Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin coğrafi özellikleri analiz edildiğinde; bazı özelliklerin enlem ve boylam derecelerine (mutlak konum) bağlı olarak ortaya çıktığı, bazılarının ise yer şekilleri, jeolojik yapı ve denizellik gibi unsurların (özel konum) bir sonucu olduğu görülür.

Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisinin ortaya çıkmasında mutlak (matematik) konumun bir etkisi yoktur?

  1. A
    Akdeniz kıyılarında maki üst sınırının yaklaşık 800800-900900 metre iken, Marmara kıyılarına doğru gidildikçe bu sınırın 200200-300300 metrelere kadar alçalması
  2. B
    Kış aylarında Toros Dağları'nın güney yamaçlarındaki karların, güneş ışınlarını daha büyük açıyla alması nedeniyle kuzey yamaçlara göre daha erken erimesi
  3. Ege Bölgesi'nde horst ve graben sistemlerine bağlı olarak jeotermal enerji potansiyelinin ve sıcak su kaynaklarının oldukça zengin olmasıAnswer
  4. D
    Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında güneşin doğuşu ve batışı arasında 7676 dakikalık sabit bir yerel saat farkının bulunması
  5. E
    Sinop'tan Hatay'a doğru hareket eden bir gözlemcinin, Dünyanın dönüş hızının arttığını ve alacakaranlık süresinin kısaldığını fark etmesi

Answer

Ege Bölgesi'ndeki jeotermal enerji potansiyeli ve sıcak su kaynaklarının varlığı, bölgenin fay hatları ve genç oluşumlu jeolojik yapısıyla ilgili olup özel konumun bir sonucudur.
Doğru cevap olan seçenek, Türkiye'nin jeolojik yapısı (fay hatları ve horst-graben sistemleri) ile ilgilidir. Bir yerin yer altı yapısı, fay hatlarının varlığı veya deprem riski o yerin koordinatlarıyla (enlem-boylam) değil, yer kabuğunun oluşum süreci ve özellikleri ile yani özel konumu ile açıklanır.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak ve özel konum ayrımını yapın.
Enlem (sıcaklık, çizgisel hız, bakı) ve boylam (yerel saat) etkileri mutlak konum; jeolojik yapı, yer şekilleri ve denizellik özel konumdur.
Soruda mutlak konumun etkisi olmayan (yani özel konuma bağlı olan) seçenek aranmaktadır.
2
Bitki örtüsü ve kar erimesi seçeneklerini değerlendirin.
Maki üst sınırının güneyden kuzeye değişmesi ve dağların güney yamacının daha sıcak olması (Bakı) tamamen güneş ışınlarının geliş açısına (enlem) bağlıdır.
Sıcaklığın enleme göre değişmesi mutlak konumun temel sonucudur.
3
Jeolojik yapıyı analiz edin.
Jeotermal enerji, yer kabuğunun kırıklı yapısı (fay hatları) ile ilgilidir.
Yer yapısı bir ülkenin koordinatlarından bağımsız, yer altı özelliklerine dayalı bir özel konum unsurudur.

Key Concept

Türkiye'nin Mutlak vs Özel Konum Ayrımı

Hints

1
Bir özelliğin 'güney-kuzey' veya 'doğu-batı' yönünde düzenli değişip değişmediğine bakın.
2
Yer altı kaynakları, madenler ve fay hatları genellikle özel konumla; güneş ışınları, gölge ve saatler mutlak konumla ilgilidir.
3
Bakı etkisi ve maki üst sınırı enlem etkisinin (matematik konum) en sık sorulan tuzak örnekleridir.

Practice More

Türkiye'nin Orta Kuşak'ta yer almasının kanıtları olan A-B-C-D (Akdeniz iklimi, Batı rüzgarları, Cephe yağışları, Dört mevsim) kuralını tekrar edin.

Alternative Method

Şu formülü hatırlayın: Eğer bir durum Türkiye'nin koordinatları (3636-4242 K, 2626-4545 D) değiştiğinde değişecekse mutlak konumdur; ancak Türkiye başka bir yere taşınsa bile yer altı yapısı aynı kalsaydı değişmeyecekse özel konumdur.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic