Dil Bilgisi

823 questions

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatlar ise kendi içinde "anlamca kaynaşmış" ve "kurallı birleşik sıfatlar" olarak ikiye ayrılır. Ayrıca sıfatlar; miktar, derece veya üstünlük bildiren zarflar tarafından nitelik yönünden derecelendirilebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem bir niteleme sıfatını derecelendiren bir zarfa hem de "kurallı birleşik" yapıda bir sıfata yer verilmiştir?

En sevdiği kıyafetlerini yanına alarak

3

günlük bir gezi planı için erkenden yola koyuldu.

Oldukça sessiz çözülen bu problemler, öğrencilerin konuyu ne kadar iyi kavradığını açıkça gösteriyordu.

Birçok sanatçı, pek etkileyici eserler vererek toplumun sanat anlayışını dönüştürmeyi başarmıştır.

Daha yeni basılan bu kitapların çoğu, kapak tasarımları ve içerikleriyle okurların büyük ilgisini çekti.

Eli açık bir insan olması sebebiyle, çevresindeki yardıma muhtaç kimselere karşı çok duyarlı davranırdı.

Show answer & explanation

Answer: En sevdiği kıyafetlerini yanına alarak $3$ günlük bir gezi planı için erkenden yola koyuldu.

Answer

En sevdiği kıyafetlerini yanına alarak

3

günlük bir gezi planı için erkenden yola koyuldu.

Doğru cevapta yer alan 'en' sözcüğü bir üstünlük zarfıdır ve kendisinden sonra gelen 'sevdiği' niteleme sıfatını derecelendirmiştir. Aynı cümlede geçen '

3

günlük' ifadesi ise bir sıfat tamlamasına ('

3

gün') '-lük' eki getirilmesi yoluyla oluşturulmuş bir 'kurallı birleşik sıfat' örneğidir. Her iki dil bilgisi kuralı da bu seçenekte aynı anda örneklenmiştir.

Step-by-Step Solution

Derecelendirme zarfı ve nitelediği sözcüğü tespit et.

'En' sözcüğü derecelendirme zarfıdır ve 'sevdiği' niteleme sıfatını miktar/üstünlük yönünden etkilemiştir.

Zarflar sıfatların önüne gelerek onların anlamını derecelendirebilir.

Cümledeki sıfatların yapısını analiz et.

3

günlük' sıfatı, '

3

gün' sıfat tamlamasına '-lük' eki getirilerek oluşturulmuştur.

Sıfat tamlamalarına -li, -lik, -siz ekleri getirilerek yapılan birleşik sıfatlar 'kurallı birleşik sıfat' olarak adlandırılır.

Diğer seçeneklerdeki benzer yapıları ele.

Diğer şıklarda ya zarf fiili/zarfı nitelemiştir ya da birleşik sıfat 'anlamca kaynaşmış' (birçok, eli açık) türündedir.

Zarfın bir sıfatı nitelemesi ve sıfatın kurallı birleşik yapıda olması şartının her ikisi de sadece doğru seçenekte sağlanmıştır.

Key Concept

Sıfatlarda Yapı ve Derecelendirme

Hints

Cümlelerde önce 'en, daha, pek, çok, oldukça' gibi derecelendirme zarflarını bulun ve bunların bir sıfatı mı yoksa fiili mi etkilediğine bakın.

Kurallı birleşik sıfatlar genellikle '-li, -lik, -siz' ekleriyle veya isimle sıfatın yer değiştirmesiyle oluşur (örn: 'mavi gözlü' veya 'gözü mavi').

'Birçok, birkaç, biraz' gibi sözcüklerin kurallı değil, anlamca kaynaşmış birleşik sıfat olduğunu unutmayın.

Practice More

Kurallı birleşik sıfatların diğer bir türü olan 'iyelik ekiyle yer değiştirme' (örn: 'kapısı kırık ev') yapısını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 502Question →

Noktalı virgül (;), ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra kullanılabilir. Bu kullanımın temel amacı, öznenin kendisinden sonra gelen sıralı unsurlarla karışmasını önlemek ve cümlenin anlamını netleştirmektir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Türkiye; Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan ve Ermenistan gibi komşu ülkelerle köklü bir tarihsel geçmişe sahiptir.

Kurumun vizyonu yenilikçilik, şeffaflık, dürüstlük; misyonu ise kaliteli hizmet, verimlilik ve sürdürülebilirliktir.

Toplantı tutanakları imzalandı, arşivlendi; ilgili birimlere dağıtılmak üzere hazır hâle getirildi.

Yeni personelden beklentimiz şunlardır; çalışkanlık, dürüstlük ve çözüm odaklılık.

Kurul üyeleri, sunulan projeyi dikkatle inceleyip onaylayınca; uygulama aşamasına geçilmesi kararlaştırıldı.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye; Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan ve Ermenistan gibi komşu ülkelerle köklü bir tarihsel geçmişe sahiptir.

Answer

Türkiye ile başlayan cümlede noktalı virgül, özneyi kendisinden sonra gelen virgülle ayrılmış unsurlardan ayırarak anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılmıştır.

Türkiye ile başlayan cümlede 'Türkiye' kelimesi cümlenin öznesidir. Öznenin hemen ardından Yunanistan, Bulgaristan gibi ülkeler virgülle sıralanmıştır. Eğer Türkiye'den sonra noktalı virgül yerine virgül kullanılsaydı, Türkiye de bu listenin sıradan bir parçası gibi görünebilir ve özne olma niteliği belirsizleşebilirdi. Bu nedenle noktalı virgül özneyi belirginleştirmek için kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Soru kökündeki noktalı virgül kuralını (özneyi belirginleştirme) analiz edin.

Hedef, öznenin ardından gelen ve aralarında virgül bulunan bir dizi unsurla karışmasını önlemektir.

Soruda istenen özel işlevi seçeneklerde arayabilmek için kuralı netleştirmek gerekir.

Seçeneklerdeki noktalı virgüllerin öncesini ve sonrasını inceleyin.

Türkiye cümlesinde özne tekildir; ardından gelenler ise komşu ülkelerin listesidir. Diğer şıklarda ise ya grup ayırma ya da sıralı cümle işlevi vardır.

Noktalama işaretinin cümlede üstlendiği yapısal görevi tespit etmek için.

Noktalama yanlışlarını ve farklı işlevleri eleyin.

Vizyon/misyon cümlesi gruplandırma, toplantı cümlesi sıralı cümle ayırma, beklentimiz cümlesi hatalı kullanım ve proje cümlesi ise gereksiz kullanım içermektedir.

Çeldiricilerin hangi kurallara dayandığını belirleyerek doğru cevabı teyit etmek için.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özneyi Ayırma Görevi

Hints

Noktalı virgülün özneden sonra kullanılması için cümlede özne dışında da virgüllerin bulunması gerekir.

Eğer noktalı virgül 'özne; liste, liste, liste' yapısındaysa bu soru kökündeki işlevi karşılar.

Cevap şıkkında Türkiye öznesinden sonra gelen ülkeler birer örnektir ve Türkiye bu örneklere sahip olan ana unsurdur.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın ayrımını pekiştirmek için 'açıklama' ve 'gruplandırma' arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 503Question →

Kamu hizmetlerinin kalitesini artırmayı hedefleyen danışma (I) birimindeki görevlilerin (II), vatandaşların beklentileri (III) doğrultusunda sunduğu çözümler (IV), kurumdaki memnuniyeti (V) artırmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, bir eylemin adı olmaktan çıkıp bir yerin adı haline gelmiş kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, hem çoğul eki hem de tamlayan (ilgi) eki almış somut bir isimdir.

III. sözcük, soyut bir kavramı karşılayan ve çoğul eki almış bir isimdir.

IV. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca çokluk bildiren bir topluluk ismidir.

V. sözcük, belirtme hâl eki almış soyut bir isimdir.

Show answer & explanation

Answer: IV. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca çokluk bildiren bir topluluk ismidir.

Answer

D seçeneğinde belirtilen ifadenin aksine 'çözümler' sözcüğü bir topluluk ismi değil, çoğul bir isimdir.

Cümlede geçen 'çözümler' sözcüğü, açıkça '-ler' çoğul ekini almıştır. Bir ismin topluluk ismi sayılabilmesi için çoğul eki almadığı halde anlamca birden fazla varlığı karşılaması gerekir (örneğin: ordu, heyet, sınıf). 'Çözümler' ise hem biçimce hem de anlamca çoğul olan bir isimdir, bu yüzden yanlış tanımlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Sözcüklerin türlerini ve anlam özelliklerini belirle.

I (danışma): Kalıcı isim, II (görevliler): Somut isim, III (beklentiler): Soyut isim, IV (çözümler): Soyut/Çoğul isim, V (memnuniyet): Soyut isim.

Sözcüklerin temel kategorilerini anlamak analizi kolaylaştırır.

Sözcüklerin aldığı ekleri analiz et.

II'de '-ler' (çoğul) ve '-in' (tamlayan), III'te '-ler' (çoğul), IV'te '-ler' (çoğul), V'te '-i' (belirtme hâli) ekleri bulunmaktadır.

Çekim ekleri ismin cümledeki işlevini ve sayısal niteliğini belirler.

Topluluk ismi ile çoğul isim ayrımını yap.

'Çözümler' sözcüğü çoğul eki almıştır. Topluluk isimleri ise 'ordu, takım, orman' gibi ek almadan çokluk bildiren kelimelerdir.

Topluluk ismi ile çoğul isim arasındaki yapısal farkı tespit etmek soruyu çözer.

Key Concept

İsimlerde Sayı ve Anlam (Tekil, Çoğul, Topluluk)

Hints

Topluluk isimlerinin en önemli özelliği, dışarıdan bakıldığında tekil görünseler de içlerinde birden fazla varlık barındırmalarıdır.

Bir kelimede '-ler/-lar' eki varsa, o kelime yapıca 'çoğul isim'dir, 'topluluk ismi' değildir.

Cümledeki 'çözümler' kelimesinin aldığı ekleri inceleyin; '-ler' eki onun sayısal kategorisini doğrudan belirler.

Practice More

Topluluk isimlerinin çoğul eki alabildiğini (örneğin: ordular) ancak bu durumda 'çoğullaşmış topluluk ismi' olduklarını unutmayın.

Alternative Method

Sözcükleri gruplandırırken önce somutluk-soyutluk, sonra sayı (tekil-çoğul-topluluk) ve en son yapı (basit-türemiş-birleşik) özelliklerine bakmak hata payını azaltır.

Estimated Time:1m 30s

Question 504Question →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar; sıfat tamlamalarına getirilen eklerle veya tamlamadaki sözcüklerin yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşturulur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik sıfat, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Güler yüzlü personellerin hizmet kalitesi üzerinde olumlu bir etkisi vardır.

Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi.

On günlük mühlet dolmadan resmi evrakların teslim edilmesi gerekmektedir.

Düşük hacimli motorların vergi dilimleri yeniden düzenlendi.

Büyük ölçekli yatırımlar bölge ekonomisine canlılık kazandıracaktır.

Show answer & explanation

Answer: Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi.

Answer

Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi cümlesindeki sıfat, isim ve sıfatın yer değiştirip iyelik eki almasıyla kurulduğu için diğerlerinden farklıdır.

Doğru seçenekte yer alan 'çatısı sökük' ifadesi, 'sökük çatı' sıfat tamlamasındaki öğelerin yer değiştirip isme

-ı/-i/-u/-ü

iyelik ekinin getirilmesiyle oluşan bir kurallı birleşik sıfattır. Diğer tüm seçeneklerde ise mevcut bir sıfat tamlamasına

-lı/-li

veya

-lık/-lik

ekleri getirilerek sıfat oluşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kurallı birleşik sıfatları tespit et.

Tespit edilen yapılar: 'güler yüzlü', 'çatısı sökük', 'on günlük', 'düşük hacimli', 'büyük ölçekli'.

Soruda istenen kuralı uygulayabilmek için önce hedef sözcük öbeklerini bulmak gerekir.

Birinci grup oluşum yolunu incele (Sıfat Tamlaması + ek).

Güler yüzlü (

+

lü), On günlük (

+

lük), Düşük hacimli (

+

li), Büyük ölçekli (

+

li) örneklerinin bu yolla oluştuğu görülür.

Kurallı birleşik sıfatların en yaygın formu sıfat tamlamasına yapım eki getirilmesidir.

İkinci grup oluşum yolunu incele (Yer değiştirme + iyelik eki).

'Sökük çatı' tamlamasında isim (çatı) ve sıfat (sökük) yer değiştirmiş ve isme iyelik eki gelerek 'çatısı sökük' yapısı oluşmuştur.

Bu yöntem, sıfat tamlamasındaki kelimelerin rollerini ve eklerini değiştirerek yeni bir niteleyici öbek kurar.

Key Concept

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşum Yolları

Hints

Birleşik sıfatın bir ek yardımıyla mı yoksa sözcüklerin yer değiştirmesiyle mi oluştuğuna bakın.

'-li' veya '-lik' eki alan yapılar genellikle bir tamlamanın üzerine eklenir; iyelik eki alanlar ise ters çevrilmiş tamlamalardır.

'Sökük çatı' ifadesini 'çatısı sökük' haline getirdiğinizde iyelik eki (

+sI

) kullanmış olursunuz, bu da onu farklı kılar.

Practice More

Benzer şekilde 'geniş salonlu ev' ile 'salonu geniş ev' arasındaki yapı farkını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternative Method

Sıfat öbeğini tersine çevirmeyi deneyin. Eğer 'Sıfat + İsim' haline getirdiğinizde anlamlı bir tamlama oluyorsa ve asıl yapıda iyelik eki varsa (

+ı/i/u/ü

), bu yer değiştirme yöntemidir.

Estimated Time:1m 30s

Question 505Question →

Türkçede bazı sözcükler türetilirken veya çekimlenirken birden fazla ses olayına uğrayabilir. Bu durum, sözcüğün yapısının dikkatli incelenmesini gerektirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünsüz düşmesi hem de ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) görülen bir sözcük kullanılmıştır?

Yeni personelin belgeleri kurumun veri tabanına sabah saatlerinde işlenmişti.

Şehir merkezindeki kalabalık, mesai saatinin bitmesiyle birlikte iyice seyrelmişti.

Kamu hizmetlerinin etkinliği üzerine hazırlanan raporlar makama sunulmuştu.

Bölgedeki altyapı çalışmaları yerel idare tarafından titizlikle izlenmişti.

Proje kapsamında hedeflenen tüm aşamalar planlandığı şekilde geçilmişti.

Show answer & explanation

Answer: Şehir merkezindeki kalabalık, mesai saatinin bitmesiyle birlikte iyice seyrelmişti.

Answer

Şehir merkezindeki kalabalık, mesai saatinin bitmesiyle birlikte iyice seyrelmişti.

Doğru yanıt olan seçenekteki 'seyrelmişti' sözcüğü, 'seyrek' isminden fiil türetilirken '

k

' ünsüzünü kaybetmiş (ünsüz düşmesi), ardından aldığı ek fiil eki olan '-di' ise '

t

'ye dönüşerek sertleşmiştir (ünsüz benzeşmesi). Bu iki olay aynı kelime gövdesinde birleşmiştir.

Step-by-Step Solution

Doğru yanıt olan cümledeki 'seyrelmişti' sözcüğünün kökünü belirleyin.

Sözcüğün kökü 'seyrek' kelimesidir.

Ses olaylarını saptamak için kelimenin orijinal (kök) halini bilmek gerekir.

Sözcüğün aldığı yapım ekini ve bu sırada meydana gelen değişimi analiz edin.

\text{seyrek} + -el \rightarrow \text{seyrel}

yapısında sonradan eklenen '-el' eki, kök sonundaki '

k

' ünsüzünün düşmesine neden olmuştur.

Türkçede sonu '

k

' ile biten bazı sıfatlar '-el, -l' eklerini aldıklarında ünsüz düşmesi yaşarlar.

Sözcüğe gelen çekim eklerindeki değişimleri inceleyin.

\text{seyrel-miş} + -di \rightarrow \text{seyrelmişti}

yapısında, sert bir ünsüz olan '

ş

' sesinden sonra gelen '

d

' sesi, '

t

'ye dönüşmüştür.

Sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde ünsüz benzeşmesi oluşur.

Key Concept

Aynı sözcükte birden fazla ses olayının (Ünsüz Düşmesi + Ünsüz Benzeşmesi) gerçekleşmesi.

Hints

Cümlelerdeki fiillerin köklerini tek tek inceleyerek kökte bir harf eksilmesi olup olmadığını kontrol edin.

'Seyrek', 'yüksek', 'küçük' gibi kelimelerin fiil olurken ('seyrel-', 'yüksel-', 'küçül-') uğradığı değişimi hatırlayın.

'Seyrelmişti' kelimesini

\text{seyrek-el-miş-ti}

şeklinde eklerine ayırdığınızda hem kökteki '

k

' kaybını hem de sondaki sertleşmeyi göreceksiniz.

Practice More

Ünsüz türemesi ve ünlü düşmesinin bir arada olduğu 'kayboldu' veya 'hissolunur' gibi sözcükleri inceleyerek bilginizi pekiştirin.

Alternative Method

Ses olaylarını bir denklem gibi düşünün:

\text{Kök (Seyrek)} + \text{Yapım Eki (-el)} = \text{Seyrel (Ünsüz Düşmesi)}

. Ardından

\text{Gövde (Seyrelmiş)} + \text{Ek (-di)} = \text{Seyrelmişti (Benzeşme)}

Estimated Time:1m 30s

Question 506Question →

Anadolu'nun $(I)$ sessizliği içinde $(II)$ ilerleyen kervanlar, $(III)$ ayrıntıları zamanla silinmiş $(IV)$ yaşantıların $(V)$ kıvrımlarında kaybolup gider.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I

. sözcük, isim kökünden türetilmiştir ve birden fazla yapım eki almıştır.

II

. sözcük, türetilirken ünlü kaybına uğramıştır ve kökü isimdir.

III

. sözcük, kökünün türü bakımından isimdir ve hem yapım hem çekim eki almıştır.

IV

. sözcük, birden fazla yapım eki alarak gövdeden türemiş bir isimdir.

V

. sözcük, fiil kökünden türetilmiş olup hem yapım hem çekim eki almıştır.

Show answer & explanation

Answer: $III$ . sözcük, kökünün türü bakımından isimdir ve hem yapım hem çekim eki almıştır.

Answer

Söz konusu parçadaki üçüncü sözcük olan 'ayrıntıları' kelimesinin kökü 'ayır-' fiilidir, ancak seçenek bu kökün isim olduğunu iddia ettiği için yanlıştır.

Parçadaki 'ayrıntıları' sözcüğünün kökü 'ayır-' eylemidir. Bu sözcük türetilirken (-ıntı eki alırken) ünlü kaybına uğramış ve üzerine çokluk (-lar) ile iyelik (-ı) çekim eklerini almıştır. Seçenekte ise bu kökün 'isim' olduğu belirtildiği için bilgi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Numaralanmış sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme

I: ses-siz-lik-i, II: ileri-le-yen, III: ayır-ıntı-lar-ı, IV: yaş-a-ntı-lar-ın, V: kıvır-ım-lar-ın-da

Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı şarttır.

Sözcük köklerinin türlerini (isim/fiil) belirleme

I: İsim, II: İsim, III: Fiil (ayır-), IV: İsim, V: Fiil (kıvır-)

Kök türü, sözcüğün yapısal kimliğini belirleyen temel unsurdur.

Yapım ve çekim eklerinin işlevlerini kontrol etme

III numaralı sözcükte '-ıntı' yapım eki, '-lar' ve '-ı' ise çekim ekidir.

Sözcüğün hem türemiş olduğunu hem de çekimlendiğini doğrulamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki iddiaları analizle karşılaştırma

Üçüncü sözcüğün kökü 'ayır-' fiili olduğu halde, seçenekte 'isim' olduğu belirtilmiştir.

Hatalı bilginin tespit edilmesi sorunun çözümünü sağlar.

Key Concept

Sözcük yapısı analizinde kök türü (isim/fiil) ve türetme esnasında meydana gelen ses olaylarının (ünlü düşmesi) tespiti.

Hints

Sözcüklerin köklerini bulurken, ekleri çıkardığınızda kalan anlamlı en küçük parçanın sözcüğün tamamıyla anlam ilişkisi olmasına dikkat edin.

Ünlü düşmesi yaşayan sözcüklere dikkat! 'Ayrıntı', 'ilerlemek' ve 'kıvrım' gibi sözcükler türetilirken birer ünlüsünü kaybeder.

'Ayrıntı' sözcüğünün kökü, bir şeyi parçalara bölmek anlamına gelen 'ayır-' eylemidir.

Practice More

Ünlü düşmesi ve ünlü türemesi gibi ses olaylarının sözcük yapısı üzerindeki etkilerini pekiştirmek için 'çevresi', 'yalnızlık', 'besleme' gibi kelimelerin tahlilini yapabilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin kök türlerini belirlemek için kök halindeki parçaya '-mak/-mek' ekini getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa fiil kökü (ayır-mak, kıvır-mak), olmuyorsa isim köküdür (ses-mek olmaz, ileri-mek olmaz, yaş-mak olmaz).

Estimated Time:1m 30s

Question 507Question →

Sanat tarihçilerinin birçoğu (I) sadece estetik yönü incelerken bunu (II) kendi (III) bakış açılarıyla sınırlı tutar; oysa sizinkinin (IV) aksine şu (V) belgeler, çok daha geniş bir perspektif sunar.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

III

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Metindeki beşinci sözcük olan 'şu', bir ismi nitelediği için işaret sıfatıdır; diğer sözcükler ise farklı türdeki zamirlerdir.

Beşinci sırada yer alan 'şu' sözcüğü, cümlede 'belgeler' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini doğrudan tutması gerekir, ancak burada sözcük kendisinden sonraki isimle tamlama kurmuştur.

Step-by-Step Solution

Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz etme

I numaralı sözcük belgisiz zamir, II numaralı sözcük işaret zamiri, III numaralı sözcük dönüşlülük zamiri, IV numaralı sözcük ilgi zamiri, V numaralı sözcük ise işaret sıfatıdır.

Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.

V numaralı sözcüğün bağlamını inceleme

'Şu' sözcüğü 'belgeler' ismini işaret etmektedir.

İşaret bildiren sözcük bir ismin önüne gelip onu belirtiyorsa işaret sıfatı olur.

Diğer sözcüklerin zamir türlerini doğrulama

'Birçoğu' (belgisiz), 'bunu' (işaret), 'kendi' (dönüşlülük) ve 'sizinkinin' (-ki ilgi zamiri) sözcüklerinin tamamı birer ismin yerini tutmaktadır.

İlgi zamiri (-ki), 'sizinki' örneğinde olduğu gibi bir ismin (arşiv, görüş vb.) yerini tutarak tamlayan ekinden sonra gelir.

Key Concept

İşaret sözcüklerinin (bu, şu, o) isimden önce gelip onu belirtmesi durumunda 'sıfat', ismin yerini tutması durumunda ise 'zamir' olması.

Hints

Sözcüğün bir ismi etkileyip etkilemediğine (ismin önünde olup olmadığına) dikkat edin.

'-ki' eki almış sözcüğün yerine bir isim koyup koyamadığınıza bakın; eğer koyabiliyorsanız o bir ilgi zamiridir.

Beşinci sözcük olan 'şu'dan hemen sonra gelen 'belgeler' kelimesiyle olan ilişkisini sorgulayın.

Practice More

İşaret sıfatı ve işaret zamiri ayrımı üzerine karma örnekler içeren bir çalışma kağıdı hazırlayarak bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer isim koyabiliyorsanız zamirdir, eğer sözcük ismi niteliyorsa sıfattır.

Estimated Time:1m 40s

Question 508Question →

Sıfatlar (ön adlar); isimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim yönünden niteleyen (niteleme sıfatları) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden belirten (belirtme sıfatları) sözcüklerdir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Yüksek binalar şehrin manzarasını tamamen kapatmıştı.

Toplantı için her hazırlık titizlikle tamamlandı.

Onu dün kütüphanede ders çalışırken gördüm.

Otomobil, keskin virajı oldukça hızlı döndü.

Dört öğrenci dönem ödevini birlikte hazırladı.

Show answer & explanation

Answer: Yüksek binalar şehrin manzarasını tamamen kapatmıştı.

Answer

Yüksek binalar şehrin manzarasını tamamen kapatmıştı cümlesinde 'yüksek' sözcüğü niteleme sıfatıdır.

Doğru cümlede 'binalar' isminden önce gelen 'yüksek' sözcüğü, ismin kalıcı bir özelliğini (durumunu) belirtmekte ve 'Nasıl?' sorusuna doğrudan cevap vermektedir. Bu durum sözcüğü niteleme sıfatı yapar.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki isimleri ve onlardan önce gelen sözcükleri belirle.

Binalar, hazırlık, öğrenci gibi isimler tespit edildi.

Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları etkileyen sözcüklerdir.

İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını tespit et.

'Nasıl binalar?' sorusuna 'Yüksek' cevabı alınmaktadır.

Niteleme sıfatları varlıkların fiziksel veya durum özelliklerini bildirir.

Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin türlerini kontrol et.

'Her' (belgisiz), 'Dört' (sayı) sıfatı; 'Hızlı' (zarf); 'Onu' (zamir) olarak ayrıştırıldı.

Belirtme sıfatları ve zarflar, niteleme sıfatlarından farklı görevler üstlenir.

Key Concept

Niteleme sıfatları, isimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna yanıt vererek onların durum, renk veya biçim özelliklerini gösterir.

Hints

Niteleme sıfatını bulmak için isme 'Nasıl?' sorusunu sormalısın.

Seçeneklerdeki sözcüklerin bir ismi mi yoksa bir fiili mi (eylemi) etkilediğine dikkat et.

Belirtme sıfatları (sayı, işaret gibi) varlığın şeklini veya durumunu değil, miktarını veya yerini gösterir.

Practice More

Niteleme sıfatları ile belirtme sıfatlarının bir arada kullanıldığı (örneğin: 'Şu yüksek binalar') karma tamlamaları inceleyebilirsin.

Alternative Method

Sıfatlar her zaman ismin hemen önünde yer alır. Fiilin önünde yer alan ve fiili niteleyen sözcükleri (zarf) eleyerek doğru sonuca ulaşabilirsin.

Estimated Time:45s

Question 509Question →

Zamirler, isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir. Türkçede zamirler hem sözcük halinde (kişi, işaret, belgisiz, soru) hem de ek halinde (iyelik ve ilgi zamiri) bulunabilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem belgisiz zamir hem de ilgi zamiri bir arada kullanılmıştır?

Sınıftaki öğrencilerin birçoğu, sınav sonuçlarının bugün açıklanacağını umuyordu.

Bu dosyaları rafa kaldır, şunları ise yarınki toplantı için çantana koy.

Onun raporu oldukça kapsamlıydı fakat benimki henüz taslak aşamasında kalmıştı.

Kimileri, kendi hatalarını görmezden gelip başkalarınınkini diline dolamaktan çekinmez.

Dünkü fırtına nedeniyle bahçedeki ağaçların birkaçı maalesef kökünden devrildi.

Show answer & explanation

Answer: Kimileri, kendi hatalarını görmezden gelip başkalarınınkini diline dolamaktan çekinmez.

Answer

Kimileri, kendi hatalarını görmezden gelip başkalarınınkini diline dolamaktan çekinmez.

Seçilen cümlede 'kimileri' sözcüğü belirsiz bir grubun yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Başkalarınınkini' sözcüğünde yer alan

-ki

eki ise 'başkalarının hatalarını' ifadesindeki ismin yerini tutarak ilgi zamiri görevini üstlenmiştir. Ayrıca cümlede 'kendi' sözcüğü ile dönüşlülük zamiri de kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki tüm zamirleri tespit et.

'Kimileri', 'kendi' ve 'başkalarınınkini' sözcükleri zamir özelliği taşır.

Zamir türlerini belirlemek için ismin yerini tutan öğeleri ayıklamak gerekir.

Belgisiz zamir olup olmadığını kontrol et.

'Kimileri' sözcüğü, belirli bir kişi belirtmeden isimlerin yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.

Soruda istenen ilk şart belgisiz zamir bulunmasıdır.

Ek halindeki ilgi zamirini (

-ki

) tespit et.

'Başkalarınınkini' sözcüğündeki

-ki

eki 'hataları' isminin yerini tutmaktadır.

-ki

eki bir ismin yerini tutuyorsa ilgi zamiri, bir ismi işaret ediyorsa sıfat yapan ektir.

Key Concept

İlgi zamiri (

-ki

) ve belgisiz zamirlerin ayrımı

Hints

-ki

ekinin ilgi zamiri olabilmesi için cümlede bir ismin yerini tutup tutmadığına bakın.

'Kimileri', 'herkes', 'bazıları' gibi sözcükler ismin yerini belirsizce tutuyorsa belgisiz zamirdir.

Cevap seçeneğinde hem 'kimileri' gibi bir belgisiz sözcük hem de ismin yerini tutan bir

-ki

eki bulmalısınız.

Practice More

İlgi zamiri olan

-ki

ile bağlaç olan 'ki'nin yazım farklarını ve görevlerini içeren bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternative Method

-ki

ekinden sonra bir isim getirmeyi deneyin. Eğer 'başkalarınınki' -> 'başkalarının hatası' şeklinde anlamlı bir tamlama oluşuyorsa bu bir ilgi zamiridir. 'Sınıftaki' -> 'Sınıftaki sınıf' şeklinde bir kullanım olamayacağı için o sıfattır.

Estimated Time:1m 0s

Question 510Question →

Türkçede sözcüğün anlamlı en küçük parçası olan kökler; varlık ve kavramları karşılayan "isim kökleri" ile iş, oluş ve hareket bildiren "fiil kökleri" olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak en büyük görevimizdir.

Bu projenin başarısı tüm ekip üyelerinin ortak çabasının bir sonucudur.

Stratejik planlama sürecinde alınan bu kararlar kurum için oldukça önemlidir.

Vatandaşların sistem üzerinden ilettiği tüm sorular uzmanlarca inceleniyor.

Kentin batı kesiminde yeni bir yerleşim alanı oluşturulması planlanmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Vatandaşların sistem üzerinden ilettiği tüm sorular uzmanlarca inceleniyor.

Answer

Vatandaşların ilettiği tüm 'sorular' ifadesindeki sözcüğün kökü 'sor-' fiilidir; diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ise isimdir.

Verilen cümlelerde altı çizili sözcüklerin kök analizi şöyledir: 'yaş' (İsim), 'baş' (İsim), 'ön' (İsim) ve 'yer' (İsim). Ancak 'sorular' sözcüğünün kökü 'sor-' eylemidir ve fiil köküdür. Bu nedenle 'sorular' sözcüğü kökünün türü bakımından diğerlerinden ayrılır.

Step-by-Step Solution

Sözcüklerin anlamlı en küçük parçalarını (köklerini) belirleyin.

yaşanabilir -> yaş; başarısı -> baş; önemlidir -> ön; sorular -> sor-; yerleşim -> yer

Kök türünü belirlemek için önce sözcüğün köküne inilmelidir.

Bulunan köklere mastar eki (-mek/-mak) getirerek türlerini test edin.

yaş-mak (anlamsız-İsim), baş-mak (anlamsız-İsim), ön-mek (anlamsız-İsim), yer-mek (farklı anlam-İsim), sor-mak (anlamlı-Fiil)

Mastar eki alan kökler fiil, almayanlar isim köküdür.

Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı seçin.

Dört adet isim kökü, bir adet fiil kökü tespit edildi.

Soruda türce farklı olan kök istenmektedir.

Key Concept

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

Hints

Kökü bulurken sözcüğün bütünüyle anlam ilişkisi olan en küçük parçaya odaklanın.

Bir parçanın fiil kökü olup olmadığını anlamak için sonuna '-mak / -mek' ekini getirmeyi deneyin.

'Sormak' eylemi bir iş bildirirken; 'yaş', 'baş', 'ön' ve 'yer' sözcükleri birer kavram veya varlık adıdır.

Practice More

Benzeşme veya ünlü düşmesi yaşayan sözcüklerin (örneğin 'çevresi', 'ayrım') kök türlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 511Question →

Çağdaş yönetim anlayışında; ( $I$ ) inisiyatif alabilen, ( $II$ ) entelektüel derinliği bulunan ve ( $III$ ) unvanından bağımsız olarak ( $IV$ ) herbir çalışma arkadaşına değer veren yöneticilerin, ( $V$ ) doküman hazırlama süreçlerindeki titizliği kurumsal başarıyı pekiştirir.

Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?

inisiyatif

entelektüel

unvanından

herbir

doküman

Show answer & explanation

Answer: herbir

Answer

Parçada numaralanmış sözlerden 'herbir' ifadesinin yazımı yanlıştır; bu ifade 'her bir' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Türkçede 'her' sözcüğüyle kurulan belgisiz ifadelerden 'herkes' ve 'herhangi' gibi sınırlı sayıda sözcük bitişik yazılırken; 'her bir', 'her gün', 'her an', 'her yer' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır. Bu nedenle 'herbir' şeklindeki yazım yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Parçadaki yabancı kökenli sözcüklerin (inisiyatif, entelektüel, unvan, doküman) TDK kılavuzundaki güncel yazımlarıyla karşılaştırılması.

Sözcüklerin tamamının kılavuzdaki doğru formlarıyla (inisiyatif, entelektüel, unvan, doküman) yazıldığı görülür.

Bu sözcükler günlük dilde sıkça yanlış telaffuz edildiği veya yazıldığı için (insiyatif, entellektüel, ünvan, döküman gibi) dikkatle incelenmelidir.

'Her' sözcüğüyle kurulan belgisiz tamlamaların yazım kuralının hatırlanması.

'Herkes' ve 'herhangi' gibi kalıplaşmış istisnalar dışında 'her' ile kurulan 'her bir', 'her gün', 'her an' gibi yapıların ayrı yazıldığı tespit edilir.

Belgisiz sıfat veya zamir görevindeki 'her' sözcüğü, tamlamalarda genellikle ayrı yazılır.

Yanlış yazılan ifadenin belirlenmesi.

'Herbir' ifadesinin bitişik yazılmasının kurala aykırı olduğu ve yazım yanlışı teşkil ettiği sonucuna varılır.

Doğru yazım 'her bir' şeklindedir.

Key Concept

Bazı yabancı kökenli sözcüklerin yazımı ve 'her' sözcüğüyle kurulan tamlamaların ayrımı.

Hints

Parçadaki yabancı kökenli sözcüklere ve belgisiz tamlamalara odaklanın.

Sıkça 'ünvan', 'döküman' veya 'entellektüel' şeklinde yanlış yazılan kelimelerin bu parçada doğru halleriyle kullanıldığını fark edin.

'Her' sözcüğüyle kurulan yapıların büyük çoğunluğunun ayrı yazıldığını hatırlayın; 'herbir' bunlardan biridir.

Practice More

Yazımı karıştırılan 'mütevazı' ve 'inisiyatif' gibi kelimelerin kökenlerine ve güncel TDK karşılıklarına çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 512Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan raporların ve resmi yazışmaların dil bilgisi kurallarına uygun olması, kurumsal ciddiyet açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Proje koordinatörü, toplantı sırasında dile getirilen önerileri tek tek not ederek değerlendirmeye aldı.

Yeni sistemin devreye alınmasıyla birlikte, personelin iş yükünün önemli ölçüde azalacağı öngörülüyor.

Kurum içindeki yazışmalarda, kelimelerin doğru yazımına ve resmî bir üslup kullanılmasına azami özen gösterilmelidir.

Planlanan hizmet içi eğitimlerin, hafta içi mesai saatlerini aksatmayacak şekilde düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Raporun sonuç bölümünde, elde edilen verilerin analiz edilmesiyle ortaya çıkan bulgular gözardı edilmemelidir.

Show answer & explanation

Answer: Raporun sonuç bölümünde, elde edilen verilerin analiz edilmesiyle ortaya çıkan bulgular gözardı edilmemelidir.

Answer

Bulguların 'gözardı' edilmemesi gerektiğini belirten seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır çünkü 'göz ardı' ifadesi ayrı yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre, 'göz ardı' ifadesi ayrı yazılması gereken bir kelime grubudur. Bu ifade deyimleşmiş bir birleşik fiil yapısındadır ve bitişik yazılması (gözardı) yazım yanlışına yol açar.

Step-by-Step Solution

Cümledeki birleşik sözcüklerin ve deyimlerin yapısını incele.

'gözardı' kelimesinin birleşim yapısı dikkat çeker.

Türkçede bazı birleşik yapılar anlamca kaynaşmış olsa da TDK kurallarına göre ayrı yazılır.

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki ilgili kuralı kontrol et.

'Göz ardı etmek' ifadesinin ayrı yazıldığı teyit edilir.

'Göz' sözcüğüyle kurulan ve somut bir yer bildirmeyen bu tür deyimleşmiş yapılar ayrı yazılır.

Diğer seçeneklerdeki kritik kelimeleri doğrula.

'tek tek' (ikileme), 'öngörmek' (bitişik fiil), 'resmî' (düzeltme işareti) ve 'hafta içi' (ayrı yazılan birleşik) yapılarının doğru olduğu görülür.

Çeldiricilerin her biri farklı bir yazım kuralını (ikileme, birleşik fiil, nispet i'si) test etmektedir.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin ve Deyimlerin Yazımı

Hints

Cümlelerde geçen birleşik kelimelere ve kalıplaşmış ifadelere odaklanın.

'Göz' kelimesiyle kurulan deyimleşmiş yapıların yazımını hatırlamaya çalışın.

'Göz ardı etmek' ifadesinin 'göz altı' (gözetim) gibi bitişik yazılan istisnalardan biri olmadığını, aksine ayrı yazılması gerektiğini unutmayın.

Practice More

Birleşik fiillerin (etmek, olmak ile kurulanlar ve anlamca kaynaşmış olanlar) yazım kurallarını tekrar ederek benzer soruları daha hızlı çözebilirsiniz.

Alternative Method

Yazımından emin olamadığınız sözcükleri cümleden çıkarıp yerlerine eş anlamlılarını veya benzer yapıdaki (örneğin 'yanı sıra', 'ara sıra') diğer yapıları koyarak ritmi kontrol edebilirsiniz; ancak en güvenli yol TDK'nin 'ayrı yazılan birleşik kelimeler' listesini bilmektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 513Question →

(I) Bizler, bu antik kentin gün yüzüne çıkarılması için yıllardır büyük bir özveriyle çalışıyoruz. (II) Bazıları yürütülen bu kazı çalışmalarının verimsiz olduğunu iddia etse de (III) bu süreçte insanlık tarihi adına oldukça önemli bulgular elde ettik. (IV) Araştırma ekibimiz, sahadaki teknik sorunları kendi imkânlarıyla çözerek ilerlemeye devam ediyor. (V) Bu yılki buluntuların niteliği, müzeninkinden çok daha eski bir dönemi işaret ediyor.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

III

Show answer & explanation

Answer: III

Answer

Parçadaki 'bu' sözcüğü bir ismin yerini tutmak yerine 'süreç' ismini işaret ederek onu belirttiği için işaret sıfatıdır.

Doğru cevap olan ifade, 'bu' sözcüğünün 'süreç' adını işaret ederek onu belirtmesidir. Türkçede işaret bildiren sözcükler bir isimle birlikte kullanılıp o ismi etkilediğinde işaret sıfatı görevini üstlenirler.

Step-by-Step Solution

Numaralanmış sözcüklerin cümledeki bağlamını inceleyin.

Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği belirlenir.

Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.

III numaralı 'bu' sözcüğünü analiz edin.

'Bu' sözcüğünden hemen sonra 'süreç' ismi gelmiştir ve 'Hangi süreç?' sorusuna cevap vermektedir.

İşaret bildiren sözcükler bir ismi doğrudan etkilediğinde sıfat olur.

Diğer sözcüklerin türlerini teyit edin.

I (şahıs), II (belgisiz), IV (dönüşlülük) ve V (ilgi) sözcüklerinin zamir olduğu doğrulanır.

Bu sözcükler ya doğrudan ismin yerini tutmakta ya da ek halinde ismin yerini karşılamaktadır.

Key Concept

Zamirler (Adıllar) ve İşaret Sıfatı Ayrımı

Hints

Sözcüğün tek başına mı yoksa bir isimle grup oluşturarak mı kullanıldığına bakın.

III numaralı sözcükten sonra gelen 'süreç' kelimesine 'Hangi?' sorusunu sorun.

Eğer işaret bildiren bir sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tamamen tutuyorsa zamirdir.

Practice More

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmeye yönelik soruları çözerek ek halindeki zamirler konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'bu' yerine 'o dönemde' veya 'kazı sürecinde' gibi bir tamlama kurabiliyorsanız, sözcük sıfat göreviyle ismin önündedir.

Estimated Time:1m 15s

Question 514Question →

Dilimizde sözcüklerin anlamlı en küçük parçasına "kök" denir. Kökler, karşıladıkları kavramın türüne göre "isim kökü" ve "fiil kökü" olarak iki ana gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Resmî raporlar hazırlanırken bilgili uzmanlardan destek alındı.

Ofisteki her masada birer kalemlik bulunuyordu.

Bahçedeki çiçeklik düzenlemesi dün tamamlandı.

Okulun yeni açılan kitaplık bölümü büyük ilgi gördü.

Bilgisayar başında çalışanlar için gözlük kullanımı önemlidir.

Show answer & explanation

Answer: Resmî raporlar hazırlanırken bilgili uzmanlardan destek alındı.

Answer

Sözcüğün kökü 'bil-' fiili olan 'bilgili' kelimesidir.

Doğru seçenekte yer alan 'bilgili' sözcüğünün kökü 'bil-' fiilidir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ise isim soyludur.

Step-by-Step Solution

Altı çizili sözcükleri en küçük anlamlı parçalarına (köklere) ayırın.

bil-gili, kalem-lik, çiçek-lik, kitap-lık, göz-lük.

Sözcüğün yapısını incelemek için önce kökü bulmak gerekir.

Bulunan köklerin sonuna mastar eki (-mek / -mak) getirerek türlerini belirleyin.

bil-mek (fiil), kalem-mek (anlamsız, isim), çiçek-mek (anlamsız, isim), kitap-mak (anlamsız, isim), göz-mek (anlamsız, isim).

Fiil kökleri iş, oluş, hareket bildirir ve mastar eki alabilir; isim kökleri alamaz.

Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı seçin.

Dört sözcük isim köküne sahipken, bir tanesi fiil köküne sahiptir.

Soruda kök türü bakımından farklı olan sözcük sorulmaktadır.

Key Concept

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

Hints

Sözcüğün en küçük ve anlamlı parçasına 'kök' denir; bu parçanın sözcüğün tamamıyla anlam ilişkisi olmalıdır.

Kökün isim mi fiil mi olduğunu anlamak için köke '-mek / -mak' ekini getirmeyi deneyin.

Kelime-lik, çiçek-lik, kitap-lık, göz-lük örneklerinde kökler isimken; bil-gili örneğinde kök 'bilmek' eylemidir.

Practice More

Benzer şekilde fiilden isim yapım eki almış diğer sözcükleri (yazı, sevgi, soru vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra, bu köklerin bir hareketi mi yoksa bir varlığı mı temsil ettiğini düşünerek de sonuca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 515Question →

"Yalnızlığın soğuk nefesi ufkunu iyice daraltmıştı; o ise çaresizce bir umudun doğmasını bekliyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz benzeşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünlü daralması

Ünsüz türemesi

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Cümle içerisinde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır; diğer tüm ses olayları farklı sözcüklerde temsil edilmiştir.

Verilen cümlede 'yalnızlığın' sözcüğünde ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması, 'ufkunu' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'daraltmıştı' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi, 'umudun' sözcüğünde ünsüz yumuşaması ve 'bekliyordu' sözcüğünde ünlü daralması bulunmaktadır. Ancak 'hissetmek', 'zan', 'ret' gibi kelimelerde görülen ünsüz türemesine dair bir örnek yoktur.

Step-by-Step Solution

Ünlü düşmesini kontrol et

Yalın-ız (Yalnız) ve Ufuk-u (Ufku) sözcüklerinde orta hecedeki ünlüler düşmüştür.

İki heceli bazı sözcükler ünlü ile başlayan ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlülerini kaybederler.

Ünsüz yumuşamasını (değişimini) tespit et

Yalnızlık-ın (Yalnızlığın) ve Umut-un (Umudun) sözcüklerinde 'k' ve 't' ünsüzleri yumuşamıştır.

Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcükler ünlü ile başlayan ek aldıklarında bu sesler yumuşayarak b, c, d, g/ğ'ye dönüşür.

Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) ara

Daraltmış-dı (Daraltmıştı) kelimesinde ekteki 'd' sesi 't'ye dönüşmüştür.

Sert ünsüzle biten bir sözcüğe 'c, d, g' ile başlayan ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşir.

Ünlü daralmasını incele

Bekle-yor (Bekliyor) fiilinde 'e' sesi 'i' olmuştur.

Sonu 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler daralarak ı, i, u, ü seslerinden birine dönüşür.

Key Concept

Ses Bilgisi (Karma Analiz)

Hints

Cümledeki 'yalnızlık', 'ufuk' ve 'umut' gibi sözcüklerin kök hallerini ve ek alırken uğradıkları değişimleri düşünün.

'-yor' eki alan fiillerde genellikle ünlü daralması aranır. 'Beklemek' fiiline dikkat edin.

'Fıstıkçı Şahap' ünsüzlerinden biriyle biten 'daraltmış' sözcüğüne gelen ekteki değişimi ve 'yalın' kelimesinden türeyen 'yalnız' kelimesini inceleyin.

Practice More

Bir sözcükte birden fazla ses olayı olabileceğini unutmayın (Örn: 'kaybettiği' sözcüğü hem ünlü düşmesi hem benzeşme hem yumuşama içerir).

Estimated Time:1m 30s

Question 516Question →

Sıfatlar; isimleri renk, durum ve biçim yönünden niteleyen (niteleme sıfatları) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatları) sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatına yer verilmemiştir?

Modern şehirlerde yaşayan bireyler, doğal yaşam alanlarına her geçen gün daha fazla özlem duyuyor.

Sessiz ortamlarda çalışmak, dikkati toplama ve odaklanma konusunda büyük avantaj sağlar.

Bazı projelerin hayata geçirilmesi için bu kuruma birkaç yeni uzman alınması planlanıyor.

Yazar, son kitabında eski anılarını tozlu raflardan indirip okuyucuyla paylaşıyor.

Bu görevde kaçıncı yılını doldurduğunu o gün kendisine kimse sormamıştı.

Show answer & explanation

Answer: Bu görevde kaçıncı yılını doldurduğunu o gün kendisine kimse sormamıştı.

Answer

İçerisinde sadece belirtme sıfatı bulunan 'Bu görevde kaçıncı yılını doldurduğunu o gün kendisine kimse sormamıştı.' cümlesinde niteleme sıfatı yoktur.

Doğru olan cümlede yer alan 'bu' (işaret sıfatı), 'kaçıncı' (soru/sayı sıfatı) ve 'o' (işaret sıfatı) sözcüklerinin tamamı belirtme sıfatı kategorisindedir. Cümlede isimlerin durumunu, rengini veya biçimini belirten (Nasıl? sorusuna yanıt veren) herhangi bir niteleme sıfatı bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki tüm sıfatları tespit etme

Cümlede 'bu', 'kaçıncı' ve 'o' sözcükleri isimlerin önüne gelerek onları belirtmiştir.

Sıfatları belirlemek için isimlerin önüne gelen belirleyici sözcükleri bulmak gerekir.

Sıfatların türlerini (Niteleme/Belirtme) ayırt etme

'Bu' ve 'o' işaret sıfatı, 'kaçıncı' ise soru sıfatıdır. Bunların tamamı belirtme sıfatı grubundadır.

İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap veren sözcükler niteleme; 'Hangi, kaç, kaçıncı?' gibi sorulara cevap verenler belirtme sıfatıdır.

Niteleme sıfatı olup olmadığını kontrol etme

Cümlede isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap veren hiçbir sözcük bulunmamaktadır.

Niteleme sıfatı bulunmayan seçenek doğru cevaptır.

Key Concept

Niteleme ve Belirtme Sıfatlarının Ayrımı

Hints

İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatlarını bulabilirsin.

İşaret (bu, şu, o), sayı, belgisizlik ve soru bildiren sıfatların 'belirtme sıfatı' olduğunu hatırla.

Doğru cevap olan seçenekte sadece işaret ve soru sıfatları bulunmaktadır.

Practice More

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerini ayırt etmeye yönelik sorular çözerek konuyu pekiştirebilirsin.

Estimated Time:50s

Question 517Question →

Türkçede "de/da" bağlacı her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılırken; bulunma durum eki olan "-de/-da" sözcüğe bitişik yazılır. Bu kurala uyulmaması ciddi bir yazım yanlışı kabul edilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Sizde bu önemli projenin bir parçası olmak istemez misiniz?

Hazırlanan raporun sonuç kısmıda kütüphane yönetimine teslim edildi.

Toplantı da alınan kararların hepsi resmiyete dökülerek arşivlendi.

Kurumun sunduğu bu yeni imkânları da en verimli şekilde değerlendirmeliyiz.

Show answer & explanation

Answer: Kurumun sunduğu bu yeni imkânları da en verimli şekilde değerlendirmeliyiz.

Answer

Kurumun sunduğu bu yeni imkânları da en verimli şekilde değerlendirmeliyiz.

Doğru seçenekte yer alan cümlede "da" ifadesi bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında ("Kurumun sunduğu bu yeni imkânları en verimli şekilde değerlendirmeliyiz") cümlenin anlam bütünlüğü bozulmamaktadır. Bu nedenle bağlaç olan "da"nın ayrı yazılması kuralına tam olarak uyulmuştur.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki "de/da" ifadelerini tespit edin.

Seçeneklerdeki 'Sizde', 'kısmıda', 'Toplantı da' ve 'imkânları da' ifadeleri belirlendi.

Yazım kuralının uygulanacağı hedef noktaları belirlemek için.

"de/da" ifadesini cümleden çıkararak anlamı kontrol edin.

'Siz bu parçası olmak...', 'Sonuç kısmı kütüphaneye...', 'Toplantı alınan kararlar...', 'İmkânları en verimli...'

Bağlaç ve ek ayrımını yapmak için en pratik yöntem budur.

Anlamın bozulup bozulmadığına göre yazımı değerlendirin.

İmkânları kelimesinden sonra gelen 'da' çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.

Bağlaçlar cümleden çıkarıldığında anlam daralsa da yapı bozulmaz; ancak durum ekleri çıkarıldığında cümle anlamsızlaşır.

Key Concept

"de/da" Bağlacı ve Durum Ekinin Ayrımı

Hints

"de/da"yı cümleden çıkardığınızda anlam bozuluyorsa bitişik, bozulmuyorsa ayrı yazılır.

Şahıs zamirlerinden (ben, sen, o, biz, siz, onlar) sonra gelen "de/da" genellikle bağlaçtır.

"Sizde", "kısmıda" ve "Toplantı da" kullanımlarını bu 'çıkarma' yöntemini kullanarak tekrar test edin.

Practice More

Sayıların yazımı ve kesme işaretinin kullanımı ile ilgili benzer kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki "de/da" yerine "dahi" veya "bile" sözcüklerini koyun. Eğer uyuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

Estimated Time:50s

Question 518Question →

Türkçede sert ünsüzle ( $p, ç, t, k$ ) biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük sonundaki sert ünsüz yumuşayarak $b, c, d, g$ veya $ğ$ ünsüzlerine dönüşür. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına (ünsüz değişimi) örnek bir kullanım vardır?

Çiçekçi dükkanını sabah erkenden açtı.

Sınıftaki öğrenciler dersi dikkatle dinliyor.

Köpeğin havlaması tüm mahalleyi ayağa kaldırdı.

Maçın son dakikasında büyük bir heyecan yaşandı.

Sıcaktan bunalan insanlar serinlemek için parka koştu.

Show answer & explanation

Answer: Köpeğin havlaması tüm mahalleyi ayağa kaldırdı.

Answer

Köpeğin havlaması tüm mahalleyi ayağa kaldırdı.

Doğru seçenekte yer alan 'köpeğin' kelimesi 'köpek' kökünden türetilmiştir. Türkçedeki ünsüz yumuşaması kuralına göre, sonu sert ünsüzle (

k

) biten bir kelime ünlüyle başlayan bir ek (

-in

) aldığında, bu sert ünsüz yumuşayarak '

ğ

' sesine dönüşür. Bu durum 'ünsüz yumuşaması'na net bir örnektir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sözcükleri tek tek inceleyin.

'Köpeğin' sözcüğü dikkat çekmektedir.

Ses olayı barındırma ihtimali olan sözcükleri belirlemek için.

Sözcüğü kök ve eklerine ayırarak asıl halini bulun.

Sözcüğün kökü 'köpek'tir ve '-in' tamlayan ekini almıştır.

Sözcüğün son harfinin değişip değişmediğini kontrol etmek için.

Son harfteki değişimi kurala göre kontrol edin.

'Köpek' sözcüğünün sonundaki sert 'k' ünsüzü, ünlüyle başlayan ek gelince yumuşayarak 'ğ' olmuştur.

p, ç, t, k \rightarrow b, c, d, ğ

kuralının (ünsüz yumuşaması) uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek için.

Key Concept

Ünsüz Yumuşaması (Ünsüz Değişimi)

Hints

Cümlelerdeki kelimelerin köklerini düşünün; hangisinin son harfi ünlü bir ek gelince değişmiş?

Ünsüz yumuşaması kuralını hatırlayın:

k \rightarrow ğ

p \rightarrow b

t \rightarrow d

ç \rightarrow c

değişimi arıyoruz.

'Köpek' kelimesine gelen tamlayan ekini ve sonundaki 'k' harfinin neye dönüştüğünü inceleyin.

Practice More

Ünsüz yumuşamasının istisnası olan tek heceli kelimelere (örneğin: 'top - topu', 'süt - sütü') göz atarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimeleri köklerine ayırın. Eğer kök 'k' ile bitiyor ve ek sonrası 'ğ'ye dönüyorsa bu her zaman yumuşamadır.

Estimated Time:45s

Question 519Question →

Resmî yazışmalarda ve rapor hazırlama süreçlerinde kullanılan sözcüklerin türleri, metnin anlamını ve doğruluğunu doğrudan etkiler. Bu bağlamda, kamu personeli tarafından hazırlanan bir metinden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Yeni yönetmelik maddeleri, her kurumda titizlikle uygulanmaya başlanmıştır.

Denetleme ekibi, bazı stratejik hedeflerin gözden geçirilmesini raporladı.

Hızlı ilerleyen genç personeller, projenin tamamlanmasında büyük rol oynadı.

Öteki masadaki tüm dosyaların arşive teslim edilmesi talimatı verildi.

O, bu çalışmada oldukça başarılı sonuçlar elde edileceğini ifade etti.

Show answer & explanation

Answer: Denetleme ekibi, bazı stratejik hedeflerin gözden geçirilmesini raporladı.

Answer

Denetleme ekibi, bazı stratejik hedeflerin gözden geçirilmesini raporladı.

Doğru seçenekte yer alan 'bazı stratejik hedefler' tamlamasında, 'hedefler' ismi 'stratejik' sözcüğü ile nitelenmiş (nasıl hedefler?), 'bazı' sözüyle de belirtilmiştir (belgisiz sıfat). Böylece bir isim her iki türden sıfatı da bünyesinde barındırmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sözcükleri belirleyin.

Cümlelerdeki isimler (hedefler, personeller, dosyalar vb.) ve onları niteleyen/belirten sözcükler tespit edildi.

Sıfatları bulmak için isimlerle olan ilişkilerini incelemek gerekir.

Sözcüklerin niteleme (nasıl?) veya belirtme (hangi, kaç, ne kadar?) görevinde olup olmadığını ayırt edin.

Belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru) ve niteleme sıfatları sınıflandırıldı.

Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme sıfatı alma' koşulunu test etmek için bu ayrım şarttır.

Aynı isme bağlı birden fazla sıfat olup olmadığını kontrol edin.

İkinci cümlede 'hedefler' isminin önüne gelen 'bazı' (belirtme) ve 'stratejik' (niteleme) sözcüklerinin aynı ismi etkilediği görüldü.

Kuralın tek bir isim üzerinde gerçekleşmesi gerekmektedir.

Key Concept

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Görevleri

Hints

İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bulun; işaret, belgisizlik veya sayı bildiren sözcüklerin belirtme sıfatı olduğunu hatırlayın.

Bir cümlede birden fazla sıfat olabilir ama bu sıfatların aynı isme ait olup olmadığını dikkatlice kontrol etmelisiniz.

'Belgisiz sıfatlar' (bazı, birkaç, her) belirtme sıfatı grubuna girer. 'Stratejik', 'eski', 'yeni' gibi kelimeler ise niteleme sıfatıdır.

Practice More

Adlaşmış sıfatlar ve sıfatlarda yapı (basit, türemiş, birleşik) konularına göz atarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleleri öğelerine ayırırken sıfat tamlamalarını blok olarak görün. Eğer bir tamlama bloğu içinde hem niteleme hem de belirtme (genellikle işaret veya belgisiz) unsuru varsa aradığınız cevap odur.

Estimated Time:1m 15s

Question 520Question →

Türkçede bazı sözcüklerin ve eklerin yazımı, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre belirlenmiş standartlara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

Toplantıda herşeyin planlandığı gibi gitmesi hepimizi sevindirdi.

Birkaç öğrenci kütüphanede sessizce sınavlarına hazırlanıyordu.

Akşamki törene sizde bizimle gelmek ister misiniz?

Sana verdiğim kitapları bu hafta içinde bitirdinmi?

Okulun önündeki tabelada Kızılırmak mahallesi yazıyordu.

Show answer & explanation

Answer: Birkaç öğrenci kütüphanede sessizce sınavlarına hazırlanıyordu.

Answer

Birkaç öğrenci kütüphanede sessizce sınavlarına hazırlanıyordu.

Doğru cümlede geçen 'birkaç' sözcüğü, belirsizlik bildiren ve kalıplaşmış bir yapıda olduğu için bitişik yazılır. Cümledeki diğer tüm ögeler de TDK yazım kurallarına uygundur.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki ek ve birleşik sözcüklerin yapılarını incelemek.

Sözcüklerin TDK kurallarına göre yazılıp yazılmadığı tespit edilir.

Yazım kurallarında kalıplaşmış ifadelerin ve eklerin yazımı belirleyicidir.

'Birkaç' sözcüğünün yazım kuralını hatırlamak.

'Birkaç' sözcüğünün daima bitişik yazıldığı doğrulanır.

Belirsizlik bildiren bazı sıfat ve zamirler (biraz, birçok, hiçbir vb.) kalıplaşmış olarak bitişik yazılır.

Diğer şıklardaki hataları elemek.

'şey'in ayrı yazımı, bağlaç olan 'de'nin ayrımı ve 'mi' soru ekinin yazımı kontrol edilerek hatalar elenir.

Tek tek eleme yaparak doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Kalıplaşmış Birleşik Sözcüklerin ve Eklerin Yazımı

Hints

Cümlelerdeki 'şey', 'de' ve 'mi' gibi sıkça karıştırılan ek ve kelimelere odaklanın.

'Birkaç' ve 'birçok' gibi sözcüklerin bitişik, 'pek çok' ve 'her şey' gibi sözcüklerin ayrı yazıldığını hatırlayın.

Dahi anlamındaki 'de' ve soru anlamı taşıyan 'mi' eklerinin her zaman ayrı yazılması gerektiğini göz önünde bulundurarak şıkları eleyin.

Practice More

Bağlaç olan 'ki' ile ek olan '-ki'nin ayrımını içeren benzer bir soruyla pratiğinizi geliştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 26 / 42Next

Dil Bilgisi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More