Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Fransa, I. Dünya Savaşı'nın yıkıcı etkilerini tekrar yaşamamak ve Almanya'dan gelebilecek olası bir saldırıyı durdurmak amacıyla $1930$'lu yıllarda sınır boylarına dönemin en gelişmiş savunma hattını inşa etmiştir. Ancak $1940$ yılında başlayan Alman saldırısı (Fransa Seferi), bu hattı doğrudan aşmak yerine ormanlık ve engebeli arazileri (Ardenler) ve Belçika topraklarını kullanan "Yıldırım Harbi" ($Blitzkrieg$) doktrini ile savunmayı etkisiz bırakmıştır.

Fransa'nın büyük bir askeri ve mali yatırım yaptığı ancak savaşın başında işlevsiz kalarak Paris'in düşmesine engel olamayan bu ünlü savunma hattı aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın başından itibaren "aktif tarafsızlık" ve "denge politikası" izleyen Türkiye, $1944$ yılına gelindiğinde müttefik devletlerin diplomatik ve ekonomik baskılarını en üst seviyede hissetmiştir. Özellikle İngiltere ve ABD’nin $14$ Nisan $1944$’te verdikleri ortak nota ile; stratejik hammadde sevkiyatının kesilmemesi durumunda Türkiye’ye yönelik bir ekonomik blokaj uygulanacağını bildirmeleri üzerine, Türk hükümetinin dış politikadaki dengeyi müttefikler lehine kesin olarak değiştiren ilk somut adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin ($SSCB$) $1991$ yılında dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Türk Cumhuriyetleri ve diğer komşu ülkelerle; eğitim, kültür, teknik ve sosyal alanlarda iş birliğini geliştirmek ve bu bölgelerde kalkınma projeleri yürütmek amacıyla $1992$ yılında kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın ardından Türkiye'de $1946$ yılında çok partili hayata geçişle birlikte dış politikada Batı dünyasıyla bütünleşme süreci ivme kazanmıştır. Bu stratejik yönelimin bir sonucu olarak, $1950$ yılında Demokrat Parti hükümeti tarafından Türkiye'nin Birleşmiş Milletler çağrısına uyarak Kore Savaşı'na asker göndermesi kararlaştırılmıştır.

Türkiye'nin Kore'ye asker gönderme kararının temel dış politika hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde ABD ve SSCB liderleri, nükleer bir savaş riskini azaltmak ve silahlanma yarışını kontrol altına almak amacıyla çeşitli antlaşmalar imzalamışlardır.

Yukarıdaki tabloda soru işareti ($?$) ile boş bırakılan yere getirilmesi gereken antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

$\text{XX.}$ yüzyılın başlarında Rusya'daki Bolşevik İhtilali'nin yarattığı otorite boşluğunda Türkistan’da bağımsızlık amacıyla başlatılan Basmacı Hareketi’nin, $1930$’ların ortalarına kadar sürmesine rağmen başarısızlıkla sonuçlanmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

II. Dünya Savaşı devam ederken müttefik devletlerin Türkiye'yi kendi yanlarında savaşa dahil etme baskıları üzerine, Ocak 1943'te İngiltere Başbakanı Winston Churchill ile Cumhurbaşkanı İsmet İnönü arasında gerçekleşen diplomatik görüşme aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde nükleer silahların sınırlandırılması amacıyla ABD ve SSCB arasında 1979 yılında Viyana'da SALT-II Antlaşması imzalanmıştır. Ancak bu antlaşma, ABD Senatosu tarafından onaylanmadığı için hiçbir zaman yürürlüğe girmemiştir. ABD'nin bu antlaşmayı onaylamaktan vazgeçerek Yumuşama sürecinden uzaklaşmasına neden olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama ($Detant$) Dönemi’nde dünya genelinde $SALT-I$, $Helsinki$ $Nihai$ $Senedi$ ve $Ostpolitik$ gibi barışçıl girişimler öne çıkmıştır. Ancak aynı dönemde Türkiye, $1974$ Kıbrıs Barış Harekâtı nedeniyle müttefiki ABD ile diplomatik bir kriz yaşamış ve kendisine uygulanan silah ambargosuna karşı somut bir mütekabiliyet adımı atmıştır.

Türkiye’nin ABD ambargosuna karşılık olarak gerçekleştirdiği bu hamle aşağıdakilerden hangisidir?

Türk dili konuşan ülkeler arasındaki dostane ilişkileri geliştirmek, ortak Türk kültürünü, dilini ve sanatını koruyarak gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla $1993$ yılında kurulan ve günümüzde Türk dünyasının "UNESCO"su olarak adlandırılan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nin en önemli stratejik adımlarından biri olan ve 1979 yılında imzalanan SALT II Antlaşması'nın ABD Senatosu tarafından onaylanma sürecinde "denetlenebilirlik" (verification) meselesi büyük bir tartışma konusu olmuştur. Bu süreçte ABD, Sovyetler Birliği'nin antlaşma hükümlerine uyup uymadığını teknik olarak takip edebilmek amacıyla Türkiye'den hangi özel talepte bulunmuş ve Türkiye bu talebe dönemin diplomatik ruhuna uygun olarak nasıl bir cevap vermiştir?

$1996$ yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından "Şanghay Beşlisi" adıyla temelleri atılan; $2001$ yılında Özbekistan'ın katılımıyla bölgesel bir iş birliği örgütüne dönüşen ve Türkiye'nin $2012$ yılında "Diyalog Ortağı" statüsüyle bağ kurduğu uluslararası oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

Soğuk Savaş sürecinde, özellikle SSCB ile Çin arasındaki ideolojik ayrılığın (Sino-Sovyet ayrılığı) derinleşmesi üzerine, ABD’nin Çin ile diplomatik ilişkilerini normalleştirmek amacıyla başlattığı ve $1971$ yılında bir spor kafilesinin davetiyle sembolleşen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın seyrini değiştiren gelişmeler yaşanırken İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Türkiye’nin askeri desteğini almak ve müttefik saflarında savaşa girmesini sağlamak amacıyla Ocak $1943$’te Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile bir görüşme gerçekleştirmiştir. Bir tren vagonunda yapılan ve Türkiye’nin teknik donanım eksikliği ile hazırlıksız olduğu gerekçesiyle savaşa fiilen girme talebini ertelediği bu diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin ($SSCB$) $1991$ yılında dağılmasıyla Orta Asya ve Kafkasya'da bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri ile Türkiye arasındaki ilişkileri koordine etmek, bu ülkelerin kalkınma çabalarına destek olmak ve ekonomik, ticari, teknik, sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında iş birliğini geliştirmek amacıyla $1992$ yılında kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı sürecinde yaşanan askerî ve diplomatik gelişmeler ile bu gelişmelerin temel özellikleri hakkında aşağıda yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Soğuk Savaş'ın başlangıç evresinde ($1947$-$1949$), SSCB'nin dış politikasını şekillendiren Jdanov Doktrini (İki Kamp Teorisi); Batı Bloğu'nun Marshall Planı ve Truman Doktrini gibi hamlelerine karşı ideolojik ve kurumsal bir set çekmeyi amaçlamıştır.

Bu süreçte ($1947$-$1949$) Doğu Bloğu tarafından hayata geçirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisinin, Marshall Planı ve Truman Doktrini'ne doğrudan bir tepki olmaktan ziyade, Batı Bloğu'ndaki askeri gelişmeler ve Federal Almanya'nın NATO'lara katılımı sonucunda daha geç bir tarihte gerçekleştiği söylenebilir?

$1991$ yılında $SSCB$’nin dağılmasıyla birlikte Soğuk Savaş dönemi sona ermiş ve "Küreselleşen Dünya"da yeni bölgesel bütünleşme modelleri hız kazanmıştır. Bu süreçte, $1992$ yılında imzalanan Maastricht Antlaşması ile Avrupa Topluluğu, Avrupa Birliği’ne ($AB$) dönüşmüştür. Antlaşma kapsamında üye ülkelerin Ekonomik ve Parasal Birlik'e ($EPB$) dahil olabilmesi için uymaları gereken "Maastricht Kriterleri" belirlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir üye ülkenin ortak para birimi olan Euro'ya geçebilmesi için sağlaması gereken Maastricht Kriterleri arasında gösterilemez?

$\text{I.}$ Dünya Savaşı sonrasında ekonomik ve siyasi istikrarsızlığın yaşandığı Almanya'da iktidara gelerek, Versailles Antlaşması'nın hükümlerini geçersiz kılmayı ve 'Hayat Sahası' (Lebensraum) politikasını gerçekleştirmeyi hedefleyen lider aşağıdakilerden hangisidir?

Rusya'da $1917$ İhtilali'ni gerçekleştiren Bolşeviklerin, başlangıçta azınlıklara ve sömürge altındaki halklara yönelik yayımladıkları "kendi kaderini tayin etme" vaatleri ile Türkistan coğrafyasında uygulamaya koydukları merkeziyetçi politikalar arasındaki tezatlık, bölge halkının "Basmacı Hareketi"ni başlatmasında temel etken olmuştur.

Buna göre, Basmacı Hareketi'nin Bolşevik yönetimine karşı yürüttüğü mücadelenin temel dayanağı ve hedefi aşağıdakilerden hangisidir?