Kemoterapötikler

$38$ yaşında $HIV$ pozitif erkek hastada, sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti tedavisi sırasında gansiklovire direnç geliştiği ve viral izolat analizinde $UL97$ fosfotransferaz enziminde mutasyon olduğu saptanmıştır. Hastaya bu direnci aşmak amacıyla başlanan yeni antiviral ajanın kullanımı sırasında şiddetli kas spazmları ve nöbetler gözlenmiştir. Yapılan tetkiklerde bu tablonun, ilacın plazmadaki divalent katyonları şelatlamasına bağlı geliştiği belirlenmiştir.

Söz konusu yan etki profiline sahip olan ve pirofosfat analoğu olarak etki gösteren bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında $HIV$ pozitif tanısı konulan erkek hastaya antiretroviral tedavi ($ART$) başlanmıştır. Tedavinin onuncu gününde hasta; uykusuzluk, çok canlı rüyalar ($vivid$ $dreams$) görme, sabahları sersemlik ve konsantrasyon güçlüğü şikayetleriyle polikliniğe başvurmuştur. Ayrıca hastanın başka bir hastalık nedeniyle kullandığı ve $CYP3A4$ ile metabolize olan bir ilacın plazma düzeyinin azaldığı saptanmıştır. Bu klinik tabloya ve ilaç etkileşimine neden olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB) tanısıyla kombine antitüberküloz tedavisi başlanan ve özgeçmişinde major depresyon öyküsü bulunan 34 yaşındaki erkek hasta, tedavisinin 2. haftasında acil servise getiriliyor. Hasta yakını, hastanın son iki gündür huzursuz olduğunu, bugün ise aşırı terleme, titreme ve anlamsız konuşmalarının başladığını ifade ediyor. Hastanın depresyonu için uzun süredir fluoksetin kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenede ateş 38.6°C, kan basıncı 170/100 mmHg, nabız 110/dk saptanıyor. Nörolojik muayenede alt ekstremitelerde belirgin hiperrefleksi ve indüklenebilir klonus, pupillerde midriyazis gözleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde CK (kreatin kinaz) düzeyinde hafif yükseklik dışında belirgin patoloji saptanmıyor.

Bu klinik tabloya yol açması en muhtemel tüberküloz ilacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri hücresinde protein sentezini inhibe eden antibiyotiklerden hangisi, ribozomun $30S$ alt birimine geri dönüşsüz ($irreversible$) bağlanarak genetik kodun yanlış okunmasına ($misreading$) ve anormal proteinlerin sentezlenmesine neden olan bakterisid etkili bir ilaç grubudur?

$35$ yaşında profesyonel bir basketbolcu, solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle başlanan antibiyotik tedavisinin dördüncü gününde aşil tendonunda şiddetli ağrı ve hassasiyet şikayetiyle başvurmuştur. Bu tabloya neden olma olasılığı en yüksek olan antibiyotik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddetli öksürük nöbetleri nedeniyle boğmaca (pertussis) tanısı konulan $5$ yaşındaki bir çocuğun tedavisinde makrolid grubu bir antibiyotik tercih edilmiştir. Bu antibiyotiğin bakteriler üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gram-negatif dirençli bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılan yeni nesil ajanlar dikkate alındığında; yapısal olarak beta-laktam halkası içermeyen bir diazabisiklooktan ($DBO$) türevi olan, serin beta-laktamazları ($Sınıf$ $A$ ve $C$) ve özellikle $OXA-48$ ($Sınıf$ $D$) enzimini geri dönüşümlü olarak inhibe edebilen, ancak metallo-beta-laktamazlara ($Sınıf$ $B$) karşı etkinlik göstermeyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) alevlenmesi ve toplumdan edinilmiş pnömoni tanısı alan bir hastaya levofloksasin tedavisi başlanmıştır. Florokinolonların etki mekanizması düşünüldüğünde, bu ilacın *Streptococcus pneumoniae* gibi Gram pozitif bakterilerdeki temel hedefi olan ve replikasyon sonrası birbirine geçmiş haldeki (interlinked) kız DNA zincirlerinin birbirinden ayrılmasını (dekatenasyon) sağlayan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriler üzerinde konsantrasyona bağlı öldürme (concentration-dependent killing) karakteristiği sergileyen ve aynı zamanda dozla ilişkili olarak uzayan bir post-antibiyotik etkiye (PAE) sahip olduğu bilinen bir antibiyotik için, aşağıdakilerden hangisi klinik etkinlik ve dozaj stratejisi açısından en uygun ifadedir?

Derin yerleşimli bir fungal enfeksiyon tedavisi için seçilen antifungal ajanın, terapötik dozlarda eliminasyonunun doyurulabilir (non-lineer) özellik gösterdiği ve bu nedenle doz artışıyla plazma konsantrasyonunda beklenenden daha fazla artış yaşandığı saptanmıştır. Ayrıca ilacın temel olarak $CYP2C19$ izoenzimi ile metabolize olduğu ve bu enzimin genetik polimorfizmine bağlı olarak hastalar arasında belirgin konsantrasyon farkları oluştuğu bilinmektedir.

Bu farmakokinetik profile sahip olan antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik diz ağrısı nedeniyle her gün $500 \text{ mg}$ naproksen sodyum kullanan $62$ yaşındaki bir kadın hastaya, akut sistit tanısıyla siprofloksasin reçete ediliyor. Tedavinin üçüncü dozundan sonra hastada daha önce olmayan jeneralize tonik-klonik nöbet gözleniyor.

Bu hastada gözlenen santral sinir sistemi yan etkisinin gelişiminden sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücre membranında bulunan ergosterole doğrudan bağlanarak porlar (kanallar) oluşturan ve hücre içi içeriğin sızması sonucu fungisidal etki gösteren ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Ribozomal $30S$ alt birimine bağlanarak protein sentezini engelleyen antibiyotik grupları arasında; dişlerde kalıcı sarı-kahverengi renk değişikliği yapan grup ile genetik kodun hatalı okunmasına ($misreading$) neden olan grup aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Antibakteriyel kemoterapötiklerden aminoglikozidler ve tetrasiklinlerin ribozomal etki mekanizmaları, direnç gelişim süreçleri ve karakteristik toksisite profilleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üriner sistem enfeksiyonu tedavisinde yaygın olarak kullanılan sülfonamid grubu antibiyotiklerin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanısıyla tedavi alan $62$ yaşındaki bir erkek hastada, kemoterapi kürleri sonrasında progresif işitme kaybı ve serum kreatinin düzeylerinde belirgin artışla karakterize nefrotoksisite tablosu gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan antineoplastik ajanın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tanısı alan ve tümör hücrelerinde östrojen reseptörü ($ER$) pozitifliği saptanan bir hastada, meme dokusundaki östrojen reseptörlerine bağlanarak antagonistik etki gösteren selektif östrojen reseptör modülatörü (SERM) aşağıdakilerden hangisidir?

Antifungal ilaçlar arasında mantar hücre membranını değil, doğrudan hücre duvarını hedef alarak $\beta$-(1,3)-D-glukan sentezini inhibe eden ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik malign melanom tanısı ile takip edilen $58$ yaşındaki erkek hastada, $BRAF V600E$ mutasyonu saptanması üzerine vemurafenib tedavisine başlanmıştır. Tedavinin ilerleyen haftalarında hastanın kollarında ve gövdesinde çok sayıda yeni gelişen, hızlı büyüyen, kubbe şeklinde ve ortası keratinize kraterli lezyonlar saptanmıştır. Biyopsi sonucu keratoakantom ile uyumlu gelen bu tablo için en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında kadın hasta, metastatik yüksek dereceli seröz over kanseri nedeniyle takip edilmektedir. Yapılan genetik analizlerde germ-hattı $BRCA1$ mutasyonu saptanmıştır. Bu hastada, DNA baz kesip onarım ($BER$) yolağında görevli olan "poly (ADP-ribose) polymerase" ($PARP$) enzimini inhibe ederek, homolog rekombinasyon eksikliği olan tümör hücrelerinde "sentetik letalite" (synthetic lethality) mekanizmasıyla apoptozu indükleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?