Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'nin dış ticaret verileri incelendiğinde, ithal edilen ürünlerin kullanım amaçlarına göre dağılımında ara malların (hammadde ve enerji) payının yaklaşık %70-80 bandında olduğu görülmektedir. Bu durum, Türkiye ekonomisinin yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Türkiye, enerji kaynakları bakımından çeşitlilik gösteren bir ülkedir. Bu kaynakların bir kısmı yer kabuğunun derinliklerindeki süreçlerle (jeolojik) oluşurken, bir kısmı ise atmosferik olaylar ve güneş radyasyonu (iklimsel) sonucu ortaya çıkar. Buna göre, aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin Türkiye'deki üretim potansiyeli, doğrudan iklim koşullarına bağlı olarak belirlenir?

Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık $\%70$’ini karşılayarak bu alanda küresel liderliğini korumaktadır. Fındık tarımının ekolojik istekleri ve Türkiye’deki üretim özellikleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Coğrafya dersinde Türkiye'nin yer altı kaynaklarını işleyen bir öğretmen: "Türkiye, dünyada maden çeşitliliği bakımından en zengin ülkelerden biridir. Ülkemizde 60'tan fazla maden türü çıkarılmaktadır." bilgisini vermiştir. Öğretmenin bahsettiği bu durumun yaşanmasında Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi en temel etkendir?

Türkiye'de demir yolu hatlarının güzergâhları belirlenirken yer şekillerinin uzanış doğrultusu ve eğim özellikleri birincil derecede belirleyici olmaktadır. Demir yolları, kara yollarına oranla eğime karşı çok daha duyarlı olduğu için genellikle vadi içlerini, dağlar arasındaki alçak eşikleri ve çöküntü alanlarını takip etmektedir.

Bu durumun bir sonucu olarak, aşağıdaki alanların hangisinde yer şekillerinin kısıtlayıcı etkisi nedeniyle demir yolu ağının gelişmesi diğerlerine göre daha kısıtlı kalmıştır?

Türkiye’nin elektrik enerjisi üretiminde linyit, doğal gaz, su gücü ve güneş gibi pek çok kaynak bir arada kullanılmaktadır. Enerji üretim tesislerinin bir kısmı, yüksek taşıma maliyetlerinden kaçınmak amacıyla ham madde kaynağının hemen yanına kurulmuştur.

Buna göre, aşağıda verilen enerji santrali ve bu santralde kullanılan birincil enerji kaynağı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de yetiştirilen bazı tarım ürünleri düşük kış sıcaklıklarına ve don olaylarına karşı oldukça hassastır. Bu tür ürünlerin ekonomik olarak üretimi, kış sıcaklıklarının genellikle $0^{\circ}C$ üzerinde kaldığı kıyı bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetişme alanını sınırlayan en temel faktör kış ılıklığı isteğidir?

Türkiye'nin morfolojik yapısı, ulaşım koridorlarının belirlenmesinde ve ticaret merkezlerinin gelişiminde belirleyici bir rol oynar. Özellikle Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın kıyıya paralel uzanışı, iç kesimlerle olan etkileşimi sınırlandırarak belirli noktaların stratejik geçiş güzergahı veya 'odak liman' haline gelmesine neden olmuştur.

Buna göre, Türkiye'de yer şekillerinin ulaşım ve ticaret üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir değerlendirmedir?

Türkiye'nin ekonomik coğrafyası içerisinde yer alan hayvancılık faaliyetleri ve orman varlığıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi, bu faaliyetlerin coğrafi dağılışı ve ekonomik özellikleri bakımından hatalıdır?

Türkiye'de hayvancılık faaliyetlerinde iklim ve yer şekillerine olan bağımlılık, uygulanan yöntemlere göre büyük farklılıklar göstermektedir. Aşağıdaki tabloda, iki farklı ilin hayvancılık faaliyetlerine ilişkin temel özellikler karşılaştırılmıştır:

Tablodaki veriler ve Türkiye'nin coğrafi özellikleri dikkate alındığında, bu iller ve hayvancılık faaliyetleri hakkında yapılabilecek aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de bazı maden işleme tesislerinin yer seçiminde "ham maddeye yakınlık" temel faktörken, bazılarında ise "ulaşım" veya "enerji kaynağına yakınlık" gibi faktörler ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki maden işleme tesislerinden hangisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde, diğerlerinden farklı bir temel faktör etkili olmuştur?

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projeleri; uygulandıkları sahaların doğal ve beşerî kaynak potansiyellerini en üst düzeye çıkarmayı, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmayı ve göçü yerinde önlemeyi amaçlar. Bu projelerin kapsamındaki iller ve temel stratejileri zaman içerisinde güncellenen ekonomik ihtiyaçlara göre yeniden yapılandırılmıştır.

Buna göre, Türkiye'deki bölgesel kalkınma projelerinin kapsamı ve hedefleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin enerji stratejisinde yerli kaynakların kullanımını artırmak ve enerjide dışa bağımlılığı azaltmak temel hedeflerden biridir. Bu bağlamda, hem yenilenebilir olması hem de hammadde bakımından tamamen yerli kaynaklara dayanması nedeniyle bazı santraller stratejik öneme sahiptir.

Aşağıdaki santral ve kullanılan enerji kaynağı eşleştirmelerinden hangisi, bu stratejik hedeflerin her ikisine de (yenilenebilir ve yerli olması) uygun bir örnektir?

Türkiye'de yer şekilleri ve iklim çeşitliliğinin bir sonucu olarak, bazı dar coğrafi alanlarda yılın farklı dönemlerinde çok çeşitli turizm faaliyetleri bir arada yürütülebilmektedir.

Örneğin;
• Göller Yöresi'nin karakteristik özelliklerini yansıtan tektonik ve karstik kökenli tatlı su göllerinde su sporları ve ekoturizm,
• Kalkerli arazinin yaygın olmasına bağlı olarak gelişen kanyon ve mağaralarda doğa turizmi,
• Yöredeki yüksek dağlık kütleler üzerinde yer alan ve kış turizmi açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olan kayak tesisleri,
• Antik Pisidia bölgesinin inanç ve ticaret merkezlerine ait kalıntılar ile kültür turizmi,
• Son yıllarda kırsal kalkınmayı destekleyen ve hasat dönemlerinde görsel bir şölen sunan gül ve lavanta bahçelerine yönelik agro-turizm (kırsal turizm)

faaliyetleri aynı il sınırları içerisinde büyük bir potansiyel oluşturmaktadır.

Yukarıda turizm çeşitliliğine dair belirgin özellikleri verilen ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların yenilenme kapasiteleri, dışa bağımlılık oranları ve toplam üretimdeki payları, Türkiye'nin enerji stratejilerini doğrudan şekillendirmektedir. Bu kapsamda Türkiye'nin enerji altyapısında kritik rol oynayan üç stratejik enerji üretim tesisi şunlardır:

• Kırklareli - Hamitabat Santrali
• Manisa - Soma Santrali
• Denizli - Sarayköy Santrali

Bu santrallerin kullandığı enerji kaynakları, yenilenebilirlik durumları ve Türkiye'nin genel elektrik üretimi içindeki yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Türkiye'de modern (intensif) tarım yöntemlerinin uygulandığı alanlarda doğa koşullarına olan bağımlılık azalırken, birim alandan alınan verim ve üretimde süreklilik artış gösterir. Buna göre, intensif tarım yöntemlerinin yaygın olarak uygulandığı bir yöre için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türkiye’de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri, her bölgenin kendine has ekonomik ve coğrafi potansiyeli temel alınarak planlanmıştır. Zonguldak, Bartın ve Karabük illerini kapsayan ($ZBK$) projesi de bu doğrultuda bölgedeki sanayi ve madencilik altyapısını modernize etmeyi amaçlamaktadır. Buna göre, $ZBK$ projesi kapsamında yürütülecek faaliyetler arasında aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenmez?

Türkiye'de bazı tarım ürünleri, doğal yetişme ortamlarının sunduğu nem ve yağış koşulları sayesinde Karadeniz kıyı kuşağında hiçbir sulama gerektirmeden yetişebilir. Ancak aynı ürünler, sulama olanaklarının geliştiği diğer bölgelerde (özellikle Akdeniz ve Ege) daha yüksek verim ve kâr marjı sağladığı için bu bölgelerin üretiminde ön sıralara geçmiştir.

Buna göre, doğal yetişme alanı Karadeniz kıyıları olmasına rağmen, günümüzde modern sulama imkanlarıyla en yoğun üretimi Akdeniz Bölgesi'nde gerçekleştirilen tarım ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Turizm Stratejisi 2023 eylem planında, turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve ülke geneline dengeli dağıtılması amacıyla çeşitli 'Turizm Gelişim Koridorları' oluşturulmuştur. Bu planlamada, bölgelerin hakim coğrafi özellikleri, iklim koşulları, bölgesel kalkınma hedefleri ve kültürel mirasları temel alınmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen il, öne çıkarılan turizm değeri ve içinde yer aldığı gelişim koridoru eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projelerinin her biri, bölgenin coğrafi ve ekonomik potansiyelini canlandırmayı amaçlasa da her projenin çıkış noktası ve öncelikli müdahale alanı farklılık göstermektedir. Projelerin temel stratejileri ve bölgesel ihtiyaçları göz önüne alındığında, Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'ni (YHGP), Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) veya Konya Ovası Projesi (KOP) gibi devasa sulama odaklı projelerden ayıran en temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?