Yargı

927 questions

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla verdiği kararların hukuki niteliği ve bu kararlara karşı başvurulabilecek denetim yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan kararları kesin olup bu kararlara karşı herhangi bir iç hukuk yolu öngörülmemiştir.

Verilen kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.

Yüce Divan kararları, adli bir yargılama niteliği taşıdığı için doğrudan Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından temyiz edilebilir.

Yüce Divan'ın verdiği mahkûmiyet kararlarına karşı sadece Cumhurbaşkanlığı makamına itiraz başvurusunda bulunulabilir.

Yüce Divan kararlarına karşı, iç hukuk yolları tüketilmeden doğrudan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Verilen kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bünyesinde bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Bu yol, kararın yargısal bir denetimden geçmesini sağlayarak olası hataların aynı kurum içinde düzeltilmesine imkan tanır. Yeniden inceleme sonucunda verilen kararlar ise kesinleşir.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan yargılamasının hukuki dayanağını belirle.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca AYM, belirli üst düzey görevlileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılar.

Yüce Divan'ın hangi usullere tabi olduğunu anlamak için temel anayasal dayanağı hatırlamak gerekir.

Kararlara karşı öngörülen kanun yollarını incele.

2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu kararlara karşı 'yeniden inceleme' yolu getirilmiştir.

Yüksek mahkeme kararlarının kural olarak kesin olması ilkesinin bu maddedeki istisnasını tespit etmek gerekir.

Yeniden inceleme merciini tespit et.

Başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde (Genel Kurulca) karara bağlanır ve bu karar kesindir.

Yeniden incelemenin dış bir merci (Yargıtay/Danıştay) tarafından değil, mahkemenin kendi içinde yapıldığını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Yüce Divan Kararlarının Denetimi (Yeniden İnceleme)

Hints

Yüksek mahkemelerin kararları kural olarak kesindir ancak Yüce Divan kararları için 2010 yılında bir istisna getirilmiştir.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini (örneğin; Genelkurmay Başkanı dahil, Jandarma Genel Komutanı hariç) gözden geçiriniz.

Estimated Time:50s

Question 462Question →

Adli yargı kolunda görev yapan mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görev esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Yargıtay üyelerinin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı, geri kalanı ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulu üyeleri arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Yargıtay, idari yargı alanında kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilirler ve görev süreleri dolan bir üye bir kez daha seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir. Bu, Yargıtay'ı Danıştay'dan ayıran en net anayasal özelliklerden biridir.

Step-by-Step Solution

Mahkemenin hangi yargı koluna ait olduğunu tespit edin.

Yargıtay, adli yargı (hukuk ve ceza) kolunun en üst merciidir.

Yargı kollarını karıştırmamak, doğru yüksek mahkemeyi belirlemek için temel adımdır.

Üyelerin ve başkanın seçim yöntemini inceleyin.

Tüm üyeler HSK tarafından seçilirken; Başsavcı, Yargıtay'ın sunduğu adaylar arasından Cumhurbaşkanınca atanır.

Danıştay ile olan en büyük yapısal fark (üyelerin tamamının HSK tarafından seçilmesi) burada yatmaktadır.

Görev süresi ve tekrar seçilme kuralını kontrol edin.

Görev süresi 12 yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.

1982 Anayasası'nda yapılan değişikliklerle yüksek mahkeme üyelerinin tarafsızlığını korumak amacıyla tek dönem kuralı getirilmiştir.

Key Concept

Yargıtay'ın Seçim Usulü ve Adli Yargıdaki Rolü

Hints

Yargıtay'ın hangi yargı kolunda (adli/idari) yer aldığını ve yüksek mahkemeler arasındaki farkları düşünün.

Üye seçiminde Cumhurbaşkanı'nın Danıştay'da yetkisi varken, Yargıtay'da tüm üyeler için tek bir kurul (HSK) yetkilidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma yöntemi ile normal üyelerin seçim yöntemi arasındaki yetki farkına (Cumhurbaşkanı vs HSK) odaklanın.

Practice More

Danıştay'ın üye seçim yapısı ile Yargıtay'ınkini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki temel farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 463Question →

$1982$ Anayasası'na göre, idari yargı kolunun genel temyiz mercii olan Danıştay, aynı zamanda yürütme organına yardımcı bir danışma ve inceleme organı olarak da görev yapmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın "idari görevleri" kapsamında yer alan bir yetkidir?

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek

Vergi mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak temyiz incelemesini yapmak

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini TBMM adına denetlemek

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemek

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek

Answer

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek seçeneği doğrudur.

Doğru cevap olan kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek seçeneği, Danıştay'ın

1982

Anayasası'nın

155

. maddesinde belirtilen temel idari görevidir. Danıştay, bu yetkisini bir uyuşmazlığı karara bağlamak için değil, yürütme organına teknik ve hukuki bir görüş sunmak amacıyla kullanır.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın fonksiyonel yapısını analiz etme

Danıştay'ın hem bir 'Yüksek Mahkeme' (yargısal) hem de bir 'Danışma Organı' (idari) olduğu belirlenir.

Soru kökünde özellikle 'idari görev' vurgusu yapıldığı için yargısal yetkiler elenmelidir.

Seçeneklerdeki kurum-görev eşleşmelerini kontrol etme

Bütçe denetimi (Sayıştay), norm denetimi (AYM) ve yargı kollar arası uyuşmazlık (Uyuşmazlık Mahkemesi) görevleri elenir.

Bu görevler Anayasa'da farklı yüksek mahkeme ve kurumlara verilmiştir.

İmtiyaz sözleşmeleri ve Danıştay ilişkisini teyit etme

Danıştay'ın kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkında

2

ay içinde görüş bildirme görevi olduğu teyit edilir.

Bu görev uyuşmazlık çözmekten ziyade idareye yol gösterme amacı taşıdığı için idari niteliktedir.

Key Concept

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Görev Ayrımı

Hints

Danıştay'ın sadece bir mahkeme olmadığını, aynı zamanda yürütme organına 'danışmanlık' yapan bir kurum olduğunu hatırlayın.

Bir görevin 'idari' olması için bir dava sonucunda karar verilmesi değil, idarenin bir işlemi hakkında önceden görüş bildirilmesi gerekir.

Kamu hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesine dair 'imtiyaz' sözleşmeleri, Danıştay'ın görüş bildirmek zorunda olduğu en tipik idari alandır.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaları (Cumhurbaşkanı kararları vb.) inceleyerek yargısal görevlerinin detaylarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 464Question →

$1982$ Anayasası ve idari yargı mevzuatı uyarınca, Danıştay bazı idari davalara doğrudan 'ilk ve son derece mahkemesi' sıfatıyla bakmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın bu sıfatla karara bağladığı uyuşmazlıklardan biridir?

Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları

Belediye meclisleri tarafından alınan imar planı kararlarına karşı açılan iptal davaları

Valilik makamınca bir memur hakkında tesis edilen disiplin cezası işlemlerinin iptali davaları

Rektörlükler tarafından çıkarılan ve sadece belirli bir üniversite biriminde uygulanan yönergelere karşı açılan davalar

Vergi mahkemeleri tarafından verilen ve istinaf yolu kapalı olan nihai kararların incelenmesi

Show answer & explanation

Answer: Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları

Answer

Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları

Doğru seçenek olan bakanlık yönetmelikleri, Danıştay Kanunu'nun

24

. maddesi uyarınca Danıştay'da ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Çünkü bu işlemler ülke genelinde uygulama alanı bulur ve idari yargıda birliğin sağlanması adına doğrudan yüksek mahkeme denetimine tabidir.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın yargısal rollerini tanımlayın.

Danıştay hem bir temyiz (üst) mahkemesidir hem de bazı davalarda ilk derece mahkemesidir.

Yüksek mahkemenin hangi uyuşmazlığa doğrudan baktığını belirlemek için bu ayrım temeldir.

İlk ve son derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaların kapsamını inceleyin.

Bu kapsamda genellikle merkezî idarenin (Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar) ülke genelini ilgilendiren düzenleyici işlemleri yer alır.

Ülke çapında uygulama alanı bulan düzenlemelerin birliği için doğrudan yüksek mahkeme denetimi öngörülmüştür.

Seçeneklerdeki idari işlemlerin yaygınlık ve yetki alanını karşılaştırın.

Bakanlık yönetmelikleri ülke çapındadır; belediye, valilik ve rektörlük işlemleri ise yerel veya kurumsal niteliktedir.

İdari yargıdaki görev paylaşımı, işlemin hukuki etkisinin coğrafi ve idari kapsamına göre şekillenir.

Key Concept

Danıştay'ın İlk ve Son Derece Mahkemesi Sıfatıyla Görevleri

Hints

Danıştay her davaya doğrudan bakmaz; genellikle alt mahkemelerin kararlarını inceler. Ancak bazı istisnai durumlarda dava doğrudan burada açılır.

Bu istisnai durumlar genellikle tüm Türkiye'yi ilgilendiren önemli düzenlemelerdir.

Bakanlıkların ülke çapında uygulanan yönetmelikleri ile Cumhurbaşkanı kararları gibi işlemlerin doğrudan yüksek mahkemede dava edildiğini hatırlayın.

Practice More

Danıştay'ın 'İçtihadı Birleştirme' ve 'Danışma' (Görüş Bildirme) görevleri arasındaki farkları çalışarak yargı dışı yetkilerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 465Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nın yargı sistematiğinde yer alan yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) arasındaki ilişkiler ve bu mahkemelerin anayasal statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesince, bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıkları ise Anayasa Mahkemesince çözüme kavuşturulur.

Yüksek mahkemelerin tümünün üyeleri, mesleki kıdemlerine bakılmaksızın

12

yıl için seçilirler ve bir kişi aynı mahkemeye iki kez üye olamaz.

Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanları kendi üyeleri arasından seçilirken; Anayasa Mahkemesi başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri arasından atanır.

Sayıştay, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay ile çelişen kararlarının üstün tutulması nedeniyle anayasal hiyerarşide bir yüksek mahkeme olarak kabul edilir.

2017

anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılmasının ardından, Uyuşmazlık Mahkemesinin yapısındaki askeri yargı kökenli üyeler yerini Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen sivil üyelere bırakmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesince, bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıkları ise Anayasa Mahkemesince çözüme kavuşturulur.

Answer

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi yetkiliyken, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının esas alınması doğrudur.

Doğru ifade, Anayasa'nın

158

. maddesindeki hiyerarşiyi tam olarak yansıtmaktadır. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek temel olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin göreviyken, Anayasa Mahkemesi'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında (örneğin bir norm denetimi veya bireysel başvuru sürecindeki yetki tartışmalarında) Anayasa Mahkemesi'nin kararı diğer tüm yargı mercilerince esas alınır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin güncel listesinin belirlenmesi

2017

değişikliği sonrası yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yargı sistemindeki en üst mercileri ve askeri yargının kaldırıldığını teyit etmek için.

Anayasa'nın

158

. maddesinin analiz edilmesi

Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki farkları çözer; ancak Anayasa Mahkemesi ile diğerleri çatışırsa Anayasa Mahkemesi üstündür.

Mahkemeler arası görev ve hüküm uyuşmazlıklarındaki hiyerarşiyi belirlemek için.

Üye seçim ve görev süresi farklarının karşılaştırılması

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirken, Yargıtay ve Danıştay üyeleri yaş haddine kadar görevde kalır.

Yüksek mahkemelerin tamamı için ortak olmayan yapısal özellikleri elemek için.

Başkanlık seçim usullerinin değerlendirilmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanını kendi seçer; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Başkanlık seçimi konusundaki istisnai durumu (Uyuşmazlık Mahkemesi) tespit etmek için.

Key Concept

Anayasa Madde 158 ve Yüksek Mahkemelerin Özerk Yapıları

Hints

Yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığında kimin sözünün üstün geleceğine dair Anayasa Madde

158

'i hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı seçimi ile diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, AYM) başkan seçimi arasındaki farkı düşünün.

Practice More

Yüksek mahkeme başkanlarının görev süreleri ve seçilme yeterliliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını, AYM üyeliğinin

12

yılla sınırlı olduğunu ve askeri yargının

2017

'de tamamen kalktığını kullanarak seçeneklerin çoğunu eleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 466Question →

$1982$ Anayasası'nın Üçüncü Bölümü'nde 'Yargı' başlığı altında mahkemelerin kuruluşu ve yargı yetkisinin kullanımı düzenlenmiştir. Bu bölümde yer alan kurumlar arasında hiyerarşik veya fonksiyonel farklar bulunmakta olup, sadece belirli merciler anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' statüsünde kabul edilmiştir.

Buna göre;
$I.$ Sayıştay
$II.$ Danıştay
$III.$ Uyuşmazlık Mahkemesi
$IV.$ Hâkimler ve Savcılar Kurulu
$V.$ Yargıtay

yukarıda verilen kurumlardan hangileri, anayasal sistematiğimizde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmemiştir?

I

IV

II

V

III

IV

I, II

III

IV

V

Show answer & explanation

Answer: $I$ ve $IV$

Answer

Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargı erki içinde yer alan önemli anayasal kurumlar olmalarına rağmen, 1982 Anayasası'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir.

Türk anayasal düzeninde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Bu kurumlar Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), her ne kadar Yargı bölümü içinde yer alsalar da, teknik olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer almazlar. Bu nedenle Sayıştay ve HSK'yı içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Anayasal yüksek mahkemelerin listesini hatırla.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.

1982

Anayasası'nın

146-160

. maddeleri bu kurumları 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında toplar.

Verilen listedeki kurumları bu sınıflama ile karşılaştır.

Sayıştay (

I

) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

IV

) bu listenin dışındadır.

Sayıştay 'Yargı' bölümünde ayrı bir maddede (

160

. madde), HSK ise 'Yüksek Kurul' olarak (

159

. madde) düzenlenmiştir.

Sonucu doğrula.

I

IV

numaralı kurumların yüksek mahkeme olmadığı netleşir.

Soru kökü 'düzenlenmeyenleri' sorduğu için doğru cevap bu iki kurumu içeren seçenek olur.

Key Concept

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemeler (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi)

Hints

1982

Anayasası'nda sadece

4

tane yüksek mahkeme olduğunu hatırla.

Sayıştay'ın yargısal yetkileri olsa da anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını unutma.

HSK'nın bir 'Mahkeme' değil 'Kurul' olduğunu düşünmek seni doğru cevaba götürecektir.

Practice More

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) neden yüksek mahkeme sayılmadığına dair anayasal gerekçeleri inceleyin.

Alternative Method

Eleme yöntemi: Listedeki Danıştay (

II

), Uyuşmazlık Mahkemesi (

III

) ve Yargıtay (

V

) yüksek mahkeme olduğu için, bu numaraların geçtiği tüm seçenekleri elersen geriye sadece bir şık kalacaktır.

Estimated Time:1m 30s

Question 467Question →

1982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu ( $HSK$ ) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kurul toplam

13

üyeden oluşur.

Kurulun başkanı Adalet Bakanı'dır.

Adalet Bakan Yardımcısı kurulun tabii (doğal) üyesidir.

Üyelerin görev süresi

4

yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Kurulun tüm seçilmiş üyeleri Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun tüm seçilmiş üyeleri Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçilir.

Answer

Kurulun tüm seçilmiş üyelerinin Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçildiğini belirten ifade yanlıştır.

Seçeneklerde yer alan 'Üyeleri seçen makamların Yargıtay ve Danıştay olduğu' bilgisi yanlıştır. 1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişikliği ile HSK üyelerinin 7'si TBMM Genel Kurulu tarafından, 4'ü ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Yüksek mahkemelerin doğrudan üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun üye sayısını ve başkanlık yapısını kontrol et.

HSK

13

üyeden oluşur, başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi ise Adalet Bakan Yardımcısıdır.

Kurulun temel yapısal özelliklerini doğrulamak için.

Üyelerin görev süresini ve seçim makamlarını hatırla.

Üyeler

4

yıllığına seçilir;

7

üyeyi TBMM,

4

üyeyi ise Cumhurbaşkanı belirler.

Güncel anayasal düzenlemelere (2017) göre seçim yetkisini teyit etmek için.

Seçeneklerdeki yanlış bilgiyi tespit et.

Üyelerin Yargıtay ve Danıştay tarafından seçildiği bilgisi eskiden geçerli olup günümüzde yanlıştır.

Hukuki değişikliği ayırt etmek için.

Key Concept

HSK'nın Üye Yapısı ve Seçim Makamları

Hints

HSK'nın üye yapısı 2017 yılında köklü bir değişikliğe uğramıştır.

Üyeleri seçen makamlar arasında artık yüksek mahkemeler yer almamaktadır; seçim yetkisi yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.

Toplam 13 üyenin 7'sini Türkiye Büyük Millet Meclisi, 4'ünü ise Cumhurbaşkanı seçer.

Practice More

TBMM'nin üye seçerken kullandığı 'Karma Komisyon' ve 'üçte iki çoğunluk' gibi prosedür detaylarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 468Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, toplam $15$ üyeden oluşan Anayasa Mahkemesinin üyelerinden kaç tanesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir?

3

7

12

13

15

Show answer & explanation

Answer: $12$

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin toplam

15

üyesinden

12

tanesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Güncel anayasa hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

3

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, geri kalan

12

tanesi ise doğrudan veya belirli kurumların gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını belirle.

15

üye.

Anayasa'nın yargı bölümündeki temel kuruluş hükmünü hatırlamak gerekir.

Üye seçimindeki yetki dağılımını analiz et.

Üyeler Cumhurbaşkanı ve TBMM arasında paylaştırılmıştır.

Seçim yetkisinin hangi organlarda olduğunu ayırt etmek çözüme ulaştırır.

Cumhurbaşkanı'na ayrılan kontenjanı tespit et.

12

üye Cumhurbaşkanı tarafından,

3

üye ise TBMM tarafından seçilir.

Soruda istenen spesifik veriye ulaşmak için sayısal dağılımı netleştirmek gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Sayısı ve Seçim Yetkisi

Hints

Anayasa Mahkemesi üyeleri iki farklı makam tarafından seçilir: Cumhurbaşkanı ve TBMM.

Mahkemenin toplam

15

üyesinin büyük bir çoğunluğu Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

TBMM sadece

3

üyeyi seçer. Toplam sayı olan

15

'ten bu sayıyı çıkardığınızda sonuca ulaşırsınız.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın bu

12

üyeyi hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay vb.) seçtiğini inceleyerek bilgilerinizi derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam üye sayısını (

15

) aklınızda tutup, TBMM'nin seçtiği azınlık grubu (

3

) bu sayıdan çıkararak Cumhurbaşkanı'nın kontenjanını (

12

) bulabilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 469Question →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından salt çoğunlukla seçilir.

Yargıtay, hem adli hem de idari yargı kararlarının temyiz incelemesini yapmakla görevli tek yüksek mahkemedir.

Yargıtay üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 12 yıl için seçilir ve görev süreleri dolunca yeniden seçilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu, adli yargı bağımsızlığını korumaya yönelik bir mekanizmadır.

Step-by-Step Solution

Yargı kolunun belirlenmesi

Adli Yargı

Yargıtay, Türkiye'deki adli yargı sisteminin en üst basamağındaki temyiz mahkemesidir.

Üye seçim yetkisinin analizi

Tamamı HSK

Anayasa uyarınca Yargıtay üyelerinin seçimi münhasıran Hakimler ve Savcılar Kurulu'na bırakılmıştır.

Başsavcı seçim usulünün ayrıştırılması

Cumhurbaşkanı seçer

Üyelerin tamamını HSK seçerken, Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini Yargıtay'ın sunduğu adaylar arasından Cumhurbaşkanı belirler.

Key Concept

Yargıtay Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

Hints

Yargıtay'ın adli yargı kolunda yer aldığını ve yüksek mahkemeler arasında üye seçimi bakımından Danıştay'dan farklılaştığını unutmayın.

Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay bünyesinde sadece Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçme yetkisi olduğunu, normal üyelerin seçiminde ise bir kurulun tam yetkili olduğunu hatırlayın.

Danıştay üyelerinin 1/4'ünü Cumhurbaşkanı seçerken, Yargıtay üyelerinin seçiminde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) %100 yetkili olduğunu düşünün.

Practice More

Danıştay üye seçim usulü ile Yargıtay arasındaki farkları bir tablo üzerinden tekrar etmek, bu konudaki kafa karışıklığını giderecektir.

Estimated Time:50s

Question 470Question →

$1982$ Anayasası'nın "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" başlıklı $139$ . maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak bu kuralın Anayasa metninde doğrudan belirtilen bazı istisnaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir hâkimin, rızası olmasa dahi bu anayasal teminattan yararlanamayarak görevinden veya haklarından mahrum bırakılabileceği anayasal bir istisnadır?

Görev yaptığı mahkemenin idari bir tasarrufla veya kadro değişikliği nedeniyle kapatılması

Verdiği bir kararın, üst mahkemece hukuka aykırı bulunarak esastan bozulması

Hakkında bir disiplin soruşturması başlatılmış olması ve incelemenin devam etmesi

Sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması

Yasama Meclisinde davası hakkında bir meclis araştırması veya genel beyanda bulunulması

Show answer & explanation

Answer: Sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması

Answer

Doğru cevap, hâkimin sağlık durumu nedeniyle görevini yapamayacağının kesinleşmesi durumudur.

Anayasa'nın

139

. maddesine göre hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir. Maddenin sonunda belirtildiği üzere; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler bu teminatın istisnasıdır. Dolayısıyla sağlık durumunun kesin olarak bozulması, rıza aranmaksızın teminatın dışına çıkılabilmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

139

. maddedeki temel güvenceleri belirle.

Hâkimler azlolunamaz,

65

yaşından önce emekli edilemez, özlük hakları mahkeme kapatılsa da korunur.

Anayasal teminatın kapsamını anlamak için ana kuralın sınırlarını çizmek gerekir.

Madde metnindeki 'istisnalar saklıdır' ifadesine odaklan.

İstisnalar: Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun görülmemesi.

Genel kuralın hangi şartlarda bozulabileceğini belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Seçenekleri bu istisnalarla karşılaştır.

Sağlık sorunu seçeneği doğrudan madde metnindeki istisnalardan biridir.

Seçenekler arasında Anayasa'nın

139

. maddesinde açıkça ifade edilen 'sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması' ifadesi doğru cevabı oluşturur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (Md. 139) kapsamı ve anayasal istisnaları.

Hints

Anayasa'nın

139

. maddesinin son cümlesindeki istisnai durumları hatırlayın.

Teminat, hâkimin görevini hakkıyla yapabilmesi içindir; ancak görevini yapmasına engel olan fiziksel/zihinsel bir durum varsa ne olur?

Hâkimlik teminatı; sağlık sorunları, ağır suçlar veya mesleki uygunsuzluk durumlarında devre dışı kalabilir.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını ve

140

. maddeyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 471Question →

Bir davanın görülmesi sırasında mahkeme hakimi, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmış veya taraflardan birinin bu yöndeki iddiasının ciddi olduğu sonucuna ulaşmıştır.

$1982$ Anayasası'na göre, bu durumda mahkemenin dosyayı Anayasa Mahkemesine göndererek izlemesi gereken anayasal denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Soyut norm denetimi (İptal davası)

Bireysel başvuru

Somut norm denetimi (İtiraz yolu)

Yüce Divan yargılaması

İdari vesayet denetimi

Show answer & explanation

Answer: Somut norm denetimi (İtiraz yolu)

Answer

Somut norm denetimi (itiraz yolu)

Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir mahkemenin bakmakta olduğu bir davada uygulanacak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu görmesi durumunda başvurduğu denetim mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

Dava şartının tespiti

Görülmekte olan bir davanın varlığı onaylanır.

İtiraz yolu için mutlaka derdest (açılmış ve devam eden) bir dava olmalıdır.

Uygulanacak kuralın belirlenmesi

İtiraz edilecek hükmün o uyuşmazlığın çözümünde 'uygulanacak kural' olduğu saptanır.

Mahkeme, davanın sonucunu etkilemeyecek bir kural için itiraz yoluna gidemez.

Anayasa Mahkemesine başvuru

Dava durdurulur ve dosya Anayasa Mahkemesine gönderilir.

Anayasal denetimi yapmaya yetkili tek kurum Anayasa Mahkemesidir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Hints

Bu yolun kullanılabilmesi için mahkemede devam eden bir dava olmalıdır.

Hakim, uygulanacak kanun kuralının Anayasa'ya aykırı olduğuna 'itiraz' etmektedir.

Practice More

İtiraz yolu sonucunda Anayasa Mahkemesi kararı çıkana kadar mahkemenin kaç ay beklemesi gerektiğini hatırlayınız.

Estimated Time:45s

Question 472Question →

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve bu üyeleri seçen makamlar $1982$ Anayasası'nda açıkça düzenlenmiştir. Mahkemenin toplam üye sayısı ve bu üyelerin seçen makamlara göre dağılımı ile ilgili hazırlanan aşağıdaki tabloyu dikkate alınız:

Seçen Makam	Seçilen Üye Sayısı
Cumhurbaşkanı	$X$
Türkiye Büyük Millet Meclisi	$Y$
Toplam	$15$

Bu tablonin doğru tamamlanabilmesi için $X$ ve $Y$ yerine sırasıyla hangi sayılar getirilmelidir?

12

3

10

5

9

6

11

4

12

5

Show answer & explanation

Answer: $12$ ve $3$

Answer

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur ve bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü TBMM tarafından seçilir.

12

3

sayılarını içeren seçenek doğrudur çünkü

1982

Anayasası'nın güncel hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

tanesini Cumhurbaşkanı,

3

tanesini ise TBMM seçmektedir.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını hatırla.

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı

15

'tir.

2017

Anayasa değişikliği ile askeri mahkemelerin kapatılması sonucu üye sayısı

17

'den

15

'e düşürülmüştür.

TBMM'nin seçtiği üye sayısını belirle.

Y = 3

TBMM; Sayıştay Genel Kurulu'ndan

2

ve Baro Başkanları arasından

1

üye olmak üzere toplam

3

üye seçer.

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği üye sayısını belirle.

X = 12

Toplam

15

üyeden TBMM'nin seçtiği

3

üye çıkarıldığında kalan

12

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Sayısı ve Seçim Dağılımı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı tek bir sayıdır ve bu sayı

2017

değişikliği ile güncellenmiştir.

TBMM sadece Sayıştay ve Barolar tarafından önerilen adaylar arasından üye seçer ve bu sayı oldukça azdır (

3

üye).

Toplam üye sayısı

15

'tir. TBMM'nin seçtiği

3

üyeyi çıkardığınızda Cumhurbaşkanı'nın seçtiği sayıya ulaşırsınız.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini (

12

yıl) ve bir kişinin kaç kez seçilebileceğini (bir kez) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Üye dağılımını '12-3' kuralı olarak kodlayabilirsiniz (Yürütmenin başı 12, Yasama 3).

Estimated Time:45s

Question 473Question →

Bir asliye hukuk mahkemesi, bakmakta olduğu bir davada uygulanacak kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı ilk incelemede, söz konusu hükmün iptali için dört yıl önce yapılan bir başka itiraz başvurusunun 'itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliği' nedeniyle reddedildiğini tespit etmiştir.

Buna göre, 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesinin bu başvuru karşısındaki tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Önceki ret kararı işin esasına girilerek verilmediği için başvuruyu kabul edip esas incelemesine geçmelidir.

Aynı kanun hükmü hakkında on yıl geçmeden tekrar itiraz başvurusunda bulunulamayacağı gerekçesiyle başvuruyu reddetmelidir.

İtiraz başvurusunun daha önce karara bağlanmış olması nedeniyle 'kesin hüküm' gerekçesiyle başvuruyu geri çevirmelidir.

Başvuru yapan mahkemeye, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı uyarınca davanın reddedilmesi gerektiğini bildirmelidir.

Kanun hükmünün Anayasa'ya uygunluğu daha önce denetlendiği için başvuruyu esastan reddetmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Önceki ret kararı işin esasına girilerek verilmediği için başvuruyu kabul edip esas incelemesine geçmelidir.

Answer

Anayasa Mahkemesi, önceki ret kararı işin esasına girilerek verilmediği (usulden reddedildiği) için başvuruyu kabul ederek esas incelemesine geçmelidir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yolunda on yıllık başvuru yasağının uygulanabilmesi için Anayasa Mahkemesinin daha önce aynı hükme ilişkin 'işin esasına girerek' bir ret kararı vermiş olması gerekir. Sorudaki senaryoda önceki başvuru 'yetkisizlik' nedeniyle, yani usulden reddedilmiştir. Bu durum bir esas incelemesi teşkil etmediği için on yıllık süre kısıtlaması doğmaz ve Anayasa Mahkemesi yeni başvuruyu esastan incelemek zorundadır.

Step-by-Step Solution

Olaydaki hukuki süreci tanımla.

Süreç, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında bir başvurudur.

Mahkemede görülmekte olan bir davada uygulanacak normun Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmüştür.

On yıllık başvuru yasağı kuralını analiz et.

1982 Anayasası Madde 152/4: 'Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.'

Başvurunun kabul edilebilirliği önceki kararın niteliğine bağlıdır.

Önceki ret kararının türünü belirle.

Önceki karar 'yetkisizlik' nedeniyle verilmiştir, yani 'usulden ret' kararıdır.

İşin esasına (içeriğine) girilmemiş, sadece başvuranın yetkisi incelenmiştir.

Kuralı olaya uygula.

On yıllık yasak uygulanmaz çünkü önceki karar esastan ret değildir.

Yasağın şartı olan 'esastan inceleme' gerçekleşmemiştir.

Key Concept

10 Yıllık Başvuru Yasağı ve Esastan Ret Şartı

Hints

Anayasa'daki 10 yıllık yasak kuralının hangi durumlarda başladığını hatırlayın.

'Esastan ret' ile 'usulden ret' arasındaki fark, somut norm denetimi kısıtlamaları için kritiktir.

Yetkisizlik nedeniyle verilen bir karar, mahkemenin kanun hükmünün içeriğini (anayasallığını) incelediği anlamına gelir mi?

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin izleyeceği yolu inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 474Question →

$1982$ Anayasası’nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) üye yapısı ve seçim usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurul; iki doğal üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından seçilen yedi üye ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üye olmak üzere toplam

13

üyeden oluşur.

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır; ancak Adalet Bakan Yardımcısı Kurulda oy hakkı bulunmayan bir gözlemci statüsündedir.

Kurulun seçilmiş üyelerinin görev süresi altı yıldır ve süresi biten bir üye Kurula bir daha tekrar seçilemez.

TBMM tarafından seçilecek olan yedi üyenin tamamı, doğrudan Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından belirlenir.

Kurulun tüm üyeleri, yargı bağımsızlığını korumak adına sadece Danıştay ve Yargıtay Genel Kurulları tarafından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Kurul; iki doğal üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilen yedi üye ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üye olmak üzere toplam $13$ üyeden oluşur.

Answer

Kurulun toplam

13

üyeden oluştuğunu, bu üyelerin

2

'sinin doğal (Bakan ve Yardımcısı),

7

'sinin

TBMM

4

'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade,

HSK

'nın

13

üyeden oluştuğunu, bunlardan ikisinin doğal üye (Bakan ve Yardımcısı), yedisinin

TBMM

tarafından ve dördünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve genel yapısını belirlemek.

Kurulun toplam

13

üyeden oluştuğu saptanır.

Anayasal çerçevede üye tam sayısının bilinmesi temel adımdır.

Doğal üyelerin kimler olduğunu ve Kuruldaki statülerini saptamak.

Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı'nın

2

doğal üye olduğu görülür.

Doğal üyeler seçim sürecine tabi değildir, makamları gereği Kurulda yer alırlar.

Geriye kalan

11

üyenin seçim yetkisini paylaştıran kurumları analiz etmek.

Bu üyelerin

7

'sinin

TBMM

4

'ünün ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği belirlenir.

2017

değişikliği ile getirilen kuvvetler ayrılığı dengesinin görülmesini sağlar.

Key Concept

HSK'nın

13

üyeden oluşan,

TBMM

ve Cumhurbaşkanı seçimlerine dayalı yapısı

Hints

Kurulun toplam üye sayısının kaç olduğunu ve bu üyelerin kaçının seçim yapılmadan doğrudan (doğal üye) görev aldığını düşünün.

2017

Anayasa değişikliği ile Müsteşarlık makamının kaldırıldığını ve bu görevi Adalet Bakan Yardımcısı'nın üstlendiğini hatırlayın.

Toplam

13

üyenin

11

'inin seçimle belirlendiğini, bu sayının ise

TBMM

(

7

) ve Cumhurbaşkanı (

4

) arasında dağıldığını unutmayın.

Practice More

Kurulun üyelerinin hangi meslek grupları arasından seçildiği ve TBMM'deki oylama turları konusunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 475Question →

Anayasa Mahkemesi, hem norm denetimi hem de kişi yargılaması yapabilen, bunun yanı sıra siyasi partiler üzerinde de özel denetim yetkileri bulunan çok işlevli bir yüksek mahkemedir. Mahkemenin bu yetkilerinin kapsamı ve uygulama usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimini yaparken Sayıştay'ın yardımından yararlanır ancak bu denetim sonucunda nihai kararı verme yetkisi Mahkemenin kendisine aittir.

Yüce Divan yargılamasında verilen kararlara karşı, ilgililer tarafından bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir.

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM tarafından alınan kararların anayasaya uygunluk denetimini yapmak Mahkemenin özel görevleri arasında yer alır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanını, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçerek görevlendirir.

Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Answer

Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanı, görevinden kaynaklanan suçlar sebebiyle Yüce Divan'da yargılanacak unvanlar arasından çıkarılmıştır. Sahil Güvenlik Komutanı ise hiçbir zaman bu listede yer almamıştır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini gözden geçir.

Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri, Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listede yer alır.

Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için anayasal listenin güncelliğini kontrol etmek gerekir.

2017 Anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisini analiz et.

Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığına bağlandığı için Yüce Divan listesinden çıkarılmıştır.

Güncel anayasal mevzuatta Jandarma Genel Komutanı'nın yargılama makamı adli mahkemelerdir.

Diğer seçeneklerdeki teknik görevleri doğrula.

Siyasi parti mali denetimi (Sayıştay desteğiyle), Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi ve parlamenter kararların denetimi gibi görevler Mahkemenin güncel yetkileridir.

Anayasa Mahkemesinin çok yönlü denetim yetkilerinin doğru anlaşıldığından emin olmak gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

Hints

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesi 2017 yılında sadeleştirilmiştir.

Özellikle askeri makamların hangilerinin bu listeden çıkarıldığını hatırlamaya çalışın.

Jandarma Genel Komutanlığı'nın artık tamamen sivil bir otoriteye (İçişleri Bakanlığı) bağlı olması, yargılama usulünü de etkilemiştir.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil makamları ve Sayıştay ile AYM arasındaki görev paylaşımını tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 476Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisi ve bu üyelerin aday gösterilme kaynakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday arasından seçer.

Üç üyeyi de Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından önerilen adaylar arasından seçer.

Anayasa Mahkemesinin toplam on beş üyesinden beşini seçme yetkisine sahiptir.

Üye seçimini açık oylama usulüyle ve her bir üye için üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararıyla gerçekleştirir.

Bir üyeyi Danıştay, iki üyeyi ise Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilen adaylar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: İki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesine seçeceği iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday arasından gizli oylamayla seçer.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimiyle ilgili güncel düzenlemeye göre, TBMM'ye tanınan yetki sınırlıdır ve kaynakları bellidir. Meclis, Sayıştay Genel Kurulundan gelen adaylar arasından iki, baro başkanlarının gösterdiği serbest avukat adaylar arasından ise bir üyeyi gizli oyla seçerek mahkeme kadrosuna dahil eder.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin üye seçme yetkisini hatırlayın.

TBMM toplam

15

üyeden

3

tanesini seçer.

Anayasal dağılımı belirlemek ilk adımdır.

TBMM'ye aday gönderen kurumları belirleyin.

Sayıştay (

2

üye için) ve Baro Başkanları (

1

üye için) aday gösterir.

Seçim kaynaklarını ayırt etmek gerekir.

Aday sayısını ve seçim usulünü kontrol edin.

Her boş üyelik için

3

aday gösterilir ve seçim gizli oylama ile yapılır.

Prosedürel detaylar doğruluğu kesinleştirir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM'nin Rolü

Hints

TBMM'nin Anayasa Mahkemesine seçtiği üye sayısı toplam üye sayısının beşte biridir.

Bu üyelerden ikisi mali denetim yapan bir yüksek mahkemeden (Sayıştay), biri ise hukuk dünyasındaki meslek örgütü temsilcilerinden (Barolar) gelir.

Yargıtay ve Danıştay kökenli üyelerin seçim yetkisi tamamen yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına aittir.

Practice More

Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesine seçtiği 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar kişi olarak seçildiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 477Question →

1982 Anayasası'nın "Yargıtay" başlıklı hükümleri ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, Yargıtay üyelerinin görev süresi ve üyelik hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyeler on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Üyeler yaş haddi olan altmış beş yaşını doldurana kadar görev yaparlar ve süre sınırlaması yoktur.

Üyeler altı yıl için seçilirler ve görev süresi bitenler bir kez daha seçilebilirler.

Üyelerin yarısı Cumhurbaşkanı, yarısı TBMM tarafından ömür boyu görev yapmak üzere seçilir.

Üyeler dört yıl için seçilirler; görev süresi dolan üyeler Danıştay üyeliğine kaydırılır.

Show answer & explanation

Answer: Üyeler on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Answer

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

1982 Anayasası ve 6723 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler sonucunda, Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilmektedir. Ayrıca anayasal bir kural olarak, görev süresi dolan bir üyenin yeniden Yargıtay üyesi seçilmesi mümkün değildir. Bu düzenleme, yargı bağımsızlığını pekiştirmeyi amaçlayan bir 'tek dönem' kuralıdır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın anayasal statüsünü belirlemek.

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli (temyiz) mahkemesidir.

Yüksek mahkemelerin üyelerinin görev süreleri anayasal ve yasal güvence altındadır.

Üyelerin görev süresine ilişkin güncel mevzuatı kontrol etmek.

2016 yılında yapılan değişikliklerle Yargıtay üyelerinin görev süresi 12 yıl olarak sınırlandırılmıştır.

Yargı kurumlarında rotasyonu sağlamak ve dinamizmi korumak amacıyla bu sınırlama getirilmiştir.

Yeniden seçilme imkânını değerlendirmek.

Görev süresi dolan bir üyenin tekrar Yargıtay üyesi olarak seçilmesi yasaklanmıştır.

Üyelerin bağımsızlığını ve tarafsızlığını güçlendirmek için ikinci bir seçim beklentisi ortadan kaldırılmıştır.

Key Concept

Yargıtay Üyelerinin Görev Süresi ve Tekrar Seçilememe Kuralı

Hints

Yargıtay üyeleri için 2016 yılında getirilen en önemli değişiklik, görev süresinin bir rakamla sınırlandırılmış olmasıdır.

Bu görev süresi Anayasa Mahkemesi üyeleriyle aynıdır ancak Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir.

Doğru yanıt olan süre 12 yıldır ve bu süre dolduğunda üyeler bir daha aynı göreve seçilemezler.

Practice More

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulü ve görev süresi ile bu bilgileri karşılaştırarak pekiştiriniz.

Estimated Time:50s

Question 478Question →

$1982$ Anayasası ve $2247$ sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca, adli ve idari yargı mercileri arasında ortaya çıkan "olumlu görev uyuşmazlığı" süreci ve bu süreçte ilgili makamların yetkilerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine; adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda ise Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözülmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nden isteyebilir; ancak bunun için davanın esası hakkında henüz bir karar verilmemiş olması gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar ve bu kararlar normlar hiyerarşisinde Anayasa Mahkemesi kararlarından üstün tutulur.

Hüküm uyuşmazlığının doğabilmesi için, uyuşmazlığa konu olan davaların aynı yargı koluna bağlı farklı mahkemeler arasında olması ve bu mahkemelerin verdiği kararların hukuki sonuçlarının birbiriyle çelişmesi yeterlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla dört yıl için seçilir ve bir kimse en fazla iki defa bu göreve seçilebilir.

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılabilmesi için, uyuşmazlığa konu olan davanın esası hakkında bir karar verilmiş olması ve tarafların bu karara karşı tüm olağan kanun yollarını tüketmiş olması şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine; adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda ise Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözülmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nden isteyebilir; ancak bunun için davanın esası hakkında henüz bir karar verilmemiş olması gerekir.

Answer

Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın başvurusu üzerine ilgili başsavcının (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurma yetkisi bulunmaktadır ve bu işlem davanın esası hakkında karar verilmeden önce yapılmalıdır.

Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine ilgili başsavcılıkların (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşıma yetkisi vardır ve bu yetki davanın esası hakkında karar verilmeden önce kullanılabilir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık türünün ve tarafların belirlenmesi.

Dava bir yargı kolunda (örn. adli) açılmışken, karşı tarafın davanın diğer yargı koluna (örn. idari) ait olduğunu ileri sürmesi durumuna 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir.

Sürecin hangi hukuk kuralına göre işleyeceğini belirlemek için uyuşmazlığın niteliği netleştirilmelidir.

Mahkemenin görevsizlik itirazına verdiği yanıtın kontrolü.

Eğer mahkeme görevsizlik itirazını reddederse (görevli olduğunu düşünürse), itiraz eden tarafın uyuşmazlık çıkarma süreci başlar.

Mahkemenin görevli olduğu yönündeki kararı, uyuşmazlığın somutlaşmasını sağlar.

İlgili Başsavcılığa başvuru ve zamanlama kontrolü.

İtirazı reddedilen taraf,

15

gün içinde ilgili Başsavcıya (adli için Yargıtay, idari için Danıştay) başvurur. Bu aşamada davanın esası (merit) hakkında henüz bir hüküm kurulmamış olması zorunludur.

Kanun (

2247

sayılı), uyuşmazlık çıkarma yetkisini davanın sonuçlanmasından önceki bir aşamaya sabitlemiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne intikal ve nihai karar.

Başsavcı uygun görürse uyuşmazlığı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşır ve mahkeme görevli merciyi kesin olarak belirler.

Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kesin olup yargı kolları arasındaki çekişmeyi bitirir.

Key Concept

Olumlu Görev Uyuşmazlığı ve Başsavcıların Rolü

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'Adli' ve 'İdari' yargı kolları arasındaki çatışmaları çözer.

Dava henüz karara bağlanmadan önce taraflardan biri görev itirazında bulunursa, bu sürece 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir ve işin içine Başsavcılar girer.

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmak için Başsavcıya (Yargıtay veya Danıştay) gitmeden önce mahkemenin görevli olduğuna dair karar vermiş olması (itirazı reddetmesi) gerekir.

Practice More

Hüküm uyuşmazlığı ve görev uyuşmazlığı arasındaki farkları, özellikle davanın hangi aşamasında (başında mı sonunda mı) ortaya çıktıklarını karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 479Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen hak arama yollarından biri olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) kurumunun kapsamı, şartları ve başvuru usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin verdiği nihai kararların hak ihlaline yol açtığı iddiasıyla, bu kararlara karşı da bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya çalışma hürriyeti gibi haklarının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Temel hak ihlallerinde, hak kaybının telafisi imkansız ise olağan kanun yolları tüketilmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru, ihlale neden olan nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün içinde yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Answer

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Bireysel başvuru mekanizması, kamu gücü tarafından ihlal edilen hakları korumayı amaçlar ancak hukuk düzeninin istikrarı için yasama işlemleri (kanunlar) ve genel düzenleyici işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan bu başvurunun konusu dışında tutulmuştur. Bir vatandaş, bir kanunun kendisine doğrudan uygulanması sonucu mağdur olsa bile, doğrudan kanunun iptali için bireysel başvuru yapamaz; ancak o kanuna dayanılarak yapılan bireysel işleme karşı dava açıp yolları tükettikten sonra başvuru yapabilir.

Step-by-Step Solution

Başvuruya konu olabilecek işlem türlerini belirleyin.

Bireysel başvuru ancak kamu gücü tarafından tesis edilen bireysel ve somut işlemlere karşı yapılabilir.

Anayasa Mahkemesinin görev alanı bu konuda sınırlandırılmıştır.

Yasama ve düzenleyici işlemlerin durumunu analiz edin.

Kanunlar (yasama işlemi) ve yönetmelik/kararname gibi genel düzenleyici işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Bu işlemlerin denetimi soyut veya somut norm denetimi yollarıyla gerçekleştirilir.

Diğer şartları gözden geçirerek doğruluğu teyit edin.

Sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar için, tüm yollar tüketildikten sonra

30

gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Tüm usul şartlarının bir arada bulunması başvurunun kabul edilebilirliği için şarttır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

Hints

Bireysel başvurunun bir 'ikincil yol' olduğunu ve her türlü işleme karşı doğrudan yapılamayacağını unutmayın.

Hangi kurumların başvuru yapabileceğini (gerçek kişi vs. kamu tüzel kişisi) ve başvuru süresini (

30

gün) hatırlamaya çalışın.

Kanunların ve yönetmeliklerin iptali için hangi yollara (iptal davası vb.) başvurulduğunu, bu yolların bireysel başvurudan farkını düşünün.

Practice More

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik şartları ile Anayasa Mahkemesinin norm denetimi (iptal davası) yetkisi arasındaki farkları karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 480Question →

Bir vatandaşın açtığı davanın hem bir adli yargı mahkemesi hem de bir idari yargı mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilerek reddedilmesi durumunda ortaya çıkan bu görev uyuşmazlığını kesin olarak çözmeye yetkili yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi

Doğru cevap olan seçenek, hukuk sistemimizdeki 'yargı kolları arasındaki uyuşmazlık' problemini çözmek için kurulmuş özel yüksek mahkemeyi ifade etmektedir. Adli yargı (hukuk ve ceza mahkemeleri) ile idari yargı (idare ve vergi mahkemeleri) arasında çıkan görev (hangi mahkemenin bakacağı) ve hüküm (çelişkili kararlar) uyuşmazlıklarını çözmek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asli görevidir. Ancak unutulmamalıdır ki, diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı çıkarsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı üstün tutulur.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın niteliğini tespit et.

Dava hem adli (hukuk mahkemesi) hem de idari (idare mahkemesi) yargı kollarınca reddedilmiş, yani bir 'olumsuz görev uyuşmazlığı' doğmuştur.

Çözüm yetkisini belirlemek için önce sorunun hangi yargı kolları arasında olduğunu anlamak gerekir.

Anayasal görev dağılımını hatırla.

1982

Anayasası'na göre farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklar özel bir mahkeme tarafından çözülür.

Her yargı kolunun kendi yüksek mahkemesi (Yargıtay/Danıştay) sadece kendi alanı içinde yetkilidir.

Yetkili yüksek mahkemeyi belirle.

Bu görev uyuşmazlığını kesin olarak karara bağlayan merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Anayasa'nın

158

. maddesi uyarınca adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi bu mahkemeye verilmiştir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Temel Görevi

Hints

Bu sorunu çözmekle görevli kurum, isminden de anlaşılacağı üzere mahkemeler arasındaki 'anlaşmazlıkları' (uyuşmazlıkları) gidermek için vardır.

Anayasa'da yargı bölümünde sayılan dört yüksek mahkemeden biridir ve adli-idari yargı ayrımının bir sonucudur.

Bu mahkemenin başkanı bizzat Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir ve görevi farklı yargı yollarının çatışmasını engellemektir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 24 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept