Viroloji

Viral aşıların konak hücredeki antijen işleme (processing) mekanizmaları ve indükledikleri $T$ hücresi yanıtları değerlendirildiğinde; canlı atenüe aşıları (örn. Kızamık, Suçiçeği), inaktive veya rekombinant subunit aşılardan (örn. Hepatit $B$) ayıran temel immünolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Virüslerin nükleokapsid simetrisi, zarf varlığı ve genomik organizasyonları arasındaki yapısal korelasyonlar dikkate alındığında, aşağıdaki özellik kombinasyonlarından hangisine sahip bir insan patojeni virüsün varlığı genel viroloji prensipleriyle çelişmektedir?

Virüslerin genetik materyalleri tek bir parça (non-segmentli) ya da birden fazla bağımsız parça (segmentli) halinde bulunabilir. Aşağıdaki virüslerden hangisi segmentli bir RNA genomuna sahiptir?

Viral replikasyon stratejileri ve yapısal organizasyonun incelendiği bir ileri düzey mikrobiyoloji çalışmasında, bir virüsün aşağıdaki özelliklere sahip olduğu saptanmıştır:

- Lipofilik çözücülere ve deterjanlara karşı duyarlıdır (zarflı yapı).
- Nükleokapsid yapısı helikal simetri sergilemektedir.
- Virion içerisinde fonksiyonel bir $RNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz ($RdRp$) enzimi paketlenmiştir.
- Viral transkripsiyon ve genom replikasyonu aşamalarında, hücresel $mRNA$ işlemleri (örneğin 'cap-snatching') nedeniyle konak hücre çekirdeğine ($nükleus$) gereksinim duymaktadır.

Bu özelliklerin tümüne birden sahip olan virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV$ replikasyon döngüsünde, tomurcuklanma (budding) sonrası yeni oluşan viral partiküllerin enfektif (olgun) hale gelebilmesi için büyük prekürsör poliproteinlerin ($Gag$ ve $Gag-Pol$) spesifik bölgelerinden kesilmesi gerekmektedir. Bu olgunlaşma (maturation) sürecinde görev alan ve proteaz inhibitörleri ile hedeflenen viral enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Maya hücreleri ($Saccharomyces$ $cerevisiae$) içerisinde rekombinant $DNA$ teknolojisi kullanılarak sentezlenen ve sadece viral yüzey antijenini ($HBsAg$) içeren aşı aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek transplantasyonu yapılan $45$ yaşında bir erkek hastada, nakil sonrası $3.$ ayda makroskobik hematüri ve dizüri şikayetleri gelişiyor. Yapılan sistoskopide hemorajik sistit bulguları saptanıyor. İdrar örneğinin polimeraz zincir reaksiyonu ($PCR$) incelemesinde $BK$ virüsü saptanıyor.

Bu vaka ile ilişkili virüsün yapısal özellikleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Deneysel bir çalışmada, bir virüsten izole edilen saflaştırılmış nükleik asit (protein kılıfından arındırılmış), duyarlı bir konak hücreye transfekte edildiğinde hücre içinde yeni infeksiyöz virüs partiküllerinin üretildiği gözlenmiştir. Bu durumun gerçekleşebilmesi için, hücreye giren viral nükleik asidin konak hücre ribozomları tarafından doğrudan bir haberci RNA ($mRNA$) olarak tanınabilmesi ve ilk basamak olarak viral polimeraz enzimlerinin sentezini başlatabilmesi gerekmektedir. Buna göre, aşağıdaki virüslerden hangisinin saflaştırılmış genomu tek başına infektif özellik gösterir?

Kış aylarında, 2 yaşında bir çocukta ani başlayan kusma ve ardından gelişen bol sulu ishal tablosu saptanmıştır. Dışkı örneğinin elektron mikroskobik incelemesinde 'tekerlek benzeri' morfolojiye sahip virüs partikülleri gözlenmiştir. Bu viral etkenin yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Özellikle böbrek nakli alıcılarında nefropati ve üreter darlığı gibi komplikasyonlara yol açan, idrar sitolojisinde viral inklüzyonlar içeren "decoy" (aldatıcı) hücrelerin görülmesiyle karakterize $DNA$ virüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$HIV$ replikasyonunda görev alan; enfekte hücrelerin yüzeyindeki $MHC \ Sınıf \ I$ ve $CD4$ moleküllerinin ekspresyonunu azaltarak virüsün immün sistemden kaçışını sağlayan ve viral enfektiviteyi artıran aksesuar protein aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında erkek hasta, son bir haftadır devam eden iştahsızlık, halsizlik ve idrar renginde koyulaşma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde skleraların ikterik olduğu ve sağ üst kadranda hassasiyet bulunduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde $ALT: 1150$ U/L, $AST: 980$ U/L ve total bilirubin: $4.2$ mg/dL olarak ölçülüyor. Hastanın yapılan hepatit serolojisinde $HBsAg$ negatif, $Anti-HBs$ negatif ve $Anti-HBc$ IgM pozitif saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastanın durumu için aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?

$HIV-1$ replikasyonunda üretilen erken evre (early-phase) düzenleyici proteinlerden biri olan Tat ($Trans-Activator\ of\ Transcription$), viral gen ekspresyonunun bin katından fazla artırılmasında kritik rol oynar. Tat proteininin transkripsiyonel uzamayı (elongation) dramatik şekilde artırmak için kullandığı temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Viral yapısal bileşenlerin çevresel dayanıklılık ve bulaş yolları üzerindeki etkileri göz önüne alındığında; mide asiditesi, safra tuzları ve deterjanlar gibi zorlu koşullara direnç göstererek fekal-oral yolla bulaşabilen virüslerin temel yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$DNA$ virüslerinin büyük bir kısmı replikasyon döngüleri sırasında konak hücrenin çekirdeğini ve hücresel transkripsiyon mekanizmalarını kullanır. Ancak, bazı virüsler kompleks yapıları sayesinde bu kuralın dışına çıkarak sitoplazmik replikasyon yeteneğine sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki virüslerden hangisi $mRNA$ sentezi için gerekli olan '$DNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz' enzimini kendi virion yapısında hazır olarak bulundurur?

Konjenital enfeksiyon şüphesiyle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde değerlendirilen bir bebekte; mikrosefali, sensorinöral işitme kaybı, hepatosplenomegali ve periventriküler kalsifikasyonlar saptanmıştır. Tanı amacıyla istenen idrar örneğinin sitolojik incelemesinde, geniş sitoplazmalı hücreler içerisinde tipik 'baykuş gözü' (owl's eye) görünümünde intranükleer inklüzyon cisimcikleri gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında bir cerrahi asistanı, ameliyat sırasında $HCV$ pozitif olduğu bilinen bir hastanın dikiş işlemleri sırasında iğne yaralanmasına maruz kalıyor. Yaralanmadan $10$ gün sonra yapılan tarama testlerinde $Anti-HCV$ sonucu negatif olarak saptanıyor.

Bu sağlık çalışanında olası bir akut hepatit C enfeksiyonunu en erken dönemde saptayabilmek için yapılması gereken en uygun laboratuvar testi aşağıdakilerden hangisidir?

Hepatit Delta Virüsü ($HDV$), replikasyon döngüsü sırasında 'RNA düzenleme' ($RNA$ $editing$) mekanizması ile tek bir açık okuma çerçevesinden ($ORF$) iki farklı protein üretir: Küçük $HDAg$ ($S-HDAg$) ve Büyük $HDAg$ ($L-HDAg$).

Bu proteinler ve $HDV$ replikasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Vahşi bir hayvan tarafından ısırılma öyküsü olan ve klinik seyri sırasında hidrofobi (sudan korkma), aerofobi (rüzgardan korkma) ve aşırı salivasyon gelişen bir hastada; enfeksiyondan sorumlu olan virüsün morfolojik incelemesinde saptanması beklenen karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Virolojide genel olarak virüsler haploit genom yapısına sahipken, Retroviridae ailesi üyeleri (örn. $HIV$) bu durumun istisnası olarak diploit genom taşırlar. Buna göre, bir retrovirüs virionunda bulunan genomun yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?