Hukukun Temel Kavramları

514 questions

Question 501Question

Akıl sağlığı yerinde olmadığı için kısıtlanmış ve ayırt etme gücü bulunmayan bir kimsenin, noter huzurunda kendisine ait bir taşınmazı satış sözleşmesi ile bir başkasına devretmesi durumunda, bu hukuki işlemin karşı karşıya kalacağı yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mutlak butlan

Answer

Söz konusu işlem, kurucu unsurları tamam olmasına rağmen emredici hukuk kurallarına (ayırt etme gücü şartı) aykırı olduğu için mutlak butlan yaptırımına tabidir.
Hukukumuzda bir işlemin mutlak butlan ile sakat olması için, o işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) tam olması ancak işlemin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, ahlaka, kişilik haklarına aykırı olması veya konusunun imkansız olması gerekir. Ayırt etme gücü bulunmayan bir kimsenin irade beyanı hukuk dünyasında geçerli bir sonuç doğurmaz ve bu durum kamu düzenini ilgilendirdiği için işlem mutlak butlan ile geçersizdir.

Step-by-Step Solution

1
Kurucu unsurların kontrol edilmesi
İşlem taraflar arasında ve noter huzurunda yapıldığı için taraflar, konu ve şekil unsurları mevcuttur.
Yokluk yaptırımının olup olmadığını belirlemek için önce işlemin 'var' olup olmadığına bakılır.
2
Geçerlilik şartlarının kontrol edilmesi
İşlemi yapan kişinin ayırt etme gücü bulunmamaktadır (tam ehliyetsiz).
İşlemin 'geçerli' olup olmadığını belirlemek için emredici kurallara ve ehliyet durumuna bakılır.
3
Yaptırımın belirlenmesi
Kurucu unsurları tam olan ancak ayırt etme gücü yoksunluğu nedeniyle sakat olan işlem mutlak butlan ile batıldır.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olmayanların fiilleri hukuki sonuç doğurmaz.

Key Concept

Hukuki İşlemlerde Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

Hints

1
İşlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, noter) var olup olmadığına odaklanın.
2
Resmi bir makam (noter) huzurunda irade beyan edilmişse işlem 'yok' sayılmaz, ancak 'sakat' olabilir.
3
Tam ehliyetsizlik (ayırt etme gücü yokluğu), kamu düzenine aykırı bir durum olarak kabul edilir ve mutlak butlan sonucunu doğurur.

Practice More

Yokluk ve Mutlak Butlan arasındaki farkları bir tablo üzerinden tekrar etmek, bu iki kavramın karıştırılmasını önleyecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 502Question

Türk hukukunda, kanun koyucunun bir hukuki uyuşmazlığın çözümüne yönelik herhangi bir kural koymaması, bu durumu bilerek ve isteyerek düzenleme dışında bırakması ve bu sessizliğin bir "olumsuz çözüm" (menfi çözüm) niteliği taşıması hâlinde aşağıdakilerden hangisi söz konusu olur?

Show answer & explanation

Answer: Bilinçli Boşluk

Answer

Kanun koyucunun bir konuyu bilerek düzenlememesi ve bu sessizliğin bir çözüm iradesi (menfi çözüm) yansıtması durumuna 'Bilinçli Boşluk' denir.
Bilinçli boşluk, kanun koyucunun bir meseleyi hukuken düzenlemek istememesi ve bu sessizliğin bir 'olumsuz çözüm' (menfi çözüm) teşkil etmesi durumudur. Bu durumda hakim hukuk yaratamaz veya takdir yetkisi kullanamaz; uyuşmazlığı düzenleme olmaması yönündeki bu menfi çözüme göre sonuçlandırır.

Step-by-Step Solution

1
Kanun koyucunun iradesini analiz etme
Kanun koyucu uyuşmazlık konusunu bilerek ve isteyerek düzenleme dışında bırakmıştır.
Soruda belirtilen 'bilerek ve isteyerek düzenleme dışında bırakma' ifadesi, durumun bir ihmal değil, bilinçli bir tercih olduğunu gösterir.
2
Sessizliğin niteliğini belirleme
Bu sessizlik bir 'olumsuz çözüm' (menfi çözüm) anlamına gelmektedir.
Kanun koyucu, o konuya herhangi bir hukuki sonuç bağlanmasını istemediği için düzenleme yapmamıştır.
3
Kavramsal eşleştirme yapma
Bu durum gerçek anlamda bir boşluk değildir; literatürde 'Bilinçli Boşluk' olarak adlandırılır.
Gerçek boşluklar (açık veya örtülü) kanun koyucunun ihmaliyle oluşurken, bilinçli boşlukta düzenleme yapmama iradesi esastır.

Key Concept

Bilinçli Boşluk ve Menfi Çözüm

Hints

1
Kanun koyucunun 'bilerek ve isteyerek' yaptığı bir işlemden bahsediliyor.
2
'Olumsuz çözüm' (menfi çözüm) ifadesi, bu durumun hukuken bir eksiklik değil, bir tercih olduğunu simgeler.
3
Bu kavram, kural içi boşlukla sıkça karıştırılır ancak burada hakime bir yetki devri değil, hukukun o alana müdahale etmeme iradesi vardır.

Practice More

Kural içi boşluk ve hakimin takdir yetkisi arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 503Question

Hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta, kanunda konuyla ilgili uygulanabilir bir hüküm yer almasına karşın; bu hükmün kapsamının çok geniş tutulması sebebiyle, olaya aynen uygulanmasının dürüstlük kuralına veya adalete aykırı sonuçlar doğurduğu hallerde karşılaşılan boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Örtülü boşluk

Answer

Örtülü boşluk, kanunda bir hüküm bulunmasına rağmen bu hükmün adaletsiz sonuç verecek kadar geniş kapsamlı olması durumudur.
Örtülü boşluk, kanun hükmünün sözüyle (lafzıyla) uyuşmazlığı kapsamına almasına rağmen, hükmün amacı (ruhu) bakımından o uyuşmazlığın dışarıda tutulması gerektiği durumlarda ortaya çıkar. Bu tür durumlarda hâkim, kanunun lafzi kapsamını daraltarak adaleti sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık için yazılı bir hükmün varlığını kontrol et.
Kanunda konuyla ilgili bir hüküm mevcuttur.
Hukuk boşluğu ve açık boşluk ihtimallerini elemek için hükmün varlığı esastır.
2
Hükmün kapsamı ile somut olay arasındaki uyumu analiz et.
Hükmün kapsamı çok geniştir ve aynen uygulanması adaletsizliğe yol açmaktadır.
Bu durum, hükmün sözü (lafzı) ile özü (ruhu) arasındaki çelişkiyi gösterir.
3
Boşluk türünü tanımla.
Örtülü boşluk (istisnai boşluk) olduğu sonucuna varılır.
Görünürde bir hüküm varken, o hükmün kapsamının daraltılması (teleolojik redüksiyon) gerektiği durumlar örtülü boşluk olarak adlandırılır.

Key Concept

Örtülü boşluk (istisnai boşluk) kavramı

Hints

1
Boşluğun 'kural dışı' bir boşluk olup olmadığını düşünün.
2
Kanunda bir hüküm varken neden boşluktan bahsedildiğine, yani hükmün 'kapsamına' odaklanın.
3
Hükmün sözünün adaletsizliğe yol açtığı ve daraltılması gereken boşluk türü 'Örtülü Boşluk'tur.

Practice More

Kanun boşluğu ile hukuk boşluğu arasındaki temel farkı ve hâkimin bu durumlardaki yetkilerini (takdir yetkisi vs. hukuk yaratma) tekrar edin.
Estimated Time:50s
Question 504Question

Hukuk kuralları, bir toplumda huzur ve güven ortamını tesis etmek amacıyla oluşturulan kurallar dizgesinin en önemli parçasıdır. Diğer sosyal düzen kuralları ile ortak bir amaca hizmet etmesine rağmen hukuku, bu kurallardan ayıran yapısal bir sınır çizgisi bulunmaktadır. Söz konusu bu sınır çizgisini belirleyen ve hukuk kurallarını diğerlerinden kesin olarak ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Arkasında devlet gücünün ve kamu otoritesinin desteğinin bulunması

Answer

Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel fark, bu kuralların arkasında devlet gücünün ve kamu otoritesinin desteğinin bulunması, dolayısıyla maddi yaptırımlı olmasıdır.
Hukuk kurallarını din, ahlak ve görgü kurallarından ayıran en belirgin ve temel nitelik, bu kuralların devlet gücüyle desteklenmiş olmasıdır. Bu durum, hukuk kurallarına uyulmaması halinde 'maddi yaptırım' (ceza, cebri icra, tazminat, hükümsüzlük vb.) ile karşılaşılacağı anlamına gelir. Diğer sosyal düzen kurallarında yaptırım manevidir (toplumdan dışlanma, ayıplanma, vicdan azabı vb.).

Step-by-Step Solution

1
Sosyal düzen kurallarını (din, ahlak, görgü, hukuk) tanımla.
Tüm bu kurallar toplumsal yaşamı düzenlemeyi amaçlar.
Kuralların ortak amacını belirlemek, farklılaştıkları noktayı bulmak için gereklidir.
2
Yaptırım (müeyyide) türlerini karşılaştır.
Din, ahlak ve görgü kuralları 'manevi' yaptırımlıyken (ayıplama, dışlama, günahkar sayılma); hukuk 'maddi' yaptırımlıdır.
Hukuku diğerlerinden ayıran en somut kriter yaptırımın niteliğidir.
3
Maddi yaptırımın kaynağını belirle.
Hukuk kurallarına uyulmadığında devreye giren güç, devletin kamu otoritesidir (hapis, adli para cezası, cebri icra vb.).
Devlet gücü, hukukun zorlayıcılığının ve diğer kurallardan üstünlüğünün temelidir.

Key Concept

Hukuk kurallarının diğer sosyal düzen kurallarından farkı: Maddi Yaptırım ve Devlet Gücü.

Hints

1
Toplumsal kurallar arasındaki en büyük farkın 'zorlayıcılık' olduğunu düşünün.
2
Bir kurala uymadığınızda polis veya mahkeme devreye giriyorsa bu hangi tür bir kuraldır?
3
Maddi yaptırım (cebir) kavramı ile devlet otoritesi arasındaki bağı hatırlayın.

Practice More

Hukukun diğer yaptırım türlerini (iptal, hükümsüzlük, tazminat) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 505Question

Türk hukuk sisteminde yer alan yazılı kaynakların, hukuk kuralları arasındaki "altlık-üstlük" ilişkisine göre sıralandığı yapıya "normlar hiyerarşisi" (kademeler silsilesi) denir. Bu hiyerarşik yapıya göre, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı hükümler içermesi mümkün değildir.

Buna göre; normlar hiyerarşisinde Kanunlar ile Yönetmelikler arasında yer alan ve yürütme organı tarafından çıkarılan düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Answer

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisinde; en üstte Anayasa, altında Kanunlar (ve onlara denk olan antlaşmalar/İBK'lar), onların altında Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve en altta Yönetmelikler yer alır. Bu nedenle Kanun ve Yönetmelik arasındaki basamakta Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Normlar hiyerarşisinin temel yapısını hatırla.
Hukuk kuralları Anayasa, Kanun, CBK ve Yönetmelik şeklinde aşağı doğru sıralanır.
Her alt norm, geçerliliğini üstteki normdan alır ve ona aykırı olamaz.
2
Kanun ve Yönetmelik basamaklarının arasını kontrol et.
Kanun hiyerarşide daha üsttedir, Yönetmelik ise idarenin en alt temel düzenleyici işlemidir. Bu ikisinin arasında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) bulunur.
CBK'lar kanunların uygulanmasını göstermek veya yürütme alanını düzenlemek için çıkarılır ve hiyerarşide kanun altı, yönetmelik üstü bir konuma sahiptir.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi (Kademeler Silsilesi)

Hints

1
Normlar hiyerarşisini en güçlüden en zayıfa doğru bir piramit olarak düşün.
2
2017 değişikliği ile Tüzük ve Başbakanlık kaldırılmış, yerine yürütme organının bu yeni yetkisi gelmiştir.
3
Yönetmelikler kanunların ve bu bahsedilen kararnamelerin uygulanmasını sağlamak için çıkarılır.

Practice More

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Kanunların çatışması durumunda hangi kuralın uygulanacağını araştırınız.
Estimated Time:45s
Question 506Question

Hukuk sistemimizde, hak sahibinin tek taraflı irade beyanıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdirmeksizin, o ilişkinin içeriğinde veya şartlarında değişiklik yapmasına olanak tanıyan haklar mevcuttur. Örneğin; satılan bir malın ayıplı çıkması durumunda alıcının "bedelde indirim" talep etmesi bu kapsamdadır. Bu tür haklar, kullanıldıklarında meydana getirdikleri hukuki etki bakımından aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Show answer & explanation

Answer: Değiştirici yenilik doğuran haklar

Answer

Mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdirmeksizin içeriğinde değişiklik yapan haklar, değiştirici yenilik doğuran haklardır.
Değiştirici yenilik doğuran haklar, hak sahibinin tek taraflı irade beyanıyla mevcut bir hukuki ilişkinin yapısını bozmadan sadece içeriğini (örneğin bedel indirimi veya ayıplı malın değişimi) değiştirmesine olanak tanır.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın kullanım amacını ve sonucunu analiz etmek.
Hakkın, mevcut bir hukuki ilişkiyi (satış sözleşmesi) bitirmediği, ancak şartlarını (fiyat/bedel) güncellediği tespit edilir.
Sınıflandırma yapabilmek için hakkın hukuki durum üzerindeki etkisini anlamak gerekir.
2
Yenilik doğuran (inşai) hakların alt türlerini karşılaştırmak.
İlişkiyi kuran 'kurucu', bitiren 'bozucu', içeriğini güncelleyen ise 'değiştirici' olarak ayrılır.
Örnekte verilen 'bedelde indirim' durumu doğrudan mevcut ilişkinin içeriğinin güncellenmesidir.

Key Concept

Hukuki Etkilerine Göre Haklar (Alelede ve Yenilik Doğuran Haklar)

Hints

1
Soruda hakkın mevcut ilişkiyi bitirip bitirmediğine dikkat edin.
2
Fesih ve istifa ilişkiyi bitirir, ancak bedelde indirim istemek ilişkiyi yeni bir şartla devam ettirir.
3
Mevcut durumu değiştiren haklara 'değiştirici inşai hak' da denir.

Practice More

Kurucu ve bozucu yenilik doğuran haklar arasındaki farkı pekiştirmek için 'alım (iştira)' ve 'istifa' örneklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 507Question

Bir sözleşme ile tanınan ve hak sahibine, tek taraflı bir irade beyanıyla yeni bir hukuki ilişki (örneğin bir satış sözleşmesi) kurma yetkisi veren "alım hakkı" (iştira), kullanıldığı an hukuki sonuçlarını doğurur. Bu tür haklar, kullanıldıklarında mevcut hukuki duruma yeni bir unsur ekler veya tamamen yeni bir hukuki statü oluşturur.

Buna göre; "alım hakkı", kullanıldığında yarattığı hukuki etki bakımından aşağıdaki hak gruplarından hangisinde yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Kurucu yenilik doğuran haklar

Answer

Kurucu yenilik doğuran haklar, hak sahibine tek taraflı irade beyanıyla yeni bir hukuki ilişki kurma yetkisi verir; alım hakkı (iştira) bu kategorinin en tipik örneğidir.
Kurucu yenilik doğuran haklar, kullanılmalarıyla daha önce mevcut olmayan bir hukuki ilişkinin kurulmasını sağlarlar. Alım hakkı (iştira), önalım hakkı (şufa) ve geri alım hakkı (vefa) bu grubun en bilinen örnekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın niteliğini analiz etme
Alım hakkının (iştira) kullanılmasının, daha önce var olmayan bir satış sözleşmesini o an kurduğu tespit edilir.
Soruda hakkın "yeni bir hukuki ilişki kurma yetkisi" verdiği açıkça belirtilmiştir.
2
Yenilik doğuran hak türlerini sınıflandırma
Yeni bir durum kuranlar "kurucu", değiştirenler "değiştirici", sona erdirenler "bozucu" olarak ayrılır.
Hukuki etkinin yönü, hakkın hangi yenilik doğuran türü olduğunu belirler.
3
Tanımları eşleştirme
Alım hakkı yeni bir ilişki kurduğu için kurucu (inşai) niteliktedir.
Hakkın kullanımıyla birlikte taraflar arasında yeni bir borç ilişkisi doğmaktadır.

Key Concept

Yenilik Doğuran (İnşai) Hakların Sınıflandırılması

Hints

1
Bu hak türü, kullanıldığı an mevcut olmayan bir 'satış sözleşmesini' hayata geçirir.
2
Hukukta bir şeyi 'sıfırdan inşa eden' haklara ne ad verildiğini düşünün.
3
İştira (alım), şufa (önalım) ve vefa (geri alım) hakları her zaman aynı kategoride incelenir: 'Kurucu' niteliktedirler.

Practice More

Diğer yenilik doğuran hak türleri olan 'fesih' (bozucu) ve 'seçimlik haklar' (değiştirici) örneklerini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 508Question

Toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında yer alan hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kurallarından farklı olarak "iki taraflı" (bilateral) olma özelliğine sahiptir. Diğer kuralların çoğu bireye sadece belirli ödevler yüklerken, hukuk kuralları kişiler arasındaki ilişkileri bir denge çerçevesinde düzenler. Buna göre, hukuk kurallarının "iki taraflı" olması aşağıdakilerden hangisini en doğru şekilde ifade eder?

Show answer & explanation

Answer: Bir kişiye belirli bir yükümlülük yüklerken, karşısındaki kişiye de bu yükümlülüğün yerine getirilmesini isteme yetkisi (hak) tanıması

Answer

Hukuk kurallarının iki taraflı olması, bir tarafa yükümlülük yüklerken diğer tarafa bu yükümlülüğün karşılığı olan hakkı veya yetkiyi tanımasıdır.
Hukuk kuralları, sosyal düzen kuralları içinde 'iki taraflı' niteliğe sahip olan tek sistemdir. Bu özellik, bir hukuk kuralının bir kişiye bir davranışta bulunma yükümlülüğü (borç/ödev) yüklerken, o davranışın muhatabı olan diğer kişiye de bu davranışın yerine getirilmesini isteme yetkisi (hak) vermesi anlamına gelir. Örneğin, borçlar hukukunda borçlunun borcunu ödeme yükümlülüğü varken, alacaklının bu borcu talep etme hakkı vardır.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk kurallarının tanımını ve diğer sosyal düzen kurallarından (din, ahlak, görgü) farkını analiz etme
Hukuk kurallarının dışsal, maddi yaptırımlı ve iki taraflı olduğu belirlenir.
Kavramsal ayrımı netleştirmek için.
2
"İki taraflı" (bilateral) teriminin hukuki anlamını inceleme
Bu terimin sadece bir tarafa ödev yüklemekle kalmayıp, diğer tarafa bir yetki tanıdığı anlaşılır.
Sorunun odak noktasını tanımlamak için.
3
Ahlak kuralları gibi tek taraflı kurallarla karşılaştırma yapma
Ahlak kuralında birine yardım etmek bir ödevdir ancak karşı tarafın bunu zorla isteme hakkı yoktur; hukukta ise borçlunun ödevine karşılık alacaklının hakkı vardır.
Doğru seçeneği ayırt etmek için.

Key Concept

Hukuk Kurallarının İki Taraflılığı (Bilateralizm)

Hints

1
Ahlak kuralları genellikle 'vicdanen yapmalısın' der ama karşı tarafa dava açma hakkı vermez.

Practice More

Hukuk kurallarının yaptırım türlerini (ceza, cebri icra, tazminat vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 509Question

Bir hukuk müşaviri, yanındaki stajyer avukata Türkiye'deki hukuk kurallarının tasnifiyle ilgili şu bilgileri vermiştir:

I. Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan, yetkili makamlarca konulmuş yazılı kurallar ile örf ve adet hukuku gibi yazısız kuralların tamamına bu isim verilir.
II. Bir ülkede yetkili bir makam tarafından konulan ve yürürlükte olan sadece yazılı hukuk kurallarının (Anayasa, kanun, yönetmelik vb.) bütününe bu isim verilir.

Buna göre, hukuk müşavirinin tanımladığı bu iki kavram aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Pozitif Hukuk - Mevzu Hukuk

Answer

Pozitif Hukuk ve Mevzu Hukuk kavramlarının sırasıyla verildiği seçenek doğrudur.
Pozitif hukuk, bir ülkede belli bir zamanda yürürlükte olan hem yazılı hem de yazısız hukuk kurallarının tamamını kapsayan en geniş kavramdır. Mevzu hukuk ise bu geniş kümenin sadece yetkili makamlarca oluşturulmuş yazılı kısmını ifade eder. Tanımlar bu teknik ayrımı tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci tanımı analiz etme
Pozitif Hukuk
Bir ülkede yürürlükte olan yazılı (kanun, yönetmelik vb.) ve yazısız (örf ve adet) kuralların tamamına 'Pozitif Hukuk' veya 'Müspet Hukuk' denir.
2
İkinci tanımı analiz etme
Mevzu Hukuk
Yetkili makamlarca yürürlüğe konulan kuralların sadece 'yazılı' olan kısmına 'Mevzu Hukuk' (Mevzuat) adı verilir.
3
Kavramları sıralama
Pozitif Hukuk - Mevzu Hukuk
Soru kökünde istenen sıralama önce genel bütünlük (yazılı+yazısız), sonra sadece yazılı kısımdır.

Key Concept

Hukukun Türleri ve Kapsamları

Hints

1
Yazılı ve yazısız kuralların toplamı en geniş kümedir.
2
Mevzuat kelimesi ile Mevzu Hukuk arasındaki benzerliği düşünün; mevzuat sadece yazılıdır.
3
Pozitif (Müspet) hukuk hem yazılıyı hem de toplumda kendiliğinden oluşan yazısız kuralları içine alır.

Practice More

Yazısız hukuk kurallarının (Örf ve Adet) hangi durumlarda hakim tarafından kullanılabileceğini araştırın.

Alternative Method

Kavramları küme mantığıyla düşünün: Pozitif Hukuk evrensel kümeyi, Mevzu Hukuk ise onun içindeki yazılı alt kümeyi temsil eder.
Estimated Time:45s
Question 510Question

Bir yargı kararının gerekçesinde yer alan; "Hakimin önüne gelen bir uyuşmazlığı karara bağlarken sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı metinlerle sınırlı kalmayıp, toplumun ortak vicdanından doğan ve devletin yaptırım gücüyle desteklenen yazısız kuralları da göz önünde bulundurması gerekir. Zira bu iki kaynağın toplamı, o toplumun fiilen yaşayan hukuk düzenini oluşturur." şeklindeki ifadeler, aşağıdaki hukuk türlerinden hangisini tanımlamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Pozitif Hukuk

Answer

Pozitif Hukuk (Müspet Hukuk)
Pozitif (Müspet) hukuk, belirli bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte olan, yetkili makamlarca konulmuş yazılı kurallar (anayasa, kanun, yönetmelik vb.) ile toplumda uzun süredir uygulanan yazısız kuralların (örf ve adet hukuku) tamamını kapsayan bir kavramdır. Sorudaki metinde bu iki unsurun toplamına vurgu yapıldığı için doğru cevap budur.

Step-by-Step Solution

1
Tanım bileşenlerini analiz etme
Soruda hem 'yazılı metinler' (mevzu hukuk) hem de 'yazısız kurallar' (örf ve adet hukuku) vurgulanmaktadır.
Hukuk türlerini birbirinden ayıran temel kriter, kuralların kaynağı ve kapsamıdır.
2
Kapsamları karşılaştırma
Mevzu hukuk sadece yazılı kuralları içerirken, Pozitif hukuk bu yazılı kuralların yanına yazısız olanları da ekler.
Yazılı ve yazısız kuralların toplamı o ülkenin yürürlükteki tüm hukukunu oluşturur.
3
Doğru kavramı belirleme
Yürürlükte olan tüm kuralları (yazılı + yazısız) ifade eden terim Pozitif Hukuktur.
Pozitif hukuk, 'müspet hukuk' olarak da bilinir ve somut olarak uygulanan düzeni belirtir.

Key Concept

Hukukun Türleri ve Kapsamları

Hints

1
Soruda geçen 'yazılı' ve 'yazısız' kuralların toplamı ifadesine odaklanın.
2
Mevzu hukuk sadece yazılı kuralları kapsar; bu iki kümenin birleşimi daha geniş bir kavramdır.
3
Yazılı + Yazısız = Pozitif Hukuk formülünü hatırlayın.

Practice More

Mevzu hukuk ile Pozitif hukuk arasındaki tek farkın 'yazısız kurallar' (örf ve adet) olduğunu pekiştirmek için bu iki kavramı karşılaştıran tablo sorularına göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 511Question

Türk hukuk sisteminde yer alan yazılı hukuk kuralları, belirli bir hiyerarşik düzen içerisinde yer alır ve bu düzene "normlar hiyerarşisi" (kademeler silsilesi) denir. Bu düzende her norm, geçerliliğini bir üst basamakta yer alan kuraldan alır ve ona aykırı hükümler içeremez.

Buna göre, 19821982 Anayasası'na göre şekillenen normlar hiyerarşisinde, "Kanun"ların altında ancak "Yönetmelik"lerin üstünde yer alan hukuk kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Answer

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, hiyerarşide kanunlar ile yönetmelikler arasında yer almaktadır.
Türk hukukunda normlar hiyerarşisi piramidinde; en üstte Anayasa, ikinci basamakta Kanunlar (ve eş değerleri olan Milletlerarası Antlaşmalar ile İçtihadı Birleştirme Kararları), üçüncü basamakta olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, dördüncü basamakta ise Yönetmelikler yer alır. Bu nedenle Kanun ve Yönetmelik arasında kalan norm Cumhurbaşkanlığı Kararnamesidir.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk kurallarının hiyerarşik sıralamasını (Kelsen'in Normlar Piramidi) hatırlayın.
Sıralama yukarıdan aşağıya: Anayasa > Kanun/Antlaşma/İBK > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik > Diğer (Genelge, Tebliğ).
Soruda istenen 'aradaki' normu bulmak için tam sıralamayı bilmek gerekir.
2
Kanun ve Yönetmelik arasındaki boşluğu dolduran normu tespit edin.
Kanun hiyerarşide üsttedir, Yönetmelik ise daha alttadır. Bu ikisi arasında yer alan düzenleyici işlem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesidir.
Anayasa m. 104104 ve m. 124124 uyarınca yapılan düzenlemeler bu hiyerarşik yapıyı kurar.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi (Kademeler Silsilesi)

Hints

1
Normlar hiyerarşisini bir piramit olarak düşünün; her kural bir alttakine dayanak oluşturur.
2
Hiyerarşide kanundan sonra gelen ve yürütme organının genel düzenleme yetkisiyle çıkardığı metni hatırlayın.
3
Sıralama şöyledir: Anayasa > Kanun > ? > Yönetmelik. Soru işareti olan yere 20172017 değişikliği ile merkezi bir önem kazanan norm gelmelidir.

Practice More

Olağan dönem ve Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hiyerarşideki yer farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 512Question

Bir şahsın, mülkiyeti devlete ait olan ve satışı kanunen mümkün olmayan bir kamu hizmet binasını (örneğin bir valilik binasını) üçüncü bir kişiye satmak üzere yaptığı yazılı sözleşme, hukukî yaptırımlar açısından aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilir?

Show answer & explanation

Answer: Sözleşmenin konusu başlangıçta imkânsız ve emredici kurallara aykırı olduğu için mutlak butlan ile sakattır.

Answer

Sözleşmenin konusu başlangıçta imkânsız ve emredici kurallara aykırı olduğu için mutlak butlan ile sakattır.
Doğru seçenek, işlemin kurucu unsurlarının tam olmasına rağmen içeriğinin emredici hukuk kurallarına ve kamu düzenine aykırı olduğunu belirtmektedir. Kamu binalarının özel mülkiyete konu edilerek satılması hukuken imkânsız bir konudur ve bu tür durumlar Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kesin hükümsüzlük (mutlak butlan) ile sonuçlanır. Bu yaptırım türünde işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır.

Step-by-Step Solution

1
Kurucu unsurların varlığını inceleyin.
Alıcı, satıcı, satış konusu ve bedel üzerinde irade uyuşması mevcuttur; yani işlemin dış yapısı (kurucu unsurları) tamdır.
Yokluk yaptırımının uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için temel yapı taşlarının mevcudiyeti kontrol edilmelidir.
2
İşlemin içeriğini ve emredici kurallara uygunluğunu kontrol edin.
Bir kamu binasının satışı, emredici hukuk kurallarına aykırıdır ve başlangıçta objektif olarak imkânsızdır.
Hukuk düzeni, konusu imkânsız veya emredici kurallara, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı işlemlere geçerlilik tanımaz.
3
Hükümsüzlük türünü teşhis edin.
Kurucu unsurları tamam olan ancak geçerlilik şartlarını taşımayan bu işleme 'Mutlak Butlan' yaptırımı uygulanır.
Bu tür işlemler baştan itibaren geçersizdir, zaman aşımı ile düzelmez ve hakim tarafından re'sen dikkate alınır.

Key Concept

Mutlak Butlan (Kesin Hükümsüzlük)

Hints

1
İşlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) var olup olmadığını kontrol edin.
2
Kamu mallarının satılamayacağı kuralı, emredici bir hukuk kuralıdır ve kamu düzenini ilgilendirir.
3
Kurucu unsurları var olan ancak içeriği kanuna aykırı olan işlemler 'mutlak' bir geçersizlik ile karşılaşır.

Practice More

Mutlak butlan ile yokluk arasındaki temel farkı kavramak için 'evlendirme memuru olmadan yapılan evlilik' (yokluk) ile 'akraba evliliği' (mutlak butlan) örneklerini karşılaştırın.
Estimated Time:1m 15s
Question 513Question

Hukuk kurallarının sınıflandırılmasında, bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan kuralların kaynağı ve kapsamı büyük önem taşır. Sadece yetkili makamlar tarafından yürürlüğe konulmuş olan yazılı kurallar ile toplumda kendiliğinden oluşan ve devletçe desteklenen yazısız kuralların (örf ve adet hukuku) tamamını kapsayan hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Pozitif Hukuk

Answer

Pozitif hukuk, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız tüm hukuk kurallarının tamamını kapsayan türdür.
Pozitif hukuk (müspet hukuk), belli bir zamanda belli bir ülkede yürürlükte olan yazılı (mevzu hukuk) ve yazısız (örf-adet hukuku) tüm kuralları kapsayan geniş kapsamlı bir kavramdır.

Step-by-Step Solution

1
Hukukun kapsamını (yazılı ve yazısız) belirle.
Soruda hem yetkili makamlarca konulan yazılı kurallar hem de yazısız kuralların bütünü sorulmaktadır.
Mevzu hukuk ile pozitif hukuk arasındaki farkı anlamak için bu ayrım kritiktir.
2
Hukuk türlerinin tanımlarını karşılaştır.
Mevzu hukuk sadece yazılıdır; Pozitif hukuk ise yazılı + yazısız kuralları kapsar.
Doğru tasnifi yapabilmek için kavramların kapsam sınırlarını bilmek gerekir.

Key Concept

Pozitif Hukuk vs Mevzu Hukuk Ayrımı

Hints

1
Bu kavram, yürürlükteki hukuk sisteminin en geniş tanımıdır.
2
Hem meclis tarafından yapılan kanunları hem de toplumdaki yazısız gelenekleri topladığınızda bu kavrama ulaşırsınız.
3
Eğer soru sadece yazılı kuralları sorsaydı cevap Mevzu Hukuk olurdu; ancak yazısız kurallar da eklendiği için cevap Müspet Hukuk olarak da bilinen kavramdır.

Practice More

Pozitif hukukun yazılı kısmını oluşturan normlar hiyerarşisini (Anayasa > Kanun > Yönetmelik) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 514Question

Türk hukuk sisteminde, kurucu unsurları tamam olan ancak emredici hukuk kurallarına, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı olduğu için baştan itibaren geçersiz sayılan bir işlem "mutlak butlan" (kesin hükümsüzlük) ile sakattır.

Buna göre, mutlak butlan yaptırımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Belirli bir sürenin geçmesi veya tarafların sonradan icazet (onay) vermesiyle işlem başlangıçtan itibaren geçerli hale gelebilir.

Answer

Hukuki işlemin belirli bir sürenin geçmesi veya tarafların onayıyla geçerli hale gelebileceğini savunan ifade yanlıştır.
Mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) ile sakat olan bir hukuki işlem, kamu düzenini ilgilendiren ağır bir sakatlık içerdiği için tarafların kendi iradeleriyle veya belirli bir sürenin geçmesiyle geçerli hale getirilemez. İşlem baştan itibaren geçersizdir ve bu durum kalıcıdır. Seçenekte belirtilen 'sonradan onay ile geçerli hale gelme' durumu sadece nispi butlan (iptal edilebilirlik) veya tek taraflı bağlamazlık hallerinde mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak butlanın tanımını ve kapsamını analiz et.
Mutlak butlan, bir işlemin kurucu unsurlarının tam olmasına rağmen kamu düzenine, emredici kurallara veya ahlaka aykırılık nedeniyle baştan itibaren geçersiz olmasıdır.
Yaptırımın türünü belirlemek, özelliklerini ayırt etmek için temel adımdır.
2
Mutlak butlan ile nispi butlan arasındaki 'düzelme' farkını karşılaştır.
Nispi butlanda (irade sakatlığı gibi) taraflar onay verirse işlem düzelir; ancak mutlak butlanda (kanuna aykırılık gibi) işlem hiçbir şekilde düzelemez.
Soruda sorulan 'yanlış' ifadeyi bulmak için bu kritik farkı belirlemek gerekir.
3
Seçeneklerdeki hukuki sonuçları (re'sen dikkate alma, zaman aşımı, ileri sürme hakkı) değerlendir.
Zaman aşımına uğramama, hâkimin kendiliğinden dikkate alması ve menfaati olan herkesin ileri sürebilmesi mutlak butlanın temel özellikleridir.
Diğer seçeneklerin neden doğru olduğunu kanıtlayarak doğru cevabı kesinleştirir.

Key Concept

Mutlak Butlanın Özellikleri ve Nispi Butlandan Ayrımı

Hints

1
Mutlak butlan, kamu düzenine aykırı işlemler için öngörülen çok ağır bir yaptırımdır.
2
Bir işlemin taraflarca onaylanarak düzeltilebilmesi için o işlemin sadece tarafların menfaatini zedeliyor olması (nispi butlan) gerekir.
3
Mutlak butlan baştan itibaren ve kesin olarak hükümsüzlüktür; ölü doğan bir çocuk nasıl sonradan canlandırılamazsa, mutlak butlanla sakat işlem de onayla canlandırılamaz.

Practice More

Nispi butlan (iptal edilebilirlik) hallerini ve buradaki 1 yıllık hak düşürücü süreyi inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 26 / 26
Hukukun Temel Kavramları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 26 | Examkin