Hücre biyolojisinde lizozomal biyogenez süreci incelendiğinde; lizozomal membran proteinle… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Hücre biyolojisinde lizozomal biyogenez süreci incelendiğinde; lizozomal membran proteinlerinin (örneğin $LAMP$ ve $LIMP$ aileleri) trans-Golgi ağından ( $TGN$ ) veya plazma membranından endozomal/lizozomal sisteme doğru gerçekleşen veziküler trafiği ve hedeflenmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu proteinler, sitoplazmik kuyruklarında yer alan tirozin bazlı ( $YXX\Phi$ ) veya di-lösin bazlı motifler aracılığıyla adaptör protein ( $AP$ ) kompleksleri tarafından tanınarak veziküllere paketlenirler.Answer
B
Tüm lizozomal membran proteinleri, çözünür asit hidrolazlar gibi mannoz-6-fosfat ( $M6P$ ) reseptörlerine bağlanarak trans-Golgi ağından ayrılırlar.
C
Bu proteinlerin lizozomal membrana doğru taşınması sürecinde, peroksizomal hedefleme sinyali 1 ( $PTS1$ ) ve buna bağlanan $Pex5$ reseptörü anahtar rol oynar.
D
Lizozomal membran proteinlerinin lümen taraflarındaki oligosakkarit zincirlerine $N$ -asetilglukozaminil-1-fosfotransferaz tarafından $M6P$ eklenmesi hedeflenme için zorunludur.
E
Bu proteinler, sitoplazmik kısımlarında bulunan $KDEL$ (Lizin-Aspartat-Glutamat-Lösin) dizisi sayesinde granüllü endoplazmik retikulumdan ( $GER$ ) direkt olarak geç endozomlara tomurcuklanırlar.

Answer

Lizozomal membran proteinleri, sitoplazmik kuyruklarındaki tirozin bazlı veya di-lösin bazlı motiflerin adaptör protein kompleksleri tarafından tanınması yoluyla hedeflenirler.

Doğru seçenek, lizozomal membran proteinlerinin biyogenezindeki temel kuralı ifade etmektedir.

LAMP

LIMP

proteinleri, sitoplazmik uzantılarında bulunan tirozin bazlı (

YXX\Phi

- buradaki

\Phi

hidrofobik bir aminoasittir) veya di-lösin bazlı diziler sayesinde

AP

kompleksleri (özellikle

AP-1

AP-3

) tarafından tanınır ve klatrin kaplı veziküllere alınarak endozomal sisteme yönlendirilir.

Step-by-Step Solution

Lizozomal protein tiplerini ayırt etme

Lizozom proteinleri 'çözünür lümen enzimleri' ve 'membran proteinleri' olarak ikiye ayrılır.

Bu iki grup proteinin TGN'den çıkış ve lizozoma varış mekanizmaları birbirinden farklıdır.

Membran proteinlerinin hedefleme sinyallerini belirleme

LAMP-1, LAMP-2, LIMP-2 gibi proteinlerin sitoplazmik kuyruklarında kısa aminoasit dizileri (tirozin bazlı

YXX\Phi

veya di-lösin motifleri) bulunur.

Bu motifler, klatrin kaplı vezikül oluşumunu sağlayan adaptör proteinlerin (AP-1, AP-2, AP-3) bağlanma yerleridir.

Taşıma yolağını analiz etme

Bu proteinler ya direkt yolla (TGN → endozom) ya da indirekt yolla (TGN → plazma membranı → endozom) lizozoma ulaşırlar.

Her iki yolda da klatrin ve AP kompleksleri bu spesifik sitoplazmik motifleri tanıyarak seçici paketleme yapar.

Key Concept

Lizozomal membran proteinleri (LAMP/LIMP), çözünür enzimlerin aksine mannoz-6-fosfat bağımsız olarak, sitoplazmik kuyruk motifleri (

YXX\Phi

veya di-lösin) ve adaptör proteinler (

AP

) aracılığıyla hedeflenirler.

Practice More

I-cell hastalığında (mukolipidoz II) lizozomların membran yapısının neden korunduğunu ancak lümen içeriğinin neden boş olduğunu bu protein hedefleme farkı üzerinden tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Topics

More questions from this topic