48 yaşındaki erkek hasta, 5 yıldır Crohn hastalığı tanısıyla takip edilmekte ve 125 \text{… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$48$ yaşındaki erkek hasta, $5$ yıldır Crohn hastalığı tanısıyla takip edilmekte ve $125 \text{ mg/gün}$ azatioprin tedavisi ile klinik remisyonda izlenmektedir. Son $2$ haftadır halsizlik, kolay morarma ve boğaz ağrısı şikayetleri olan hastanın fizik muayenesinde yaygın peteşiler ve orofaringeal hiperemi saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde pansitopeni (Lökosit: $1.100/\text{mm}^3$ , Hemoglobin: $9.2 \text{ g/dL}$ , Trombosit: $52.000/\text{mm}^3$ ) saptanması üzerine öyküsü derinleştirilen hastanın, bir ay önce ürik asit yüksekliği nedeniyle yeni bir ilaç kullanmaya başladığı öğrenilmiştir. Bu hastada görülen pansitopeniden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Ksantin oksidaz enziminin inhibisyonu sonucu aktif tiyopürin metabolitlerinin (6-TGN) birikmesiAnswer
B
Tiyopürin metiltransferaz (TPMT) enziminin ilaca bağlı geri dönüşümsüz indüksiyonu
C
Allopürinolün folat metabolizmasını bozarak kemik iliğinde megaloblastik değişiklikler yapması
D
NUDT15 gen mutasyonunun allopürinol tarafından tetiklenerek sinerjistik toksisite oluşturması
E
İnterlökin-12/23 yolunun inhibisyonu sonucu gelişen idiyosinkratik kemik iliği yetmezliği

Answer

Ksantin oksidaz enziminin inhibisyonu sonucu aktif tiyopürin metabolitlerinin (6-TGN) artmasıdır.

Doğru yanıt olan ksantin oksidaz enziminin inhibisyonu seçeneği, azatioprin kullanan bir hastada allopürinol eklendiğinde gelişen pansitopeninin temel mekanizmasını açıklar. Azatioprin bir ön ilaçtır ve vücutta 6-merkaptopürine (6-MP) dönüşür. 6-MP'nin önemli bir yıkım yolu ksantin oksidaz (KO) enzimi aracılığıyla 6-tiyoürik asite dönüşmesidir. Gut tedavisinde kullanılan allopürinol KO enzimini inhibe ettiğinde, 6-MP'nin yıkımı durur ve metabolizma aktif/toksik olan 6-tiyoguanin nükleotidlerine (6-TGN) kayar. Aşırı 6-TGN birikimi ise kemik iliğini baskılayarak pansitopeniye neden olur.

Step-by-Step Solution

Klinik ipuçlarını değerlendir

Crohn hastasında azatioprin kullanımı varken yeni başlanan gut tedavisi (allopürinol) ve pansitopeni varlığı tespit edildi.

İlaç-ilaç etkileşimini tanımlamak için hastanın kullandığı tüm ajanların bilinmesi gerekir.

Azatioprin metabolizma yolağını hatırla

Azatioprin

\rightarrow

6-Merkaptopürin (6-MP). 6-MP üç yolağa girer: TPMT (inaktif), Ksantin Oksidaz (inaktif 6-tiyoürik asit) ve HPRT (aktif 6-TGN).

Toksisitenin hangi basamakta oluştuğunu belirlemek için metabolik yolaklar kritiktir.

İlaç etkileşimini analiz et

Allopürinol, ksantin oksidaz (KO) enzimini inhibe eder. Bu durum 6-MP'nin KO yolağıyla yıkılmasını engeller ve metabolizmayı 6-TGN yolağına kaydırır.

KO inhibisyonu sonucu artan 6-TGN nükleotidleri kemik iliği için sitotoksiktir ve pansitopeniye yol açar.

Key Concept

Azatioprin ve Allopürinol Etkileşimi (Ksantin Oksidaz İnhibisyonu)

Estimated Time:2m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic