Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Soğuk Savaş sürecinde Doğu Bloku ülkeleri arasında askeri iş birliğini ve eş güdümü sağlamak amacıyla 1955 yılında Varşova Paktı kurulmuştur. Aşağıdaki devletlerden hangisi, bu paktın kurucu üyeleri arasında yer almasına rağmen 1968 yılında Çekoslovakya'nın SSCB tarafından işgal edilmesine tepki göstererek pakt üyeliğinden resmen ayrılmıştır?

Türkiye'nin 1964 yılında Kıbrıs'taki çatışmaları durdurmak amacıyla adaya müdahale kararı alması üzerine, ABD Başkanı tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye gönderilen ve Türk-Amerikan ilişkilerinde büyük bir krize neden olan belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) sürecinin diplomatik mimarisi kurulurken ABD tarafından uygulanan bir strateji; nükleer silahların sınırlandırılması (SALT) görüşmelerini, Sovyetler Birliği'nin Vietnam veya Orta Doğu gibi bölgelerdeki siyasi ve askeri tutumlarıyla bir bütün olarak değerlendirmeyi esas almıştır. Bu anlayışa göre, teknik bir alanda (silah kontrolü) sağlanacak ilerleme, diğer alanlardaki (bölgesel çatışmalar) gerginliğin azaltılmasına ve tarafların yapıcı davranmasına bağlı kılınmıştır. Henry Kissinger ile özdeşleşen ve dış politikada farklı konuların birbirine bağlanarak pazarlık gücü devşirilmesini öngören bu stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde ABD Başkanı Richard Nixon'ın 1972 yılında Çin Halk Cumhuriyeti'ne gerçekleştirdiği ziyaret ve bu süreci hazırlayan "Ping-Pong Diplomasisi", Soğuk Savaş'ın gidişatını etkileyen en önemli stratejik hamlelerden biri kabul edilir. ABD'nin bu diplomatik atağıyla doğrudan hedeflediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı yıllarında bir taraftan Adana ve Kahire Konferansları ile dış baskılar yönetilmeye çalışılmış, diğer taraftan Milli Korunma Kanunu ve Varlık Vergisi gibi düzenlemelerle iç ekonomi denetim altına alınmıştır. Savaşın bitimine doğru Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'e (BM) kurucu üye olarak kabul edilme isteği ve Batı dünyasıyla bütünleşme çabası, aşağıdaki gelişmelerden hangisine zemin hazırlamıştır?

Soğuk Savaş sürecinde Küba Füze Krizi ile zirveye ulaşan nükleer savaş tehdidi, iki süper gücü nükleer silahların kontrolü konusunda müzakere masasına oturtmuştur. Bu doğrultuda 1972 yılında Moskova'da imzalanan ve nükleer silahların sınırlandırılmasında 'ilk somut adım' olarak kabul edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın son sürecinde toplanan Yalta Konferansı'nda; kurucu üye sıfatıyla San Francisco Konferansı'na katılabilmek için $1$ Mart $1945$ tarihine kadar Mihver Devletlere savaş ilan edilmesi şartı getirilmiştir. Türkiye'nin bu şart doğrultusunda $23$ Şubat $1945$ tarihinde Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmesinin temel dış siyasi amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi'nde Türkiye ile ABD arasında yaşanan sorunlardan biri de haşhaş ekimi meselesidir. 1971 yılında ABD'nin uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele baskısı sonucu yasaklanan haşhaş ekimi, 1974 yılında Türk hükümetinin aldığı kararla yedi ilde yeniden serbest bırakılmıştır. Bu karar, Türkiye'nin egemenlik haklarını koruma girişimi olarak görülmüş ancak ABD ile ilişkilerin ciddi şekilde gerilmesine neden olmuştur. 1974 yılında haşhaş ekimi yasağını kaldırarak ABD ile diplomatik kriz yaşanmasına neden olan hükümetin başındaki başbakan aşağıdakilerden hangisidir?

$1964$'te temelleri atılan Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği (RCD) mirası üzerine $1985$'te yeniden inşa edilen; Soğuk Savaş sonrası dönemde jeopolitik boşluğu doldurmak ve bölgesel kalkınmayı hızlandırmak amacıyla $1992$ yılında Tahran'da gerçekleşen toplantıyla Orta Asya ve Kafkasya'ya doğru genişleyen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Soğuk Savaş sürecinde Doğu ve Batı blokları arasındaki gerginliğin azaldığı, nükleer silahların sınırlandırılması ve diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi çabalarının ön plana çıktığı süreç "Yumuşama (Detant) Dönemi" olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Yumuşama Dönemi'nde nükleer silahların sınırlandırılması amacıyla imzalanan ilk antlaşmadır?

1868-1912 yılları arasında Japonya’da İmparator Mutsuhito liderliğinde gerçekleştirilen ve "Aydınlanmış Yönetim" anlamına gelen Meiji Restorasyonu ile Japonya, kısa bir sürede feodal bir yapıdan modern bir dünya devletine dönüşmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Meiji Restorasyonu döneminde gerçekleştirilen yenilikler arasında gösterilemez?

$II.$ Dünya Savaşı'nın yarattığı olağanüstü ekonomik yükü hafifletmek ve karaborsacılıkla mücadele etmek amacıyla $1942$ yılında yürürlüğe konulan Varlık Vergisi; her ne kadar savaş zenginlerini hedeflese de, uygulama sürecinde gayrimüslim azınlıklar üzerinde ağır bir mali baskı oluşturmuş ve vergisini ödeyemeyenlerin Aşkale gibi merkezlerde çalışma yükümlülüğüne tabi tutulması tartışmaları beraberinde getirmiştir.

Bu durumun Türkiye açısından aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?

Soğuk Savaş döneminde, Sovyetler Birliği (SSCB) liderliğinde Doğu Bloku ülkeleri arasında Batı Bloku'na karşı kurulan askeri savunma paktı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye, Müttefiklerin savaşa fiilen katılması yönündeki yoğun baskılarına karşı "aktif tarafsızlık" ve "denge" politikası izlemiştir. Bu baskıların zirveye ulaştığı ve İsmet İnönü’nün Roosevelt ve Churchill ile bir araya geldiği Aralık 1943 tarihli II. Kahire Konferansı'nda Türkiye, müttefiklerin yanında savaşa girmeyi prensipte kabul etmiştir.

Buna göre, Türkiye’nin II. Kahire Konferansı sonunda savaşa fiilen katılmayı ertelemek amacıyla müttefiklere karşı öne sürdüğü temel stratejik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

XX. yüzyılın başlarında İngiltere ve Rusya, Asya'daki nüfuz alanları (İran, Afganistan ve Tibet) üzerindeki uzun süreli rekabetlerini sonlandırarak 1907 yılında Anglo-Rus Antlaşması'nı imzalamışlardır. Bu antlaşma, XIX. yüzyıl boyunca süregelen "Büyük Oyun" (Great Game) rekabetinin resmen sona erdiğini ve tarafların Avrupa merkezli yeni bir ittifak sistemine yöneldiğini göstermektedir.

Buna göre, İngiltere ve Rusya'nın Asya'daki sömürgeci çıkarlarından ödün vererek böyle bir uzlaşıya varmalarındaki temel siyasi motivasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı süresince uygulanan Olağanüstü Ekonomik Kararlar (Milli Korunma Kanunu, Varlık Vergisi vb.) ve savaşın sonunda müttefik devletlerin galibiyetiyle pekişen demokratik eğilimler, Türkiye'nin iç siyasetinde köklü bir değişimi zorunlu kılmıştır. Özellikle Birleşmiş Milletler Anayasası'nı (San Francisco Konferansı) imzalayan ülkeler arasında yer alma isteği bu süreci hızlandırmıştır.

Bu gelişmelerin Türkiye'deki temel yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

$1970$’li yıllarda Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi’ndeki kıta sahanlığı sınırlarının belirlenmesi konusunda yaşanan gerginlik, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmiş; ancak $1976$ yılında imzalanan "Bern Deklarasyonu" ile taraflar sorun çözülene kadar yeni bir adım atmamayı kabul etmişlerdir. Bu sürecin fitilini ateşleyen ve Türkiye’nin Ege’deki haklarını koruma kararlılığını gösteren temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1961$ Anayasası ile Türk parlamento tarihinde ilk kez 'çift meclisli' bir yapıya geçilmiştir. Bu yapıda Millet Meclisi'nin yanı sıra yer alan, üyelerinin bir bölümü halk tarafından seçilirken bir bölümü 'Tabii Üyeler' ve 'Kontenjan Senatörleri'nden oluşan ve $1980$ yılına kadar varlığını sürdüren yasama organı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sırasında müttefik devletlerin Türkiye'yi kendi yanlarında savaşa sokma baskıları karşısında Türkiye, askeri hazırlıklarının yetersizliğini ileri sürerek bir "denge politikası" yürütmüştür. Bu süreçte; Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün, ABD Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill ile bir araya gelerek Türkiye'nin savaşa katılım şartlarını ve sağlanacak askeri yardımları bizzat görüştüğü zirve aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı ($1939-1945$) sürecinde Türkiye; dış politikada Adana ve Kahire Konferansları ile müttefiklerle diplomatik temaslarda bulunurken, iç politikada "Varlık Vergisi" ve "Milli Korunma Kanunu" gibi uygulamalarla savaş ekonomisini yönetmeye çalışmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin $II.$ Dünya Savaşı yıllarında ($1939-1945$) başvurduğu sosyal veya ekonomik tedbirlerden biri değildir?