Yedek reseptör (spare receptors) kapasitesinin oldukça yüksek olduğu bir izole organ banyo… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Yedek reseptör ( $spare$ $receptors$ ) kapasitesinin oldukça yüksek olduğu bir izole organ banyosu düzeneğinde, tam agonist bir ilacın maksimum yanıtın ( $E_{max}$ ) tamamını oluşturabilmesi için toplam reseptör popülasyonunun yalnızca $\%2$ 'sini işgal etmesinin yeterli olduğu belirlenmiştir. Bu deneysel modele;

I. Reseptörlerin $\%60$ 'ını geri dönüşsüz ( $irreversible$ ) ve kovalent bağlarla bloke eden bir antagonist,
II. Tam agonistle aynı reseptöre bağlanan ve tek başına maksimum yanıtın sadece $\%30$ 'unu oluşturabilen bir parsiyel agonist,

ayrı ayrı eklendiğinde, tam agonistin logaritmik doz-yanıt eğrisinde meydana gelecek değişiklikler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

I. uygulamada $EC_{50}$ artar ve $E_{max}$ değişmez; II. uygulamada hem $EC_{50}$ artar hem de $E_{max}$ azalır.Answer
B
I. uygulamada $EC_{50}$ değişmez ve $E_{max}$ azalır; II. uygulamada $EC_{50}$ artar ve $E_{max}$ değişmez.
C
Her iki uygulamada da $EC_{50}$ artar, ancak $E_{max}$ yalnızca I. uygulamada azalır.
D
I. uygulamada yedek reseptörler nedeniyle eğri hiç değişmez; II. uygulamada ise eğri sağa kayar ve $E_{max}$ azalır.
E
Her iki uygulama da tam agonistin etkinliğini ( $E_{max}$ ) değiştirmez, sadece potensini (yansıtılan $EC_{50}$ ) azaltır.

Answer

Irreversible antagonistin düşük dozu (yedek reseptör varlığında)

EC_{50}

değerini artırıp

E_{max}

değerini değiştirmezken, parsiyel agonist hem

EC_{50}

değerini artırır hem de

E_{max}

değerini düşürür.

Doku yedek reseptör kapasitesine (

\%98

) sahip olduğu için,

\%60

oranındaki geri dönüşsüz blokaj maksimum yanıtın elde edilmesini engellemez; ancak agonistin reseptörlerle etkileşime girme şansını azaltarak eğriyi sağa kaydırır (

EC_{50}

artışı). Diğer taraftan,

\%30

maksimum yanıta sahip olan parsiyel agonist, tam agonist ile yarıştığında sistemin verebileceği toplam yanıtı kendi kapasitesine doğru sınırlayarak hem

E_{max}

düşüşüne hem de

EC_{50}

artışına yol açar.

Step-by-Step Solution

Yedek reseptör durumunu analiz etme

Sistemin

\%2

işgal ile

\%100

yanıt vermesi,

\%98

oranında yedek reseptör kapasitesi olduğunu gösterir.

Yedek reseptör varlığı, irreversible antagonistlerin ve parsiyel agonistlerin doz-yanıt eğrisi üzerindeki etkilerini dramatik şekilde değiştirir.

Irreversible antagonist etkisini değerlendirme

Reseptörlerin

\%60

'ı bloke edilse bile geriye kalan

\%40

reseptör, tam yanıt için gereken

\%2

'den çok daha fazladır. Bu nedenle

E_{max}

korunur ancak agonistin reseptör bulma olasılığı azaldığı için eğri sağa kayar (

EC_{50}

artar).

Yedek reseptör havuzu tüketilene kadar irreversible antagonistler kompetitif antagonistler gibi görünür (potens azalır, etkinlik değişmez).

Parsiyel agonist etkisini değerlendirme

Parsiyel agonist, tam agonist ile aynı bölgeye bağlandığı için kompetitif antagonizma yapar (

EC_{50}

artar). Kendi içsel aktivitesi (

\%30

), sistemin kapasitesinin (

\%100

) altında olduğu için tam agonistin etkisini baskılar ve

E_{max}

değerini düşürür.

Parsiyel agonistler, ortamda tam agonist varken antagonist gibi davranarak hem potens hem de maksimum yanıt kaybına neden olurlar.

Key Concept

Yedek reseptör varlığında geri dönüşsüz antagonizmanın 'eşik etkisi' göstermesi ve parsiyel agonistlerin farmakolojik antagonist davranışı.

Practice More

Yedek reseptörlerin varlığını kanıtlamak için irreversible antagonistlerin artan dozlarının doz-yanıt eğrisi üzerindeki etkisini inceleyen 'eşik analizi' sorularına göz atabilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Topics

More questions from this topic