Otuz beş yaşında bir kadın hasta, kronik inflamatuvar bir hastalık nedeniyle son altı aydır yüksek dozda deksametazon kullanmaktadır. Hastanın tedavisinin aniden kesilmesi üzerine gelişen akut adrenal kriz tablosunda; derin halsizlik, hipoglisemi ve orta derecede hipotansiyon saptanmıştır. Ancak, hastanın laboratuvar tetkiklerinde serum ve seviyelerinin referans aralıkta olduğu görülmüştür.
Bu klinik tabloda elektrolit dengesinin korunmuş olması, aşağıdaki fizyolojik özelliklerden hangisi ile en iyi açıklanır?
- Adrenal korteksin en dış tabakasındaki mineralokortikoid üretiminin primer olarak renin-anjiyotensin sistemi ve plazma potasyumu tarafından kontrol edilmesiAnswer
- BDeksametazonun yüksek mineralokortikoid aktivitesi sayesinde renal sodyum geri emilimini sürdürerek sekresyonunu dengelemesi
- CAldosteron sentezinin primer olarak adrenal korteksin orta tabakası olan zona fasciculata'da ACTH denetiminde gerçekleşmesi
- DHipotalamo-hipofizer aksın baskılanmasının adrenal korteksin tüm katmanlarında (glomerulosa, fasciculata, reticularis) simetrik bir atrofiye neden olması
- EAdrenal kortekste -hidroksilaz enziminin sadece zona glomerulosa tabakasında bulunması sonucu aldosteron üretiminin artması
Answer
Adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa'nın mineralokortikoid üretimini primer olarak renin-anjiyotensin sistemi ve plazma potasyum düzeyleri aracılığıyla düzenlemesi
Sekonder adrenal yetmezlikte (bu vakadaki gibi ekzojen steroid sonrası ACTH baskılanması), adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa etkilenmez. Bu tabakanın ana düzenleyicileri renin-anjiyotensin sistemi ve doğrudan plazma seviyeleridir. Dolayısıyla aldosteron üretimi devam eder ve primer adrenal yetmezlikte (Addison hastalığı) görülen hayatı tehdit eden hiperkalemi ve ağır hiponatremi bu hastalarda gözlenmez.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Adrenal korteks tabakalarının hormonal kontrolü arasındaki seçicilik (HPA aksı vs. RAAS)
Alternative Method
Klinik ipucu: Eğer bir hastada adrenal yetmezlik bulguları varken (hipotansiyon, hipoglisemi) deri hiperpigmentasyonu yoksa ve potasyum normal ise, bu durumun primer (adrenal kaynaklı) değil, sekonder (hipofiz/hipotalamus kaynaklı veya ekzojen steroid baskılı) olduğunu düşünebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s