Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'nin yer altı kaynakları, kullanım alanları ve özelliklerine göre "metalik madenler", "sanayi ham maddeleri" ve "enerji kaynakları" gibi çeşitli gruplara ayrılmaktadır. Bu kaynakların çıkarıldıkları bölgeler, yer yapısına bağlı olarak farklılık gösterir.

Buna göre, metalik madenler grubunda yer alan ve Elazığ (Guleman) ile Muğla (Fethiye-Köyceğiz) çevresinde Türkiye'nin en önemli rezervlerine sahip olan yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Petrol rafinerileri, işlenecek olan petrolün taşınma maliyetleri, tüketim merkezlerine olan uzaklık ve stratejik güvenlik gibi nedenlerle farklı coğrafi konumlarda tesis edilebilmektedir. Türkiye'de faaliyet gösteren rafineriler göz önüne alındığında, hangisinin konumlandırılmasında doğrudan yerli üretim sahasına olan mesafe (hammaddeye yakınlık) belirleyici olmuştur?

Türkiye'de yürütülen bölgesel kalkınma projeleri, bölgeler arası ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklarını azaltmayı amaçlamaktadır. Proje sınırları zaman zaman güncellenmekte ve bazı iller stratejik nedenlerle birden fazla proje kapsamında değerlendirilmektedir. Örneğin; Amasya, Çorum ve Tokat illeri başlangıçta Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) içerisinde yer alırken, daha sonra başka bir bölgesel projenin de kapsamına dahil edilmiştir.

Amasya, Çorum ve Tokat illerinin YHGP dışında dahil edildiği bu bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de yer şekillerinin uzanış doğrultusu, ulaşım ağlarının tasarımı ve maliyetleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Özellikle dağ sıralarının kıyıya paralel uzandığı alanlarda, iç kesimler ile kıyı kuşakları arasındaki bağlantı doğal koridorlar olan geçitler sayesinde sağlanabilmektedir. Bu durum, ulaşım maliyetlerini düşürmek isteyen ticari işletmeler için güzergâh seçiminde kritik öneme sahiptir. Buna göre; İç Anadolu Bölgesi'ndeki sanayi ürünlerinin en kısa yoldan Mersin Limanı'na ulaştırılması ve aynı zamanda demir yolu hattının da bu güzergâhı takip edebilmesi için kullanılması gereken en stratejik doğal geçit aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de turizm, hizmetler sektörü içerisinde yer alan ve dış ticaret açığının kapatılmasında kritik rol oynayan bir "görünmeyen ihracat" kalemidir. Ülke ekonomisine döviz girdisi sağlayan bu sektörün bölgesel dağılımı ve gelişimini etkileyen faktörler coğrafi özelliklere göre çeşitlilik göstermektedir.

Türkiye’de turizm faaliyetlerinin özellikleri ve ekonomideki yeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Zonguldak, Bartın ve Karabük (ZBK) Projesi; bölgedeki mevcut sanayi tesislerinin modernizasyonu, ekonomik yapının çeşitlendirilmesi ve madencilik sektörüne olan aşırı bağımlılığın azaltılması amacıyla hazırlanmıştır.

Bu hedef doğrultusunda, proje kapsamında ekonomik canlılığı artırmak ve yeni iş sahaları oluşturmak için yapılması planlanan çalışmalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Türkiye'de hayvancılık ve ormancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışı; yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi doğal faktörlerin yanı sıra pazarlama ve modern yöntemler gibi beşerî faktörlerden de etkilenmektedir.

Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi hayvancılık veya ormancılık faaliyetlerinin yapıldığı bölge ile bu faaliyetin gelişim koşulu arasındaki ilişki bakımından temel bir bilgi hatası içermektedir?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projelerinin her birinin çıkış noktası ve temel önceliği, bölgenin sahip olduğu doğal ve beşerî potansiyele göre farklılık göstermektedir. Bazı projeler doğrudan sanayi ve enerji üretimine odaklanırken, bazıları ise havza bazlı doğal kaynak yönetimi ve çevresel rehabilitasyonu merkeze almaktadır.

Buna göre; akış rejiminin düzenlenmesi, erozyonla mücadele ve su kirliliğinin önlenmesi gibi çevresel faktörlerin öncelikli amaç olarak belirlendiği bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de bölgesel kalkınma projeleri oluşturulurken illerin sosyo-ekonomik yapıları, kalkınma öncelikleri ve benzer sorunları dikkate alınmaktadır. Bu planlamada bazı iller, coğrafi olarak yer aldıkları bölgenin sınırları dışında kalsalar dahi, ekonomik stratejiler gereği farklı bir projenin kapsamına dahil edilebilmektedir.

Buna göre, coğrafi konumu itibarıyla büyük oranda İç Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde yer almasına rağmen, uygulanan bölgesel stratejiler doğrultusunda Doğu Anadolu Projesi (DAP) kapsamına alınan il aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de hayvancılık ve ormancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışı, verimlilik oranları ve ekonomik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de yer altı kaynaklarının ekonomik özellikleri, kullanım alanları ve dağılışı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de bölgesel kalkınma projeleri hazırlanırken illerin benzer coğrafi özellikleri, ekonomik sorunları ve doğal kaynak potansiyelleri temel kriterler olarak ele alınmıştır. Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) ise öncelikli olarak havzadaki su rejimini kontrol altına alma ve çevresel bozulmayı engelleme stratejisiyle kurgulanmış bir havza projesidir.

Buna göre, aşağıda verilen illerden hangisi Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) sınırları içerisinde yer alan illerden biri değildir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yerinin belirlenmesinde ulaşım olanakları ve limanların art bölge (hinterland) genişliği kritik bir öneme sahiptir. İç kesimlerle demir yolu ve kara yolu bağlantısı güçlü olan liman şehirlerinde sanayi faaliyetleri hızla gelişirken; bu imkânlardan yoksun olan merkezlerde, doğal liman özelliği bulunsa dahi sanayileşme kısıtlı kalmıştır.

Buna göre, aşağıdaki merkezlerden hangisi, doğal bir limana sahip olmasına rağmen ulaşım ve yer şekilleri kısıtlılığı nedeniyle sanayinin yeterince gelişemediği bir merkezdir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde genellikle hammaddeye yakınlık ilkesi ön plandadır. Ancak mobilya sanayisi gibi ürünlerin hacimli olduğu ve nakliye maliyetlerinin yüksek seyrettiği iş kollarında; pazara yakınlık ve ulaşım olanakları, hammadde varlığından daha belirleyici bir faktör haline gelebilmektedir. Buna göre, orman varlığı bakımından Türkiye ortalamasının altında yer almasına rağmen, ulaşım ağlarının merkezinde bulunması ve geniş bir pazara hitap etmesiyle mobilya sanayisinde Türkiye'nin en önemli üretim merkezlerinden biri haline gelen il aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaretinde deniz yolu taşımacılığı en büyük paya sahiptir. Bir limanın ticaret hacmi ve gelişmişlik düzeyi üzerinde; o limanın iç kesimlerle olan kara ve demir yolu bağlantısının gücünü ifade eden "hinterland" (art bölge) genişliği belirleyici bir rol oynar. Dağların kıyıya paralel uzandığı ve ulaşım ağlarının gelişmediği alanlarda hinterland dardır.

Buna göre, aşağıdaki limanlardan hangisinin ticaret kapasitesinin yüksek olmasında, iç kesimlerle olan demir yolu bağlantısının varlığı ve bu sayede geniş bir hinterlanda sahip olması temel rol oynamaktadır?

Türkiye'de bazı merkezler, coğrafi konumları ve yer şekillerinin uzanışına bağlı olarak hem kara yolu hem de demir yolu güzergâhlarının kesişim noktasında yer alırlar. "Kavşak noktası" olarak adlandırılan bu merkezler, ulaşımın kolaylığı sayesinde ticaret ve sanayinin hızla geliştiği alanlardır.

Buna göre, aşağıdaki illerden hangisi Türkiye'nin ulaşım ağındaki konumu bakımından bir "kavşak noktası" özelliği taşıyan merkezlerden biri değildir?

Türkiye'de turizm, dış ticaret açığının kapatılmasındaki kritik rolü ve sağladığı döviz girdisi nedeniyle "görünmeyen ihracat" olarak nitelendirilmektedir. Bu ekonomik katkının bölgeler arasındaki dağılımını etkileyen en temel unsurlardan biri, kıyı turizmi sezonunun uzunluğudur. Örneğin; Antalya kıyılarında deniz turizmi sezonu yaklaşık $7-8$ ay sürerken, Sinop kıyılarında bu sürenin $2-3$ ay ile sınırlı kalması temel olarak aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Türkiye'de bazı tarım ürünleri yetişme döneminde su ve neme ihtiyaç duyarken, olgunlaşma ve hasat döneminde mutlak bir yaz kuraklığı ve düşük nem oranı ister. Bu iklim isteği, her mevsimi yağışlı ve nemli olan Karadeniz kıyı kuşağında birçok ürünün ekonomik olarak yetiştirilmesini zorlaştıran temel sınırlayıcı bir faktördür.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisi olgunlaşma döneminde yaz kuraklığına ihtiyaç duymadığı için Karadeniz kıyı kuşağında en uygun doğal yetişme ortamını bulmuştur?