Genetik Hastalıklar

$14$ yaşında bir erkek çocuk, özellikle sıcak havalarda ve egzersiz sırasında belirginleşen, el ve ayak parmak uçlarında şiddetli yanıcı ağrı (akroparestezi) yakınmasıyla başvuruyor. Fizik muayenesinde göbek çevresi ve inguinal bölgede yaygın, milimetrik boyutlu, koyu kırmızı-mor renkli vasküler deri lezyonları (anjiyokeratom) saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde proteinüri tespit edilen hastanın böbrek biyopsisinde, podositlerin sitoplazmasında elektron mikroskobunda "zebra cisimcikleri" (lamellar inklüzyonlar) izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan enzim eksikliği ve biriken metabolik madde eşleşmelerinden hangisi doğrudur?

18 aylık bir erkek çocuk; belirgin kaba yüz hatları, büyüme geriliği, skolyoz ve ileri derecede kısıtlı eklem hareketleri nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede diş eti hiperplazisi ve hepatomegali saptanıyor; ancak korneaların berrak olduğu izleniyor. Biyokimyasal analizlerde, serumda çok sayıda lizozomal enzimin (beta-glukuronidaz, iduronat sülfataz ve hegzozaminidaz gibi) aktivitesi normalin 20 katı yüksek bulunurken, hastadan alınan deri fibroblastlarında bu enzimlerin aktivitelerinin minimal düzeyde olduğu görülüyor. Bu hastadaki temel moleküler defekt aşağıdakilerden hangisidir?

İki haftalık bir erkek bebek; tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, hipokalsemik tetani ve trunkus arteriyozus tanısı ile pediatri servisine yatırılıyor. Fizik muayenesinde düşük yerleşimli kulaklar, mikrognati (küçük çene), hipertelorizm ve yarık damak saptanıyor. Bu hastada izlenen klinik tablonun en olası genetik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz yaşında sağlıklı bir kadın, ardışık üç spontan abortus öyküsü nedeniyle genetik danışmanlığa başvuruyor. Hastanın obstetrik öyküsü derinleştirildiğinde, daha önceki bir gebeliğinden epikantal katlantılar, tek taraflı simian çizgisi ve makroglossi bulguları taşıyan bir canlı doğumu olduğu öğreniliyor. Bu çocuğun sitogenetik incelemesinde toplam 46 kromozom saptanmıştır.

Annenin periferik kanından yapılan karyotip analizinde ise toplam 45 kromozom bulunduğu ve fenotipik olarak sağlıklı olmasına rağmen dengeli bir yapısal anomalinin taşıyıcısı olduğu görülüyor.

Buna göre, annenin karyotipinde saptanan ve bu ailedeki tekrarlayan gebelik kayıpları ile sendromik çocuk doğumunu açıklayan kromozomal anomali aşağıdakilerden hangisidir?

Üç haftalık bir erkek bebek; tekrarlayan konvülsiyonlar, beslenme güçlüğü ve hışıltılı solunum şikayetleriyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılıyor. Fizik muayenesinde yarık damak, hipertelorizm, düşük yerleşimli kulaklar ve kardiak oskültasyonda üfürüm saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyum düzeyi $6.2$ mg/dL (referans: $8.5-10.5$), fosfor düzeyi yüksek ve paratiroid hormon (PTH) düzeyi ise saptanamayacak kadar düşük bulunuyor. Eko-kardiyografide trunkus arteriozus saptanırken, akciğer grafisinde timus gölgesinin bulunmadığı dikkati çekiyor.

Bu hastadaki klinik bulguların temelinde yatan en olası genetik bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

20 yaşında bir erkek hasta, çocuk sahibi olamama ve meme bölgesinde büyüme şikayetleri ile üroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde boyunun yaşıtlarına göre belirgin derecede uzun olduğu, bacak boyunun gövdesine oranla artmış olduğu saptanıyor. Testislerin bilateral küçük ve sert (atrofik) olduğu izleniyor. Yapılan hormonal analizde serum testosteron seviyesi düşük, $FSH$ ve $LH$ seviyeleri ise yüksek bulunuyor.

Bu hastada en olası sitogenetik anomali aşağıdakilerden hangisidir?

$11$ aylık bir erkek bebek, ailesi tarafından seslere karşı aşırı irkilme (hiperakuzi) ve motor becerilerinde (desteksiz oturamama, başını tutamama) belirgin gerileme şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde hipotoni saptanmış, ancak karaciğer ve dalak büyüklüğü izlenmemiştir. Fundoskopik muayenede makulada bilateral "vişne kırmızısı leke" (cherry-red spot) görünümü saptanmıştır. Bu hastada patolojiden sorumlu olan temel enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$7$ yaşında bir erkek çocuk, vücudunda çok sayıda sütlü kahve (café-au-lait) lekeleri, aksiller bölgede çillenme ve iris muayenesinde pigmente hamartomlar (Lisch nodülleri) saptanması üzerine genetik değerlendirmeye alınıyor. Bu hastada patolojiden sorumlu olan genin kodladığı proteinin normal hücresel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

İnfant döneminde belirgin hipotoni ve beslenme güçlüğü öyküsü olan, 8 yaşındaki erkek çocuk; kontrolsüz iştah artışı, morbid obezite, kısa boy ve küçük el-ayak yapısı ile getirilmiştir. Hastada yapılan fizik muayenede hipogonadizm bulguları ve hafif düzeyde mental retardasyon saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumda belirgin hipotoni ve beslenme güçlüğü nedeniyle takip edilen, ancak $2$ yaşından itibaren kontrol edilemeyen iştah artışı ve morbid obezite gelişen $5$ yaşındaki bir erkek çocukta; kısa boy, küçük el ve ayaklar ile hipogonadizm saptanmıştır. Yapılan genetik analizde $15$. kromozomun uzun kolunda ($15q11$-$q13$) mikrodelesyon tespit edilmiştir. Bu hastalıktaki temel patogenetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir erkek çocuk, doğumundan itibaren beklenen kiloya ulaşamama, kötü kokulu ve yağlı dışkılama ile tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde nazal polip saptanan hastanın yapılan ter testi sonucunda klor düzeyi $75 \text{ mEq/L}$ (normal $<60 \text{ mEq/L}$) olarak ölçülmüştür. Bu hastada izlenen klinik tablodan sorumlu olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir erkek çocuk, konuşmada gecikme, gelişimsel basamaklarda gerilik ve hiperaktivite şikayetleriyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenede hastanın uzun ve ince bir yüz yapısına, belirgin kulaklara ve geniş bir mandibulaya sahip olduğu saptanıyor. Prepubertal dönemde olmasına rağmen testis hacminin yaş grubu ortalamasının belirgin şekilde üzerinde olduğu (makroorşidizm) gözleniyor. Aile öyküsü sorgulandığında, annesinin erkek kardeşinde de benzer bir zeka geriliği tablosu olduğu öğreniliyor. Bu hasta için en olası tanıda rol oynayan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$19$ yaşında erkek hasta, ani başlayan ve sırtına vuran şiddetli göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenede hastanın yaşıtlarına göre çok uzun ve zayıf olduğu, kollarını yanlara açtığında iki el parmak ucu arasındaki mesafenin boyundan uzun olduğu, parmaklarının ince ve uzun (araşnodaktili) olduğu saptanıyor. Göz muayenesinde bilateral superior ektopia lentis (lens luksasyonu) izlenen hastanın, babasının $35$ yaşında aort anevrizma rüptürü nedeniyle hayatını kaybettiği öğreniliyor. Bu klinik tabloya neden olan temel genetik kusur aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir erkek çocuk; bebeklik döneminde belirgin hipotoni ve beslenme güçlüğü nedeniyle izlenmiştir. Şu anki muayenesinde morbid obezite, kısa boy, küçük eller ve ayaklar ile bilateral kriptorşidizm saptanmıştır. Mental gerilik ve kontrol edilemeyen hiperfaji (aşırı yemek yeme) öyküsü olan hastada yapılan yüksek çözünürlüklü karyotip analizi ve $15q11-q13$ bölgesini hedefleyen floresan in situ hibridizasyon (FISH) testi normal (delesyon yok) olarak sonuçlanmıştır. Bu çocuktaki klinik tabloyu ve normal FISH sonucunu açıklayan en olası genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir kadın, iki kez spontan abortus öyküsü ve Trizomi $21$ (Down sendromu) tanısı alan bir çocuk sahibi olması nedeniyle genetik polikliniğine başvuruyor. Yapılan sitogenetik analizde kadının fenotipik olarak normal olduğu ancak $45$ kromozoma sahip olduğu saptanıyor. Bu kadının genetik yapısı için aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?

$5$ yaşında bir erkek çocuk, doğumundan itibaren tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonları, büyüme geriliği ve kronik ishal şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde nazal polipler ve karın distansiyonu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde ter testi klor konsantrasyonu $95$ mmol/L (Normal $< 40$ mmol/L) olarak bulunuyor. Bu hastada en olası genetik defekt olan $\Delta F508$ mutasyonunun temel patogenetik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında erkek hasta, uzun boy, ekstremitelerde aşırı uzama (araknodaktili) ve göğüs kafesinde içe çöküklük (pektus ekskavatum) şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde bilateral lens dislokasyonu saptanıyor. Aile öyküsünde babasının genç yaşta aort diseksiyonu nedeniyle öldüğü öğrenilen bu hastada, aşağıdaki genlerin hangisinde mutasyon saptanması en olasıdır?

$14$ yaşında bir kız çocuk; boy kısalığı, boyunda yelkensi deri katlantıları (webbed neck) ve kalkan göğüs (shield chest) görünümü ile polikliniğe getiriliyor. Yapılan muayenesinde meme gelişiminin olmadığı ve primer amenore olduğu saptanıyor. Ekokardiyografide aort koarktasyonu izlenen bu hastada en olası sitogenetik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında erkek hasta, ani başlayan ve sırtına vuran şiddetli göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenede hastanın yaşıtlarına göre oldukça uzun boylu olduğu, kollarının vücuduna oranla uzunluğu (dolikostenomeli) ve parmaklarının ince uzun yapısı (araknodaktili) dikkat çekiyor. Göz muayenesinde bilateral ektopi lentis saptanan hastada, çekilen BT anjiyografide çıkan aortada diseksiyon izleniyor. Bu hastada izlenen klinik tablodan sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

14 yaşında bir erkek çocuk, gövdesinde çok sayıda $2$ cm çaplı sütlü kahve (café-au-lait) lekeleri ve koltuk altında çillenme (aksiller freckling) şikayetiyle getiriliyor. Fizik muayenesinde ciltte yumuşak kıvamlı çok sayıda saplı kitle saptanıyor. Yarık lamba (slit-lamp) muayenesinde iris yüzeyinde pigmente hamartomlar (Lisch nodülleri) izleniyor. Bu hastadaki patolojiden sorumlu olan genetik defektin temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?