Yürütme

642 questions

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemleri kapsamında, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanunda açıkça düzenlenen konularda, kanun hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri CBK ile düzenlenemez.

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce yürürlüğe girmiş olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, hiyerarşik üstünlük gereği kanun hükümleri uygulanır.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kanunda açıkça düzenlenen konularda, kanun hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Answer

Kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamayacağını belirten ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Dolayısıyla, bu alanlarda kanuna uygun olsa dahi herhangi bir CBK tesisi mümkün değildir. Yanlış olan ifade, kanunla düzenlenen bir alanda 'kanuna aykırı olmama' şartıyla CBK çıkarılabileceğini iddia etmektedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırlarını hatırla.

CBK'ların düzenleme alanı; temel haklar (sosyal haklar hariç) ve kanunla düzenlenen alanlar dışında kalan yürütme konularıdır.

Yürütmenin yetki alanını ve yasama ile olan sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Kanun ile CBK arasındaki 'çatışma' ve 'yetki' kurallarını analiz et.

Eğer bir konu kanunda açıkça düzenlenmişse, CBK çıkarılması hukuken mümkün değildir (Anayasa m. 104/17).

CBK'nın ikincil niteliğini ve yasamanın aslilik özelliğini doğrulamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki ifadeleri bu kurallara göre değerlendir.

Seçeneklerden birinde 'kanuna aykırı olmamak kaydıyla çıkarılabilir' denilerek yanlış bir 'izin' alanı tarif edildiği görülmektedir.

Doğru olmayan önermeyi saptamak için gereklidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

Hints

Anayasa'da CBK'nın alanı belirlenirken sadece 'kanunla çelişmemesi' değil, konunun kanun tarafından 'hiç işlenmemiş' olması şartı aranır.

Münhasıran kanunla düzenlenen alanlar ile kanunlarda açıkça düzenlenen alanlar arasındaki farka dikkat edin.

Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasını düşünün: 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz' ifadesi kesindir.

Practice More

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile Olağan Dönem CBK'ları arasındaki yetki ve konu sınırlarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Estimated Time:1m 30s

Question 242Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığı seçim süreci, adaylık şartları ve seçimlerin sonuçlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %10'unu almış olan siyasi partiler, Meclis dışından bir kimseyi Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilirler.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilen bir kimsenin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması, kırk yaşını doldurmuş olması ve lisansüstü eğitimini tamamlamış olması anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği ve varsa siyasi partisi ile ilişiği, seçim sonuçlarının kesinleştiği tarihte kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına tek adayın kalması durumunda yapılan referandumda, adayın seçilebilmesi için kayıtlı seçmen tam sayısının salt çoğunluğunun 'evet' oyu vermesi gerekir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın ikame edilmesi suretiyle yapılır ve bu ikame süreleri seçim takviminde gösterilir.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın ikame edilmesi suretiyle yapılır ve bu ikame süreleri seçim takviminde gösterilir.

Answer

Doğru olan seçenek, ikinci oylamaya katılacak adaylardan birinin çekilmesi veya ölümü durumunda birinci oylamadaki sıralamaya göre bir sonraki adayın sürece dahil edileceğini ve bu durumun seçim takvimine işleneceğini ifade eden hükümdür. Bu kural, seçim meşruiyetini korumak için getirilen teknik bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

Adaylık kriterlerini değerlendir

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler veya 100 bin seçmen aday gösterebilir.

Anayasa m. 101 uyarınca aday gösterme yetkisi bu üç gruba verilmiştir.

Seçilme yeterliliğini kontrol et

40 yaş, yükseköğrenim ve milletvekili seçilme yeterliliği gereklidir.

Anayasal nitelikler kümülatif olarak sağlanmalıdır.

Seçim turlarını ve çoğunluk türlerini analiz et

Her iki turda ve olası bir referandumda 'geçerli oyların salt çoğunluğu' (

50\% + 1

) aranır.

Anayasa 'seçmen tam sayısı' gibi daha ağırlaştırılmış bir çoğunluk aramamaktadır.

Seçim sonuçlarının hukuki etkilerini incele

Milletvekilliği sona erer ancak parti üyeliği devam edebilir.

2017 anayasa değişikliği ile 'partili cumhurbaşkanlığı' sistemine geçilmiştir.

İkame (substitution) kuralını doğrula

İkinci tur adaylarından biri ölürse veya yeterliliğini kaybederse, ilk turdaki sıradaki aday gelir.

Seçim takviminin bu duruma göre güncelleneceği Anayasa m. 101'de açıkça belirtilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Seçim Usulü ve İkame Mekanizması

Practice More

Cumhurbaşkanlığı seçiminin sonuçlanamaması durumunda Meclis seçimlerinin de akıbetini ve 116. maddedeki 'seçimlerin yenilenmesi' usullerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 243Question →

1982 Anayasası’nın "Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı" kenar başlıklı $117$ . maddesinde yer alan hükümler uyarınca; millî güvenliğin sağlanması, Başkomutanlık temsil yetkisi ve sorumluluk makamları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi anayasal metinle doğrudan çelişmektedir?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olarak yürüttüğü görev ve yetkilerinden dolayı Cumhurbaşkanına sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanınca atanır; bu makamın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yerine getirir.

Answer

Genelkurmay Başkanı'nın savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yerine getireceğini belirten ifade yanlıştır; bu yetki Cumhurbaşkanı namına kullanılır.

Doğru cevap, Genelkurmay Başkanı'nın savaşta Başkomutanlık görevlerini yürütme yetkisinin kaynağını yanlış ifade etmektedir. 1982 Anayasası'nın

117

. maddesinin üçüncü fıkrasına göre; 'Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.' Dolayısıyla yetki kullanımı Meclis adına değil, Cumhurbaşkanı namınadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

117

'nin temel fıkralarını analiz etme

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığında olduğu ancak Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği saptanır.

Başkomutanlık yetkisinin kime ait olduğu ve kimin temsil ettiği arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Sorumluluk makamlarını inceleme

Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı, Genelkurmay Başkanı'nın ise anayasal olarak Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğu görülür.

Yürütme içerisindeki hiyerarşik ve siyasi sorumluluk zincirini doğrulamak gerekir.

Savaş durumundaki yetki devrini kontrol etme

Anayasa metninde Genelkurmay Başkanı'nın bu görevleri 'Cumhurbaşkanı namına' yürüttüğü ifadesi bulunur.

Savaşta komuta yetkisinin hukuki dayanağını belirlemek gerekir.

Key Concept

1982 Anayasası'nda Başkomutanlık Temsili ve Genelkurmay Başkanlığı'nın Statüsü

Hints

Başkomutanlık yetkisi TBMM'ye aittir ancak bu yetkinin savaşta kimin 'adına' veya 'namına' kullanıldığına dikkat edin.

Genelkurmay Başkanı'nın sorumluluğu konusunda Anayasa metni ile alt mevzuat (CBK) arasındaki farkı hatırlayın; soru sadece Anayasa'yı sormaktadır.

Anayasa Madde

117

'de 'Cumhurbaşkanı namına' ve 'TBMM adına' ifadelerinin nerelerde kullanıldığını netleştirin; Genelkurmay Başkanı savaşta Cumhurbaşkanını temsil eder.

Practice More

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısını ve üye kompozisyonundaki son değişiklikleri (Jandarma Genel Komutanlığı'nın çıkarılması gibi) inceleyerek yürütmenin güvenlik kanadını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 244Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden birinin Cumhurbaşkanı tarafından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, söz konusu kişinin milletvekilliği sıfatına ilişkin hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Milletvekilliği sıfatı, atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Milletvekilliği sıfatı bakanlık görevi süresince askıda kalır ve görev sona erince kendiliğinden geri kazanılır.

Milletvekilliğinin düşmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda oylama yapılarak karar alınması gerekir.

Kişinin hem milletvekili hem de bakanlık sıfatını aynı anda koruyabilmesi için Cumhurbaşkanı Kararı gerekir.

Milletvekilliği sıfatı, atanan bakanın Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içtiği an sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Answer

Milletvekilliği sıfatı, atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa Meclis üyelikleri sona erer. Bu hüküm gereği, atama işlemi hukuken gerçekleştiği anda milletvekilliği sıfatı herhangi bir ek Meclis kararına veya istifaya gerek kalmaksızın kendiliğinden düşer.

Step-by-Step Solution

Atanan kişinin mevcut yasama statüsünün ve yeni yürütme görevinin tespiti.

Yasama üyesi (milletvekili) iken yürütme organının bir parçası (bakan) haline gelme durumu belirlenir.

Olayın hangi anayasal çatışma/bağdaşmazlık kuralına girdiğini anlamak için gereklidir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesindeki yürütme üyeliğine ilişkin kuralın uygulanması.

Milletvekilliği ile Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlık sıfatlarının aynı kişide birleşemeyeceği tespit edilir.

Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği her iki sıfatın bir arada bulunamayacağı kuralını teyit etmek için gereklidir.

Atama işleminin üyelik üzerindeki hukuki sonucunun belirlenmesi.

Herhangi bir ek işleme gerek kalmadan, atama anında üyeliğin sona erdiği sonucuna varılır.

Anayasa'da açıkça belirtilen 'kendiliğinden sona erme' mekanizmasını doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Milletvekilliği ile Bakanlık Sıfatının Bağdaşmazlığı

Estimated Time:45s

Question 245Question →

$1982$ Anayasası’na göre Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri; yasama, yürütme ve yargı alanları ile ilgili olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "yasama" ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak

Kanunların şekil veya esas bakımından Anayasaya aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak

Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri göndermek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Answer

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, Cumhurbaşkanının yürütme alanındaki yetkilerinden biridir.

Cumhurbaşkanının 'milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak' yetkisi, devletin dış politikasının yürütülmesi ve uluslararası temsil ile ilgili olduğu için

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinde açıkça 'Yürütme' başlığı altında düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının Anayasa'daki görevlerinin kategorize edilmesi

1982

Anayasası'nın

104

. maddesine göre görevler yasama, yürütme ve yargı olarak ayrılır.

Sorunun kökünde istenen ayrımı yapabilmek için temel hukuki dayanağı belirlemek gerekir.

Yasama ile ilgili görevlerin taranması

Meclis'i açmak, toplantıya çağırmak, kanunları yayımlamak, veto etmek, referanduma sunmak ve AYM'de dava açmak yasama görevleridir.

Seçeneklerdeki işlemlerin yasama organı ve kanun süreciyle bağını kurmak için gereklidir.

Yürütme ile ilgili görevlerin taranması

Bakanları atamak, üst düzey kamu yöneticilerini atamak, andlaşmaları onaylamak, TSK'yı kullanmaya karar vermek yürütme görevleridir.

Yasama dışı kalan ve idari nitelik taşıyan yetkiyi saptamak için bu kontrol yapılır.

Milletlerarası andlaşmaların hukuki niteliğinin belirlenmesi

Onaylama ve yayımlama işlemi dış ilişkilerin yürütülmesi kapsamında olduğu için yürütme yetkisidir.

Doğru cevabın neden yasama değil yürütme olduğunu netleştirmek için bu adım tamamlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının görevlerinin erkler ayrılığı prensibine göre sınıflandırılması

Hints

Anayasa'da Cumhurbaşkanının yetkileri 'Devletin Başı', 'Yasama', 'Yürütme' ve 'Yargı' bölümlerine ayrılarak listelenir.

Dış dünya ile ilişkiler ve uluslararası belgelerin imzalanması genellikle yürütme organının sorumluluğundadır.

Kanunların yayımlanması yasama, andlaşmaların onaylanması ise yürütme yetkisidir. Bu ince farka dikkat edin.

Practice More

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini (AYM ve HSK üyeleri seçimi gibi) çalışarak sınıflandırma bilgisini pekiştirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 246Question →

$1982$ Anayasası’nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme organının düzenleyici işlem yapma yetkisi yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda, normlar hiyerarşisi ve yetkili makamlar dikkate alındığında, "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yönetmelik düzenlenemez.

Ülke genelinde uygulanacak olan tüm yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan tüm kamu kurum ve kuruluşları, kendi iç işleyişlerini düzenlemek amacıyla bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde kanunlarla eş değerde kabul edildiği için kanunlarda yer alan hükümleri yürürlükten kaldırabilir veya değiştirebilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Answer

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarındaki kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, yönetmelik çıkarabilecek makamları (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar, kamu tüzel kişileri) ve yönetmeliklerin çıkarılma amacını (kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak) Anayasa'nın

124

. maddesine tam uygun olarak belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

Dayanak maddeyi tespit etme

1982

Anayasası'nın

124

. maddesi.

Yönetmeliklerin hukuki çerçevesi bu maddede çizilmiştir.

Yetkili makamları belirleme

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.

2017

değişikliğiyle Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlar arasına eklenmiştir.

Uygulama alanını kontrol etme

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak.

Yönetmelikler, üst norm olan kanun ve CBK'ların somutlaştırılması amacıyla çıkarılır.

Key Concept

Yönetmelik çıkarma yetkisi ve hiyerarşik konumu

Hints

Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğine dair Anayasa madde

124

'ü hatırlayın.

2017

değişikliği ile Başbakanlık makamının kalktığını ve yerine Cumhurbaşkanının bu yetkiyi aldığını düşünün.

Yönetmeliklerin dayanağı olan metinler arasında hem yasama (Kanun) hem de yürütme (CBK) belgeleri bulunur.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve Olağanüstü) ile Yönetmelikler arasındaki farkları tablo halinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 247Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanı seçimi ve adaylık süreci ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, en az

100.000

seçmen veya en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer ve varsa partisi ile ilişiği kesilir.

İkinci oylamada tek adayın kalması hâlinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır ve aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmek için

40

yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı seçilen kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer ve varsa partisi ile ilişiği kesilir.

Answer

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesileceğine dair ifade yanlıştır; zira 2017 değişikliği ile bu hüküm kaldırılmıştır.

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanı seçilen kişinin 'varsa partisi ile ilişiği kesilir' hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Bu durum, hukuk literatüründe 'Partili Cumhurbaşkanlığı' olarak adlandırılan sistemin önünü açmıştır. Ancak kişinin varsa milletvekilliği sıfatı seçildiği an sona ermeye devam etmektedir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı adaylığı için gerekli yeterliliklerin kontrol edilmesi

40 yaş, yükseköğrenim, milletvekili seçilme yeterliliği ve Türk vatandaşlığı şartlarının doğruluğu teyit edildi.

Anayasa'nın 101. maddesinin ilk fıkrası bu nitelikleri emreder.

Aday gösterme usullerinin değerlendirilmesi

Siyasi parti grupları, 100 bin seçmen ve %5 oy oranı kriterlerinin güncel olduğu belirlendi.

2017 Anayasa değişikliği ile aday gösterme yetkisi genişletilmiştir.

Seçim turları ve özel durumların analizi

İkinci turdaki ikame (adayın ölümü/çekilmesi) ve tek aday kalması durumundaki referandum prosedürleri incelendi.

Referandumda salt çoğunluk alınamazsa 'sadece' Cumhurbaşkanı seçiminin yenileneceği bilgisi anayasal bir kuraldır.

Seçilmenin sonuçlarının (üyelik ve parti ilişkisi) incelenmesi

Milletvekilliğinin sona ereceği ancak parti ilişiğinin kesilmeyeceği sonucuna varıldı.

2017 değişikliği ile 'Partili Cumhurbaşkanlığı' sistemine geçilmiş, tarafsızlık ilkesi kapsamında partiden ayrılma zorunluluğu kaldırılmıştır.

Key Concept

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Partili Cumhurbaşkanlığı

Hints

2017 Anayasa değişikliklerinin 'yürütme' organının yapısında neleri değiştirdiğini düşünün.

Cumhurbaşkanının tarafsızlığı ile siyasi partisi arasındaki ilişkinin 2017 öncesi ve sonrası farkına odaklanın.

Anayasa'nın 101. maddesinden hangi ibarenin 'Partili Cumhurbaşkanlığı'na imkan tanımak için çıkarıldığını hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve meclis soruşturması süreçlerini inceleyerek yürütme organının denetim mekanizmalarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 248Question →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda uygulanacak hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı makamına yenisi seçilene kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder.

Genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmışsa, makamın boşaldığı günden itibaren altmış gün içindeki son pazar günü seçim yapılır.

Cumhurbaşkanlığına vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, bu sıfatla Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa, yeni Cumhurbaşkanı seçimi makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içinde tamamlanır.

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet görevini en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı üstlenir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığına vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, bu sıfatla Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Answer

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, yeni başkan seçilene kadar Cumhurbaşkanına ait tüm anayasal yetkileri kullanır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm anayasal yetkileri kullanma hakkına sahiptir.

Step-by-Step Solution

Makamın boşalması durumunda vekilin kim olacağını belirle.

2017 değişikliği ile vekalet görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.

Yürütmenin başı olan makamın sürekliliğini yine yürütme içinden bir ismin sağlaması hedeflenmiştir.

Vekilin yetki sınırlarını kontrol et.

Vekalet eden kişi, asilin sahip olduğu tüm yetkileri kullanma hakkına sahiptir.

Anayasa Madde 106 açıkça yetkilerin kullanılacağını belirtir.

Kalan süreye göre seçim takvimini analiz et.

Süre < 1 yıl ise 45 gün, Süre > 1 yıl ise 60 gün kuralı uygulanır.

Seçimlerin yenilenme usulü anayasal sürelerle sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Seçim Süreçleri

Hints

2017 Anayasa değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkilerini düşünün.

TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin kaldırıldığını ve yürütmenin tek başlığı ilkesini hatırlayın.

Anayasa 106. maddede makamın boşalması halinde vekilin yetkilerinin kısıtlanmadığını göreceksiniz.

Practice More

Cumhurbaşkanının geçici olarak (hastalık, yurt dışı gezi) görevinden ayrılması durumundaki vekalet kurallarını, makamın boşalması durumuyla karşılaştırarak çalışınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 249Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az ne kadarı tarafından yazılı önerge verilmesi gerekir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üçü

Üye tamsayısının üçte ikisi

Üye tamsayısının beşte biri

Katılanların salt çoğunluğu

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) yazılı önerge vermesi zorunludur.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecinin aşamasını belirlemek

Sürecin ilk aşaması 'önerge' verme safhasıdır.

Anayasa, soruşturma açılabilmesi için kademeli bir çoğunluk sistemi öngörmüştür.

Önerge için gereken asgari sayısal sınırı hatırlamak

600 milletvekilinden oluşan üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 sayısı gereklidir.

Anayasa'nın 105. maddesi gereği önerge için salt çoğunluk şartı aranır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Önerge Sınırı

Question 250Question →

Cumhurbaşkanlığı Makamı'na bağlı olarak faaliyet gösteren Devlet Denetleme Kurulu (DDK), yürütme sahasındaki en geniş yetkili denetim mekanizmasıdır. 2017 yılındaki anayasal sistem değişikliğinin ardından Kurulun görev alanı, yetkileri ve hukuki statüsü hususunda aşağıdakilerden hangisi anayasal açıdan isabetlidir?

Kurulun iç işleyişi, üyelerinin nitelikleri ve görev süreleri, idarenin kanuniliği ilkesi gereği münhasıran kanunla düzenlenmek zorundadır.

Kurulun denetim yetkisi; idari teşkilat içindeki tüm birimleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve yüksek mahkemeler dahil tüm yargı organlarını kapsar.

Kurul, Cumhurbaşkanının emriyle harekete geçerek denetim kapsamındaki tüm birimlerde inceleme ve araştırmanın yanı sıra bizzat idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Kurul başkanı ve üyeleri, tarafsızlığı sağlamak amacıyla Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı tarafından sunulan adaylar arasından TBMM tarafından seçilir.

Kurulun denetim alanı sadece merkezi idare kapsamındaki kurumlarla sınırlı olup; yerel yönetimler, işçi-işveren sendikaları ve Türk Silahlı Kuvvetleri denetim alanı dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Kurul, Cumhurbaşkanının emriyle harekete geçerek denetim kapsamındaki tüm birimlerde inceleme ve araştırmanın yanı sıra bizzat idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının emriyle denetim kapsamındaki birimlerde inceleme, araştırma ve bizzat idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Doğru ifade; Kurulun Cumhurbaşkanının emriyle hareket ettiğini ve 2017 değişikliği ile getirilen bizzat idari soruşturma yapma yetkisini vurgulayan seçenektir. 1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre DDK, Cumhurbaşkanının emriyle inceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma faaliyetlerini yürütür.

Step-by-Step Solution

Kurulun bağlı olduğu makam ve çalışma usulü belirlenir.

DDK doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve sadece Cumhurbaşkanının emriyle çalışır.

Anayasal hiyerarşideki yerini anlamak için gereklidir.

2017 Anayasa değişikliğiyle gelen yetki genişlemesi analiz edilir.

DDK'ya klasik denetim yetkilerinin yanına 'idari soruşturma' yapma yetkisi de eklenmiştir.

Güncel anayasal yetki sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Kurulun denetim kapsamı dışındaki kurumlar kontrol edilir.

Anayasa'nın 108. maddesine göre yargı organları Kurulun denetim alanı dışındadır.

Hangi kurumların muaf olduğunu ayırt etmek için gereklidir.

Kurulun hukuki düzenleme dayanağı teyit edilir.

Kurulun kuruluşu ve işleyişi 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlenir.

Normlar hiyerarşisindeki düzenleme biçimini belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) 2017 değişikliği sonrası anayasal statüsü ve yetki sınırları

Estimated Time:1m 30s

Question 251Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanlığına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Anayasa Mahkemesi Başkanı

Cumhurbaşkanı yardımcısı

İçişleri Bakanı

Devlet Denetleme Kurulu Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcısı

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcısı

Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Bu kural

1982

Anayasası'nın

106

. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanlığı makamının geçici olarak boşalması (hastalık, yurt dışı vb.) durumunu tanımlayın.

Bu durum Anayasa'nın 106. maddesinde düzenlenen 'vekalet' kurumunu ilgilendirir.

Vekalet makamının kim tarafından doldurulacağını belirlemek için güncel anayasal hükme bakılmalıdır.

2017

Anayasa değişikliklerini göz önünde bulundurarak vekil tayinini kontrol edin.

Değişiklik ile vekalet yetkisi yasama organından (TBMM Başkanı) alınarak yürütme organına (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) geçmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme bütünlüğünü sağlamak adına vekalet yetkisi Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı makamına geçici vekalet etme yetkisi

Practice More

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) tamamen boşalması durumunda seçimlerin ne kadar sürede yapılacağını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 252Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimi ve bu dönemde çıkarılan Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma veya vatan ya da Cumhuriyete karşı kuvvetli ve fiili bir kalkışmanın ortaya çıkması gibi durumlarda süresi altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir.

Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmi Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur; Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Olağanüstü hal süresini, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren otuz gün içinde Meclis’te görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren otuz gün içinde Meclis’te görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Meclis tarafından onaylanma süresinin otuz gün olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre üç aydır.

Doğru yanıt olan seçenek, OHAL kararnamelerinin Meclis tarafından onaylanma süresini 'otuz gün' olarak belirterek hata yapmaktadır. 1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre, OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan ve onay sürecini değerlendir

İlan yetkisi Cumhurbaşkanında (max 6 ay), onay ve uzatma yetkisi (max 4 ay) Meclis'tedir.

Anayasa m. 119 uyarınca yürütme ve yasama arasındaki yetki paylaşımını doğrulamak gerekir.

OHAL kararnamelerinin yargısal denetimini kontrol et

Anayasa m. 148'e göre bu kararnameler aleyhine AYM'de iptal davası açılamaz.

Olağan dönem kararnameleri ile OHAL kararnameleri arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Kararnamelerin Meclis'teki görüşülme süresini kontrol et

Anayasa m. 119'da 2017 değişikliği ile gelen 'üç ay' kuralını tespit et.

Seçeneklerdeki 'otuz gün' ifadesinin anayasal metinle çeliştiğini belirlemek gerekir.

Key Concept

Olağanüstü Hal (OHAL) Rejimi ve Kararnamelerin Hukuki Statüsü

Hints

OHAL kararnamelerinin yasama denetimi sürecindeki sürelere dikkat edin.

2017 değişikliği ile kararnamelerin Meclis tarafından onaylanması için belirli bir ay sınırı getirilmiştir.

Anayasa m. 119'da kararnamelerin düşmemesi için öngörülen süre 30 gün değil, 3 aydır.

Practice More

OHAL kararnamelerinin kapsamı (hak ve hürriyetler) ile olağan dönem kararnameleri arasındaki farkları çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 253Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yürütme" bölümünde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili olarak; kurumun yapısı, denetim kapsamı ve hukuki dayanağı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, yargı organları da dahil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları ile kamu niteliğindeki meslek kuruluşlarını denetleme yetkisine sahiptir.

Kurulun inceleme, araştırma ve denetleme yetkisi bulunmakla birlikte, idari soruşturma yapma yetkisi Anayasa ile açıkça yasaklanmıştır.

Kurulun idari yapısı ve personel hakları, idarenin kanuniliği ilkesi gereği münhasıran TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Kurul sadece merkezi idare kapsamındaki kurumları denetleyebilir; sendikalar, kamuya yararlı dernek ve vakıflar denetim alanı dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu'nun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK), doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir anayasal kurumdur. Başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Kurumun yapısı, işleyişi ve personel işleri, yasama organının müdahalesi olmaksızın doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Step-by-Step Solution

DDK'nın anayasal dayanağını belirle.

1982

Anayasası Madde

108

Kurumun yetki ve sınırlarını anlamak için temel kaynağa bakılmalıdır.

Atama ve düzenleme usulünü kontrol et.

Başkan ve üyeler Cumhurbaşkanınca atanır, işleyiş CBK ile düzenlenir.

2017

değişikliği sonrası idari özerklik ve düzenleme yetkisi yürütmeye geçmiştir.

Denetim kapsamı dışındaki organları tespit et.

Yargı organları denetim kapsamı dışındadır.

Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği DDK yargıyı denetleyemez.

Güncel yetkileri analiz et.

İnceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma yetkileri mevcuttur.

2017

değişikliği ile DDK'nın yetkileri genişletilmiştir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun Hukuki Statüsü ve Yetkileri

Hints

DDK'nın en önemli istisnası hangi erk (yasama, yürütme, yargı) üzerindedir?

Kurulun işleyişine dair kuralların hangi tür düzenleyici işlemle (Kanun mu, Kararname mi) belirlendiğini hatırlayın.

Anayasa Madde

108

: 'Yargı organları dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında...'

Practice More

DDK'nın denetleyebildiği özel hukuk tüzel kişilerini (sendikalar, vakıflar) detaylıca incelemek bu tür sorularda avantaj sağlar.

Estimated Time:1m 30s

Question 254Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile yasama dokunulmazlığı ilişkisi değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğru bir tespittir?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Hakkında Meclis soruşturması açılan ve Yüce Divan’a sevk edilen bir bakanın görevi, sevk kararı ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Bakanların görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar için Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.

Görev süresi sona eren bir bakanın, görevde olduğu dönemdeki suçları nedeniyle yargılanabilmesi için yasama dokunulmazlığının kaldırılması yeterlidir.

Milletvekili iken bakanlığa atanan bir kişinin milletvekilliği sıfatı, bakanlık görevi boyunca askıda kalır ve görev sonunda tekrar aktif hale gelir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlandıkları ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan (şahsi) suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu, onların milletvekili olmasalar bile, Meclis tarafından dokunulmazlıkları kaldırılmadıkça yargılanamayacakları anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Yürütme organı üyelerinin (Bakanlar ve CB Yardımcıları) hukuki statüsünü analiz etme

Bu kişiler milletvekili olmasalar dahi, Anayasa'nın 106. maddesi gereği yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Yürütme organı üyelerinin görevlerini baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için bu güvence tanınmıştır.

Görevle ilgili ve şahsi suç ayrımını yapma

Görevle ilgili suçlar için 'Meclis Soruşturması' usulü işletilirken, şahsi suçlar için 'Yasama Dokunulmazlığı' kuralları uygulanır.

Anayasa, suçun niteliğine göre iki farklı denetim ve yargılama mekanizması öngörmüştür.

Dokunulmazlığın kaldırılması ve yargılama makamını belirleme

Şahsi suçlarda dokunulmazlık kaldırılırsa yargılama genel mahkemelerde yapılır; görevle ilgili suçlarda ise yargılama her zaman Yüce Divan'da yapılır.

Meclis soruşturması özel bir anayasal denetim yoludur ve sadece görev suçlarını kapsar.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Yasama Dokunulmazlığı ve Cezai Sorumluluğu

Hints

Bakanların hem görev suçları hem de kişisel suçları için farklı hukuki yollar öngörüldüğünü hatırlayın.

Anayasa'nın 106. maddesi, yürütme üyelerine milletvekillerine tanınan bir korumayı açıkça atfetmektedir.

Şahsi suçlarda genel mahkemeler yetkilidir ancak bunun için önce Meclis'in dokunulmazlığı kaldırması gerekir.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile Bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'salt çoğunluk' ve 'nitelikli çoğunluk' farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 255Question →

Cumhurbaşkanının resmî bir ziyaret amacıyla yurt dışına çıkmadan önce, yerine vekâlet etmesi için bir yardımcısını görevlendirdiği bir süreçte; Cumhurbaşkanı henüz yurt dışındayken görevinden istifa ettiğini açıklamış ve makam boşalmıştır. Mevcut idari yapıda farklı tarihlerde atanmış ve yaşları birbirinden farklı üç Cumhurbaşkanı yardımcısı bulunmaktadır.

1982 Anayasası'na göre, bu hukuki süreçte vekâlet görevinin yürütülmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın boşalmasıyla birlikte geçici vekâlet durumu sona erer ve en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar vekâlet eder.

Cumhurbaşkanı tarafından yurt dışı ziyareti için görevlendirilen yardımcı, seçimler tamamlanıp yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar vekâlet görevine devam eder.

Makamın herhangi bir nedenle boşalması hâlinde vekâlet görevi kendiliğinden TBMM Başkanına geçer ve yetkileri o kullanır.

Görevde bulunma süresi bakımından en kıdemli olan (ilk atanan) Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet görevini devralır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları kendi aralarında yapacakları salt çoğunluk oylamasıyla vekâlet edecek ismi belirlerler.

Show answer & explanation

Answer: Makamın boşalmasıyla birlikte geçici vekâlet durumu sona erer ve en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar vekâlet eder.

Answer

Makamın boşalması durumunda, daha önceki geçici görevlendirme hükmünü yitirir ve en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet görevini üstlenir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekâlet eder. Eğer birden fazla yardımcı varsa, bu durumda en yaşlı olan yardımcı vekâlet görevini yürütür. Senaryoda Cumhurbaşkanı istifa ettiği için makam boşalmış kabul edilir ve geçici görevlendirme yerine bu genel kural uygulanır.

Step-by-Step Solution

Başlangıç durumunu analiz etme

Cumhurbaşkanı yurt dışına çıktığı için 'Geçici Ayrılma' durumu vardır (Anayasa m. 106/4).

Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanının 'görevlendirdiği' yardımcı vekâlet eder.

Tetikleyici olayı tespit etme

İstifa ile birlikte 'Makamın Boşalması' (Makamın Münhal Kalması) durumu gerçekleşmiştir.

İstifa, ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetme gibi kesin bir boşalma halidir.

Makamın boşalması kuralını uygulama

Anayasa m. 106/2 uyarınca makam boşaldığında vekâlet en yaşlı yardımcıya geçer.

Birden fazla yardımcı varsa, belirsizliği önlemek için yaş kriteri uygulanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekâlet: Geçici Ayrılma vs. Makamın Boşalması

Hints

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması 'geçici' bir durumdur, ancak istifa etmesi makamın 'kesin' olarak boşalması anlamına gelir.

Anayasa, makamın boşalması durumunda birden fazla yardımcı varsa kimin vekil olacağını belirli bir fiziksel kritere bağlamıştır.

Makam boşaldığında vekâlet edecek yardımcıyı Cumhurbaşkanı seçmez; Anayasa doğrudan 'en yaşlı olanı' işaret eder.

Practice More

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiğini ve bu süreçte vekilin yetkilerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 256Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir bakan, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu sürece yapılacak genel seçimlerde aday olabilir.

Bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Meclis soruşturması açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu yeterlidir.

Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevi, TBMM Genel Kurulu'nda sevk kararının alındığı an kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkındaki Meclis soruşturması süreci, ilgili kişilerin görev süreleri bittikten sonra işletilemez.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanması anayasal bir haktır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar. Bu, onların kişisel suçları nedeniyle doğrudan ceza mahkemelerinde yargılanamayacakları, ancak dokunulmazlıkları kaldırılırsa yargılanabilecekleri anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüsünü belirle.

Bu kişilerin hem görevle ilgili hem de görev dışı suçları için farklı prosedürler öngörülmüştür.

Yürütme organının işleyişi ve kişisel dokunulmazlıklar arasındaki dengenin anlaşılması gerekir.

Görev dışı suçlara ilişkin anayasal hükmü (Madde 106/9) incele.

Bu üyelerin görev dışı suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlandığı görülür.

Yürütme üyelerinin keyfi yargılamalarla görevlerinden alıkonulmasını engellemek amaçlanır.

Görevle ilgili suçlardaki meclis soruşturması aşamalarını ve sonuçlarını analiz et.

Soruşturma açılması seçime katılmayı engellerken, sadece mahkûmiyet görevi sona erdirir.

Sürecin her aşamasının (301-360-400) hukuki sonuçları farklıdır.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğu

Hints

Yürütme üyelerinin hem görevleri nedeniyle hem de şahsi olarak işledikleri suçlar için farklı koruma kalkanları olduğunu unutmayın.

Yasama dokunulmazlığı sadece milletvekillerine özgü bir hak mıdır, yoksa bakanlar da bundan yararlanabilir mi?

Anayasa Madde 106, bakanların görev dışı suçlarda milletvekilleriyle aynı statüde (dokunulmazlık açısından) olduğunu açıkça belirtir.

Practice More

Bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'a sevk edilmesi sürecindeki 301, 360 ve 400 sayısal verilerini bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 257Question →

$1982$ Anayasası'nın $108$ . maddesi ve $5$ numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu'nun ( $DDK$ ) hukuki statüsü, yetki alanı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun kuruluşu, işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük hakları; 'yasama yetkisinin devredilmezliği' ilkesi gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Kurulun denetim yetkisi dışında tutulan yegane yapı, Anayasa metninde açıkça ifade edildiği üzere yargı organlarıdır.

2017

Anayasa değişikliği ile kurula, denetim yaptığı kurumlarda inceleme ve araştırmanın yanı sıra doğrudan 'idari soruşturma' yapma yetkisi de tanınmıştır.

Kurulun denetim yetkisi; Türk Silahlı Kuvvetleri'ni, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve kamu yararına çalışan vakıfları kapsamaktadır.

Kurul, kendiliğinden (re'sen) inceleme veya soruşturma başlatma yetkisine sahip değildir; tüm faaliyetleri için Cumhurbaşkanının talimatı şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun kuruluşu, işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük hakları; 'yasama yetkisinin devredilmezliği' ilkesi gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Answer

Kurulun kuruluşu ve işleyişinin münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu alan

2017

değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine bırakılmıştır.

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinin son fıkrası açıkça: 'Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.' der. Bu nedenle 'münhasıran kanunla düzenlenir' ifadesi anayasal metne aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

108

hükümleri analiz edilir.

Kurulun hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu ve düzenleme yetkisinin kaynağı belirlenir.

Kurulun yasal dayanağını tespit etmek için.

2017

Anayasa değişikliklerinin getirdiği yenilikler incelenir.

İdari soruşturma yetkisi ve

TSK

'nın denetim kapsamına alınması gibi güncel yetkiler doğrulanır.

Güncel anayasal statüyü teyit etmek için.

Düzenleyici işlemin türü (Kanun vs. CBK) kontrol edilir.

Maddenin son fıkrasındaki 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir' ibaresi tespit edilir.

Seçeneklerdeki 'münhasıran kanun' vurgusunun doğruluğunu denetlemek için.

Key Concept

DDK'nın Hukuki Dayanağı ve 2017 Değişiklikleri

Hints

Kurulun tüm işleyişinin hangi hukuk normu (Kanun mu yoksa Kararname mi) ile belirlendiğine dikkat edin.

2017

Anayasa değişiklikleri, yürütmenin düzenleyici işlem yetkisini DDK üzerinde genişletmiştir.

Practice More

Kurulun üye sayısı (

9

) ve üyelerin görev süresinin Cumhurbaşkanı ile sınırlı olması gibi ikincil mevzuat detaylarını gözden geçirin.

Estimated Time:3m 0s

Question 258Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme organı içerisinde yer alan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yetki alanı ve görev tanımı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, güncel anayasal mevzuat dikkate alındığında Devlet Denetleme Kurulu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurul, yaptığı denetim ve incelemeler sonucunda idari soruşturma açma yetkisine de sahiptir.

Kurulun üyeleri ve başkanı, tarafsızlığı sağlamak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurul, bağımsızlığını korumak adına herhangi bir makama bağlı olmayıp özerk bir yapıya sahiptir.

Kurulun denetim yetkisi yargı organları dahil olmak üzere tüm devlet kurumlarını kapsamaktadır.

Kurul tarafından hazırlanan raporlar, ilgili kurumlar üzerinde doğrudan bağlayıcı ve kesin yargı hükmü doğurur.

Show answer & explanation

Answer: Kurul, yaptığı denetim ve incelemeler sonucunda idari soruşturma açma yetkisine de sahiptir.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu, 2017 değişikliği ile denetim faaliyetleri sonucunda idari soruşturma açma yetkisine kavuşmuştur.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK), 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenmiştir. 2017 anayasa değişikliği öncesinde sadece inceleme, araştırma ve denetleme yapabilen kurul, bu tarihten itibaren 'idari soruşturma' yapma yetkisine de sahip olmuştur. Bu, kurulun en kritik güncel yetkisidir.

Step-by-Step Solution

Kurumun bağlılığını belirle

DDK, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Yürütmenin denetim ihtiyacını karşılamak üzere en üst makama bağlanmıştır.

Görev alanını analiz et

Silahlı Kuvvetler dahil birçok kurum denetimdedir ancak yargı organları kapsam dışıdır.

Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği idari bir organ yargıyı denetleyemez.

2017 güncel yetkisini hatırla

İdari soruşturma yetkisi eklenmiştir.

Denetimin sadece tespit düzeyinde kalmaması, sonuç doğurması amaçlanmıştır.

Key Concept

DDK'nın 2017 Değişiklikleri ve İdari Soruşturma Yetkisi

Hints

DDK'nın 2017 anayasa değişikliklerinden sonra kazandığı en önemli 'soruşturma' yetkisini düşünün.

Bu kurul doğrudan Cumhurbaşkanına bağlıdır ve başkanını o seçer.

Unutmayın; yargı bağımsızlığı nedeniyle bu kurul mahkemeleri denetleyemez ancak kamu kurumlarında idari soruşturma yapabilir.

Practice More

DDK'nın işleyişinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlendiği bilgisini pekiştirmek için bir sonraki soruda düzenleyici işlemler konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 259Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması üzerine gidilecek olan ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin, herhangi bir nedenle seçime katılmaması veya ölümü halinde uygulanacak hukuki prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; ancak oylamaya tek adayın kalması halinde bu oylama referandum şeklinde gerçekleştirilir.

Seçim süreci tamamen iptal edilir ve Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen yeni bir takvimle, adaylık başvuruları dahil olmak üzere tüm süreç en baştan tekrarlanır.

Kalan tek aday, geçerli oyların çoğunluğunu alıp almadığına bakılmaksızın ve yeni bir oylama yapılmaksızın doğrudan Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır.

Mevcut Cumhurbaşkanı'nın görev süresi, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar belirsiz bir süreyle uzatılır ve seçimler

45

gün sonra yenilenir.

Birinci oylamada en yüksek oyu alan aday, ikinci oylama şartı aranmaksızın doğrudan mazbatasını alarak göreve başlar.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; ancak oylamaya tek adayın kalması halinde bu oylama referandum şeklinde gerçekleştirilir.

Answer

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; oylamaya tek adayın kalması halinde ise süreç referanduma dönüşür.

Anayasa'nın 101. maddesi uyarınca, ikinci oylamaya hak kazanan adaylardan birinin katılamaması durumunda, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylık ikame edilir. Bu ikameye rağmen oylamaya tek aday kalırsa, seçim referandum şeklinde yapılır ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alması gerekir.

Step-by-Step Solution

İkinci tura katılacak adayların durumunu değerlendir

İki adaydan birinin ölümü veya çekilmesi durumunda bir boşluk oluşur.

Anayasal sistemin bu boşluğu nasıl dolduracağını belirlemek gerekir.

İkame (yerine koyma) kuralını uygula

Birinci oylamadaki oy sırasına göre (3. sıradaki aday gibi) boşalan yer doldurulur.

Seçmen iradesinin devamlılığını sağlamak için listedeki sıradaki aday davet edilir.

Tek aday kalma durumunu kontrol et

Eğer ikameye rağmen veya ikame yapılamadığı için tek aday kalırsa seçim türü değişir.

Demokratik meşruiyet için tek adayın halk onayına sunulması (referandum) şarttır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde İkame ve Referandum Usulü

Hints

İkinci turda iki aday yarışmalıdır; biri eksilirse yerinin dolup dolmayacağını düşünün.

Birinci turdaki oy sıralaması, ikinci turdaki boşlukları doldurmak için bir 'yedek liste' gibi işlev görür.

Eğer tüm ikame çabalarına rağmen tek bir kişi kalırsa, oylama evet/hayır şeklinde bir referanduma dönüşür.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı seçiminin referandum şeklinde yapılması durumunda, adayın seçilebilmesi için gereken oy oranını ve eğer seçilemezse sürecin nasıl işleyeceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 260Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması (ölüm, istifa veya başka bir nedenle) durumunda uygulanacak vekâlet süreci ve seçimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Makamın boşaldığı tarihten itibaren kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi makamı dolduracak şekilde tamamlanır.

Cumhurbaşkanlığına vekâlet eden yardımcısı, yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görevde bulunması hâlinde, makam boşaldığında hangi yardımcının vekâlet edeceği TBMM Başkanlık Divanı tarafından belirlenir.

Makama vekâlet eden yardımcının vekâlet süresince işlediği iddia edilen suçlar için Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal usul uygulanır.

TBMM genel seçimine bir yıl veya daha az bir süre kalmışsa, Cumhurbaşkanı seçimi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi birlikte yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görevde bulunması hâlinde, makam boşaldığında hangi yardımcının vekâlet edeceği TBMM Başkanlık Divanı tarafından belirlenir.

Answer

Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının bulunması durumunda vekili TBMM değil, Cumhurbaşkanınca görevlendirilen yardımcısı belirler.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Birden fazla yardımcının bulunduğu bir yapıda, hangi yardımcının vekâlet edeceği Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir; TBMM'nin veya Başkanlık Divanı'nın bu belirleme üzerinde herhangi bir anayasal yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Vekâlet makamının tespit edilmesi

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında vekâletin kime geçeceğinin incelenmesi

Anayasa uyarınca vekâlet TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na verilmiştir.

Çoklu yardımcı senaryosunun değerlendirilmesi

CB tarafından görevlendirilen yardımcının yetki sahibi olması

Yürütme organının iç işleyişi gereği vekilin belirlenmesi yasama organının tasarrufunda değildir.

Süre ve sorumluluk rejiminin kontrolü

45 günlük süre ve tam yetki kullanımının doğrulanması

Anayasa 106. madde hükümlerinin süre ve yetki açısından netliği.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekâlet ve Boşalma Usulü

Hints

Yürütme organının iç işleyişinde meclisin (yasama) müdahale alanlarını düşünün.

Makamın boşalması halinde seçim süresinin (45 gün) normal seçim başlangıç süresiyle (60 gün) karışmadığından emin olun.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile kanunlar arasındaki hiyerarşiyi ve vekilin bu konudaki imza yetkisini inceleyin.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 13 / 33Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept