde '-yor' ekinin etkisiyle 'e' ünlüsü 'i'ye dönüşmüştür.
Sonu 'a, e' ile biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler daralır.
5
Ünsüz türemesini kontrol et
Metinde 'hissetmek', 'reddetmek', 'hakkı' gibi bir ünsüzün ikizleştiği bir örnek yoktur.
Parçada bu ses olayına yer verilmemiştir.

Key Concept

Ses Olayları (Ünlü Düşmesi, Ünsüz Yumuşaması, Ünsüz Benzeşmesi, Ünlü Daralması)
Estimated Time:55s
Question 368Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'niteleme' ve 'belirtme' sıfatlarının her ikisini de almış bir isim bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: O eski günleri düşündükçe geçmişe olan özlemi her geçen gün daha da artıyordu.

Answer

İçinde 'O eski günleri' ifadesi geçen seçenek doğru cevaptır; çünkü 'günler' ismi hem işaret (belirtme) hem de durum (niteleme) yönüyle nitelenmiştir.
Doğru seçenekte yer alan 'O eski günleri' tamlamasında 'günler' ismi, 'nasıl günler?' sorusuna cevap veren 'eski' niteleme sıfatını ve 'hangi günler?' sorusuna cevap veren 'O' işaret (belirtme) sıfatını birlikte almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimleri etkileyen sözcükleri belirleme.
Cümlelerde 'günler', 'trafik', 'sabah', 'sporcu' gibi isimler ve 'O', 'eski', 'yoğun', 'her', 'genç' gibi sıfatlar tespit edildi.
Sıfatın varlığı ancak bir isimle olan ilişkisi üzerinden saptanabilir.
2
Tespit edilen sıfatların türlerini (niteleme veya belirtme) analiz etme.
'O' işaret sıfatı (belirtme), 'eski' ise niteleme sıfatıdır. Diğer şıklardaki 'hızlı' sözcüğünün ise zarf olduğu görüldü.
Sorunun kökünde istenen her iki sıfat türünün aynı isimde birleşip birleşmediğini anlamak için tür ayrımı şarttır.
3
Sıfatların aynı ismi etkileyip etkilemediğini kontrol etme.
'O eski günleri' tamlamasında her iki sıfat da 'günler' ismine aittir.
Cümle genelinde iki tür sıfatın bulunması yeterli değildir, bu sıfatların tek bir ismi hedeflemesi gerekir.

Key Concept

Sıfatların (ön adların) isimleri niteleme ve belirtme görevlerinin aynı isim üzerinde birleşmesi.

Alternative Method

Sıfatları bulurken isme 'nasıl?' (niteleme için) ve 'hangi, kaç, ne kadar?' (belirtme için) sorularını sorarak sağlamasını yapabilirsiniz. Eğer tek bir isim her iki soruya da anlamlı cevap veriyorsa aranan özellik sağlanmış demektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 369Question →

Sıfatlar, isimleri niteleyerek veya belirterek onları anlamca tamamlayan sözcüklerdir. Bazı cümlelerde bir isim, hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tecrübeli mühendis, bu karmaşık projeyi ekibiyle birlikte kısa sürede tamamladı.

Answer

Tecrübeli mühendis, bu karmaşık projeyi ekibiyle birlikte kısa sürede tamamladı.
Doğru cevapta yer alan 'proje' ismi, nasıl olduğu sorusuna cevap veren 'karmaşık' sözcüğü ile nitelenmiş; hangi proje olduğu sorusuna cevap veren 'bu' sözcüğü ile de işaret yoluyla belirtilmiştir. Böylece bir isim aynı anda her iki türden de sıfat almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki tüm sıfatları ve niteledikleri isimleri tespit edin.
B seçeneğinde 'Tecrübeli' (mühendis), 'bu' (proje) ve 'karmaşık' (proje) sıfatları tespit edilmiştir.
Sıfatların hangi isimlerle bağlantılı olduğunu anlamak, görevlerini belirlemek için ilk adımdır.
2
Tespit edilen sıfatların türlerini (niteleme veya belirtme) ayrıştırın.
'Karmaşık' sözcüğü yapıyı/durumu belirttiği için niteleme, 'bu' sözcüğü işaret yoluyla belirttiği için belirtme sıfatıdır.
Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme sıfatı' koşulunun sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmek gerekir.
3
Aynı isme bağlı olan sıfatların tür kombinasyonunu kontrol edin.
'Proje' ismi önüne gelen iki sıfattan biri niteleme (karmaşık), diğeri belirtme (bu) sıfatıdır.
Kuralın tek bir isim üzerinde gerçekleştiği teyit edilerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Sıfatların (Ön Adların) Çeşitleri ve Görevleri
Question 370Question →

Türkçede sözcüklerin türü, cümle içindeki kullanım görevlerine göre belirlenir. Bir ismin niteliğini veya niceliğini bildiren sözcükler "sıfat" olarak adlandırılırken; varlıkların yerini tutanlar "zamir", eylemlerin niteliğini belirtenler ise "zarf" görevini üstlenir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Bunu ilgili makamlara sunmadan önce tekrar gözden geçirmeliyiz.

Answer

İlgili cümlede geçen sözcük, bir ismin önüne gelip onu belirtmek yerine doğrudan bir nesnenin veya durumun yerini tuttuğu için işaret zamiri görevindedir; diğer seçeneklerdeki sözcükler ise birer sıfattır.
İşaret bildiren sözcüğün bir nesnenin veya kavramın yerini tutarak kullanıldığı seçenek zamir görevindedir. Bu kullanımda sözcük arkasından gelen bir ismi etkilemez, aksine ismin kendisi gibi işlev görür.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin cümlede bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
Belirtilen ifadelerde 'o çalışma', 'doğru yöntemler', 'birtakım belgeler' ve 'zor sorular' tamlamaları kurulmuştur.
Sıfatların en temel özelliği bir isimle birlikte kullanılmalarıdır.
2
Sözcüklerin türlerini tek tek analiz edin.
Dört seçenekteki sözcükler ismin önüne gelmiştir ancak bir cümlede sözcük ismin yerini tutmaktadır.
Zamirler isimlerin yerini tutarken sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
3
İşaret bildiren sözcüklerin ek alıp almadığına ve ismin yerini tutup tutmadığına bakın.
'Bunu' sözcüğü işaret zamiri, 'o' sözcüğü ise işaret sıfatıdır.
İşaret bildiren sözcükler çekim eki aldıklarında genellikle zamirleşirler.

Key Concept

Sıfat ve Zamir Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 371Question →

Manavdan marul ( ) maydanoz ( ) tere ( ) kasaptan ise kıyma ( ) kuşbaşı aldık ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Answer

Doğru noktalama dizilimi ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . ) şeklindedir.
Verilen cümlede manavdan alınanlar (marul, maydanoz, tere) ve kasaptan alınanlar (kıyma, kuşbaşı) olmak üzere iki farklı ürün grubu vardır. TDK kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül ( ; ) kullanılır. Her grubun kendi içindeki eş görevli kelimeleri ise virgül ( , ) ile ayrılır. Cümle bitmiş bir yargı bildirdiği için sonuna nokta ( . ) konur.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birinci grupta yer alan sebzeleri (marul, maydanoz, tere) belirleyin.
Bu sözcükler eş görevli olduğu için aralarına virgül ( , ) getirilmelidir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
2
Cümledeki sebze grubu ile et grubu (kıyma, kuşbaşı) arasındaki geçişi belirleyin.
Bu iki farklı türü birbirinden ayırmak için noktalı virgül ( ; ) kullanılmalıdır.
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
3
İkinci gruptaki et ürünlerinin (kıyma, kuşbaşı) arasına uygun işareti koyun.
Eş görevli oldukları için aralarına virgül ( , ) getirilmelidir.
İkinci gruptaki benzer ögeleri ayırmak için yine virgül kullanılır.
4
Cümlenin sonunu kontrol edin.
Cümle tamamlandığı için sonuna nokta ( . ) konulmalıdır.
Yüklemi bulunan ve tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

Key Concept

Tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanımı
Estimated Time:45s
Question 372Question →

İl koordinasyon toplantısında (I) bizlere sunulan verilerin (II) çoğunu incelediğimizde (III) kimsenin, (IV) şu raporların içeriğini (V) şundan daha az önemsemediğini gördük.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: IV

Answer

IV numaralı sözcük bir ismi işaret ettiği için sıfattır, diğerleri ise zamirdir.
IV numaralı 'şu' sözcüğü, kendinden sonra gelen 'raporlar' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Diğer tüm numaralanmış sözcükler (bizlere, çoğunu, kimsenin, şundan) isimlerin yerini tutan zamirlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini belirleyin.
I, II, III ve V numaralı sözcükler isimlerin yerini tutarken IV numaralı sözcük bir ismi belirtmektedir.
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimleri niteler veya belirtir.
2
Sözcüklerin türlerini tek tek tasnif edin.
I (şahıs zamiri), II (belgisiz zamir), III (belgisiz zamir), IV (işaret sıfatı), V (işaret zamiri).
Kelimenin bir ismi etkileyip etkilemediği türünü belirleyen temel ölçüttür.
3
Farklı olan sözcük türünü seçin.
IV numaralı sözcük sıfat görevinde olduğu için diğer dört zamirden ayrılır.
Soru kökünde istenen farklı türdeki sözcüğü belirlemektir.

Key Concept

İşaret bildiren sözcüklerin zamir ve sıfat görevinde kullanımı arasındaki fark.
Estimated Time:55s
Question 373Question →

Trafik ekiplerinin yaptığı denetimler sırasında, sürücünün belgelerini eksiksiz sunduğunu gördük. Çevredeki gürültü azaldığında memurun uyarısını bekliyordu herkes.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi ses olayı bulunmamaktadır.
Ünsüz türemesi (ünsüz ikizleşmesi), genellikle Arapça kökenli sözcüklerde veya birleşme sırasında ortaya çıkan bir durumdur (hissetmek, reddetmek, hakkı gibi). Verilen metinde bu kurala uygun bir sözcük kullanımı yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki sözcüklerin kök ve ek tahlilini yapma
"Çevir-e" kelimesinde ünlü düşmesi, "bekle-yor" kelimesinde ünlü daralması tespit edildi.
Sözcük türetilirken veya çekimlenirken meydana gelen ses değişimlerini bulmak için köke inilmelidir.
2
Ünsüz değişimlerini inceleme
"Yap-tığı" kelimesinde hem ünsüz benzeşmesi (d>t) hem de ünsüz yumuşaması (k>ğ) belirlendi.
Sert ünsüzlerle biten kelimelere gelen eklerin uyumunu kontrol etmek ses olaylarını netleştirir.
3
Seçeneklerle metni karşılaştırma
Dört temel ses olayının örnekleri bulunurken, ünsüz türemesine (ikizleşme) rastlanmadı.
Soruda istenen 'olmayan' ses olayını teyit etmek için tüm şıklar elenmelidir.

Key Concept

Ses Bilgisi: Türkçedeki Temel Ses Olayları
Estimated Time:1m 0s
Question 374Question →

Sözcüklerin türü, cümle içindeki kullanım görevlerine göre belirlenir. Örneğin; bir ismi durum, biçim veya renk yönüyle tamamlayan sözcükler "niteleme sıfatı" olurken, fiilleri veya fiilimsileri durum yönüyle etkileyen sözcükler "zarf" görevini üstlenir. İsimleri işaret yoluyla belirtenler "işaret sıfatı" (belirtme sıfatı), ismin yerini işaret yoluyla tutanlar ise "işaret zamiri" kabul edilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içinde belirtilen sözcük, "niteleme sıfatı" görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Arşivde bulunan "eski" belgelerin dijital sisteme aktarılması için geniş kapsamlı bir çalışma başlatıldı.

Answer

Arşivde bulunan "eski" belgelerin tasnif edilmesi gerektiğini belirten seçenek doğru cevaptır.
Cümledeki "eski" sözcüğü, kendisinden sonra gelen "belgeler" ismini durum yönünden nitelemektedir. İsimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap veren ve ismin kalıcı bir özelliğini bildiren bu tür sözcükler niteleme sıfatıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün hangi tür kelimeyi etkilediğini belirleyin.
"Eski" sözcüğü "belgeler" isminin önüne gelmiştir; diğer seçeneklerdeki sözcükler ise fiilimsi önüne gelmiş veya ismin yerini tutmuştur.
Sıfatlar isimleri niteler veya belirtirken, zarflar fiil veya fiilimsileri etkiler.
2
İsme yöneltilen "Nasıl?" sorusuyla niteleme sıfatını ayırt edin.
"Nasıl belgeler?" sorusuna "eski" cevabı alınır.
İsmin durumunu, biçimini veya rengini bildiren sıfatlar niteleme sıfatıdır.
3
Belirtme sıfatı ve zamir ayrımını yapın.
"Bu" sözcüğü ismi belirttiği için işaret sıfatı, "Şunu" sözcüğü ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Niteleme sıfatları ismin özelliğini verirken, belirtme sıfatları ismi işaret, sayı veya belgisizlik yönüyle sınırlar.

Key Concept

Sözcük türlerinin (sıfat, zarf, zamir) cümle içindeki görevlerine göre ayırt edilmesi.
Estimated Time:1m 15s
Question 375Question →

Kıvrılan yolların ucunda beklerken vaktin dolmasını,
Sessizce seyrettik ufkuna düşen o solgun ziyayı.
Gönlümüzdeki sızının dindiğini hissettiğimiz o an,
Kaybolup gitti her şey bir sonbahar akşamı.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Dizelerde ünlü daralması (a, e seslerinin ı, i, u, ü seslerine dönüşmesi) olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Verilen dizelerde 'kıvrılan, vaktin, ufkuna' gibi pek çok kelimede ünlü düşmesi; 'dindiğini, kaybolup' gibi kelimelerde ünsüz yumuşaması; 'seyrettik, gitti' gibi kelimelerde ünsüz benzeşmesi ve 'hissettiğimiz' kelimesinde ünsüz türemesi yer alırken; ünlü daralmasına (a/e seslerinin daralması) yönelik hiçbir örnek bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmelerini tespit et
kıvır-ılan (kıvrılan), vakit-in (vaktin), seyir-et (seyret), ufuk-una (ufkuna), gönül-ümüz (gönlümüz), kayıp-ol (kaybol)
Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlünün düştüğünü doğrulamak.
2
Ünsüz benzeşmesini (sertleşme) kontrol et
et-tik (seyrettik), git-ti (gitti), et-tik-imiz (hissettiğimiz)
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek geldiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleştiğini görmek.
3
Ünsüz yumuşamasını (değişim) incele
din-dik-ini (dindiğini), et-tik-imiz (ettiğimiz), kayıp-ol (kaybol)
Sert ünsüzle biten kelimeye ünlüyle başlayan ek geldiğinde ünsüzün yumuşadığını tespit etmek.
4
Ünsüz türemesini belirle
his + etmek -> hissetmek
Tek heceli bazı Arapça kökenli kelimeler yardımcı fiille birleşirken ünsüz ikizleşmesi (türeme) olup olmadığını bakmak.
5
Ünlü daralması varlığını sorgula
Örnek bulunamadı
Daralma olması için fiilin 'a' veya 'e' ile bitmesi gerekir; metindeki fiillerde bu durum yoktur.

Key Concept

Ses Olayları (Kapsamlı Analiz)

Practice More

Özellikle 'kaybolmak, seyretmek, hissetmek' gibi hem düşme hem yumuşama hem de türeme barındırabilen birleşik fiilleri içeren diğer metinleri inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 376Question →

Kamu yönetimi reformu çerçevesinde hazırlanan (I) önemini hiçbir zaman yitirmeyen (II) çevrenin korunması projesindeki (III) besleyici faaliyetler, projenin (IV) etkisini artırmayı ve genel (V) ilerleyişi kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin yapısıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV. sözcük, türetilirken ünsüz değişimine uğramış bir fiil köküne sahiptir.

Answer

Dördüncü sözcüğün türetilirken ünsüz değişimine uğramış bir fiil köküne sahip olduğu yargısı yanlıştır; çünkü sözcükte ünsüz benzeşmesi vardır.
Dördüncü sözcük olan 'etkisini' kelimesinin kökü 'et-' fiilidir. Bu köke gelen '-gi' yapım eki, kök sonundaki 't' sert ünsüzünün etkisiyle sertleşerek '-ki' biçimine dönüşmüştür. Bu durum 'ünsüz benzeşmesi' (sertleşme) olarak adlandırılır. Seçenekte belirtilen 'ünsüz değişimi' (yumuşama) ise 'kitap-ı > kitabı' örneğinde olduğu gibi sert ünsüzün yumuşamasıdır. Ayrıca kökte bir değişim söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin kök ve ek analizini yapın.
I: ön-em-i-n-i, II: çevir-e-n-in, III: besi-le-y-ici, IV: et-gi-si-n-i, V: ileri-le-y-iş-i
Sözcük yapısını anlamak için kök türünü ve eklerin işlevini belirlemek gerekir.
2
Sözcüklerdeki ses olaylarını inceleyin.
II, III ve V numaralı sözcüklerde ünlü düşmesi; IV numaralı sözcükte ünsüz benzeşmesi (et-ki) saptanmıştır.
Yapım eki alırken meydana gelen ses olayları sözcüğün yapısal kategorisini belirler.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri bu analizlerle karşılaştırın.
Dördüncü sözcük için ifade edilen 'ünsüz değişimi' (yumuşama) tanımı, gerçekleşen 'ünsüz benzeşmesi' (sertleşme) olayıyla uyuşmamaktadır.
Ses olaylarının teknik adlarını doğru ayırt etmek KPSS dil bilgisi sorularında belirleyicidir.

Key Concept

Sözcük Yapısı ve Ses Olayları İlişkisi
Question 377Question →

Söylediği her söz, kalbinin derinliklerinde yankılanan birer fısıltı gibiydi. Sabrıyla beklediği o günün gelmeyeceğini bilse de umudunu yitirmiyor, ufka bakarak içinde biriktirdiği dertleri sessizce denize fırlatıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesi bulunmamaktadır.
Metinde ünsüz türemesi (örneğin 'hissetmek' veya 'affetmek' gibi) dışında kalan dört ses olayının da net örnekleri mevcuttur. Ünsüz türemesi metinde hiçbir kelimede gerçekleşmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesi analizi
sabrıyla (sabır-ı-y-la), ufka (ufuk-a)
Kelime çekimlenirken veya ek alırken iç sesindeki ünlünün düşmesi durumudur.
2
Ünsüz yumuşaması analizi
söylediği (söyledik-i), kalbinin (kalp-in), umudunu (umut-u), gelmeyeceğini (gelmeyecek-i)
Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşaması durumudur.
3
Ünsüz benzeşmesi analizi
biriktirdiği (birik-dir-dik-i)
Sert ünsüzle biten bir kelimeye 'c, d, g' ile başlayan ek geldiğinde bu eklerin 'ç, t, k'ye dönüşmesidir.
4
Ünlü daralması analizi
yitirmiyor (yitir-me-yor)
'a, e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlülerin 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesidir.
5
Ünsüz türemesi kontrolü
Yok
Metinde herhangi bir kelimede fazladan ünsüz ortaya çıkması durumu (türeme) tespit edilmemiştir.

Key Concept

Ses Bilgisi Olayları

Practice More

Ses olaylarını metin üzerinde karma şekilde bulma alıştırmaları yaparak hız kazanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 378Question →

Bugün karnı ağrıyan çocuk, mutfağa gidip bir bardak su içti. Kendisini çok daha iyi hissetti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Metinde ünlü daralmasına dair bir örnek bulunmadığı için doğru cevap ünlü daralmasıdır.
Ünlü daralması, Türkçede 'a, e' geniş ünlüleri ile biten bir fiilin '-yor' eki veya bazı durumlarda 'y' kaynaştırma harfi alarak 'ı, i, u, ü' dar ünlülerine dönüşmesidir. Verilen metinde bu kurala uyan bir örnek bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimeleri eklerine ayırarak incelemek
"Karnı", "mutfağa", "gidip", "içti" ve "hissetti" kelimelerinde ses değişimleri tespit edildi.
Ses olaylarını bulmak için kelime kökleri ve ekleri arasındaki etkileşimi görmek gerekir.
2
Tespit edilen ses olaylarını sınıflandırmak
Karın-ı (Ünlü düşmesi), mutfak-a (Ünsüz yumuşaması), git-ip (Ünsüz yumuşaması), iç-ti (Ünsüz benzeşmesi), his-s-et-ti (Ünsüz türemesi ve benzeşmesi).
Her kelimedeki değişimin hangi gramer kuralına girdiğini belirlemek şıkları elememizi sağlar.
3
Seçeneklerle karşılaştırarak eksik olanı bulmak
Ünlü daralması (yiyen, bekliyor gibi bir kullanım) metinde bulunmamaktadır.
Soruda 'yoktur' ifadesi geçtiği için metinde karşılığı olmayan ses olayı işaretlenmelidir.

Key Concept

Ses Bilgisi (Ses Olayları)
Estimated Time:45s
Question 379Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, ifadenin netliği ve kurumsal ciddiyet açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Eleştirmenler, sanatçının bu son tablosunu modern sanatın en önemli baş yapıtlarından biri olarak görüyor.

Answer

Sanatçının tablosunun modern sanatın en önemli 'baş yapıtlarından' biri olduğunu belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü bu kelime 'başyapıt' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'baş' sözüyle oluşturulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler (başyapıt, başrol, başkahraman vb.) bitişik yazılır. Cümlede bu kelimenin ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri ve özel isimlere gelen ekleri belirleyin.
Yanı sıra, Türk Dil Kurumunun, hafta içi, baş yapıt ve laboratuvar ifadeleri incelenmek üzere seçildi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür kritik yapılarda yoğunlaşmaktadır.
2
'Baş' sözcüğüyle kurulan sıfat tamlamalarının yazım kuralını uygulayın.
Başyapıt, başöğretmen, başrol gibi kelimelerin bitişik yazılması gerektiği tespit edildi.
Dil bilgisi kurallarına göre 'baş' ile kurulan kalıplaşmış sıfat tamlamaları birleşik kelime kabul edilir.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldirici kuralları kontrol edin.
Kurum eklerinin ayrılmaması (TDK'nin/TDK'nun değil TDK'nin), 'yanı sıra' ve 'hafta içi' ifadelerinin ayrı yazılması kurallarının doğru uygulandığı görüldü.
Doğru cevabın kesinleşmesi için diğer seçeneklerin hatasız olduğundan emin olunmalıdır.

Key Concept

Birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılması (baş sözcüğüyle kurulanlar)

Alternative Method

Yazım yanlışlarını bulurken önce 'baş', 'alt', 'üst' gibi ön eklerle kurulan birleşik kelimeleri, ardından 'de/da' ve 'ki' bağlaçlarını, son olarak da özel isimlere gelen ekleri kontrol etmek hızı artırabilir.
Estimated Time:1m 15s
Question 380Question →

Resmî toplantıda şu konular ele alındı ( ) bütçe planlaması ( ) personel alımı ve tanıtım stratejileri ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ( : ) ( , ) ( . )

Answer

İki nokta, virgül ve nokta işaretlerinin sırasıyla kullanıldığı seçenek doğrudur.
Cümlede "şu konular" denilerek örnekler sıralandığı için ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir. Sıralanan maddeler olan "bütçe planlaması" ile "personel alımı" eş görevli olduğu için araya virgül (,) konulmalıdır. Listenin sonunda yer alan "ve" bağlacı örneklemenin bittiğini belirttiği için son boşluğa nokta (.) getirilmesi uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Örnekleme öncesi işareti belirleme
İki nokta (:)
"şu konular ele alındı" ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için iki nokta konulmalıdır.
2
Eş görevli kelime grupları arasındaki işareti belirleme
Virgül (,)
"bütçe planlaması" ve "personel alımı" ifadeleri eş görevli ögeler olduğu için aralarına virgül konulmalıdır.
3
Cümle sonu işaretini belirleme
Nokta (.)
"ve" bağlacı listenin bittiğini gösterdiği için cümlenin sonuna nokta konulmalıdır.

Key Concept

Örnekleme öncesinde iki nokta, eş görevli ögeler arasında virgül kullanımı.
PreviousPage 19 / 42Next