Examkin

Question

Difficulty: Very hardProkinetik Ajanlar

34 yaşında kadın hasta, diyabetik gastroparezi tanısıyla prokinetik tedaviye başlıyor. Tedavinin üçüncü haftasında hasta, göğüslerinden süt gelmesi (galaktore) şikayetiyle başvuruyor. Yapılan nörolojik muayenede rijidite, tremor, distoni veya akatizi gibi ekstrapiramidal sistem bulgularına rastlanmıyor. Bu klinik tabloyu oluşturma olasılığı en yüksek olan ilaç ve etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Metoklopramid; kan-beyin bariyerini geçerek hem nigrostriatal hem de tüberoinfundibular yolakta D2 reseptör blokajı yapması
  2. Domperidon; kan-beyin bariyerini zayıf geçip, bariyerin dışında kalan hipofiz ön lobundaki D2 reseptörlerini bloke etmesiAnswer
  3. C
    Eritromisin; motilin reseptörlerini uyararak migratuvar motor kompleksi tetiklemesi ve prolaktin sekresyonunu artırması
  4. D
    Sisaprid; 5-HT4 reseptörlerini uyararak asetilkolin salınımını artırması ve dolaylı dopamin inhibisyonu yapması
  5. E
    Ondansetron; 5-HT3 reseptörlerini bloke ederek vagal uyarımı baskılaması

Answer

Domperidon; kan-beyin bariyerini zayıf geçip, bariyerin dışında kalan hipofiz ön lobundaki D2 reseptörlerini bloke etmesi
Sorudaki kilit nokta, hastada D2 blokajına bağlı hormonal bir yan etki (galaktore) görülmesi ancak motor yan etkinin (EPS) görülmemesidir. Prolaktin salgılayan laktotroflar hipofiz ön lobunda bulunur ve bu bölge kan-beyin bariyerinin (KBB) koruması dışındadır. Domperidon, KBB'yi geçemeyen periferik etkili bir D2 antagonistidir. Bu nedenle KBB arkasındaki striatuma ulaşıp EPS oluşturamazken, KBB dışındaki hipofize ulaşıp D2 reseptörlerini bloke ederek prolaktin artışına ve galaktoreye neden olabilir.

Step-by-Step Solution

1
Klinik tabloyu analiz et
Hasta prokinetik kullanıyor ve galaktore (hiperprolaktinemi) gelişmiş, ancak ekstrapiramidal semptomlar (EPS) yok.
İlacın prolaktin salgısını artırdığı ancak motor kontrol merkezlerini (striatum) etkilemediği anlaşılmalıdır.
2
Hiperprolaktinemi ve EPS ilişkisini anatomik olarak değerlendir
Prolaktin salgısı hipofiz ön lobundan (laktotroflar) yapılır ve burası kan-beyin bariyerinin (KBB) dışındadır. Motor kontrolü sağlayan striatum ise KBB'nin içindedir.
Dopamin D2 reseptör blokajı hem prolaktin artışına hem de EPS'ye neden olur. Ancak ilacın dağılımı bu iki etkiyi ayırabilir.
3
İlaçları KBB geçirgenliğine göre ele
Metoklopramid KBB'yi geçer (hem galaktore hem EPS yapar). Domperidon KBB'yi geçemez (striatuma ulaşamaz, EPS yapmaz) ancak hipofize ulaşır (galaktore yapar).
Domperidon periferik etkili bir D2 antagonistidir. Hipofiz bezinin KBB dışında olması (sirkumventriküler organlar gibi davranması) nedeniyle Domperidon hipofizdeki D2 reseptörlerini bloke ederek prolaktini artırır.

Key Concept

Domperidonun Santral Sinir Sistemi Selektivitesi
Rate this question

Topics

Prokinetik Ajanlar

More questions from this topic