Examkin

Dil Bilgisi

823 questions

Question 661Question →

Anadolu (I) bereketi (II) sıcaklığı ve misafirperverliğiyle her zaman bir sığınak olmuştur (III) bu kadim topraklar (IV) binlerce yıldır pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

Bu cümlede numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: ; – , – ; – ,

Answer

Sırasıyla 'noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, virgül' işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekteki işaretleme, Türk Dil Kurumu'nun hem özne ayrımı hem de karmaşık sıralı cümle ayrımı kurallarına tam uyum sağlar. 'Anadolu' sözcüğünden sonra noktalı virgül gelmelidir çünkü devamında virgüllü bir sıralama vardır. İki ana cümleyi birbirine bağlayan orta noktada da noktalı virgül gereklidir çünkü cümlelerin en az birinde dahili noktalama işareti bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğu (I) analiz etme
Noktalı virgül (;)
TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir. Burada 'Anadolu' öznesini, kendisinden sonra gelen 'bereketi, sıcaklığı...' listesinden ayırmak gerekir.
2
İkinci boşluğu (II) analiz etme
Virgül (,)
Eş görevli sözcük gruplarını (bereketi, sıcaklığı) birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.
3
Üçüncü boşluğu (III) analiz etme
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül veya noktalı virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. İlk cümle kendi içinde noktalama işareti barındırdığı için iki cümleyi ayıran yer noktalı virgül olmalıdır.
4
Dördüncü boşluğu (IV) analiz etme
Virgül (,)
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (bu kadim topraklar) belirtmek için virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı Virgülün Hiyerarşik Kullanımı

Hints

1
Cümlede öznenin neresi olduğunu ve yüklemleri belirleyerek işe başlayın.
2
Eğer bir özne, peşinden gelen virgüllü bir listenin başında duruyorsa onu ayırmak için 'noktalı virgül' tercih edilir.
3
İki ayrı cümleyi birleştirirken, eğer cümlelerin içinde zaten virgül kullanılmışsa, bu iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül kullanmanız gerekir.

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevini pekiştirmek için içinde birden fazla sıfat bulunan cümlelerde özne kullanımına göz atabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 662Question →

Sınır birliğinin (I) üstlendiği sorumluluk (II), bireylerin (III) huzurlu uykusunu (IV) ve geleceğini (V) teminat altına almıştır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, bir ismin özelliğini belirten sıfat-fiil görevli bir sözcüktür.

Answer

V. numaralı sözcük, bir ismi niteleyen bir sıfat-fiil değil, bir kavramın adı olan kalıcı bir isimdir.
Cümledeki 'geleceğini' sözcüğü, fiilimsi eklerini alarak kalıplaşmış ve bir kavramın adı haline gelmiş bir kalıcı isimdir. Bu sözcük bir ismi niteleyip sıfat görevinde kullanılmadığı gibi, iyelik ve hal eki alarak tam bir isim gibi işlev görmüştür. Dolayısıyla onun sıfat-fiil olduğu iddiası yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin anlam ve yapı özelliklerinin incelenmesi
I. Birlik (Topluluk), II. Sorumluluk (Soyut/Tekil), III. Bireyler (Çoğul), IV. Uyku (Soyut), V. Gelecek (Kalıcı İsim)
Her bir sözcüğün isim türünü belirleyerek seçeneklerdeki iddialarla karşılaştırmak gerekir.
2
Sözcüklerin aldığı eklerin analiz edilmesi
Birliğ-i-nin (İyelik + İlgi), Uyku-su-n-u (İyelik + Belirtme), Geleceğ-i-n-i (İyelik + Belirtme)
İsimlere gelen çekim eklerinin doğru tespiti, isimlerin işlevini anlamak için kritiktir.
3
Kalıcı isim ve sıfat-fiil ayrımının yapılması
Gelecek sözcüğü, bir ismi nitelemediği ve iyelik/durum ekleri aldığı için artık bir isimdir.
Sıfat-fiiller genellikle sıfat görevinde kullanılırken, kalıcı isimler bir nesne veya kavramın adı haline gelir.

Key Concept

İsimlerde Tür, Sayı ve Oluş Özellikleri ile Kalıcı İsim Ayrımı

Hints

1
Numaralanmış sözcüklerin hangisinin bir ismi niteleyip nitelemediğine ve iyelik/durum eki alıp almadığına dikkat edin.
2
'Gelecek' sözcüğü, 'gelecek planları' derken sıfat-fiil olsa da burada bir kavramın adı olarak kullanılmıştır.
3
Bir sözcük hal ve iyelik eklerini alıyorsa, o sözcük artık bir isim görevindedir. V. numaralı sözcüğü bu açıdan tekrar inceleyin.

Practice More

İsimler ve fiilimsiler arasındaki farkı pekiştirmek için 'çakmak', 'dondurma', 'ekmek' gibi kalıcı isimlerin kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 663Question →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen eklerin yazımıyla ilgili temel kural, bu eklerin kesme işaretiyle (′') ayrılmamasıdır. Ancak bu kuralın istisnaları ve özel adların türüne göre değişen farklı uygulamaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni akademik kadro ilanları Yükseköğretim Kurulu'nca onaylanarak kamuoyuna resmen duyuruldu.

Answer

Yükseköğretim Kurulu gibi kurul ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğru yazım 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap, kurul adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını ihlal eden seçenektir. 'Yükseköğretim Kurulu' ifadesi bir kurul adıdır ve TDK kurallarına göre bu ada getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kurum ve kuruluş adları kuralını hatırla
TDK'ya göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî yazışma ve dil bilgisi standartlarını korumak.
2
İstisnaları kontrol et
'Avrupa Birliği' ifadesi bu kuralın tek istisnasıdır ve ekleri ayrılır.
TDK'nın belirlediği güncel yazım kılavuzu gereği.
3
Yapı adlarını ayırt et
Saray, köşk, köprü gibi yapı adlarının kurum adlarından farklı olarak eklerinin ayrıldığını belirle.
Özel ad türleri arasındaki yazım farkını tespit etmek.
4
Seçenekleri karşılaştır
Yükseköğretim Kurulu ifadesine getirilen ekin ayrılmış olduğu seçeneğin kuralı ihlal ettiğini sapta.
Hatalı kullanımı bulmak.

Key Concept

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarına Getirilen Eklerin Yazımı

Hints

1
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılıp ayrılmadığına odaklanın.
2
TDK kurallarına göre Avrupa Birliği'nin bu konuda özel bir durumu olduğunu unutmayın.
3
'Yükseköğretim Kurulu' bir kurul adıdır; bu tür adlara gelen eklerin nasıl yazılması gerektiğini düşünün.

Practice More

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin ayrılması kurallarına göz atarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken 'Özel ad bir yapı mı yoksa bir resmî kurum mu?' sorusunu sorun. Resmî kurum, kurul ve iş yerlerinde (Avrupa Birliği hariç) kesme işareti kullanılmaz.
Estimated Time:50s
Question 664Question →

(I)Bakanlığın (II)onayı, (III)kamu (IV)vicdanının (V)rahatlamasını sağladı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: II. sözcük, belirtme hâli eki almış somut bir isimdir.

Answer

Cümlede geçen 'onayı' sözcüğü somut değil soyut bir isimdir ve belirtme hâli eki değil, 'Bakanlığın' tamlayanıyla kurulan isim tamlamasındaki iyelik ekini almıştır.
Cümledeki 'onayı' sözcüğü 'onay' köküne gelen üçüncü tekil şahıs iyelik ekini almıştır (Bakanlığın onayı). Ayrıca onay kavramı zihinsel bir süreci ifade ettiği için soyut bir isimdir. Seçenekte ise bu sözcüğün somut olduğu ve belirtme hâli eki aldığı iddia edildiği için bu yargı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin somutluk-soyutluk durumunu incele.
'Onay' ve 'vicdan' kavramları beş duyu organıyla algılanamadığı için soyuttur.
Seçeneklerdeki somut/soyut iddialarını doğrulamak için gereklidir.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri analiz et.
'Bakanlığın onayı' bir isim tamlamasıdır. 'Bakanlığın' tamlayan, 'onayı' tamlanandır.
İsim tamlamalarında tamlananın aldığı ekin iyelik eki olduğunu belirlemek gerekir.
3
Topluluk ismi ve özel isim tanımlarını kontrol et.
'Bakanlık' özel bir kurumu, 'kamu' ise halk topluluğunu ifade eder.
Varlıkların verilişine ve sayılarına göre gruplandırmayı doğrulamak için.

Key Concept

İsimlerde Türler ve Ekler (İyelik vs. Belirtme)

Hints

1
İsim tamlamalarında tamlananın (ikinci kelimenin) aldığı ekin iyelik eki olduğunu unutmayın.
2
Onay ve vicdan gibi kavramların somut mu yoksa soyut mu olduğunu tekrar değerlendirin.
3
'Bakanlığın onayı' ifadesinde 'onayı' kelimesindeki '-ı' eki, onayın Bakanlığa ait olduğunu gösteren iyelik ekidir.

Practice More

İsim tamlamaları içindeki isimlerin aldığı eklerin görevlerini pekiştirmek için 'iyelik eki ile belirtme hâli eki arasındaki farklar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki isim tamlamalarını (Bakanlığın onayı, kamu vicdanı) belirleyerek tamlayan ve tamlanan eklerini ayırmak, iyelik ve belirtme eklerini ayırt etmenin en güvenli yoludur.
Estimated Time:1m 15s
Question 665Question →

Türkçede işaret bildiren sözcükler, bir ismi işaret ederek onu nitelerse "işaret sıfatı"; doğrudan bir ismin yerini tutarsa "işaret zamiri" (adıl) görevinde kullanılmış olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük zamir görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şunu hemen masanın üzerine bırakabilirsin.

Answer

Şunu hemen masanın üzerine bırakabilirsin.
Doğru cevap olan cümlede geçen "şunu" sözcüğü, bir ismin önüne gelip onu işaret etmek yerine, bir nesnenin (dosya, kalem, kitap vb.) yerini doğrudan tuttuğu ve ismin hâl ekini (-u) aldığı için işaret zamiridir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
"Bu", "o", "şunu", "diğer" ve "öteki" sözcükleri işaret bildiren kelimelerdir.
Hangi kelimelerin zamir veya sıfat olma potansiyeli taşıdığını belirlemek gerekir.
2
Bu sözcüklerin kendisinden sonra gelen bir ismi işaret edip etmediğini kontrol et.
"Bu evraklar", "O konu", "Diğer rapor" ve "Öteki otobüs" tamlamalarında sözcükler ismi nitelemektedir. Ancak "Şunu" sözcüğü tek başına bir ismin yerini tutmuştur.
Sıfatlar isimlerle birlikte kullanılırken, zamirler ismin yerini tutarak ek alabilirler.

Key Concept

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

Hints

1
İşaret bildiren sözcükten sonra gelen kelimeye bak; eğer bir isim varsa ve o ismi işaret ediyorsa kelime muhtemelen sıfattır.
2
Zamirler genellikle ismin hal eklerini (i, e, de, den) alabilirler. "Şunu" kelimesindeki eki fark ettin mi?
3
Cümleden işaret sözcüğünü çıkarıp yerine bir isim (örneğin 'kitabı') koyabiliyorsan, o bir zamirdir.

Practice More

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' ve 'onlar') ayırt etmeye yönelik sorular çözerek pratiğini geliştirebilirsin.

Alternative Method

Sözcüğe 'Hangi?' sorusunu sorarak ismi niteleyip nitelemediğini test edebilirsin. 'Hangi evrak?' sorusuna cevap veren 'bu' sıfattır. 'Şunu' sözcüğüne 'Hangi?' sorusu sorulamaz, o doğrudan nesneyi temsil eder.
Estimated Time:45s
Question 666Question →

"Giriş katındaki kurul, sunulan önerileri değerlendirirken büyük bir ciddiyetle çalıştı."

Bu cümlede yer alan altı çizili isimlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: "Giriş" sözcüğü, isim-fiil eki aldığı için bu cümlede bir eylemi bildirmekte ve fiilimsi (eylemsi) görevinde kullanılmaktadır.

Answer

Cümledeki "giriş" sözcüğü, isim-fiil eki almış olmasına rağmen bir eylemi değil, binanın bir bölümünü temsil eden kalıcı bir isimdir; bu nedenle fiilimsi olarak kabul edilemez.
Cümlede geçen "giriş" sözcüğü, binanın bir katını veya bölümünü adlandırdığı için kalıcı isim kategorisindedir. Seçenekte belirtilenin aksine, bu kullanımda eylem anlamı kalmadığı için sözcük fiilimsi (eylemsi) değil, tam bir isimdir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili isimlerin cümledeki anlamlarını belirlemek
"Giriş" (yer adı), "Kurul" (heyet/grup), "Öneriler" (fikirler), "Ciddiyet" (durum/kavram).
Sözcüklerin türünü belirlemek için önce cümledeki işlevlerini anlamak gerekir.
2
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol etmek
"Giriş" sözcüğü burada bir yerin adı olduğu için fiilimsi değil, kalıcı isimdir.
İsim-fiil ekleri kalıplaşarak bir varlığın adı olduğunda fiilimsi özelliğini kaybeder.
3
Topluluk, çoğul ve soyut-somut özelliklerini eşleştirmek
"Kurul" topluluk, "Öneriler" çoğul ve soyut, "Ciddiyet" soyuttur.
İsimlerin sayı ve nitelik bakımından sınıflandırma kurallarını uygulamak gerekir.

Key Concept

İsimlerde Kalıcı İsim ve Tür Sınıflandırması

Hints

1
İsimlerin özel-cins, tekil-çoğul-topluluk ve somut-soyut olarak sınıflandırıldığını hatırlayın.
2
Fiil kökünden türediği halde bir yerin veya nesnenin kalıcı adı olmuş (giriş, çakmak, yemek gibi) sözcüklere dikkat edin.
3
"Giriş" sözcüğü burada bir binanın bölümünü mü yoksa bir içeri girme eylemini mi anlatıyor? Eğer yer adıysa artık fiilimsi değildir.

Practice More

Farklı cümlelerde 'çıkış', 'dondurma' ve 'danışma' gibi sözcüklerin hem kalıcı isim hem de fiilimsi görevlerini karşılaştırın.
Estimated Time:1m 15s
Question 667Question →

Resmî kurumlarca (I)yayımlanan (II)bildiride, ülke genelinde (III)başlatılan reformların (IV)sürekliliği ve bu süreçte uygulanan (V)yöntemlerin etkinliği üzerinde durulmuştur.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Sözcüklerin yapısal analizi yapıldığında, 'yöntemlerin' sözcüğünün sadece bir adet yapım eki aldığı, diğerlerinin ise en az iki yapım eki alarak gövdeden türediği görülmektedir.
Beşinci sözcük olan 'yöntemlerin', 'yön' isminden sadece '-tem' yapım ekiyle türetilmiştir. Üzerindeki '-ler' ve '-in' ekleri çekim eki olduğu için bu sözcük sadece 'gövde' durumundadır, gövdeden tekrar türetilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin kök ve eklerini ayırt etmek
I: yay-ım-la-n-an, II: bil-dir-i-de, III: baş-la-t-ıl-an, IV: sür-ek-li-lik-i, V: yön-tem-ler-in
Yapı bilgisinde 'gövdeden türemiş' kavramı, bir sözcüğün en az iki yapım eki alması durumudur.
2
Yapım eki sayılarını karşılaştırmak
I (4 yapım eki), II (2 yapım eki), III (4 yapım eki), IV (3 yapım eki), V (1 yapım eki)
Sözcüklerin basit türemiş mi yoksa gövdeden türemiş mi olduğunu belirlemek için eklerin işlevine bakılır.
3
Sonucu belirlemek
V numaralı 'yöntemlerin' sözcüğü sadece 'türemiş' yapıda olup 'gövdeden türemiş' değildir.
'Gövde' kavramı köke bir yapım eki gelmesiyle oluşur; gövdeden türeme ise bu gövdeye bir yapım eki daha gelmesidir.

Key Concept

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı

Hints

1
'Gövdeden türemiş' demek, bir sözcüğün en az iki yapım eki alması demektir.
2
Numaralanmış sözcüklerin her birinde kaçar tane yapım eki olduğunu tek tek saymayı deneyin.
3
'Yön' köküne gelen '-tem' ekinin ardından gelen '-ler' ve '-in' eklerinin çekim eki olup olmadığını kontrol edin.

Practice More

Farklı yapım eklerinin (fiilden isim, isimden fiil vb.) üst üste gelerek yeni gövdeler oluşturduğu diğer örnekleri inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Question 668Question →

Resmî yazışmalarda ve kurumsal raporlarda dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi, hem kurumsal ciddiyet hem de metnin anlaşılırlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları ayırdetmek için uzman bir teknik heyet görevlendirilmiştir.

Answer

Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları 'ayırdetmek' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; doğrusu 'ayırt etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. Mevzuata aykırı durumları tanımlamak için kullanılan 'ayırt etmek' ifadesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'ayırdetmek' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri ve ekleri tespit et.
'Kurum içi', 'öngörülen', 'ayırdetmek', 'Resmî Gazete' ve 'her bir' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle birleşik kelimelerin yazımı, büyük harf kullanımı veya eklerin ayrılmasında yoğunlaşır.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı kuralını uygula.
'Ayırt' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi (örneğin: sabretmek) veya ünsüz türemesi (örneğin: reddetmek) gerçekleşmemektedir.
TDK kurallarına göre, yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer karmaşık kullanımları teyit et.
'Öngörmek' anlamca kaynaşmış olduğu için bitişik, 'Resmî Gazete' özel isim olduğu için büyük harfle ve kesmeyle, 'kurum içi' ise kural gereği ayrı yazılmıştır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak yanlış seçenek kesinleştirilir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulan yapılara (ayırt etmek, tebliğ etmek vb.) odaklanın.
2
Birleşik fiillerin bitişik yazılması için 'sabretmek' (sabır etmek) veya 'hissetmek' (his etmek) gibi bir ses olayı gerçekleşip gerçekleşmediğine bakın.
3
'Ayırt' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleşirken hiçbir harfini kaybetmez veya yeni bir harf türetmez. Bu yüzden ayrı yazılmalıdır.

Practice More

Benzer şekilde 'fark etmek', 'terk etmek' ve 'hak etmek' gibi sözcüklerin de sıkça karıştırıldığını unutmayın; bunlarda da ses olayı olmadığı için ayrı yazılırlar.

Alternative Method

Sözcüğü cümleden bağımsız olarak 'ayırt mı?' yoksa 'ayırıt mı?' diye kontrol edin; kökte bir değişim yoksa ve yardımcı fiille birleşirken ses olayı yaşanmıyorsa her zaman ayrı yazılacağını hatırlayın.
Estimated Time:50s
Question 669Question →

Türkçede sonu kk ünsüzüyle biten bazı sözcüklere −l-l, −al/−el-al / -el fiil yapım ekleri veya −cık/−cik-cık / -cik küçültme ekleri getirildiğinde, kelime kökünün sonundaki kk ünsüzü düşer. Bu ses olayına "ünsüz düşmesi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şehir merkezindeki yüksek binaların arasından sıyrılan uçak, piste doğru alçalmaya başladı.

Answer

Uçağın hareketini belirten sözcüğün kökü olan "alçak" kelimesine getirilen ek sonucunda "k" ünsüzü düşmüştür.
Doğru cevap olan seçenekteki "alçalmaya" sözcüğünün kökü "alçak"tır. Bu sözcüğe fiil yapım eki olan "-l" getirildiğinde kelime sonundaki "k" ünsüzü düşmüştür (alc\cak+l→alc\calalçak + l \rightarrow alçal). Bu durum soruda tanımlanan ünsüz düşmesi kuralına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sözcüklerin kök ve ek yapılarını analiz etmek.
İniş eylemini ifade eden sözcüğün yapısı incelenir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün orijinal kök halini bilmek gerekir.
2
Alc\calmaAlçalma sözcüğünün kökünü belirlemek.
Sözcüğün kökünün alc\cakalçak (sıfat) olduğu saptanır.
Alçalmak eylemi, alçak durumuna gelmek anlamını taşıdığı için kökü de bu sözcüktür.
3
Kökten gövdeye geçişteki ses değişimini kontrol etmek.
alc\cak+−l→alc\cal−alçak + -l \rightarrow alçal- değişimi görülür.
kk ünsüzü, −l-l yapım ekiyle birleşirken düşerek ünsüz düşmesi olayını gerçekleştirmiştir.

Key Concept

Ünsüz Düşmesi

Hints

1
Cümlelerdeki eylemlerin ve sıfatların köklerine odaklanın; özellikle sonu 'k' ile biten kökleri arayın.
2
İniş yapmak anlamına gelen sözcüğün kökü 'alçak' sıfatıdır. Bu köke bir ek geldiğinde ne değişmiş olabilir?
3
Alc\cakAlçak sözcüğüne fiil yapma eki olan −l-l geldiğinde kelime alc\calmakalçalmak halini alır. Buradaki 'k' harfinin akıbetini düşünün.

Practice More

Benzer şekilde 'yüksek' kökünden türeyen 'yükselmek' sözcüğündeki ses olayını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü eklerine ayırarak kök ile gövdeyi karşılaştırın: (Kök: alc\cakalçak) + (Ek: −l-l) →\rightarrow (Gövde: alc\calalçal). Aradaki fark 'k' harfinin yok olmasıdır.
Estimated Time:50s
Question 670Question →

Kamu hizmetlerinde liyakatin esas alınması amacıyla hazırlanan bu projenin, gencecik memurların ufkunu açacağı ve her ayrıntının titizlikle planlanıp kamuoyuna vurgulanmıştı.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Cümle içerisinde ünlü daralması (a veya e seslerinin ı, i, u, ü seslerine dönüşmesi) olayına dair bir örnek bulunmamaktadır.
Verilen cümlede 'ünlü daralması' olayının (örneğin: başlıyor, demiyor, niye vb.) hiçbir örneği yoktur. Diğer ses olaylarının tamamı farklı sözcüklerde temsil edilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
'Gencecik' sözcüğünü inceleyiniz.
Sözcüğün kökü 'genç'tir. '-cik' eki alırken 'ç' sesi 'c'ye dönüşmüş (ünsüz yumuşaması) ve 'e' sesi türemiştir (ünlü türemesi).
Küçültme ekleri bazı durumlarda hem yumuşamaya hem de türemeye neden olabilir.
2
'Ufkunu' ve 'ayrıntının' sözcüklerini analiz ediniz.
'Ufuk-u' ve 'ayır-ıntı' kelimelerinde orta hecedeki ünlüler düşmüştür.
Türkçede iki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya türetilirken ünlü kaybına uğrar.
3
'Vurgulanmıştı' sözcüğündeki ek etkileşimine bakınız.
'-mış' ekindeki 'ş' sert ünsüzü, kendisinden sonra gelen '-dı' ekinin 'd' sesini 't'ye dönüştürmüştür.
Fıstıkçı Şahap ünsüzlerinden sonra gelen yumuşak ünsüzlerin sertleşmesi kuralıdır.
4
Ünlü daralması kuralını cümlede arayınız.
Cümlede '-yor' eki alan veya 'de-, ye-' gibi daralmaya uğrayan bir fiil bulunmamaktadır.
Cevap seçeneği olan ses olayının tespiti için tüm kelimeler taranmalıdır.

Key Concept

Karma Ses Bilgisi Analizi

Hints

1
Cümledeki 'gencecik' sözcüğüne dikkat edin; bu kelime birden fazla ses olayı barındırıyor olabilir.
2
Sözcüklerin köklerini bulun: 'ufuk', 'ayır-', 'genç' ve 'vurgulanmış' kelimeleri size ipucu verecektir.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle veya 'de-', 'ye-' fiillerinde görülür. Cümlede bu yapıları arayın.

Practice More

Ünlü türemesi ve ünlü daralması arasındaki farkı pekiştirmek için 'biricik' ve 'başlıyor' örneklerini kıyaslayın.
Estimated Time:2m 0s
Question 671Question →

Kamu hizmetlerinin sunumunda dijital dönüşümün ilerlemesi, bürokratik engellerin küçülmesini sağlamaktadır. Vatandaşların bu sistemlere gösterdiği teveccüh, hizmet kalitesinin arttığını ve devlet ile toplum arasındaki bağın sağlamlaştığını kanıtlamaktadır.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi ses olayına dair herhangi bir örnek bulunmamaktadır; 'teveccüh' gibi sözcüklerdeki çift ünsüzler kökün orijinal yapısına aittir.
Ünsüz türemesi, bir sözcüğe ek getirildiğinde veya başka bir sözcükle birleştiğinde ortaya çıkan bir ses olayıdır. Parçadaki 'teveccüh' sözcüğü kök halindedir ve bünyesindeki çift ünsüz ses türemesi değil, kelimenin orijinal yapısıdır. Diğer tüm ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi, benzeşme ve yumuşama) metinde net örnekleri bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki 'ilerlemesi' sözcüğünü incelemek
ileri+−le→ilerleileri + -le \rightarrow ilerle (Ünlü düşmesi)
Sözcük türetilirken orta hecedeki dar ünlü düşmüştür.
2
Metindeki 'küçülmesini' sözcüğünü incelemek
ku¨c\cu¨k+−l→ku¨c\cu¨lküçük + -l \rightarrow küçül (Ünsüz düşmesi)
'-l' yapım eki getirilirken kök sonundaki 'k' ünsüzü düşmüştür.
3
Metindeki 'arttığını' ve 'sağlamlaştığını' sözcüklerini incelemek
art+−dık→arttıkart + -dık \rightarrow arttık (Benzeşme), arttık+−ı→arttıg˘ıarttık + -ı \rightarrow arttığı (Yumuşama)
Bu sözcüklerde hem ünsüz benzeşmesi (sertleşme) hem de ünsüz yumuşaması aynı anda görülmektedir.
4
Metindeki 'teveccüh' sözcüğünü incelemek
Kök halindedir, ses olayı yoktur.
Arapça kökenli bu kelimede yan yana gelen iki 'c' sesi kökün aslındadır, sonradan türememiştir.

Key Concept

Karma Ses Bilgisi Analizi

Hints

1
Metindeki her bir sözcüğü köklerine ayırarak aldığı ekleri kontrol edin.
2
'İlerlemek' ve 'Küçülmek' kelimelerinin köklerini düşünün: ileri ve küçük.
3
'Arttığını' sözcüğünde hem 't'lerin yan yana gelmesi hem de 'ğ'ye dönüşüm olması iki farklı ses olayına işaret eder. 'Teveccüh' ise aldatıcı bir kök sözcüktür.

Practice More

Ünsüz türemesinin genellikle 'hissetmek, zannetmek, reddetmek' gibi yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerde veya Arapça kökenli tek heceli kelimelere ünlüyle başlayan ek getirildiğinde (hak-hakkı) oluştuğunu unutmayın.
Estimated Time:1m 30s
Question 672Question →

Belediye (I)(I) ekiplerinin (II)(II) yürüttüğü (III)(III) çalışmalar, (IV)(IV) çevredeki (V)(V) görüntüyü tamamen değiştirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından basittir?

Show answer & explanation

Answer: (I)(I) numaralı sözcük

Answer

Numaralanmış sözcükler arasında sadece 'ekiplerinin' sözcüğü herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
Doğru cevap olan sözcük, 'ekip' köküne gelen çoğul eki (-ler), iyelik eki (-i) ve ilgi eki (-in) ile oluşmuştur. Bu eklerin tamamı çekim eki olduğu için sözcük yapıca basittir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini ayrıştırarak yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme.
Analiz: 1. ekip-ler-i-n-in, 2. yürü-t-tüğ-ü, 3. çalış-ma-lar, 4. çevir-e-de-ki, 5. gör-ün-tü-yü.
Sözcük yapısını belirleyen temel unsur yapım ekinin varlığıdır.
2
Birinci sözcüğün eklerini inceleme.
Ekip (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (iyelik eki) + -in (ilgi eki).
Çoğul, iyelik ve ilgi ekleri birer çekim ekidir; sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmezler.
3
Diğer sözcüklerdeki yapım eklerini tespit etme.
Diğer tüm sözcüklerde fiilden isim veya isimden isim yapan yapım ekleri (fiilimsiler dahil) mevcuttur.
Yapım eki alan her sözcük türemiş yapılı kabul edilir.

Key Concept

Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı

Hints

1
Bir sözcüğün basit olması için hiç yapım eki almaması gerekir.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hal ekleri (-de, -den vb.) yapım eki değil, çekim ekidir.
3
Seçenekler arasında sadece bir sözcükte anlamı değiştiren 'yeni bir kelime türeten' bir ek bulunmamaktadır.

Practice More

Basit sözcükler ile kök halindeki sözcükler arasındaki farkı (çekim eki alabilme durumu) pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 673Question →

Tecrübeli bir kamu görevlisi, kurumdaki her ayrıntıyı büyük bir dikkatle inceliyor; çalıştığı projelerde işin hakkını veren personeli her zaman takdir ediyordu.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz düşmesi

Answer

Cümlede ünsüz düşmesi (örneğin: küçücük, yükselen gibi) ses olayı bulunmamaktadır.
Cümlede 'ayrıntıyı' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'inceliyor' sözcüğünde ünlü daralması, 'hakkını' sözcüğünde ünsüz türemesi, 'çalıştığı' ve 'ediyordu' sözcüklerinde ise ünsüz yumuşaması olayları görülmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde bir ünsüzün düştüğü (örneğin 'yüksek' kelimesinin 'yükselmek' olması gibi) bir örnek bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcükleri yapılarına ayırarak ünlü olaylarını incelemek.
'ayır-ıntı-y-ı' -> 'ayrıntıyı' (ünlü düşmesi), 'incele-yor' -> 'inceliyor' (ünlü daralması).
Kelime köklerindeki ve ek birleşimlerindeki değişimleri tespit etmek.
2
Sözcüklerdeki ünsüz değişimlerini analiz etmek.
'çalış-dık-ı' -> 'çalıştığı' (benzeşme ve yumuşama), 'hak-ı-n-ı' -> 'hakkını' (ünsüz türemesi), 'et-iyor-du' -> 'ediyordu' (yumuşama).
Sertleşme, yumuşama ve türeme gibi ünsüz olaylarını belirlemek.
3
Seçeneklerle elde edilen verileri karşılaştırmak.
Ünlü düşmesi, yumuşama, türeme ve daralma mevcuttur ancak ünsüz düşmesi yoktur.
Doğru yanıtı onaylamak.

Key Concept

Karma Ses Olayları Analizi

Hints

1
Cümledeki 'ayrıntı' ve 'incele-' kelimelerinin köklerine odaklanın.
2
'-yor' eki alan fiillerde genellikle daralma olup olmadığını kontrol etmek iyi bir stratejidir.
3
'Çalıştığı' sözcüğü hem ünsüz benzeşmesi hem de ünsüz yumuşaması içermektedir.

Practice More

Ünsüz düşmesi olayını pekiştirmek için 'küçümsemek' veya 'seyrelmek' gibi sözcüklerin köklerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 674Question →

İsimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre çeşitli gruplara ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve çoğul isim bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ekip, projedeki hataları büyük bir sabırla tek tek düzeltti.

Answer

Ekip, projedeki hataları büyük bir sabırla tek tek düzeltti cümlesi doğru cevaptır.
Doğru cümlede 'ekip' sözcüğü topluluk ismidir; 'hatalar' sözcüğü hem çokluk eki alarak çoğul isim olmuş hem de anlamca soyut bir kavramı karşılamıştır. Ayrıca 'sabır' sözcüğü de soyut bir isimdir. Böylece istenen üç özellik de tek bir cümlede toplanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Topluluk ismini belirleme
Ekip
Biçimce tekil olmasına rağmen birden fazla varlıktan oluşan bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
2
Çoğul ismi belirleme
Hataları
Sözcük '-lar/-ler' çokluk ekini aldığı için çoğul isim kategorisindedir.
3
Soyut ismi belirleme
Sabır (veya Hata)
Beş duyu organıyla algılanamayan, zihinsel veya duygusal kavramları karşıladıkları için soyut isimdirler.

Key Concept

İsimlerin Sınıflandırılması (Topluluk, Soyut, Çoğul)

Hints

1
Cümlelerdeki her bir ismi ayrı ayrı inceleyerek niteliklerini not edin.
2
Çoğul isimler için '-lar/-ler' ekine, topluluk isimleri için ise ek almadan çokluk bildiren kelimelere (takım, heyet vb.) odaklanın.
3
'Ekip' kelimesinin topluluk, 'hatalar' kelimesinin ise hem çoğul hem soyut olduğunu fark etmek sizi doğru cevaba götürecektir.

Practice More

Farklı cümlelerde aynı kelimenin (örneğin 'sınıf') hem yer adı hem de topluluk ismi olarak kullanıldığı durumları inceleyerek bilginizi pekiştirin.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle her seçenekte 'soyut' bir kavramın olup olmadığını kontrol ederek seçenekleri hızla ikiye indirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 675Question →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel, cins), karşıladıkları varlığın niteliğine (somut, soyut) ve sayılarına (tekil, çoğul, topluluk) göre çeşitli gruplara ayrılırlar. Ayrıca isimler, aldıkları iyelik ve hâl ekleriyle cümlede farklı anlam ilgileri kurarlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki almış bir topluluk ismi kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ordumuz, vatan topraklarını korumak için her türlü fedakârlığı göze almaktadır.

Answer

Ordumuz sözcüğünün geçtiği cümle doğru yanıttır.
Vatan topraklarını koruyan birliği ifade eden 'ordu' sözcüğü, biçim bakımından tekil olmasına rağmen anlamca bir topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir. Bu sözcük, üzerine gelen '-muz' eki sayesinde 'bize ait olan' anlamını kazanmış, yani iyelik eki almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimlerin sayı özelliklerini belirle.
'Ordu' sözcüğü biçimce tekil olsa da bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
Soruda istenen ilk kriter olan topluluk ismini tespit etmek için gereklidir.
2
Belirlenen topluluk isminin aldığı ekleri analiz et.
'Ordu-muz' sözcüğündeki '-muz' eki, sahiplik bildiren 1. çoğul şahıs iyelik ekidir.
Sorunun ikinci kriteri olan iyelik eki kullanımını doğrulamak için gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki isimlerin ve eklerin türlerini kontrol et.
Diğer seçeneklerde soyut isimler, özel isimler, sıfatlar veya fiilimsiler kullanılmıştır; ancak iyelik eki almış bir topluluk ismi yoktur.
Çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

İsimlerde Sayı ve İyelik Ekleri

Hints

1
Cümlelerdeki kelimelerin anlamlarına bakarak hangisinin bir grubu (heyet, meclis, ordu gibi) temsil ettiğini bulun.
2
Topluluk ismini bulduktan sonra, kelimenin sonundaki ekin kime ait olduğunu (sahiplik) bildirip bildirmediğini kontrol edin.
3
'Ordu' kelimesi bir topluluk ismidir; '-muz' eki ise bu topluluğun kime ait olduğunu gösteren bir iyelik ekidir.

Practice More

Topluluk isimlerinin çoğul eki (-lar/-ler) alıp alamayacağını ve aldıklarında anlamın nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.

Alternative Method

Sözcüklerin aldığı ekleri cümleden çıkararak anlam değişimini gözlemleyebilirsiniz. İyelik eki çıktığında 'sahiplik' anlamı kaybolurken, hâl eki çıktığında 'yer, yön, bulunma' gibi belirtme ilgileri kaybolur.
Estimated Time:1m 15s
Question 676Question →

İsimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) ve niteliklerine (somut-soyut) göre çeşitli kategorilere ayrılırlar. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim; cins isim, topluluk ismi ve somut isim özelliklerinin tamamına sahiptir?

Show answer & explanation

Answer: Genç takım, turnuvanın son maçında üstün bir performans sergileyerek galip geldi.

Answer

Doğru cevap, içerisinde 'takım' sözcüğünün geçtiği ve bu sözcüğün cins, topluluk ve somut isim özelliklerini taşıdığı seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'takım' sözcüğü, bir sporcu grubunu ifade ettiği için topluluk ismi; duyu organlarıyla algılanabildiği için somut isim; benzer varlıkların genel adı olduğu için ise cins isimdir. Bu üç kriteri de aynı anda karşılayan tek seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Varlıkların verilişine göre inceleme yapın.
'Takım' sözcüğü benzer türden varlıkları karşıladığı için cins isimdir.
Bir varlığın dünyada tek bir örneği yoksa o cins isimdir.
2
Varlıkların sayısına göre inceleme yapın.
'Takım' sözcüğü çokluk eki (-lar/-ler) almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.
Yapıca tekil, anlamca çoğul olan kelimeler topluluk ismi olarak kabul edilir.
3
Varlıkların niteliğine göre inceleme yapın.
'Takım' içerisindeki oyuncular ve ekip fiziksel olarak görülebildiği için somut isimdir.
Beş duyu organından en az biriyle algılanabilen varlıklar somut isimdir.

Key Concept

İsimlerin Üçlü Sınıflandırması

Hints

1
Topluluk isimlerinin çoğul eki almadan grup anlamı taşıdığını hatırlayın.
2
Seçeneklerdeki kelimenin sadece türüne değil; özel/cins ve somut/soyut olma durumlarına da odaklanın.
3
'Takım' sözcüğü bir grubu temsil ettiği halde ek almamıştır, bu da onu topluluk ismi yapar.

Practice More

İsimlerde küçültme ve yapı konularına çalışarak isim bilgisini derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle giderek önce sıfat olan 'Sıcak' ve özel isim olan 'Antalya' seçeneklerini; ardından çoğul olan 'Papatyalar' seçeneğini eleyerek doğru sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 677Question →

Vatandaşların kuruma sunduğu (I) dilekçeleri, ilgili birimlerce kayıt altına alınır. Memurların bu (II) başvuruları değerlendirme süreci, (III) beklentilerin aksine oldukça hızlı ilerler. Kurum içi (IV) yazışmaların gizliliği, personelin en temel (V) görevleri arasındadır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, "üçüncü çoğul kişi iyelik eki" almıştır?

Show answer & explanation

Answer: dilekçeleri

Answer

Dilekçeleri sözcüğü, tamlayanı çoğul (vatandaşlar) olduğu için üçüncü çoğul kişi iyelik eki almıştır.
Dilekçeleri sözcüğünde, 'dilekçeler' vatandaşlara aittir. 'Vatandaşlar' üçüncü çoğul şahıs olduğu için onlara ait olan nesneye gelen '-leri' eki doğrudan 'üçüncü çoğul kişi iyelik eki' görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün ait olduğu varlığı (tamlayanı) tespit edin.
Dilekçelerin sahibi 'vatandaşlar' sözcüğüdür.
İyelik ekleri, ismin kime veya neye ait olduğunu belirtir.
2
Tamlayanın tekil mi yoksa çoğul mu olduğunu kontrol edin.
'Vatandaşlar' çoğul bir tamlayandır.
3. çoğul kişi iyelik eki (-ları / -leri) için sahiplik bildiren unsurun çoğul olması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer ekleri eleyin.
'Personel' tekil olduğu için 'görevleri' sözcüğündeki ek çoğul eki ve tekil iyelik ekidir.
Topluluk isimleri biçimsel olarak tekil kabul edilir, bu yüzden aldıkları iyelik eki de 3. tekil şahıs iyelik ekidir.

Key Concept

Üçüncü Çoğul Kişi İyelik Eki Ayrımı

Hints

1
Ekin kime ait olduğunu bulmak için sözcüğün başına 'onların' veya 'onun' getirmeyi deneyin.
2
3. çoğul kişi iyelik eki olması için 'Onların' zamiri ile uyumlu bir tamlama olması şarttır.
3
Personel sözcüğü biçimce tekildir; bu yüzden personelin görevleri derken sadece 'görev' kelimesi çoğul yapılmış, sahiplik ise tekil kalmıştır.

Practice More

İsim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan arasındaki sayı uyumuna (tekillik-çoğulluk) odaklanan soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki tamlayanları (sahipleri) listeleyin: Vatandaşlar (Çoğul), Memurlar (Çoğul - ancak başvuruları nesne durumunda), Personel (Tekil). Çoğul sahibi olup da sahiplik ekiyle bağlanan tek seçenek vatandaşların dilekçeleridir.
Estimated Time:2m 0s
Question 678Question →

Bakanlık heyetinin hazırladığı rapor, bölgedeki sorunların çözümü için bir dayanak niteliği taşımaktadır.

Bu cümledeki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: "çözümü" sözcüğü, iyelik eki almamış; sadece belirtme hâl eki alarak cümlede nesneleşmiştir.

Answer

Cümledeki 'çözümü' sözcüğü iyelik eki almıştır; belirtme hâl eki almamıştır.
Cümledeki 'sorunların çözümü' ifadesi bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu tamlamada 'çözümü' sözcüğündeki -ü eki, tamlanan eki olan 3. tekil şahıs iyelik ekidir. Seçenekte belirtildiği gibi belirtme hâl eki değildir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin yapısal ve anlamsal özelliklerini belirle.
Heyet (topluluk), Rapor (somut), Sorun (soyut), Çözüm (soyut), Nitelik (soyut) isimleri tespit edildi.
Soruda istenen isim türlerini ve özelliklerini ayırt etmek için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Eklerin işlevlerini analiz et.
"çözümü" sözcüğündeki -ü eki, "sorunların çözümü" tamlamasındaki iyelik ekidir.
Türkçede -ı/-i/-u/-ü ekinin iyelik mi yoksa belirtme hâl eki mi olduğunu anlamak için kelimenin tamlama içindeki konumu incelenmelidir.
3
Seçenekleri cümledeki kullanım bağlamına göre doğrula.
Dördüncü seçenekteki ifadenin, eklerin işlevi bakımından hatalı olduğu sonucuna varıldı.
Sözcük iyelik eki almıştır, cümlede yalın durumda (hâl eki almamış) bir tamlanan olarak bulunmaktadır.

Key Concept

İsimlerde Tür ve Çekim Ekleri (İyelik vs. Belirtme Hâli)

Hints

1
Cümledeki isim tamlamalarını bularak eklerin görevlerine dikkat edin.
2
Bir kelimenin iyelik eki alıp almadığını anlamak için başına 'onun/onların' getirerek okumayı deneyin.
3
'Sorunların çözümü' tamlamasında 'çözümü' kelimesi tamlanan görevindedir; tamlanan ekleri her zaman iyelik ekidir.

Practice More

İsim tamlamalarında iyelik ekinin üzerine gelen belirtme hâl eklerini (örn: çözümünü) inceleyen soruları çözün.

Alternative Method

Sözcüğün başına 'onun' zamiri getirildiğinde anlamlı oluyorsa oradaki ek iyelik ekidir. 'Onun çözümü' ifadesi tamlama içinde anlamlı olduğu için ek iyeliktir.
Estimated Time:1m 30s
Question 679Question →

Kamu personeli tarafından hazırlanan resmî raporlarda, kurumsal yazışmalarda ve akademik nitelikli belgelerde dilin kurallarına uygun kullanımı, belgenin güvenilirliği ve profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle birleşik kelimelerin ve terimlerin yazımında yapılan hatalar, metnin niteliğini olumsuz etkileyebilir.

Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun yayımladığı yıllık faaliyet raporunda, gerçekleştirilen teknik projelerin yanısıra idari reformlara da geniş yer verilmiştir.

Answer

D seçeneğinde geçen 'yanısıra' sözcüğü, yazım kurallarına aykırıdır; doğrusu 'yanı sıra' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kuralına göre; 'iç, dış ve sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kural uyarınca 'yanı sıra', 'ardı sıra', 'peşi sıra' gibi ifadelerin her zaman ayrı yazılması gerekir. Seçenekte geçen 'yanısıra' ifadesi bitişik yazıldığı için yazım yanlışı mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri tespit et
İş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra, pek çok.
Yazım kuralları sorularında en çok hata yapılan alan birleşik kelimelerdir.
2
TDK'nin 'sıra' sözcüğüyle ilgili kuralını hatırla
İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Kuralın doğru uygulanması, hatalı yazımı tespit etmeyi sağlar.
3
Yanısıra sözcüğünü kurala göre analiz et
Yanı sıra sözcüğü 'sıra' ile bittiği için ayrı yazılmalıdır.
Bitişik yazılması kural ihlalidir.

Key Concept

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelere (iş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra) dikkat edin.
2
'İç, dış ve sıra' sözcükleriyle biten birleşik kelimelerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazıldığını hatırlayın.
3
TDK'ye göre 'yanı sıra', 'yurt dışı' ve 'hafta içi' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.

Practice More

Benzer şekilde 'yan yana', 'baş başa' gibi ikilemelerin ve 'ön söz', 'ön yargı' gibi 'ön' ile başlayan kelimelerin yazımını da tekrar ediniz.

Alternative Method

Kelimeleri 'de/da' bağlacı gibi cümleden çıkararak değil, TDK'nin birleşik kelimeler tablosundaki 'Anlam Kayması' ve 'Ses Olayı' kriterlerine göre test edebilirsiniz. Eğer bir kelimede ses düşmesi/türemesi yoksa ve kelimeler gerçek anlamlarını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.
Estimated Time:1m 30s
Question 680Question →

Kütüphanedeki yeni düzenlemeyle ilgili hazırlanan rehberde şöyle denilmektedir:

"(I) Bazıları, çalışma odasındaki (II) şu masanın (III) kendisi için ayrıldığını düşünse de (IV) bizimki henüz hazır değildi; (V) oraya geçmek için görevliden onay almamız gerekiyordu."

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: II

Answer

İşaret sıfatı görevinde kullanılan 'şu' sözcüğünün bulunduğu ikinci seçenek (II) doğru cevaptır.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, hemen ardından gelen 'masa' ismini işaret yoluyla belirttiği için sıfat görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması gerekir; oysa burada 'şu' sözcüğü ismin önüne gelerek onu işaret etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin isimlerin yerini mi tuttuğunu yoksa isimleri mi nitelediğini belirleyiniz.
I, III, IV ve V numaralı sözcükler isimlerin yerini tutarken; II numaralı sözcük bir ismi belirtmektedir.
Zamirler ve sıfatlar arasındaki temel fark, zamirlerin ismin yerini tutması, sıfatların ise ismi nitelemesi veya belirtmesidir.
2
Sözcükleri türlerine göre sınıflandırınız.
Bazıları (Belgisiz Zamir), Kendisi (Dönüşlülük Zamiri), Bizimki (İlgi Zamiri), Oraya (İşaret Zamiri), Şu masa (İşaret Sıfatı).
Zamir türlerini doğru ayırt etmek, sorudaki çeldiricileri elemenizi sağlar.

Key Concept

İşaret bildiren sözcükler bir isimden önce gelip onu etkiliyorsa 'işaret sıfatı', bir ismin yerini tutuyorsa 'işaret zamiri' olur.

Hints

1
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimden önce gelerek onu belirtir veya niteler.
2
Numaralanmış sözcüklerden hangisinin hemen ardından bir isim geldiğine ve o ismi etkilediğine dikkat ediniz.
3
Ek halindeki zamirleri (ilgi zamiri -ki gibi) ve 'kendi' sözcüğünü zamir kabul etmeniz gerektiğini unutmayınız.

Practice More

İşaret bildiren 'o' ve 'onlar' sözcüklerinin ne zaman şahıs zamiri, ne zaman işaret zamiri olduğunu pekiştirmek için farklı örnekler çözebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer isim koyabiliyorsanız o bir zamirdir. 'Şu' sözcüğünün yerine isim koyduğunuzda anlam bozuluyorsa ('Masa masa' gibi), o bir sıfattır.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 34 / 42Next
Dil Bilgisi Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 34 | Examkin