Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri, bölgelerin sahip olduğu potansiyelleri harekete geçirmek ve kronikleşmiş sorunları çözmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu projelerden Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) incelendiğinde, her iki projenin de merkezinde tarımsal sulama imkânlarının artırılması yer almaktadır.

Buna karşın, su kaynaklarının temini ve stratejik yönetim amaçları bakımından KOP'u GAP'tan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaret verileri incelendiğinde, ithalatın (dış alım) sektörel dağılımında yatırım (sermaye) malları ile tüketim mallarının toplam payının yaklaşık $$ civarında seyrettiği, geri kalan en büyük payın ise ham madde ve ara mallara ait olduğu görülmektedir.

Bu durum, Türkiye'nin ekonomik yapısı ve ticaret özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde desteklemektedir?

Türkiye, zengin tarihi geçmişi sayesinde kültür turizmi açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Bu bağlamda, Şanlıurfa il sınırları içerisinde yer alan, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan ve 'tarihin sıfır noktası' olarak nitelendirilerek dünyanın bilinen en eski inanç (kült) merkezi olarak kabul edilen arkeolojik alan, ülkemizin uluslararası tanıtımında önemli bir rol oynamaktadır. Parçada sözü edilen bu önemli kültür turizmi merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin en geniş coğrafi alanını kapsayan bölgesel kalkınma projelerinden biri olan Doğu Anadolu Projesi (DAP) sınırları içerisindeki illerin doğal çevre özellikleri dikkate alındığında; proje kapsamında aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisinin öncelikli olarak geliştirilmesi ve modernize edilmesi beklenir?

Türkiye'de ağır sanayi kollarından olan metalürji (maden işleme) tesislerinin yer seçimi kararlarında ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına erişim ve ulaşım-pazar olanakları temel belirleyicilerdir. Bazı tesislerde bu faktörlerden yalnızca biri baskınken, bazılarında ise ham maddenin ağırlık kaybı veya enerji yoğunluğu nedeniyle çoklu bir planlama yapılmıştır.

Buna göre;
I. Samsun Bakır İşletmeleri
II. Elazığ Ferro-Krom İşletmesi
III. Antalya Ferro-Krom İşletmesi
IV. Seydişehir Alüminyum Tesisleri

numaralanmış tesislerden hangilerinin kuruluş yeri gerekçesi benzer bir ekonomik coğrafya ilkesi ile açıklanabilir?

Türkiye'nin ulaştırma stratejileri kapsamında hayata geçirilen büyük ölçekli projelerden biri olan $1915$ Çanakkale Köprüsü, Marmara Denizi çevresindeki otoyol ağını birleştirerek kesintisiz bir ring hattı oluşturmaktadır. Bu projenin Türkiye'nin ulaşım ve lojistik sistemine sağladığı katkılar düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu yatırımın temel hedefleri arasında yer aldığı söylenemez?

Türkiye'de ulaşım sistemlerinin mekânsal dağılışı ve yapısal özellikleri üzerinde yer şekillerinin (topografya) belirleyici bir etkisi bulunmaktadır. Dağların uzanış doğrultusu, yükselti değerleri ve engebe durumu; ulaşım ağlarının yönünü, yol yapım maliyetlerini ve limanların art bölgeleriyle olan etkileşimini şekillendirmiştir. Bu etkileşim göz önüne alındığında, Türkiye'nin ulaşım coğrafyasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin dış ticaretinde demir yolu ulaşımı, kara ve deniz yoluna göre daha düşük bir paya sahip olsa da stratejik açıdan ve maliyet avantajı bakımından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde komşu ülkelerle olan ticaretin bir kısmı demir yolu bağlantısı olan sınır kapıları üzerinden gerçekleştirilmektedir. Buna göre, aşağıdaki sınır kapılarından hangisinde demir yolu bağlantısı bulunmamaktadır?

Türkiye'nin son yıllardaki dış ticaret verileri incelendiğinde, ihraç edilen (dış satım) ürünlerin sektörel dağılımında bir grubun payının $\%90$'ın üzerinde olduğu görülmektedir. Bu durum, Türkiye ekonomisinin yapısal dönüşümünü ve küresel pazardaki rekabet gücünü yansıtmaktadır. Buna göre, Türkiye'nin toplam ihracat gelirleri içerisinde en büyük paya sahip olan sektör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, dünyada Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra en büyük trona (doğal soda) rezervlerine sahip ülkedir. Cam, deterjan ve kâğıt sanayisinde yaygın olarak kullanılan bu stratejik madenin Türkiye'deki en önemli rezerv ve çıkarım alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin enerji kaynakları, doğadaki varlık durumlarına ve kullanım süreçlerine göre iki temel gruba ayrılır. Aşağıdaki tabloda bu gruplandırmaya ait bazı örnekler verilmiştir:

Bu tablodaki sınıflandırmanın bilimsel olarak doğru olması için [X] ve [Y] yerine aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Türkiye'de ağır sanayinin temel ham maddesi olan ve demir-çelik fabrikalarında işlenen bu madenin en önemli yatakları Doğu Anadolu ile İç Anadolu'nun kesiştiği alanda yer alır. Özellikle Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan-Hasançelebi) çevresinden çıkarılan bu yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle petrol ve doğalgaz aramalarında sondaj kuyularının açılması sırasında sondaj çamurunun yoğunluğunu artırmak amacıyla kullanılan, başlıca rezervleri Alanya, Gazipaşa ve Elbistan çevresinde yoğunlaşan yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaretinde kara yolu taşımacılığı, özellikle Avrupa ülkeleri ile yapılan ithalat ve ihracatta büyük bir öneme sahiptir. Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin bazı önemli sınır kapıları ve bu kapıların bağlantı sağladığı komşu ülkeler eşleştirilmiştir:

Tabloda soru işareti (?) ile gösterilen, Türkiye'nin hem yolcu hem de yük trafiği bakımından en işlek sınır kapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri, bölgenin coğrafi yapısına ve mevcut ekonomik sorunlarına göre farklı önceliklere sahiptir. Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP), diğer pek çok projeden farklı olarak 'havza yönetimi' ve 'ekolojik koruma' temelli bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'nin (YHGP) hayata geçirilmesindeki temel gerekçelerden biridir?

Doğu Anadolu Projesi ($DAP$), bölgenin sahip olduğu potansiyeli değerlendirerek sosyo-ekonomik gelişmişlik farklarını azaltmayı ve bölge dışına yönelen göçleri durdurmayı hedefleyen kapsamlı bir kalkınma planıdır. Bölgenin temel ekonomik yapısı ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu proje kapsamında yürütülen faaliyetlerin temel hedefleri arasında yer almaz?

Türkiye'de yer şekillerinin engebeli olması ve iklim çeşitliliği, turizm faaliyetlerinin de çeşitlenmesini sağlamıştır. Özellikle yaz aylarında kıyı kesimlerdeki aşırı sıcaklardan ve nemden uzaklaşmak isteyen yerli ve yabancı turistlerin, Karadeniz Dağları'nın yüksek kesimlerinde doğa ile iç içe vakit geçirmek amacıyla katıldığı turizm türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projeleri, uygulandığı sahanın doğal kaynak potansiyeli ve sosyo-ekonomik ihtiyaçları doğrultusunda farklı öncelikli hedeflere sahiptir. Aşağıdaki tabloda bazı projeler ve bu projelerin öncelikli odak noktaları eşleştirilmiştir:

Buna göre tabloda soru işareti ($?$) ile gösterilen alana, Zonguldak-Bartın-Karabük ($ZBK$) projesinin temel hedefi düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri; mera hayvancılığı ve besi (ahır) hayvancılığı olmak üzere iki ana yönteme ayrılır. Besi ve ahır hayvancılığı, modern yöntemlerin kullanıldığı, verimin yüksek olduğu ve iklim koşullarından büyük oranda bağımsız olarak yürütülen bir yöntemdir.

Buna göre, besi ve ahır hayvancılığının Marmara ve Ege gibi bölgelerde, özellikle büyük şehirlerin çevresinde yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de bazı madenlerin çıkarıldığı yerler ile işlendiği merkezler arasında farklılıklar görülebilmektedir. Örneğin; paslanmaz çelik sanayisinin en önemli ham maddesi olan bir maden, Elazığ ve Muğla çevresindeki yataklardan yoğun olarak çıkarılmaktadır. Bu maden, Elazığ’da ham maddeye yakınlıktan dolayı, Antalya’da ise ulaşım ve liman imkânları nedeniyle kurulan tesislerde işlenmektedir.

Sözü edilen bu yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?