Toksikoloji

$42$ yaşında erkek hasta, ailesi tarafından evde bilinci kapalı halde bulunarak acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; kan basıncı $85/50$ mmHg, nabız $48$/dakika, solunum sayısı $8$/dakika ve vücut ısısı $36.1^{\circ}C$ olarak saptanıyor. Nörolojik muayenesinde pupillerin bilateral topluiğne başı kadar (miyotik) olduğu, cildin kuru olduğu ve bağırsak seslerinin azaldığı gözleniyor. Hastaya uygulanan $2$ mg intravenöz nalokson tedavisine belirgin bir klinik yanıt alınamıyor. Bu klinik tabloya neden olması en muhtemel ajan aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında erkek hasta, ev yapımı alkollü içecek tükettikten yaklaşık 18 saat sonra karın ağrısı, şiddetli bulantı ve "kar fırtınası" şeklinde görme bozukluğu şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde pupillerin ışığa yanıtının zayıf olduğu ve fundoskopide optik disk hiperemisi gözleniyor. Kan gazı analizinde belirgin anyon açığı olan metabolik asidoz saptanan bu hastada, toksik metabolitlerin (formik asit) oluşumundan sorumlu olan alkol dehidrogenaz enzimini kompetitif olarak inhibe eden en uygun spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir kadın hasta, özkıyım amacıyla yüksek miktarda fenobarbital ($pKa: 7.2$) ve beraberinde yaklaşık $100$ ml gaz yağı (hidrokarbon) içtikten $45$ dakika sonra acil servise getiriliyor. Yapılan ilk muayenesinde; hastanın bilincinin kapalı olduğu ($GCS: 6$), solunumunun yüzeysel ve kornea refleksinin zayıf olduğu saptanıyor. Bu hastanın acil yönetiminde izlenmesi gereken adımlar ve uygulanacak tedavi yaklaşımları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Herediter hemokromatozis dışı nedenlerle (örneğin sık transfüzyon) gelişen kronik demir yüklenmesinin tedavisinde kullanılan şelatör ajanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Güney Amerika'ya özgü zehirli ok kurbağalarının (*Phyllobates* türleri) derisinden izole edilen ve saptanmış en güçlü nörotoksinlerden biri olan batrakotoksin (batrachotoxin), voltaj bağımlı sodyum kanalları ($Na_v$) üzerindeki seçici etkileriyle bilinir. Bu toksin, kanallara yüksek afinite ile bağlanarak aktivasyon eşiğini (threshold) belirgin şekilde daha negatif voltaj değerlerine kaydırır ve kanalın kapanma (inaktivasyon) mekanizmasını ortadan kaldırır.

Batrakotoksinin bu hücresel etkileri sonucunda hedef hücrede gözlenmesi beklenen temel elektrofizyolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

El yapımı damıtık içki tüketimi öyküsü olan bir kişi; görme alanında 'karlı bir fırtınada yürüyormuş gibi' olma hissi, derin solunum ve bilinç bulanıklığı ile acil servise getirilmiştir. Hastanın laboratuvar incelemesinde belirgin anyon açıklıklı metabolik asidoz saptanmıştır. Toksik alkol metabolizmasını bloke eden spesifik farmakolojik tedavi ve hemodiyaliz süreci başlatılmıştır.

Bu hastada birikerek oküler toksisite ve asidoza yol açan asıl metabolitin karbondioksit ($CO_2$) ve suya ($H_2O$) yıkımını hızlandırmak amacıyla tedaviye eklenmesi en uygun ajan aşağıdakilerden hangisidir?

İntihar amacıyla çok miktarda parasetamol tablet içtiği öğrenilen $18$ yaşında bir hasta, alımdan $4$ saat sonra acil servise başvuruyor. Yapılan değerlendirmede toksik dozda ilaç aldığı saptanan bu hastada, karaciğer hasarını önlemek amacıyla kullanılması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında bir kadın hasta, yaklaşık $90$ dakika önce yüksek dozda asetilsalisilik asit ($pKa: 3.5$) ve bir miktar petrol distilatı içeren temizlik sıvısı içtiği şüphesiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın letarjik olduğu, solunum seslerinin bilateral doğal ancak solunum sayısının $10/dk$ olduğu saptanıyor. Bu hastanın acil yönetimi ve dekontaminasyon stratejileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında bir erkek hasta, bilinç değişikliği ve şiddetli bulantı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Laboratuvar incelemesinde anyon açığı artmış metabolik asidoz ($pH: 7,12$) ve artmış ozmolar açık ($35$ mOsm/kg $H_2O$) saptanıyor. İdrar mikroskopisinde kalsiyum oksalat kristalleri (zarf şeklinde) gözleniyor. Bu hastada nefrotoksisiteden sorumlu olan glikolik asit ve oksalik asit gibi toksik metabolitlerin oluşumunu engellemek amacıyla aşağıdaki enzimlerden hangisinin inhibe edilmesi en uygundur?

Kurşun zehirlenmesi tedavisinde şelatör olarak kullanılan EDTA'nın vücuda kalsiyum disodyum tuzu ($CaNa_2EDTA$) şeklinde verilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Metanol zehirlenmesi şüphesiyle acil servise başvuran bir hastada, toksik metabolit oluşumunu engellemek amacıyla tedavi protokolüne fomepizol eklenmiştir. Fomepizolün bu hastadaki etki mekanizması ve metanolün farmakokinetiği üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik kan transfüzyonu (örneğin talasemi majör) nedeniyle vücudunda demir birikimi ($hemosiderozis$) gelişen bir hastada, tedaviye uyumu artırmak amacıyla tercih edilen ve oral yoldan kullanılan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir kadın hasta, diş operasyonu sırasında lokal anestezik olarak prilokain uygulanmasından kısa bir süre sonra siyanoz ve nefes darlığı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde santral siyanoz saptanıyor. Arteriyel kan gazında $PaO_2$ değeri $95$ mmHg bulunmasına rağmen, pulse oksimetrede oksijen satürasyonu $\%82$ ölçülüyor (satürasyon açığı). Kan örneğinin çikolata kahverengi görünümünde olduğu fark ediliyor. Bu hastanın tedavisinde öncelikle kullanılması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında tip 2 diyabet tanılı erkek hasta, oral antidiyabetik ilacından (glimepirid) yüksek dozda aldıktan $4$ saat sonra konfüzyon ve terleme şikayetiyle acil servise getiriliyor. Yapılan ilk değerlendirmede kan şekeri $35 \text{ mg/dL}$ ölçülüyor. Hastaya intravenöz $\%50$ dekstroz bolusu sonrası $\%10$ dekstroz infüzyonu başlanıyor. Tedaviye rağmen hastanın kan şekeri takipleri $45 \text{ mg/dL}$ civarında seyrediyor ve rekürren hipoglisemi atakları gözleniyor. Bu hastada insülin sekresyonunu baskılayarak dirençli hipoglisemiyi tedavi etmek amacıyla kullanılması en uygun spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Metal parlatma ve temizleme işleri yapılan bir atölyede çalışan 30 yaşındaki erkek hasta, kazara yoğun bir buhara maruz kaldıktan sonra gelişen bilinç bulanıklığı, taşipne ve ciddi laktik asidoz ($pH: 7,08$, Laktat: $14 mmol/L$) tablosunda acil servise getiriliyor. Fizik muayenede hastanın cildinin pembe-kırmızı (vişne çürüğü) renkte olduğu ve nefesinde acı badem kokusu olduğu fark ediliyor. Arteriyel kan gazında $PaO_2$ değeri $98 mmHg$ (normal) bulunmasına rağmen, mikst venöz oksijen satürasyonunun ($SvO_2$) beklenmedik şekilde yüksek ($\%92$) olduğu ve arteriyel-venöz oksijen farkının ($AVDO_2$) anlamlı düzeyde daraldığı saptanıyor. Bu hastanın yönetimi ve altta yatan temel mekanizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Metal kaplama (galvano) atölyesinde çalışan 34 yaşındaki bir işçi, temizlik sırasında asit tankına yanlışlıkla potasyum tuzu dökülmesi sonucu ortaya çıkan buhara maruz kalıyor. Olay yerinde fenalaşan hasta, acil servise getirildiğinde koma tablosundadır. Fizik muayenede kan basıncı 80/50 mmHg, kalp hızı 110/dk saptanıyor. Kan gazı analizinde derin metabolik asidoz (pH: 7.1, Laktat: 14 mmol/L) ve venöz kanda belirgin oksijen yüksekliği (arteriyolizasyon) izleniyor. Bu hastanın tedavisinde hipotansiyonu derinleştirme riski taşımayan ve hemodinamik açıdan en güvenli kabul edilen spesifik antidotun etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşındaki bir çiftçi, tarlada ilaçlama yaptıktan yaklaşık 2 saat sonra nefes darlığı, aşırı tükürük artışı ve kas seğirmeleri şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Muayenesinde pupillerin nokta kadar (pinpoint) olduğu, bradikardi ve akciğerlerde yaygın raller saptanıyor. Bu hastada asetilkolinesteraz enzimini reaktive etmek amacıyla kullanılan pralidoksimin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşında konjestif kalp yetmezliği tanısıyla digoksin ve diüretik tedavisi gören bir hasta; son iki gündür devam eden iştahsızlık, bulantı, karın ağrısı ve cisimleri sarı-yeşil renkte görme şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde konfüze olan hastanın laboratuvar tetkiklerinde plazma potasyum düzeyi $6.2 \text{ mEq/L}$ olarak ölçülüyor. EKG'de ventriküler ekstrasistoller ve belirgin ST segment depresyonu ("çanaklaşma" görünümü) izleniyor. Klinik tablosu ağırlaşan bu hastada kullanılması gereken en uygun spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Bilinmeyen bir toksik sıvı içimi sonrası geç dönemde acil servise başvuran bir hastanın laboratuvar incelemesinde; arteryel kan gazında pH: $6.9$ ve $HCO_3$: $8$ mEq/L olarak saptanmış, ancak serum osmolal ölçümünde osmolar açığın $5$ mOsm/kg (Normal: $<10$ mOsm/kg) olduğu görülmüştür.

Toksikokinetik ve metabolik süreçler değerlendirildiğinde, bu hastadaki tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Karbamat grubu bir insektisit olan karbaril (carbaryl) maruziyeti sonrası kolinerjik kriz bulgularıyla acil servise getirilen bir hastanın tedavisinde; kolinesteraz enzimi ile insektisit arasındaki bağı stabilize ederek toksisiteyi artırabileceği gerekçesiyle kullanımı önerilmeyen (kontrendike olan) ajan aşağıdakilerden hangisidir?