Examkin

Yargı

927 questions

Question 921Question →

19821982 Anayasası'na göre, idari yargı düzeninin en yüksek mahkemesi ve danışma organı olan Danıştay'da; Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekillerinin belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Genel Kurulunca, kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Answer

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekilleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
Anayasa'nın 155155. maddesine göre Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları, kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenlerin yeniden seçilmeleri mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Danıştay'ın kurumsal yapısını analiz etme
Danıştay bir yüksek mahkemedir ve üyeleri ile başkanlık organı farklı usullerle belirlenir.
Üye seçimi ile başkanlık seçimini birbirinden ayırmak sorunun temelidir.
2
Başkanlık organı adaylarını belirleme
Başkan, Başsavcı ve başkanvekilleri mutlaka Danıştay'ın mevcut üyeleri arasından seçilmelidir.
Dışarıdan bir atama yapılamayacağını anlamak seçenekleri elemeyi sağlar.
3
Seçim usulünü ve süresini saptama
Seçim; Danıştay Genel Kurulu'nda, gizli oyla, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla yapılır ve görev süresi 44 yıldır.
Anayasa'nın 155155. maddesindeki açık hükmü uygulamak doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Danıştay'ın İç Seçim ve Yönetim Usulü

Hints

1
Yüksek mahkemelerin çoğu (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay) kendi başkanlarını kendi içlerinden seçerler.
2
Danıştay'da üye seçimi için Cumhurbaşkanı ve HSK yetkiliyken, başkanlık seçimi için kurumun 'Genel Kurulu' yetkilidir.
3
Seçim süresi milletvekili seçim dönemiyle karıştırılmamalıdır; Danıştay Başkanı 44 yıl için seçilir ve salt çoğunluk aranır.

Practice More

Danıştay üyelerinin görev süresinin (1212 yıl) başkanlık süresinden (44 yıl) farklı olduğunu ve tekrar seçilme kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Yargıtay ile kıyaslama yapabilirsiniz: Her iki mahkemede de başkanlar kendi üyeleri arasından kendi genel kurullarınca seçilir. Bu, yargı bağımsızlığının bir gereğidir.
Estimated Time:50s
Question 922Question →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve görevleri düzenlenirken bazı yargı mercileri "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında özel olarak nitelendirilmiştir. Görev alanları ve anayasal statüleri göz önüne alındığında, aşağıdaki kurumlardan hangisi bu başlık altında düzenlenen yüksek mahkemelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay, mali denetim yapan bir anayasal organ olmasına rağmen 1982 Anayasası'na göre bir yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay, kamu idarelerinin mali hesaplarını denetleyen ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayan bir organdır. Ancak 19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde, "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi sayılmıştır. Dolayısıyla Sayıştay yüksek mahkeme değildir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümündeki "Yüksek Mahkemeler" başlığını incele.
Anayasa'nın 146146 - 160160. maddeleri arasında yüksek mahkemeler tanımlanmıştır.
Yüksek mahkeme statüsünün belirlenmesi için anayasal tasnife bakılması gerekir.
2
Yüksek mahkeme olarak sayılan kurumları listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere toplam 44 adet yüksek mahkeme bulunmaktadır.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.
3
Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumların statüsünü kontrol et.
Sayıştay mali denetim yapar, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) idari bir kuruldur, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ise karma nitelikli bir organdır; ancak hiçbiri "Yüksek Mahkeme" değildir.
Bir kurumun yargısal görev yapması veya kararlarının kesin olması onu otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" yapmaz.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sınırlı sayıdadır (numerus clausus).

Hints

1
20172017 Anayasa değişikliklerinden sonra yüksek mahkeme sayısı 44'e düşmüştür.
2
Bir kurumun kararlarının kesin olması veya anayasal bir organ olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.
3
Mali denetim yapan Sayıştay ve seçim işlerini yürüten YSK, yüksek mahkeme listesinde yer almaz.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 923Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev ve yetkileri dikkate alındığında; Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) yargı sistemi içindeki diğer kurumlarla olan ilişkisi ve kendi iç işleyişi bakımından aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçmek

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından seçmek Anayasa Mahkemesi'nin görevlerinden biridir.
Doğru cevap olan Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilmesi, 19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri içinden gerçekleştirdiği bir işlemdir. Bu, AYM'nin hem kendi iç yapısını hem de bir diğer yüksek mahkemenin yönetimini etkileyen özel bir yetkisidir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) temel görevlerini hatırla.
AYM; norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti işleri gibi görevlere sahiptir.
Yüksek mahkemenin anayasal sınırlarını belirlemek için genel yetkileri bilmek gerekir.
2
AYM'nin diğer yüksek mahkemelerle olan kurumsal ilişkisini incele.
Anayasa'ya göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, AYM üyeleri arasından seçilir.
Yüksek mahkemeler arasındaki bu özel bağ, AYM'nin seçimlik görevleri arasındadır.
3
Çeldirici seçeneklerdeki yetki sapmalarını analiz et.
Mali denetimde Sayıştay desteği şarttır ve yargı denetimi sadece 'hukukilik' ile sınırlıdır.
Yanlış bilgileri eleyerek kesin anayasal kurala ulaşılır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Seçim ve Denetim Yetkileri

Hints

1
Anayasa Mahkemesi sadece dava bakmaz, aynı zamanda bazı yüksek makamlara seçim de yapar.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını düşünün; bu mahkemenin başkanı dışarıdan mı gelir yoksa bir başka yüksek mahkemeden mi?
3
AYM, hem kendi başkanını hem de Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından gizli oyla seçer.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Genel Kurul ve Bölümler arasındaki görev ayrımını incelemek faydalı olabilir.
Estimated Time:50s
Question 924Question →

19821982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da "Yargıtay Birinci Başkanı"nın seçimi ve görev süresi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla 44 yıl için seçilir.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
Anayasa'nın 154154. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Yargıtay'ın idari yapısı ve başkanlık makamı incelenir.
Yargıtay'ın en üst temsilcisinin Birinci Başkan olduğu ve bu makamın seçimle belirlendiği tespit edilir.
Anayasal görev dağılımını anlamak için gereklidir.
2
Başkanlık seçimi için yetkili makam ve gerekli çoğunluk belirlenir.
Seçimin Yargıtay Genel Kurulu tarafından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile yapıldığı belirlenir.
Kurum içi demokrasi ve özerklik ilkesini teyit etmek için gereklidir.
3
Seçilen başkanın görev süresi teyit edilir.
Üyelerin 1212 yıllık görev süresinden farklı olarak, başkanın bu sıfatı 44 yıl taşıdığı saptanır.
Görev süreleri arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Seçim Usulü ve Süresi

Hints

1
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçimi bir dış makam tarafından değil, mahkemenin kendi iç organı tarafından yapılır.
2
Seçim için gereken çoğunluk, oylamaya katılanların değil, tüm üyelerin yarısından bir fazlasıdır (salt çoğunluk).

Practice More

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulü ile Birinci Başkan'ın seçim usulü arasındaki farkları karşılaştırınız.
Estimated Time:50s
Question 925Question →

19821982 Anayasası'nın yargı sistematiğinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yer almaktadır. Bu mahkemelerin her birinin farklı görev alanları bulunsa da anayasal statüleri gereği paylaştıkları ortak özellikler mevcuttur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dört yüksek mahkemenin tamamı için geçerli olan ortak bir niteliktir?

Show answer & explanation

Answer: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı yoluna başvurulamaması

Answer

Dört yüksek mahkemenin tamamı için geçerli olan ortak özellik, verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve Türk yargı sistemi içinde bu kararlara karşı bir üst mahkemeye başvurulmasının mümkün olmamasıdır.
Türk anayasal düzeninde bir mahkemenin 'yüksek' sıfatını taşıması, o yargı kolundaki tüm kararların nihai olarak orada kesinleşmesi anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı Türk hukuku içerisinde başka bir hiyerarşik üst makama gidilemez.

Step-by-Step Solution

1
Güncel yüksek mahkemeleri listele
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Sorunun kapsamını belirlemek için güncel anayasal listeyi bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki özellikleri her mahkeme için ayrı ayrı test et
Seçim usulleri (HSK, CB, TBMM) ve görev süreleri (12 yıl vs. emeklilik) mahkemeden mahkemeye değişmektedir.
Hangi özelliklerin değişken, hangilerinin sabit olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Yüksek mahkeme statüsünün hukuki sonucunu belirle
Yüksek mahkeme, hiyerarşinin en üstü demektir; bu da kararların kesinliği ve üst yargı yolunun kapalı olması anlamına gelir.
Yüksek mahkemelerin temel ortak paydası 'son merci' olmalarıdır.

Key Concept

Yüksek mahkemelerin hiyerarşik konumu ve kararlarının kesinliği

Hints

1
Yüksek mahkemelerin yargı sistemindeki hiyerarşik konumunu ve 'son merci' olma özelliklerini düşünün.
2
Seçeneklerdeki 'üye seçimi' ve 'görev süresi' gibi idari özelliklerin Anayasa Mahkemesi ile diğerleri arasında farklılık gösterdiğini hatırlayın.
3
Bir mahkemenin kararının 'kesin' olması, o karara karşı bir üst mahkemeye itiraz edilememesi demektir; bu tüm yüksek mahkemelerin temel özelliğidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve TBMM'nin üye seçme yetkisini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle gidilebilir: Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12 yıllığına seçildiğini bilen bir öğrenci, diğer mahkemelerin emekliliğe kadar görev yaptığını hatırlayarak C seçeneğini kolayca eler. Benzer şekilde Yargıtay'ın adli (özel hukuk dahil) yargı merkezi olduğunu bilmek E seçeneğini eler.
Estimated Time:1m 15s
Question 926Question →

Uyuşmazlık Mahkemesi'nde yürütülen yargılama faaliyetleri sırasında, davanın niteliğine göre savcılık (iddia makamı) görevini üstlenen mercilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İlgili uyuşmazlık adli yargıdan kaynaklanıyorsa Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıdan kaynaklanıyorsa Danıştay Başsavcısı bu görevi yerine getirir.

Answer

Uyuşmazlık adli yargıdan geliyorsa Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıdan geliyorsa Danıştay Başsavcısı savcılık görevini yürütür.
Doğru ifade, uyuşmazlığın niteliğine göre savcılık görevinin ilgili yargı kolunun başsavcısı (Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Danıştay Başsavcısı) tarafından yerine getirilmesidir. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine ait bağımsız bir savcılık kadrosu bulunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin işleyiş yasasını analiz et.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş Kanunu incelenir.
Yüksek mahkemelerin işleyişi ve görevleri ilgili özel kanunlarla düzenlenir.
2
Savcılık (İddia Makamı) görevini kimin yürüttüğünü tespit et.
Mahkemenin kendine ait ayrı bir savcısı olmadığı görülür.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasında bir 'üst hakem' niteliğindedir.
3
Yargı kollarına göre görev dağılımını eşleştir.
Adli yargı için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı için Danıştay Başsavcısı yetkilidir.
Uyuşmazlığın kaynağı hangi yargı kolu ise o kolun en üst savcılık makamının görüş bildirmesi esastır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nde Savcılık Makamı

Hints

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine ait kalıcı bir savcı kadrosu olmadığını hatırla.
2
Mahkeme, adli ve idari yargı arasındaki farkları çözdüğü için bu iki kolun başsavcıları devreye girer.
3
Adli yargının zirvesi olan Yargıtay'ın başsavcısı ile idari yargının zirvesi olan Danıştay'ın başsavcısı görevlendirilir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini tekrar ederek bu soruyla karşılaştırın.
Estimated Time:50s
Question 927Question →

1982 Anayasası’nın “Hâkimlik ve savcılık teminatı” başlıklı 139. maddesinde; hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak Anayasa, bu güvencelerin hangi durumlarda uygulanmayacağını (istisnalarını) da açıkça belirtmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik ve savcılık teminatının anayasal istisnaları arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılması

Answer

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılması, hâkimlik teminatının bir istisnası değil; aksine hâkimin özlük haklarının korunmaya devam edeceği anayasal bir güvencedir.
1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre; görev yapılan mahkemenin veya kadronun kaldırılması, hâkimin görevden çıkarılması veya özlük haklarının kesilmesi için bir gerekçe olamaz. Anayasa bu durumu özellikle belirterek, idari yapılandırmaların yargı bağımsızlığını zedelemesini engellemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki temel kuralı analiz etme
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı ve yaşından önce emekli edilemeyeceği görülür.
Teminatın kapsamını belirlemek için başlangıç noktasıdır.
2
Madde metnindeki 'istisnaları' tespit etme
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumları istisna olarak sayılmıştır.
Hangi durumlarda teminatın sona erdiğini anlamak gerekir.
3
Mahkemenin kaldırılması durumunu değerlendirme
Metinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa... özlük haklarından yoksun kılınamaz' ifadesi yer alır.
Bu ifade, durumun bir istisna değil, tam aksine bir koruma olduğunu kanıtlar.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

Hints

1
Teminatın amacı, dış müdahalelere rağmen hâkimin haklarını korumaktır.
2
Mahkemelerin idari kararlarla kapatılması, hâkimin maaşını kesmek için bir bahane olabilir mi?
3
Anayasa metninde 'mahkemenin kaldırılması' ifadesi 'haklardan yoksun kılınamaz' güvencesiyle birlikte geçmektedir.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usulünü inceleyerek teminatın kurumsal boyutunu öğrenebilirsiniz.

Alternative Method

Hangi seçeneklerin 'olumsuz bir durumu' (suç, hastalık vb.) ifade ettiğine, hangisinin ise 'yapısal bir değişikliği' (mahkeme kapatma) ifade ettiğine bakarak istisna ile güvenceyi ayırt edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 47 / 47
Yargı Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 47 | Examkin