Question

Difficulty: MediumHiperprolaktinemi

Altı aydır adet göremediğini ve her iki memesinden süt geldiğini belirten 29 yaşında kadın hastada yapılan tetkiklerde serum prolaktin düzeyi 38 ng/mL bulunuyor. TSH ve serbest T4 değerleri normal sınırlarda. Gebelik testi negatif. Hastanın mevcut ilaç kullanımı sorgulandığında reflü şikayeti nedeniyle uzun süredir metoklopramid kullandığı öğreniliyor. Bu hastada hiperprolaktineminin mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Hipofizden prolaktin sekresyonunun artması sonucu laktotrof hiperplazisi
  2. Dopamin reseptörlerinin blokajı ile tüberoinfundibuler yolda inhibisyonun kalkmasıAnswer
  3. C
    TRH'nın artmış sekresyonu nedeniyle prolaktin stimülasyonu
  4. D
    Hipofiz adenomunun kitle etkisiyle portal sistem kompresyonu
  5. E
    Östrojen fazlalığına bağlı laktotrof hücre sayısının artması

Answer

Metoklopramidin dopamin D2 reseptörlerini bloke ederek tüberoinfundibuler yolda prolaktin inhibisyonunu kaldırması
Metoklopramid, dopamin D2 reseptör antagonistidir. Hipotalamustan hipofize uzanan tüberoinfundibuler yolda dopamin, laktotrof hücreler üzerinde tonik inhibitör etki gösterir. Metoklopramid bu inhibisyonu bloke edince prolaktin salgısı artmaktadır. Bu hastada gebelik ve hipotiroidi dışlandıktan sonra, ilaç öyküsü sorgulanmış ve metoklopramid kullanımı saptanmış olup mekanizma dopamin blokajına bağlı fonksiyonel hiperprolaktinemidir.

Step-by-Step Solution

1
Hiperprolaktinemi etiyolojisini sistematik değerlendir
Gebelik negatif, TSH/T4 normal → ilaç kullanımı ön plana geçer
Hiperprolaktinemide önce gebelik ve hipotiroidi dışlanmalıdır; her ikisi de negatif/normal bulunmuştur
2
Metoklopramidin farmakolojik etkisini belirle
Metoklopramid, dopamin D2 antagonistidir; antiemetik ve prokinetik etki gösterir
Dopamin antagonistleri, tüberoinfundibuler yoldaki inhibitör dopamin etkisini bloke ederek prolaktin salgısını arttırır
3
Fizyolojik bağlamı kur: dopamin ve prolaktin ilişkisi
Hipotalamik dopamin (PIF), laktotrof hücreler üzerinde tonik inhibisyon sağlar; bloke edilince prolaktin artar
Prolaktin hipofizer hormonlar arasında istirahat halinde tonik inhibisyon altında olan nadir hormondur; dopamin bu inhibisyonun ana mediatörüdür
4
Prolaktin düzeyi ile olası adenom riskini değerlendir
38 ng/mL ilaç kullanımıyla uyumlu; adenom için genellikle >100 ng/mL eşiği kullanılır
İlaca bağlı hiperprolaktinemi tipik olarak ılımlı düzeyde seyreder ve ilacın kesilmesiyle düzelir

Key Concept

Dopamin antagonisti ilaçlar (metoklopramid, antipsikotikler vb.) tüberoinfundibuler yoldaki dopaminerjik inhibisyonu kaldırarak fonksiyonel hiperprolaktinemiye yol açar.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question