Milli Mücadele Hazırlık Dönemi

Amasya Genelgesi, Millî Mücadele’nin yol haritasını çizen bir belge olmasının yanı sıra, mevcut otoriteye başkaldırı içeren bir "ihtilal beyannamesi" niteliği taşır. Bir belgenin ihtilal beyannamesi sayılabilmesi için mevcut yönetim anlayışını reddedip yerine yeni bir egemenlik kaynağı önermesi gerekir.

Buna göre, Amasya Genelgesi’nde yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, belgenin bu niteliği kazanmasındaki en temel dayanaktır?

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışından sonra yayımladığı ilk ulusal nitelikli belge olan Havza Genelgesi, Millî Mücadele’nin "uyanış" safhasını temsil eder. Bu genelge, işgallere karşı toplumsal bir refleks oluşturmayı hedeflerken, aynı zamanda direnişin meşruiyetini korumaya yönelik stratejik bir ihtiyatı da içinde barındırmaktadır.

Buna göre, Havza Genelgesi’nin içeriği ve Millî Mücadele stratejisindeki işlevi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu belge için doğru bir tespittir?

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen Misak-ı Millî beyannamesinde; vatanın sınırları, Boğazlar, azınlık hakları ve borçlar gibi konuların yanı sıra “siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü kısıtlamanın reddedildiği” belirtilmiştir. Misak-ı Millî’de yer alan bu kararla doğrudan aşağıdakilerden hangisinin kaldırılmasının hedeflendiği söylenebilir?

Mustafa Kemal Paşa'nın Havza Genelgesi'nde halktan işgalleri protesto etmesini isterken aynı zamanda "Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir saldırı veya kötü muamelede bulunulmaması" yönünde kesin bir ihtarda bulunması, Milli Mücadele'nin stratejik derinliğini yansıtmaktadır.

Genelgede yer alan bu "itidalli eylem" çağrısının temel stratejik hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Erzurum Kongresi'nde alınan; "Osmanlı Hükümeti vatanın bağımsızlığını koruyamaz ve sağlayamazsa, bu amacı gerçekleştirmek için geçici bir hükümet kurulacaktır. Bu hükümet üyeleri kongre tarafından seçilecektir." kararı, Türk tarihinde yeni bir devletin temellerinin atılmasında kritik bir aşamayı temsil eder.

Erzurum Kongresi'nde bu yönde bir kararın alınmasıyla ulaşılmak istenen temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

$16$ Mart $1920$ tarihinde İstanbul’un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisi’nin dağıtılarak milli iradeye darbe vurulması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'da bir dizi askeri ve idari tedbir almıştır. Bu tedbirlerin temel amacı, işgalin Anadolu içlerine yayılmasını engellemek ve milli direnç merkezlerini koruma altına almaktır.

Bu doğrultuda, İstanbul'un resmen işgali üzerine İngiliz kuvvetlerinin demiryolu üzerinden Anadolu içlerine asker sevkiyatı yapmasını engellemek amacıyla başvurulan doğrudan askeri önlem aşağıdakilerden hangisidir?

Misak-ı Millî beyannamesinde sınırlar belirlenirken temel kriter olarak $30$ Ekim $1918$ tarihinde imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sırasındaki mevcut hatlar esas alınmıştır. Ancak bu genel kuralın aksine; Elviye-i Selâse (Kars, Ardahan, Batum), Batı Trakya ve Arap topraklarının geleceği için halk oylamasına ($plebisit$) başvurulabileceği kararlaştırılmıştır.

Misak-ı Millî metninde bu bölgeler için genel sınır çizgisinden farklı olarak halk oylaması yönteminin tercih edilmesinin temel gerekçesi ve dayandırıldığı uluslararası ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi'nde düzenlenen bölgesel kongreler, işgallere karşı halkın tepkisini örgütlemiş ancak her birinin siyasi vizyonu ve kurumsal yapısı farklılık göstermiştir. Bu kongrelerin karakteristik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu süreçteki 'bölgesel bağımsızlık' veya 'siyasi yapılanma' anlayışına dair doğru bir tespittir?

Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele sürecinin ilk ulusal genelgesi olan Havza Genelgesi'nde halkın işgalleri kınayan büyük mitingler tertip etmesini isterken; bu süreçte Hristiyan azınlığa karşı herhangi bir taşkınlık yapılmamasını ve kötü muameleden kaçınılmasını özellikle vurgulamıştır. Mustafa Kemal Paşa'nın bu stratejik uyarısıyla İtilaf Devletleri'nin hangi hukuki dayanağı kullanarak yeni işgaller gerçekleştirmesinin önüne geçmeye çalıştığı söylenebilir?

İtilaf Devletleri, Mondros Ateşkesi'nden hemen sonra $13$ Kasım $1918$'de donanmalarını İstanbul önlerine getirerek şehri fiilen kontrol altına almışlardır. Ancak $16$ Mart $1920$ tarihine gelindiğinde bu durum bir "resmi işgal"e dönüşmüş, Mebusan Meclisi basılmış ve milletvekilleri tutuklanmıştır. İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u "resmen" işgal etmesine yol açan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Erzurum Kongresi; toplanış amacı, toplanış biçimi ve delege yapısı bakımından bölgesel bir nitelik taşımasına rağmen, alınan kararların kapsamı yönüyle ulusal bir kimlik kazanmıştır.

Buna göre, kongrede alınan aşağıdaki kararlardan hangisi Erzurum Kongresi'nin yerel bir hareketin ötesine geçerek tüm vatanın geleceğini belirlemeye yönelik bir program sunduğuna doğrudan kanıt olarak gösterilebilir?

Sivas Kongresi sonrasında Anadolu ile İstanbul arasındaki siyasi kopukluğu gidermek amacıyla Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Mustafa Kemal Paşa Amasya'da bir araya gelmişlerdir. Bu görüşmelerde hazırlanan protokollerin birçoğu İstanbul'daki Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu) tarafından "Anayasa'ya aykırılık" gerekçesiyle reddedilmiş, sadece Meclis-i Mebusan'ın açılması kararı uygulamaya konulabilmiştir. Amasya Görüşmeleri'nde yaşanan bu süreç ve varılan uzlaşma dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin Milli Mücadele hareketi açısından sağladığı en temel hukuki sonuçtur?

Erzurum Kongresi, toplanış amacı ve delege yapısı bakımından Doğu Anadolu’daki işgal tehditlerine karşı bölgesel bir nitelik taşımasına rağmen, aldığı kararlarla bütün yurdu kapsayan ulusal bir programın temellerini atmıştır.

Kongrede alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, Milli Mücadele tarihinde ilk kez 'ulusal sınırların' çizildiğini ve vatanın bölünmez bir bütün olduğunun resmi bir metinde ilan edildiğini kanıtlamaktadır?

Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesine tepki gösteren İtilaf Devletleri, $16$ Mart $1920$ tarihinde İstanbul'u resmen işgal etmiş ve meclis binasını basarak bazı milletvekillerini tutuklamıştır. Bu baskıcı tutumun ve Meclis-i Mebusan'ın işlevsiz hale getirilmesinin, Milli Mücadele hareketi açısından doğurduğu en önemli siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Kongresi sonrasında Anadolu'da güçlenen milli hareketin siyasi bir başarı kazanarak İstanbul Hükûmeti tarafından resmen ve hukuken tanınmasını sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Kongresi’nin ardından Temsil Heyeti, Damat Ferit Paşa hükümetinin halkın sesine kulak vermediğini ve Milli Mücadele’ye engel olduğunu belirterek; İstanbul ile her türlü resmi telgraf haberleşmesinin kesilmesini ve Anadolu’daki vergilerin İstanbul’a gönderilmeyerek alıkonulmasını emretmiştir. Anadolu’daki mülki ve askeri idarecilerin büyük çoğunluğunun bu emre itaat etmesi sonucunda Damat Ferit Paşa hükümeti istifa etmek zorunda kalmıştır.

Temsil Heyeti’nin bu uygulaması ve elde ettiği siyasi sonuç, Sivas Kongresi ile başlayan sürecin aşağıdaki niteliklerinden hangisini en net şekilde ortaya koymaktadır?

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen Misak-ı Millî beyannamesinin birinci maddesinde; "Osmanlı Devleti’nin Arap çoğunluğuyla meskûn ve $30$ Ekim $1918$ tarihli ateşkesin imzalanması sırasında düşman orduları işgali altında kalan kısımlarının kaderi, halkın serbestçe vereceği oylara göre belirlenmelidir." denilmiştir. Aynı maddede ateşkes hattı içinde ve dışında kalan Türk ve İslam çoğunluğuyla meskûn bölgelerin ise "ayrılmaz bir bütün" olduğu belirtilmiştir.

Misak-ı Millî'deki bu ikili sınır tanımı yaklaşımının temel dayanağı ve ulaşılmak istenen hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Erzurum Kongresi, toplanış gerekçesi ve delege yapısı bakımından bölgesel bir karakter taşımasına rağmen; 'Manda ve himaye kabul olunamaz.' kararıyla tam bağımsızlığı savunmuş ve Doğu illerini temsil etmek üzere dokuz kişiden oluşan bir 'Temsil Heyeti' oluşturmuştur. Bu özellikler dikkate alındığında, Erzurum Kongresi'nin Milli Mücadele sürecindeki temel fonksiyonu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İtilaf Devletleri, $16$ Mart $1920$ tarihinde İstanbul’u resmen işgal ettikten sonra yayımladıkları bildiride; "İşgalin geçici olduğu, amacın saltanat makamını zayıflatmak değil aksine güçlendirmek olduğu" ve "Eğer Anadolu’da karışıklıklar devam ederse İstanbul’un Türklerden alınabileceği" maddelerine yer vermişlerdir.

İtilaf Devletleri’nin bu bildiride yer alan "İstanbul’un Türklerden alınabileceği" tehdidiyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Misak-ı Millî’nin sınırları belirleyen birinci maddesinde; Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı bölgelerin "dinen, ırken ve emelen (ülkü bakımından) birleşmiş" bir bütün olduğu vurgulanmıştır. Beyannamede sınırların sadece askeri bir "ateşkes hattı" ile değil, aynı zamanda bu toplumsal bağlarla tanımlanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?