Kraniofaringiyoma tanısıyla opere edilen 10 yaşındaki bir erkek hasta; santral hipotiroidi… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Kraniofaringiyoma tanısıyla opere edilen $10$ yaşındaki bir erkek hasta; santral hipotiroidi (levotiroksin) ve santral diyabetes insipidus (desmopressin) tedavileri altındadır. Boy kısalığı ( $< 3.$ persentil) ve yıllık büyüme hızında azalma ( $2.5$ cm/yıl) nedeniyle yapılan büyüme hormonu ( $BH$ ) uyarı testlerinde pik değer $3.2$ ng/mL saptanmış ve $BH$ replasmanı başlanmıştır. Tedavinin $2.$ haftasında hastada belirgin halsizlik, kusma ve ortostatik hipotansiyon gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyumu $132$ mEq/L, kan şekeri $65$ mg/dL saptanıyor.

Bu hastadaki klinik kötüleşmenin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$BH$ 'nın $11\beta$ -hidroksisteroid dehidrogenaz tip 1 ( $11\beta$ -HSD1) aktivitesini inhibe ederek aktif kortizol düzeyini azaltmasıAnswer
B
$BH$ replasmanının tip $2$ deiyodinaz aktivitesini artırarak $T_4$ 'ten $T_3$ dönüşümünü hızlandırması ve ağır hipertiroidi oluşturması
C
$BH$ 'nın renal tübüllerde $V_2$ reseptör duyarlılığını azaltarak şiddetli dehidratasyona yol açması
D
$BH$ tedavisi ile yükselen $IGF-1$ düzeylerinin sürrenal korteks üzerinde doğrudan toksik etki yapması
E
$BH$ 'nın periferik dokularda glukokortikoid reseptör direncine yol açarak fonksiyonel bir yetmezlik tablosu oluşturması

Answer

Klinik kötüleşmenin nedeni, büyüme hormonunun

11\beta

-HSD1 enzimini inhibe ederek aktif kortizol düzeylerini düşürmesi ve ikincil adrenal yetmezliği belirgin hale getirmesidir.

Büyüme hormonu (

BH

), kortizonun aktif kortizole dönüşmesini sağlayan

11\beta

-HSD1 enzimini inhibe eder. Kraniofaringiyoma gibi panhipopituitarizm riski olan hastalarda, BH eksikliği sırasında artmış olan enzim aktivitesi sayesinde kortizol düzeyleri korunuyor olabilir. BH replasman tedavisi başlandığında bu dönüşümün engellenmesi, aktif kortizol düzeylerinde ani bir düşüşe ve dolayısıyla adrenal krize neden olur. Hiponatremi, hipoglisemi ve hipotansiyon bu durumun klasik bulgularıdır.

Step-by-Step Solution

Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi

Hipotansiyon, hiponatremi ve hipoglisemi varlığı akut adrenal yetmezliği (adrenal kriz) işaret etmektedir.

Hastanın kraniofaringiyoma cerrahisi geçirmiş olması çoklu hipofiz hormon eksikliği riskini artırır.

BH tedavisi ile kortizol metabolizması arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Büyüme hormonu, karaciğer ve yağ dokusunda bulunan

11\beta

-HSD1 enzimini inhibe eder.

Bu enzim inaktif kortizonu aktif kortizole dönüştürerek doku düzeyinde kortizol biyoyararlanımını sağlar.

Maskelenmiş adrenal yetmezlik kavramının uygulanması

BH eksikliği olan hastalarda

11\beta

-HSD1 aktivitesi artmış olduğundan, sınırda ACTH rezervi olanlarda kortizol düzeyleri yeterli görünebilir.

BH tedavisi başlandığında bu enzim inhibe olur, aktif kortizol düzeyleri %20-40 oranında düşer ve gizli adrenal yetmezlik klinik olarak ortaya çıkar.

Key Concept

Büyüme hormonu tedavisi,

11\beta

-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 1 (

11\beta

-HSD1) enzimini inhibe ederek inaktif kortizonun aktif kortizole dönüşümünü azaltır ve sınırda ACTH rezervi olan hastalarda sekonder adrenal yetmezliği tetikleyebilir.

Estimated Time:2m 0s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic