Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

117 questions

Question 1Question

Sınav başvurusu için ilgili birime gelen adaya, evrakları kontrol eden görevli memur başını kaldırmadan şöyle der: 'Nüfus kayıt örneğiniz ( )'

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere, cümlenin anlam ve tonlama özelliği dikkate alındığında aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Soru işareti (?)

Answer

Cümle, soru eki veya soru sözcüğü barındırmamasına rağmen vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.
Türkçe dil bilgisinde, soru eki veya soru sözcüğü barındırmayan ancak söylenişindeki tonlama ile soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konulur. 'Nüfus kayıt örneğiniz?' ifadesi, bir talebi ve sorgulamayı belirttiği için bu kurala örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin bağlamını ve yüklemini analiz etme
Cümle bir memur-aday diyaloğunda geçmekte ve bir evrakın varlığı sorgulanmaktadır.
Cümlenin bitiş işaretini belirlemek için önce iletilmek istenen mesajın (yargı, soru, duygu) türü belirlenmelidir.
2
Noktalama kuralını uygulama
Soru ifadesi içermeyen ancak soru anlamı taşıyan sözlerin sonuna soru işareti konulması kuralı hatırlanır.
'Nüfus kayıt örneğiniz?' ifadesi aslında 'Nüfus kayıt örneğiniz yanınızda mı?' anlamını taşıyan bir soru cümlesidir.

Key Concept

Soru İşaretinin Kullanımı (Soru eki veya sözü içermeyen soru cümleleri)
Estimated Time:45s
Question 2Question

Bir kamu denetçisinin hazırladığı raporda yer alan aşağıdaki pasajda numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

"(...) Binlerce yıllık bir tarihin mirası olan bu kadim şehirler (I) Modern kentleşmenin gölgesinde kalan bu dokuyu korumak için yeterli kaynak ayrılmış mıdır (II) Sizin de aklınızdan geçen temel soru bu (III) Elbette denetimler sonucunda tüm gerçekler gün yüzüne çıkacaktır (IV) Sakın sorumluluklarını ihmal etme (V)"

Show answer & explanation

Answer: (...) – (?) – (?) – (.) – (!)

Answer

Doğru cevap (...) – (?) – (?) – (.) – (!) sıralamasıdır.
Parçadaki ilk ifade bir alıntının başındaki eksik kısmı ve yüklemi olmayan yapıyı temsil ettiği için (I) üç nokta almalıdır. İkinci cümlede soru eki, üçüncü cümlede ise tonlama yoluyla soru anlamı kurulduğundan (II ve III) soru işareti gereklidir. Dördüncü cümle tamamlanmış bir yargı olduğu için (IV) nokta, beşinci cümle ise bir ikaz/emir belirttiği için (V) ünlem işaretiyle bitmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Eksiltili ve alıntı ifadeleri belirlemek.
Birinci boşluğa (I) üç nokta (...) getirilmelidir.
Alıntıların başında alınmayan kısımları belirtmek ve yüklemi bulunmayan (eksiltili) cümleleri tamamlamak için üç nokta kullanılır.
2
Soru anlamı taşıyan cümle yapılarını analiz etmek.
İkinci (II) ve üçüncü (III) boşluklara soru işareti (?) getirilmelidir.
İkinci cümlede 'mıdır' soru ekiyle, üçüncü cümlede ise soru eki veya sözü olmadan sadece tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanımı zorunludur.
3
Yargı bildiren ve duygu/uyarı içeren cümleleri ayırt etmek.
Dördüncü (IV) boşluğa nokta (.), beşinci (V) boşluğa ünlem (!) getirilmelidir.
Dördüncü cümle yargısı tamamlanmış bir bildiri cümlesidir; beşinci cümle ise 'Sakın' uyarısıyla başlayan şiddetli bir emir/ikaz cümlesi olduğu için ünlem gerektirir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı

Practice More

Tonlama yoluyla kurulan soru cümlelerine günlük hayattan 'Adınız?' veya 'Gideceğiniz yer?' gibi örnekler vererek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 3Question

Soru eki veya sözü içermediği hâlde, sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan cümlelerin veya ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi bu kurala uygun bir kullanım gerektirmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Danışmadaki görevli başını kaldırıp kısa bir süre duraksadı: Doğum yeriniz

Answer

Danışmadaki görevlinin 'Doğum yeriniz' ifadesini kullandığı cümle, vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için sonuna soru işareti getirilmesi gereken doğru seçenektir.
Danışmadaki görevlinin kullandığı 'Doğum yeriniz' ifadesi, bir soru eki (mı/mi) veya soru sözcüğü (nasıl, nerede vb.) içermemesine rağmen, bağlam gereği karşısındaki kişiden bilgi talep etmektedir. Türkçede bu tür sadece vurgu ve tonlama ile soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yapılarını ve anlamlarını incelemek
Cümlelerin tamamlanmış, eksiltili, ünlem veya soru anlamı taşıyıp taşımadığını belirlemek.
Noktalama işaretleri cümlenin anlamına ve yapısına göre belirlenir.
2
Soru eki veya sözcüğü olmayan ancak soru anlamı taşıyan ifadeyi bulmak
Görevlinin kimlik bilgilerini sorduğu ifadenin soru anlamı taşıdığını tespit etmek.
Türkçede hitap ve bürokratik işlemlerde soru eki olmadan da soru anlamı sağlanabilir.

Key Concept

Vurgu ve Tonlamaya Dayalı Soru İşareti Kullanımı
Estimated Time:45s
Question 4Question

Kasım ayının son günlerinde parktaki boş banklar, sararıp dökülmüş çınar yaprakları ve rüzgârın uğultusu ( ) Bu ıssızlık, kışın kapıda olduğunun en somut göstergesiydi.

Bu parçada yay ayraçla ( ) gösterilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Üç nokta

Answer

Parçada yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümle yer aldığı için yay ayraçla belirtilen yere üç nokta getirilmelidir.
Verilen parçanın ilk cümlesi "eksiltili cümle" yapısındadır. "Banklar", "yapraklar" ve "uğultu" gibi unsurlar sıralanmış ancak bu unsurların durumuyla ilgili bir yargı (yüklem) belirtilmemiştir. Dil bilgisi kurallarına göre yüklemi bulunmayan bu tür tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yapısal özelliklerini analiz et.
"Parktaki boş banklar, sararıp dökülmüş çınar yaprakları ve rüzgârın uğultusu" ifadesinde yargıyı tamamlayan bir yüklem bulunmadığı tespit edilir.
Noktalama işaretini doğru belirlemek için öncelikle cümlenin tamamlanıp tamamlanmadığına bakılmalıdır.
2
Eksiltili cümleler için geçerli olan noktalama kuralını uygula.
Anlatımı tamamlanmamış, yüklemi söylenmemiş cümlelerin sonuna üç nokta (...) konulması gerektiği sonucuna varılır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre eksiltili cümlelerin sonu üç nokta ile belirtilir.

Key Concept

Eksiltili Cümlelerin Noktalanması
Estimated Time:45s
Question 5Question

Kamu kurumlarındaki resmi yazışmalar ve denetim süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümlenin sonuna getirilen noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Nöbetçi amiri, nizamiye girişinde bekleyen araç sürücüsüne öfkeyle bağırdı: Aracı derhal kenara çekin.

Answer

Nöbetçi amirinin öfkeyle haykırdığı ve emir niteliği taşıyan cümlenin sonunda ünlem işareti (!) kullanılmalıdır.
Cümlede 'öfkeyle bağırdı' ifadesi kullanılarak yüksek bir duygu durumu ve kesin bir emir/uyarı vurgulanmıştır. Bu tür yüksek duygu, seslenme ve emir içeren cümlelerin sonunda nokta (.) yerine ünlem işareti (!) kullanılması zorunludur. Nokta kullanımı bu bağlamda bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin anlam ve yapı özelliklerini analiz edin.
Cümlelerin bir kısmının tamamlanmamış (eksiltili), bir kısmının tonlama ile soru anlamı taşıyan, bir kısmının ise emir/duygu bildiren yapıda olduğu görülür.
Her cümle yapısı farklı bir sonlama işareti gerektirir.
2
Öfke ve emir bildiren ifadenin noktalama işaretini kontrol edin.
Cümle 'öfkeyle bağırdı' ifadesiyle verildiği için yüksek bir duygu ve kesin bir emir içermektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre heyecan, korku, şaşma gibi duyguları anlatan veya seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
3
Hatalı kullanımı tespit edin.
Emir kipindeki 'çekin' ifadesinin sonuna nokta konulması bu kuralı ihlal etmektedir.
Yüksek duygu barındıran emir cümlelerinde nokta kullanımı yetersiz kalır ve ünlem işareti gereklidir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta) Görevleri
Estimated Time:45s
Question 6Question

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı o görkemli operanın büyüleyici atmosferi; devasa kristal avizeler, ağır kadife perdeler, sabırsızlıkla bekleyen seçkin dinleyiciler (I) Orkestra şefi, bagetini yavaşça kaldırıp baş kemancıya doğru fısıldadı: — Son hazırlıklar (II) Solist, sahneye çıkmadan hemen önce derin bir nefes alıp heyecanla mırıldandı: — Ne muazzam bir kalabalık (III) Şef, provanın sonundaki o kritik detayı bir kez daha vurguladı: Üçüncü bölümün temposu (IV) Oysa bu büyüleyici ana ulaşabilmek için ne uykusuz geceler, ne yorucu provalar (V)

Yukarıdaki parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) / (?) / (!) / (?) / (...)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem işareti, soru işareti ve üç nokta getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen sıralama, Türk Dil Kurumu'nun noktalama kurallarıyla tam uyumludur. Birinci ve beşinci cümlelerde yüklem bulunmadığı için üç nokta kullanılmıştır. İkinci ve dördüncü cümlelerde 'Son hazırlıklar?' ve 'Üçüncü bölümün temposu?' şeklinde bir soru anlamı (bilgi talebi) tonlama ile sağlandığı için soru işareti kullanılmıştır. Üçüncü cümle ise 'Ne muazzam bir kalabalık!' ifadesiyle bir duygu patlamasını yansıttığı için ünlem işareti almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi yapı bakımından inceleyiniz.
Cümlenin yüklemi yoktur; sadece atmosferi oluşturan unsurlar sıralanmıştır.
Yüklemi bulunmayan eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci ve dördüncü cümlelerin anlamını analiz ediniz.
Cümlelerde soru eki veya kelimesi yoktur ancak bir bilgi talebi (tonlama) mevcuttur.
Soru sözü veya eki olmadığı hâlde soru anlamı taşıyan (tonlama yoluyla) cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Üçüncü cümleyi duygu değeri bakımından değerlendiriniz.
Cümle 'ne' sözcüğüyle pekiştirilmiş bir hayranlık ve heyecan ifadesidir.
Sevinç, şaşırma, hayranlık gibi yüksek duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.
4
Beşinci cümleyi yapıca kontrol ediniz.
Cümlenin sonundaki 'feda edildi, yaşandı' gibi bir yargı belirtilmemiştir.
Anlatım olarak tamamlanmamış, yargısı okuyucuya bırakılmış cümlelerin sonuna üç nokta (...) getirilir.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, üç nokta, soru ve ünlem) yapısal ve anlamsal işlevleri

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer örneklerin devam ettiğini gösteren üç nokta kullanımını karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 40s
Question 7Question

Bir mülkiye müfettişinin yerel yönetimlerdeki denetim bulgularını özetlediği şu metinde, numaralanmış ayraçların içine getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

'Belediye iştiraklerinin mali tabloları incelenmiş ve usulsüzlükler tespit edilmiştir (I) Bu süreçte elde edilen verilerin güvenilirliği (II) Kamu kaynaklarının verimli kullanılması noktasında neden bu kadar geç kalındı (III) Adınız ve göreviniz (IV) Tüm belgeleri eksiksiz bir şekilde teslim edin (V)'

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (?) (!)

Answer

Doğru işaret dizisi nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem şeklinde olan seçenektir.
Doğru cevap olan seçenek, metindeki her bir ifadenin yapısal ve anlamsal gerekliliklerini karşılamaktadır. Tamamlanmış yargı için nokta, eksiltili yapı için üç nokta, doğrudan soru ve sözde soru (intonasyon) için soru işareti, emir/hitap için ise ünlem işareti kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin yapısını incele.
Nokta (.)
'Tespit edilmiştir' yüklemiyle cümle tamamlanmış ve yargı bildirilmiştir.
2
İkinci cümlenin yapısını incele.
Üç Nokta (...)
'...verilerin güvenilirliği' ifadesinde yüklem bulunmamaktadır, bu nedenle eksiltili cümledir.
3
Üçüncü cümleyi analiz et.
Soru İşareti (?)
'Neden' soru kelimesiyle doğrudan bir soru sorulmaktadır.
4
Dördüncü ifadedeki anlamı değerlendir.
Soru İşareti (?)
Soru kelimesi bulunmasa da intonasyon (söyleyiş) yoluyla bir soru anlamı sağlanmıştır.
5
Son cümlenin kipini ve vurgusunu kontrol et.
Ünlem İşareti (!)
Resmî bir denetim bağlamında kesin ve şiddetli bir emir/direktif verilmektedir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevleri

Hints

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Soru eki veya kelimesi olmasa da bir yanıt beklenen ifadelerin sonuna dikkat edin.

Practice More

Eksiltili cümleler ile devrik cümleleri birbirine karıştırmamak için yüklemin varlığını teyit edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question

Göz alabildiğine uzanan uçsuz buçaksız bir ova, yer yer sararmış ekinlerin arasından süzülen rüzgâr ve tepelerin ardında yavaş yavaş toplanan gri bulutlar (I) Yol kenarında dinlenen köylü, yanına yaklaşan yabancıya başını hafifçe kaldırarak sordu: — Memleket (II) Yabancı, heyecanla karışık bir ses tonuyla atılarak cevap verdi: — Burası atalarımın doğup büyüdüğü topraklar değil mi? Köylü gülümsedi ve elindeki değneği havaya kaldırarak emretti: — Çabuk, hemen hazırlıkları tamamlayıp yola koyul (III)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (!)

Answer

Numaralanmış yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçadaki ilk cümle yüklemi olmayan bir eksiltili cümle olduğu için sonuna üç nokta getirilmelidir. İkinci kısımda 'Memleket' ifadesi soru sözcüğü içermese de diyalog akışında soru anlamı taşıdığı için soru işareti ile bitirilmelidir. Son cümledeki 'Çabuk...' ile başlayan emir ve heyecan ifadesi ise ünlem işareti gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi yapısal olarak inceleyin.
Cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili cümle).
Anlatımı tamamlanmamış veya yüklemi söylenmemiş cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci boşluktaki ifadeyi bağlam açısından değerlendirin.
Soru sözcüğü olmamasına rağmen tonlama ile soru anlamı sağlanmıştır.
Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerin (örneğin: 'Adınız?', 'Memleket?') sonuna soru işareti (?) konur.
3
Üçüncü boşluktaki emri ve duygu durumunu belirleyin.
Kesin bir emir ve heyecan içeren bir seslenme söz konusudur.
Sevinç, korku, şaşma gibi duyguları anlatan veya hitap, seslenme ve emir bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, üç nokta, soru ve ünlem) işlevsel ayrımı.
Estimated Time:1m 15s
Question 9Question

Eski medeniyetlerin izlerini taşıyan bu sarp kayalıklar, rüzgârın aşındırdığı devasa sütunlar, yüzyıllardır sessizliğe bürünen o görkemli tapınaklar (I) Kazı başkanı, toprağın altından çıkarılan mühürlü tableti eline alınca yanındakilere hayretle baktı (II) 'Bu yazıtın Hitit dönemine ait olduğunu gerçekten anlamadınız (III)' Birden asistanına dönerek seslendi: 'Çabuk, tabletin fotoğraflarını çekmeye başlayın (IV)'

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (.) (?) (!)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta (...), nokta (.), soru işareti (?) ve ünlem işareti (!) getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerine tam uyum sağlar: İlk cümle eksiltili yapıdadır (...), ikinci cümle tamamlanmıştır (.), üçüncü cümle soru eki içermeyen bir soru cümlesidir (?) ve son cümle güçlü bir emir tonu taşır (!).

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin yapısını incele.
Cümlede yüklem bulunmadığı (eksiltili cümle) için sonuna üç nokta (...) konmalıdır.
Yüklemi bulunmayan, anlamca tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
İkinci cümlenin yargısını kontrol et.
Yargı tamamlanmış olduğu için sonuna nokta (.) konmalıdır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.
3
Üçüncü cümledeki anlamı analiz et.
Soru eki (mı/mi) olmasa da tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti (?) konmalıdır.
Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru kastedilen cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Dördüncü cümledeki duygu değerini belirle.
Cümle sert bir emir ve heyecan bildirdiği için ünlem işareti (!) konmalıdır.
Korku, sevinç, heyecan gibi duyguların yanında sert emir ve hitapların sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Görevleri

Practice More

Eksiltili cümlelerin sonunda 'üç nokta' kullanımının, cümlenin akışına göre bazen 'iki nokta' ile karıştırılabileceğini unutmayın.
Estimated Time:1m 15s
Question 10Question

Anadolu’nun bozkırlarında yankılanan o hüzünlü kavallar, rüzgârın sesine karışan kadim ezgiler (I) Bu uçsuz bucaksız topraklarda dile gelmeyi bekleyen binlerce hikâye (II) İnsan, bu coğrafyanın ruhunu ancak sabırla dinleyerek kavrayabilir (III) Yaşlı bilge, yanındaki gence dönüp merakla sordu: — Siz de bu derin sessizliğin içindeki feryadı duyuyorsunuz (IV) Öyleyse bu hikâyeyi her yere yay (V)

Bu metinde numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (...) (.) (?) (!)

Answer

Metindeki noktalama işaretleri sırasıyla; eksiltili cümleler için üç nokta (...), tamamlanmış cümle için nokta (.), vurguyla sağlanan soru anlamı için soru işareti (?) ve emir/heyecan bildiren cümle için ünlem (!) şeklinde olmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenekte; ilk iki boşluğa yüklemi olmayan 'eksiltili cümleler' nedeniyle üç nokta, üçüncü boşluğa yargı tamamlandığı için nokta, dördüncü boşluğa soru eki olmamasına rağmen 'vurguyla sağlanan soru anlamı' nedeniyle soru işareti ve son boşluğa 'emir/heyecan' bildirdiği için ünlem getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Eksiltili cümle tespiti
(I) ve (II) numaralı boşluklar
Yüklemi bulunmayan, yargısı tamamlanmamış ifadelerin sonuna üç nokta konur.
2
Tamamlanmış cümle tespiti
(III) numaralı boşluk
Yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesinin sonuna nokta konur.
3
Soru anlamının belirlenmesi
(IV) numaralı boşluk
Soru eki veya sözü içermediği hâlde soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Duygu ve emir tonunun belirlenmesi
(V) numaralı boşluk
Emir, heyecan veya seslenme bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri
Estimated Time:1m 15s
Question 11Question

Gümrük kapısındaki görevli, pasaportu uzun uzun inceledikten sonra yolcuya dönüp sert bir sesle sordu: Adınız ( ) Yolcu sessiz kalınca memur aniden gürledi: Pasaportunuzu hemen bana verin ( ) O sırada dışarıda bitmek bilmeyen bir gürültü, giderek artan bir uğultu ( ) Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (!) (...)

Answer

Soru işareti (?), ünlem işareti (!) ve üç nokta (...) işaretlerinin sırasıyla kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru cevap olan seçenekteki sıralama, metindeki yapısal ve anlamsal ihtiyaçları tam olarak karşılamaktadır. İlk boşlukta soru sözcüğü olmamasına rağmen bir soru sorulduğu için soru işareti, ikinci boşlukta memurun gürlemesiyle ortaya çıkan sert emir tonu için ünlem işareti, son boşlukta ise yüklemi söylenmemiş eksiltili cümle yapısı için üç nokta kullanılması dil bilgisi kuralları gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk ifadenin anlamını değerlendirmek
Soru işareti (?)
Soru eki veya sözü içermese de intonasyon yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti konur.
2
İkinci ifadenin tonunu ve yapısını incelemek
Ünlem işareti (!)
Memurun 'gürlemesi' ve sert bir emir kipi kullanması, yüksek bir duygusal ton ve uyarı içerdiği için ünlem işareti gerektirir.
3
Üçüncü ifadenin yüklemini kontrol etmek
Üç nokta (...)
Cümlenin yüklemi söylenmemiş, anlatım olarak tamamlanmamıştır (eksiltili cümle), bu sebeple sonuna üç nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin (Soru, Ünlem, Üç Nokta) İşlevleri
Estimated Time:45s
Question 12Question

Kurul sözcüsü, mütalaa edilen raporlardaki çelişkileri fark edince gözlüklerini çıkarıp derin bir iç çekti:
— Bu vahim tablonun sorumlularını bir an evvel tespit edin ( )
Müzakere salonunda birden yükselen itirazlar, hiddetle ayağa kalkan temsilciler ( )
Sözcü, elindeki dosyayı havaya kaldırarak sert bir sesle sordu:
— Kamu yararını gözetmek ve hakikati savunmak bu kadar mı zor ( )
— Ya vicdanların sesini bastıran o şahsi menfaatler ( )

Bu parçada ayraçla ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (!) (...) (?) (?)

Answer

Parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla ünlem işareti, üç nokta, soru işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Metindeki ilk ifade bir emir ve hitap içerdiği için ünlem işareti gerektirir. İkinci ifade yüklemi söylenmemiş bir betimleme (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ile bitmelidir. Üçüncü ifade 'mı' soru ekiyle kurulmuş klasik bir soru cümlesidir. Son ifade ise soru sözcüğü barındırmasa da anlamca bir sorgulama (ya ... menfaatler?) içerdiği için intonasyon temelli soru işareti almalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin anlam ve vurgusunu analiz etme
Cümle 'tespit edin' emriyle biter ve yüksek duygu/hitap tonu taşır.
Emir, hitap ve heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.
2
İkinci cümlenin yargı durumunu inceleme
Cümlede yüklem (yargı) bulunmamaktadır; 'itirazlar, temsilciler...' şeklinde sonlanmıştır.
Tamamlanmamış veya yüklemi söylenmemiş (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
3
Üçüncü cümlenin yapısını değerlendirme
Cümle '-mı' soru eki içermekte ve bir cevap beklemektedir.
Soru eki veya sözü içeren soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Dördüncü cümlenin soru anlamını kontrol etme
Cümle soru eki içermese de bir önceki ifadeye bağlı olarak soru anlamını intonasyonla sürdürmektedir.
Soru eki veya sözü içermediği hâlde soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Key Concept

Cümle Sonu Noktalama İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı
Estimated Time:1m 15s
Question 13Question

Sahne ışıklarının sönmesiyle birlikte kuliste büyük bir kargaşa baş gösterdi (I) Yönetmen, terini silerek başrol oyuncusuna sert bir sesle çıkıştı: — Sahneye giriş sıranız (II) Oyuncu, şaşkınlık ve korkuyla hiçbir şey söyleyemeden öylece bakakaldı (III) Perde arkasında fısıldaşanlar, aceleyle kostüm değiştiren figüranlar (IV) Hepiniz yerlerinize dönün, temsil henüz bitmedi (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (.) (...) (!)

Answer

(.) (?) (.) (...) (!) işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Parçadaki cümle yapıları incelendiğinde; ilk ve üçüncü cümleler tamamlanmış yargılar olduğu için nokta, ikinci cümle soru vurgusu taşıdığı için soru işareti, dördüncü cümle eksiltili olduğu için üç nokta ve son cümle bir uyarı/emir içerdiği için ünlem işareti gerektirmektedir. Bu dizilim kurallara tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ayracı analiz et.
Nokta (.)
Birinci cümle yargı bildiren, tamamlanmış bir cümledir; dolayısıyla sonuna nokta konur.
2
İkinci ayracı analiz et.
Soru İşareti (?)
Soru eki veya sözü içermese de tonlama yoluyla soru anlamı taşıyan 'Sahneye giriş sıranız?' ifadesinin sonuna soru işareti konur.
3
Üçüncü ayracı analiz et.
Nokta (.)
Üçüncü cümle yüklemi olan, tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta konur.
4
Dördüncü ayracı analiz et.
Üç Nokta (...)
Yüklemi söylenmemiş, eksiltili cümle (vardı, mevcuttu anlamında) olduğu için sonuna üç nokta konur.
5
Beşinci ayracı analiz et.
Ünlem (!)
Emir, uyarı ve heyecan bildiren 'Hepiniz yerlerinize dönün, temsil henüz bitmedi!' cümlesinin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonunda kullanılan temel noktalama işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) görevlerine uygun seçilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question

Arşiv odasının tozlu rafları arasında kaybolmuş bir ömür (I) Memur Bey, çekingen bir tavırla yaklaşan adaya başını kaldırmadan seslendi: — Memleketiniz (II) Aday, kısık bir sesle 'Sivas' diyebildi ancak. Memur şaşkınlıkla bağırdı: — Nasıl olur, az önce Ankara demiştiniz (III) Sizce de bu tutarsızlıkta bir tuhaflık yok mu (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (...) / (?) / (!) / (?)

Answer

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Üç nokta, soru işareti, ünlem ve soru işareti sıralamasını içeren seçenek doğrudur. İlk ifade yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümledir (...). İkinci ifade soru eki içermese de soru anlamı taşıyan bir hitaptır (?). Üçüncü ifade şaşırma ve heyecan bildirmektedir (!). Son ifade ise soru ekiyle kurulmuş standart bir soru cümlesidir (?).

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklem durumunu kontrol etme.
İlk cümle yüklemi söylenmediği için eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta (...) gelmelidir.
Tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Soru anlamını analiz etme.
İkinci boşlukta soru eki olmasa da tonlama ile soru anlamı sağlanmıştır (?), dördüncü boşlukta ise 'mu' ekiyle soru sorulmuştur (?).
Soru eki veya sözü içermese de soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.
3
Duygu tonunu belirleme.
Üçüncü boşlukta şaşırma ve heyecan ifadesi olduğu için ünlem (!) kullanılmalıdır.
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) görevlerine göre kullanımı.

Practice More

Soru işareti ve ünlemin bir arada kullanıldığı (?! veya !?) durumları ve alay/kinaye bildiren parantez içi ünlem kullanımlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 15Question

Bu devasa yalnızlığın içinde insan, kendi sesini bile tanıyamaz hale gelmez mi ( ) Öyle bir hüzün ki bu, her geçen gün ruhun derinliklerine biraz daha kök salan ( ) Yeter, artık bu anlamsız bekleyişe bir son ver ( ) Belki bir hatıra, belki de yarım kalmış bir sevda hikâyesi ( ) Kapıdaki yaşlı adam usulca yaklaşıp fısıldadı: "İsminiz ( )"

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ? - ... - ! - ... - ?

Answer

Soru işareti, üç nokta, ünlem işareti, üç nokta ve soru işareti (B seçeneği)
Doğru seçenekte, ilk cümledeki gerçek soru anlamı için soru işareti, yüklemi bulunmayan eksiltili yapılar için üç nokta, heyecan ve emir tonu için ünlem işareti ve son olarak soru sözcüğü içermeyen vurgu temelli soru için soru işareti sıralaması doğru verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun analizi
Soru işareti (?)
"Gelmez mi" ifadesiyle doğrudan soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanılmalıdır.
2
İkinci boşluğun analizi
Üç nokta (...)
"Öyle bir hüzün ki bu..." yapısında ana yüklem eksik bırakıldığı (eksiltili cümle) için üç nokta gereklidir.
3
Üçüncü boşluğun analizi
Ünlem işareti (!)
"Yeter" ve "son ver" ifadeleriyle yüksek duygu ve kesinlik içeren bir emir verildiği için ünlem işareti kullanılmalıdır.
4
Dördüncü boşluğun analizi
Üç nokta (...)
"Vardır" yüklemi söylenmeyerek benzer örneklerin devam edebileceği sezdirildiği için üç nokta tercih edilmelidir.
5
Beşinci boşluğun analizi
Soru işareti (?)
"İsminiz" ifadesinde soru eki veya sözcüğü olmasa da vurgu (tonlama) yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti konulmalıdır.

Key Concept

Cümle sonunda anlam ve yapıya göre noktalama seçimi

Practice More

Üç noktanın yüklemi olmayan cümleler dışındaki diğer görevlerine (alıntılarda atlanan yerler, kaba sayılan kelimeler) göz atınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question

Geleneksel bürokrasinin o hantal yapısı; tozlu dosyalar, imza bekleyen evraklar, koridorlarda yankılanan topuk sesleri (I) İnsan, bu karmaşanın içinde kaybolurken kendine şunu soruyor: Hakikat nerede (II) Arşiv sorumlusu, kayıtları inceledikten sonra başını kaldırıp sordu: "Sizin dosyanız (III)" Karşısındaki adam şaşkınlıkla kâğıdı aldı. Sorumlu, sert bir edayla ekledi: "Çabuk burayı boşalt ve bir daha gelme (IV)" Kanun metninde yer alan (V) idari işleyişin şeffaf bir şekilde denetimi... maddesi liyakati esas alıyordu.

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) / (?) / (?) / (!) / (...)

Answer

Üç nokta / Soru İşareti / Soru İşareti / Ünlem İşareti / Üç Nokta sıralaması doğrudur.
Parçadaki birinci boşlukta, yüklemi bulunmayan ve örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili bir anlatım söz konusu olduğu için üç nokta; ikinci boşlukta doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti; üçüncü boşlukta soru eki veya kelimesi kullanılmasa da soru sormak amacıyla kurulan intonasyon cümlesi olduğu için soru işareti; dördüncü boşlukta öfke ve sertlik içeren bir emir cümlesi olduğu için ünlem işareti; beşinci boşlukta ise alıntının başlangıcında atlanan bölümleri temsil etmesi için üç nokta kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümle yapılarını analiz etme
Birinci cümlenin yükleminin bulunmadığı (eksiltili), ikinci ve üçüncü cümlelerin soru anlamı taşıdığı, dördüncü cümlenin sert bir emir içerdiği, beşinci ifadenin ise bir alıntı olduğu saptandı.
Noktalama işaretleri cümlenin sadece yapısına değil, anlamına ve tonlamasına göre de belirlenir.
2
Özel durumları uygulama (İntonasyon ve Alıntı)
"Sizin dosyanız?" ifadesinde soru eki olmasa da sormak amacıyla kullanıldığı için soru işareti; kanun metninden yapılan alıntının başındaki eksik kısım için üç nokta belirlendi.
Türkçede soru kelimesi olmadan da tonlama yoluyla soru cümlesi kurulabilir ve alıntılarda atlanan kısımlar üç nokta ile gösterilir.
3
Duygu değerini değerlendirme
"Sert bir edayla" ifadesi dördüncü boşlukta sadece bir emir değil, bir öfke/heyecan olduğunu gösterdiği için ünlem işareti seçildi.
Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadeler duygu yoğunluğu arttığında ünlem işareti ile sonlandırılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin yapısal, anlamsal ve alıntı kuralları çerçevesinde kullanımı.
Estimated Time:2m 30s
Question 17Question

Eski bir kütüphanenin tozlu rafları arasında kaybolan o kadim el yazmaları ( ) Her sayfasında asırların yorgunluğu, her satırında bir dönemin tanıklığı ( ) Bu sessiz tanıklara kulak verdiğinizde neler duyarsınız ( ) Birden bir ses yankılanır rafların arasından: “Geçmişiniz ( )” Sakın bu kadim mirası sadece kâğıt parçası sanmayın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (...) (?) (?) (!)

Answer

Sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçadaki ilk iki cümle, yüklemi söylenmeyip okurun zihnine bırakılan 'eksiltili cümle' yapısındadır ve bu nedenle sonlarına üç nokta (...) konmalıdır. Üçüncü cümlede 'neler' soru kelimesiyle doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti (?) gerekir. Alıntı içindeki 'Geçmişiniz' kelimesi, herhangi bir soru eki/kelimesi olmamasına rağmen tonlama yoluyla soru işlevi gördüğü için soru işareti (?) ile bitmelidir. Son cümle ise 'sakın' ifadesiyle pekiştirilen bir emir/uyarı cümlesi olduğu için ünlem işareti (!) ile tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Eksiltili cümle analizi yapılması
İlk iki ifade ("el yazmaları", "dönemin tanıklığı") yargı tamamlanmadığı (yüklem bulunmadığı) için üç nokta (...) gerektirir.
Anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Soru cümlesi analizi yapılması
"neler duyarsınız" ifadesi soru zarfı içerdiği için doğrudan soru işareti (?) gerektirir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
3
Tonlamalı soru yapısının incelenmesi
“Geçmişiniz” ifadesi soru kelimesi içermese de bir soruya karşılık geldiği ve tonlama ile soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) gerektirir.
Soru sözü içermeyen ancak tonlama ve vurgu ile soru anlamı kazanan cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Ünlem değerinin belirlenmesi
"Sakın... sanmayın" ifadesi bir uyarı ve yasaklama içerdiği için ünlem işareti (!) gerektirir.
Emir, hitap, uyarı veya coşku bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı
Question 18Question

Kamu kurumlarındaki yazışma ve mülakat süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınav salonundaki görevli, adayın kimlik kartına bakıp hafifçe mırıldandı: — Doğum yeriniz

Answer

Soru eki veya soru sözcüğü kullanılmasa da soru anlamı taşıyan 'Doğum yeriniz' ifadesinin sonuna soru işareti getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerin (özellikle karşılıklı konuşmalardaki kısa soruların) sonuna soru işareti konur. 'Doğum yeriniz' ifadesi burada adaya yöneltilen bir sorudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yapılarını ve anlamlarını incelemek
Cümlelerin soru sorma, bilgi verme veya duygu yansıtma amaçlarını belirledim.
Noktalama işaretleri cümlenin kuruluşuna ve anlamına göre belirlenir.
2
Soru anlamının nasıl sağlandığını kontrol etmek
Bir seçenekte soru eki/sözcüğü olmamasına rağmen tonlama ile soru sorulduğunu tespit ettim.
Türkçede soru anlamı bazen sadece vurgu ve tonlama ile sağlanır (intonation-based question).

Key Concept

Soru İşaretinin Vurgu/Tonlama ile Kullanımı
Estimated Time:45s
Question 19Question

Kamu kurumlarına başvuru yapan bir adayın, sürecin işleyişi hakkında bilgi almak amacıyla sorduğu 'Sınav sonuçları hangi tarihte ilan edilecek( )' cümlesinde ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Soru işareti (?)

Answer

Soru işareti (?)
Verilen cümlede 'hangi' soru sıfatı kullanılarak bir soru sorulmuş ve yanıt beklenmektedir. Türkçede soru anlamı taşıyan bu tür cümlelerin sonuna soru işareti getirilmesi temel bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Cümleyi anlam ve yapı bakımından inceleyin.
Cümlenin 'hangi tarihte' ifadesiyle bir bilgi talebinde bulunduğu tespit edildi.
Noktalama işaretleri cümlenin kuruluş amacına göre belirlenir.
2
Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna gelmesi gereken kuralı hatırlayın.
Soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konulur.
Yazım kuralları gereği soru cümlelerinin sonuna uygun işaretin getirilmesi zorunludur.

Key Concept

Soru işareti, soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.
Estimated Time:30s
Question 20Question

Tanınmış bir sanat eleştirmeninin son makalesinde geçen şu satırlar, modern resimdeki estetik tıkanıklığı betimlemektedir: "Renklerin ahenginden ziyade biçimin (I) " Eleştirmen, sergideki bir tabloyu göstererek yanındakilere merakla sordu: "Sanatçının fırça darbelerindeki bu hırçınlık (II) " Cevap gecikince sesine bir sertlik katarak uyardı: "Gözlerinizi tuvalden ayırmadan eseri derinlemesine süzün (III) Zira asıl anlam, boyaların arkasında gizli bir fısıltı gibi (IV) "

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) / (?) / (!) / (...)

Answer

Doğru sıralama üç nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta şeklindedir.
Metnin ilk kısmında bir alıntıdan bölümlerin atlandığı tırnak içindeki ifadenin yapısından anlaşılmaktadır, bu nedenle üç nokta gereklidir. İkinci kısımda soru kelimesi olmamasına rağmen bir merak ve sorgulama ifadesi (intonasyon sorusu) mevcuttur, bu yüzden soru işareti konmalıdır. Üçüncü kısım sert bir emir yapısındadır ve ünlem gerektirir. Son kısım ise yüklemi düşürülmüş bir eksiltili cümledir ve üç nokta ile tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğu (I) analiz etme
Üç nokta (...)
Alıntılanan metnin başında, ortasında veya sonunda alınmayan kelime veya bölümleri belirtmek için kullanılır.
2
İkinci boşluğu (II) analiz etme
Soru işareti (?)
Soru eki veya sözü içermese de intonasyon (vurgu ve tonlama) yoluyla soru anlamı kazanan söz öbeklerinin sonuna konur.
3
Üçüncü boşluğu (III) analiz etme
Ünlem işareti (!)
Sert bir emir, uyarı veya seslenme bildiren cümlelerin sonuna, duygu değerini pekiştirmek amacıyla konur.
4
Dördüncü boşluğu (IV) analiz etme
Üç nokta (...)
Yüklemi söylenmemiş, anlamca tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Bağlamsal Kullanımı
Page 1 / 6Next