Dil Bilgisi

823 questions

Question 401Question

Türkçede zamirler (adıllar); isimlerin yerini tutma şekillerine ve anlam özelliklerine göre kişi, işaret, belgisiz ve soru zamiri gibi türlere ayrılırlar. Bir sözcüğün zamir olup olmadığını belirlemek için, o sözcüğün bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği dikkatle incelenmelidir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir türlerinin tamamına yer verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Bize sormadan şunların hiçbirini arşive kaldırmamalıydınız.

Answer

Doğru seçenek; kişi zamiri (bize), işaret zamiri (şunların) ve belgisiz zamiri (hiçbirini) bir arada içeren ifadedir.
İlgili cümlede 'bize' sözcüğü birinci çoğul kişi zamiri, 'şunların' sözcüğü nesneleri işaret yoluyla karşılayan işaret zamiri ve 'hiçbirini' sözcüğü ise belli belirsiz bir şekilde ismin yerini tutan belgisiz zamirdir. Üç farklı türdeki sözcük de ismin yerini tutma görevini üstlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki tüm zamir soylu sözcükleri tespit et.
Cümlelerde geçen; herkes, onun, bu, ötekini, bana, ben, bunu, bazı, şunları, bize, hiçbirini, kimileri gibi sözcükler incelenmelidir.
Zamir türlerini ayırt edebilmek için önce aday sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
İşaret ve belgisiz bildiren sözcüklerin sıfat mı zamir mi olduğunu kontrol et.
'bu projedeki', 'bazı belgeler', 'buradaki sorunlar' tamlamalarındaki sözcüklerin isimleri nitelediği için sıfat olduğu görülür.
İşaret ve belgisiz sözcükler bir ismin yerini tutarsa zamir, ismi belirtirse sıfat olur; bu ayrım KPSS'de en sık sorulan çeldiricidir.
3
Hedeflenen üç zamir türünün (kişi, işaret, belgisiz) aynı cümlede olup olmadığını doğrula.
'Bize sormadan şunların hiçbirini arşive kaldırmamalıydınız.' cümlesinde: Bize (Kişi), Şunların (İşaret), Hiçbirini (Belgisiz) olarak belirlenir.
Soru kökündeki çoklu kategorizasyon şartını sadece bu cümle tam olarak karşılamaktadır.

Key Concept

Zamir Türlerinin Ayırt Edilmesi (Kişi, İşaret, Belgisiz)

Alternative Method

Zamirleri bulurken sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'bu' yerine 'bu kitap' diyemiyorsanız ve sözcük tek başına bir varlığı karşılıyorsa zamirdir.
Estimated Time:1m 30s
Question 402Question

Kurumsal arşiv düzenleme çalışmaları sırasında (I) herkes (II) hangi kutuyu nereye koyacağını bilmeliydi; (III) kimisi bu konuda hata yapsa da (IV) öteki memurlar (V) şunu fark etmişti: Düzen, verimliliğin anahtarıdır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: I, III ve V

Answer

Parçada zamir görevinde kullanılan sözcükler 'herkes', 'kimisi' ve 'şunu' ifadeleridir.
Cümledeki 'herkes' (belgisiz zamir), 'kimisi' (belgisiz zamir) ve 'şunu' (işaret zamiri) sözcükleri metin içerisinde herhangi bir ismi nitelemek yerine doğrudan isimlerin yerini tutmaktadır. Bu nedenle bu sözcüklerin üçü de zamir görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin metin içindeki işlevlerini ve isimlerle olan ilişkilerini belirleyin.
I, III ve V numaralı sözcükler doğrudan varlıkların veya durumların yerini tutarken; II ve IV numaralı sözcükler bir ismin önüne gelerek o ismi belirtmektedir.
Zamirler ismin yerini tutan, sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcük türleridir.

Key Concept

Zamirlerin (adılların) cümlede ismin yerini tutma işlevi ve sıfatlardan ayrılan yönleri.
Estimated Time:50s
Question 403Question

Anadolu’nun kadim şehirleri (I) tarihî dokusu (II) kültürel zenginliğiyle insanı büyüler (III) bu büyü (IV) geçmişin izlerini bugüne taşıyarak (V) bizi derin bir yolculuğa çıkarır.

Bu cümlede numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( )

Answer

Doğru noktalama dizisi ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( ) şeklindedir.
Cümlenin ilk kısmında 'şehirleri, dokusu, zenginliği' eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konmuştur. Bu kısım kendi içinde virgül barındırdığından, devamındaki ikinci cümleye bağlanırken karışıklığı önlemek adına noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci cümlede 'bu büyü' özne olarak virgülle belirtilmiş, 'taşıyarak' zarf-fiilinden sonra ise kural gereği hiçbir işaret getirilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Eş görevli sözcüklerin tespiti
I ve II numaralı boşluklar 'şehirleri', 'dokusu' ve 'zenginliği' ifadelerini ayırdığı için virgül ( , ) kullanılmalıdır.
Eş görevli kelime gruplarını ayırmak virgülün temel görevidir.
2
Sıralı cümle bağlantısının incelenmesi
III numaralı boşluk, içinde virgül bulunan iki cümleyi bağladığı için noktalı virgül ( ; ) gerektirir.
TDK kuralına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Özne ve zarf-fiil kontrolü
IV numaralı boşluk özne sonrası virgül ( , ) gerektirirken, V numaralı boşlukta zarf-fiil sonrası işaret kullanılmamalıdır.
Metin içinde tek zarf-fiil ekinden sonra virgül konmaz.

Key Concept

Sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı ve zarf-fiil sonrası virgül yasağı.
Question 404Question

(I)Şehirdeki (II)altyapı projesi için kurulan (III)ekip, (IV)danışma biriminden gelen (V)verileri titizlikle inceledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin dil bilgisel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV. sözcük, fiil anlamını koruduğu ve bir eylemin adını karşıladığı için isim-fiil (eylem-ad) görevindedir.

Answer

D seçeneğinde belirtilen 'danışma' sözcüğü, bir eylem adı (isim-fiil) değil, bir birimin/merkezin kalıcı adı olduğu için 'kalıcı isim' kategorisindedir.
IV numaralı 'danışma' sözcüğü, 'danışma birimi' tamlamasında bir yerin/merkezin adı olarak kullanılmıştır. Bu tür sözcükler fiil anlamını yitirip bir varlığın adı oldukları için 'kalıcı isim' olarak adlandırılır, 'isim-fiil' olarak kabul edilmezler.

Step-by-Step Solution

1
Sözcük türlerini ve görevlerini analiz etme
I (Sıfat), II (Birleşik İsim), III (Topluluk İsmi), IV (Kalıcı İsim), V (İsim)
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini belirlemek gerekir.
2
IV. numaralı sözcüğün (danışma) fiilimsi olup olmadığını kontrol etme
Sözcük bir eylemi değil, bir 'ofis/birim' adını temsil etmektedir.
Fiilimsi eklerini alarak bir varlığın kalıcı adı olan sözcükler 'kalıcı isim' sayılır, eylem-ad özelliklerini kaybederler.
3
V. numaralı sözcüğün (verileri) eklerini ve anlamını inceleme
Veri (Soyut) + ler (Çoğul) + i (Belirtme Hâl Eki)
İsim çekim eklerinin işlevini ve ismin niteliğini (soyut/somut) ayırt etmek gerekir.

Key Concept

İsimlerde Yapı, Tür ve Çekim Ekleri

Practice More

İsim-fiil eklerini alan ancak kalıcı isim olan diğer sözcüklere (çakmak, yemek, dondurma, giriş) dikkat ediniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 405Question

Cümlelerde isimlerin önüne gelerek onların niteliklerini, özelliklerini veya durumlarını belirten sözcüklere niteleme sıfatı denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleme göreviyle kullanılan bir sözcük vardır?

Show answer & explanation

Answer: Deneyimli bir memur, elindeki evrakları büyük bir titizlikle inceledi.

Answer

Deneyimli bir memur ifadesinin yer aldığı cümlede niteleme sıfatı kullanılmıştır.
Doğru olan cümlede geçen 'deneyimli' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'memur' isminin bir özelliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır. Aynı cümlede yer alan 'bir' sözcüğü ise belirtme sıfatı görevindedir, böylece hem niteleme hem de belirtme sıfatı bir arada kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan sözcüklerin türlerini ve görevlerini incelemek.
Sözcüklerin isim mi, sıfat mı, zarf mı yoksa zamir mi olduğu tespit edilir.
Sıfatları, özellikle benzerlik gösteren zarf ve zamirlerden ayırt etmek için bu analiz gereklidir.
2
İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen (özelliğini bildiren) bir sözcük olup olmadığını kontrol etmek.
'Deneyimli' sözcüğünün 'memur' isminin bir niteliğini bildirdiği belirlenir.
Niteleme sıfatları isimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verir; 'Nasıl memur? Deneyimli memur' eşleşmesi bunu doğrular.

Key Concept

Niteleme Sıfatı
Estimated Time:45s
Question 406Question

Sanat ( ) doğayı ve insanı anlama çabasıdır ( ) sanatçı ( ) fırçasıyla ( ) kalemiyle veya sesiyle bu çabayı estetik bir boyuta taşır ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( ; ) ( , ) ( , ) ( . )

Answer

Cümlede sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, virgül ve nokta kullanılmalıdır.
Cümlede ilk olarak 'Sanat' öznesi virgülle ayrılmıştır. Ardından gelen iki ana cümle, kendi içlerinde virgül barındırdıkları için (fırçasıyla, kalemiyle gibi) birbirlerinden noktalı virgül ile ayrılmalıdır. İkinci cümlenin öznesi olan 'sanatçı'dan sonra ve eş görevli sözcüklerin arasında yine virgül kullanılarak yapısal düzen sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
"Sanat" sözcüğü cümlenin öznesidir ve yüklemden uzak düşmüş özneden sonra virgül konur.
2
İkinci boşluğu değerlendir
Noktalı Virgül ( ; )
Ögeleri arasında virgül bulunan iki ana cümleyi (sıralı cümleleri) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Üçüncü boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
İkinci cümlenin öznesi olan "sanatçı" sözcüğünü vurgulamak için virgül tercih edilir.
4
Dördüncü boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
Eş görevli sözcükler olan "fırçasıyla" ve "kalemiyle" arasına virgül konur; ancak "veya" bağlacından önce virgül konmaz.
5
Beşinci boşluğu değerlendir
Nokta ( . )
Tamamlanmış bir yargı bildiren cümlenin sonuna nokta konur.

Key Concept

Noktalı virgül ve virgülün hiyerarşik kullanımı
Question 407Question

Kurumsal yenilenme sürecinde (I) bazıları, (II) kendi birimlerindeki aksaklıkları gidermek adına (III) böyle yöntemlerin (IV) hangisinin daha verimli olacağını (V) onlara danışarak kararlaştırdılar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: III

Answer

Cümledeki 'böyle' sözcüğü bir ismi nitelediği için sıfat görevindedir; diğer numaralı sözcükler ise zamirdir.
Cümledeki 'böyle' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yöntemler' ismini işaret yoluyla nitelemektedir. Türkçede isimleri niteleyen bu tür sözcükler 'sıfat' görevindedir. Diğer numaralanmış sözcükler (bazıları, kendi, hangisinin, onlara) ise isimlerin yerini tutan farklı türdeki zamirlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve hangi sözcüklerle ilişki kurduğunu belirleyin.
Dört sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu, bir sözcüğün ise bir ismin önüne gelerek onu nitelediği görülür.
Zamirler ismin yerini tutan, sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcük türleridir.
2
Sözcükleri türlerine göre sınıflandırın.
'Bazıları' (belgisiz zamir), 'kendi' (dönüşlülük zamiri), 'hangisinin' (soru zamiri) ve 'onlara' (şahıs zamiri) olarak belirlenir.
Bu sözcükler doğrudan bir varlığın adını karşılamak yerine o varlığı temsil etmektedir.
3
'Böyle' sözcüğünün kullanımını analiz ederek sıfat olup olmadığını teyit edin.
'Böyle' sözcüğü 'yöntemler' isminin önüne gelmiş ve onu işaret ederek nitelemiştir.
İşaret bildiren bir sözcük ismin önüne gelip onu nitelerse işaret sıfatı olur.

Key Concept

Zamir ve Sıfat Ayrımı
Question 408Question

"Ufuktaki bulutlar dağıldıkça çevresini saran o karanlıktan kurtulduğunu hissetti." cümlesinde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Cümlede ünlü daralması dışındaki tüm ses olayları örneklenmiştir.
Verilen cümlede 'çevresini' kelimesinde ünlü düşmesi, 'kurtulduğunu' kelimesinde ünsüz yumuşaması, 'ufuktaki' ve 'hissetti' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'hissetti' kelimesinde ise ünsüz türemesi mevcuttur. Ancak ünlü daralmasını (örneğin: bekliyor, anlıyor gibi) örnekleyen bir kullanım bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ses değişimlerini inceleyin.
"Çevresini" (çevir-e-si-n-i), "Ufuktaki" (ufuk-da-ki), "hissetti" (his-et-di), "kurtulduğunu" (kurtul-duk-u-n-u) şeklinde analiz edilir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün orijinal halini görmek gerekir.
2
Tespit edilen ses değişimlerini sınıflandırın.
çevir -> çevre (ünlü düşmesi), his + et -> hisset (ünsüz türemesi), ufuk-da -> ufukta (benzeşme), kurtulduk-u -> kurtulduğunu (yumuşama).
Her değişimin gramer kurallarındaki karşılığını bulmak çözüm için esastır.
3
Ünlü daralması kuralını cümleye uygulayın.
Cümlede "-yor" eki almış bir eylem veya daralmaya uğramış "de-", "ye-" gibi bir kök bulunmamaktadır.
Daralma için -a/-e ile biten bir yapının uygun ekleri alması şarttır.

Key Concept

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

Practice More

İçinde hem ünlü daralması hem de ünsüz türemesi bulunan cümleler kurarak pratik yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 409Question

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde kelimelerin türlerine uygun kullanımı, ifadelerin doğruluğu açısından kritiktir. İsimlerin yerini tutan belgisiz sözcükler 'belgisiz zamir' olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumdaki dosyaların birkaçı henüz arşive gönderilmemiş.

Answer

Kurumdaki dosyaların birkaçı henüz arşive gönderilmemiş.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'birkaçı' sözcüğü, hangi dosyalar olduğu tam olarak belirtilmeyen varlıkların yerini tutmuştur. Bir ismi nitelemek yerine ismin yerini aldığı ve iyelik eki aldığı için belgisiz zamir görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki belirsizlik bildiren sözcükleri (birçok, bazı, hiçbir, birkaçı, her) tespit edin.
Tüm seçeneklerde belirsizlik anlamı taşıyan sözcükler bulunmaktadır.
Zamir ve sıfat ayrımını yapabilmek için önce kök sözcüğü bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
Dört seçenekte sözcüğün bir ismi nitelediği, bir seçenekte ise ismin yerini tuttuğu görülür.
Belgisiz sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
3
'Birkaçı' sözcüğünün yapısını ve görevini inceleyin.
'Birkaçı' sözcüğü 'birkaç dosya' yerine kullanılmış ve isim çekim eki alarak zamirleşmiştir.
Zamirler isim çekim eklerini alabilirken, sıfatlar genellikle bu ekleri almadan ismi nitelemek için kullanılır.

Key Concept

Belgisiz Zamir ve Belgisiz Sıfat Ayrımı

Hints

1
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise bir ismi niteler veya belirtir.

Practice More

Belgisiz zamirlerin çoğunlukla isim çekim eki aldığına dikkat ederek benzer örnekleri inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 410Question

İlçedeki kütüphanenin restorasyon çalışmaları bittiğinde kitaplar titizlikle dizildi. Görevliler, her eserin kaydını yaparken geçmişin kokusunu içine çekiyordu. Bu sessiz mekânda zamanın nasıl geçtiğini kimse anlamıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Doğru seçenek olan ünsüz türemesi metinde yer almamaktadır. Diğer tüm ses olayları metindeki çeşitli kelimelerde (kaydını, bittiğinde, geçtiğini, anlamıyordu) örneklenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
"bittiğinde" ve "geçtiğini" sözcüklerini incele.
bit-ti (benzeşme), -diğinde (yumuşama); geç-ti (benzeşme), -tiğini (yumuşama) olayları tespit edildi.
Kelime kökü ve ek birleşimlerindeki ses değişimlerini bulmak için.
2
"kaydını" sözcüğünü incele.
kayıt-ı -> kayd-ı (hem ünlü düşmesi hem de t-d yumuşaması) tespit edildi.
İsim köküne gelen ünlü ile başlayan ekteki değişimleri belirlemek için.
3
"anlamıyordu" sözcüğünü incele.
anla-ma-yor-du -> anlamıyordu (ünlü daralması) tespit edildi.
Olumsuzluk ekinin şimdiki zaman ekiyle etkileşimini kontrol etmek için.
4
Metinde ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Metinde "sessiz" (ses+siz) kelimesinde türeme yoktur, diğer kelimelerde de ünsüz ikizleşmesi görülmemiştir.
Seçeneklerdeki tüm olayların varlığını teyit ederek eksik olanı bulmak için.

Key Concept

Türkçede kelime türetilirken veya çekimlenirken meydana gelen ses olaylarının (benzeşme, yumuşama, düşme, daralma, türeme) metin üzerinde analizi.

Hints

1
Metindeki kelimelerin eklerini ve köklerini dikkatlice ayırın.

Practice More

Benzer metin analizlerinde özellikle 'sessiz', 'hisli' gibi kelimelerin kök-ek ayrımına dikkat ederek ünsüz türemesiyle karıştırmamaya çalışın.

Alternative Method

Sadece seçeneklerden giderek metinde bulduğunuz her ses olayının üzerini çizin; geriye kalan tek şık doğru cevaptır.
Estimated Time:1m 15s
Question 411Question

Aklına gelen fikirleri bir kağıda not etti. Kitabın kapağını yavaşça kapattı ve odadan çıktı. Hissettiği bu sevinç onu çok mutlu etmişti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması örneği yer almamaktadır.
Doğru cevap olan seçenek, metinde örneği bulunmayan 'ünlü daralması' olayını ifade etmektedir. Metindeki fiillerde (not etti, kapattı, çıktı, etmişti) ve fiilimside (gelen, hissettiği) daralma kuralına uyan bir ses değişimi yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ünlü düşmesini aramak.
'Akıl' kelimesi 'aklına' şeklinde yazılarak 'ı' harfi düşmüştür.
Ünlü düşmesi olayını doğrulamak için.
2
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen ünlü eklerini incelemek.
'Kağıt-a' -> kağıda, 'kitap-ın' -> kitabın, 'kapak-ı' -> kapağını.
Ünsüz yumuşaması örneklerini tespit etmek için.
3
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen sertleşmiş ekleri kontrol etmek.
'Yavaş-ca' -> yavaşça, 'kapat-dı' -> kapattı.
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralını doğrulamak için.
4
Yardımcı eylemle birleşen veya türetilen kelimelerde fazladan ünsüz olup olmadığına bakmak.
'His + etmek' birleşirken 's' sesi türeyerek 'hissetmek' olmuştur.
Ünsüz türemesini belirlemek için.

Key Concept

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti.
Question 412Question

Türkçede bazı sözcükler türetilirken ünlü kaybına uğrayabilir. Bu durum, sözcüğün kökünü tespit etmeyi ve dolayısıyla kökünün türünü (isim veya fiil) belirlemeyi zorlaştırabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Kalabalıklar içinde hissettiği bu derin yalnızlık onu çok üzüyordu.

Answer

Kalabalıklar içinde hissettiği bu derin yalnızlık onu çok üzüyordu.
Verilen cümlede geçen 'yalnızlık' sözcüğünün kökü 'yalın' ismidir. 'Yalın' sözcüğü -ız yapım ekini alırken ünlü kaybına uğramıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri fiildir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini, uğradıkları ses olaylarını dikkate alarak belirle.
uykusuz < uyu- ; yanlışlar < yanıl- ; çevresinde < çevir- ; yalnızlık < yalın ; kavşağında < kavuş-
Sözcüklerin köküne inilmeden tür analizi yapılamaz.
2
Belirlenen köklerin türlerini (isim kökü mü, fiil kökü mü) ayırt et.
uyu- (Fiil), yanıl- (Fiil), çevir- (Fiil), kavuş- (Fiil), yalın (İsim)
Kökün sonuna -mak/-mek eki getirilerek fiil olup olmadığı kontrol edilir.
3
Diğerlerinden farklı olan kök türüne sahip sözcüğü seç.
'yalın' kökü isim olduğu için doğru cevap belirlenmiş olur.
Dört seçenek fiil kökenli iken, bir seçenek isim kökenlidir.

Key Concept

Ünlü düşmesine uğrayan sözcüklerde kök türü analizi
Estimated Time:2m 0s
Question 413Question

Eski Türk edebiyatı metinlerini günümüz Türkçesine aktarırken hem vezin hem de anlam özelliklerini korumak büyük bir dikkat gerektirir. Bu çalışmalarda, dönemin dil özelliklerini yansıtan terimlerin ve özel isimlerin yazımı bilimsel bir titizlikle ele alınmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Tarih Kurumu'nun kütüphanesinde yer alan nadir eserler, dijitalleştirme çalışmaları sayesinde tüm araştırmacıların erişimine açıldı.

Answer

Türk Tarih Kurumu ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek yazım yanlışı içermektedir.
Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türk Tarih Kurumu' bir kurum adı olduğu için bu isme getirilen tamlayan ekinin 'Türk Tarih Kurumunun' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekirdi. Seçenekte bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel isimlerin ve bunlara getirilen eklerin kullanımını incele.
İlk cümlede 'Türk Tarih Kurumu' ismine getirilen '-nun' ekinin kesme işaretiyle ayrıldığı görüldü.
Özel isimlerin türüne (kurum, dönem, yer vb.) göre eklerin ayrılma kuralları farklılık gösterir.
2
Kurum/kuruluş adları ile dönem/çağ adları arasındaki yazım farkını karşılaştır.
Kurum adlarına gelen ekler ayrılmazken (Türk Tarih Kurumunun), dönem adlarına gelen ekler ayrılır (Tanzimat Dönemi'nden).
KPSS'de sıkça sorulan bu iki kural arasındaki fark, adayların en çok yanıldığı noktalardan biridir.
3
Birleşik fiillerin ve diğer sözcüklerin yazımını kontrol et.
'Vazgeçilmez', 'öngörmek' ve 'ayırt etmek' kelimelerinin kurallara uygun yazıldığı teyit edildi.
Diğer seçeneklerin doğru olduğundan emin olmak, çeldiricilerin elenmesini ve kesin sonuca ulaşılmasını sağlar.

Key Concept

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazımı
Estimated Time:1m 30s
Question 414Question

Dil bilgisi kuralları, bir metnin anlaşılabilirliğini artıran en temel unsurlardan biridir. Bu kuralların başında da kelimelerin doğru ve standartlara uygun yazımı gelmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Şirket yetkilileri, yeni yatırım planlarını detaylandırmak üzere önümüzdeki hafta biraraya geleceklerini duyurdu.

Answer

Şirket yetkilileri, yeni yatırım planlarını detaylandırmak üzere önümüzdeki hafta biraraya geleceklerini duyurdu.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'biraraya' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, bu ifade bir birleşik kelime değildir ve 'bir araya' şeklinde her zaman ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birleşik yazılmış sözcükleri tespit etme
'biraraya' sözcüğünün bitişik yazıldığı görülmüştür.
Yazım yanlışları sıklıkla birleşik veya ayrı yazılması gereken sözcüklerde yapılmaktadır.
2
'Bir araya' ifadesinin dil bilgisi kurallarına göre kontrol edilmesi
'Bir araya' ifadesi, anlam kaybına uğramamış bir söz öbeğidir ve TDK kılavuzuna göre ayrı yazılmalıdır.
Anlamca kaynaşmamış veya ses düşmesine uğramamış söz öbekleri ayrı yazılır.

Key Concept

Birleşik ve Ayrı Yazılan Kelimeler
Estimated Time:1m 15s
Question 415Question

Sıfatlar (ön adlar); isimlerin önüne gelerek onları renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten sözcüklerdir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü bakımından "sıfat" (ön ad) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu yeni strateji, kurumun pazar payını artırmak için önemli bir fırsat sunuyor.

Answer

İçinde 'Bu yeni strateji' ifadesi geçen cümlede altı çizili sözcük sıfat görevindedir.
Doğru kabul edilen cümlede geçen 'Bu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'strateji' ismini işaret etmektedir. Bir ismin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirten bu tür sözcükler işaret sıfatıdır. Aynı cümlede 'yeni' sözcüğü de niteleme sıfatı olarak kullanılarak bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alabildiği kuralına örnek teşkil etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin hangi türdeki sözcüklerle ilişkili olduğunu belirle.
Sözcüklerin isimleri mi yoksa fiilleri mi etkilediği veya ismin yerini mi tuttuğu analiz edildi.
Sıfatlar mutlaka bir ismi nitelemeli veya belirtmelidir.
2
Sözcüklerin görevlerini sınıflandır.
İşaret sıfatı olan seçenek ile zarf ve zamir olan seçenekler ayrıştırıldı.
KPSS formatında sıfatlar sıklıkla zarf ve zamirlerle karıştırılmaktadır.

Key Concept

Sıfat ve Zarf/Zamir Ayrımı

Practice More

İşaret sözcüklerinin ek aldığında her zaman zamirleştiğini hatırlayarak benzer soruları daha hızlı çözebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 416Question

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, ifadenin netliği ve kurumsal ciddiyet açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Üniversiteler ile sanayi kuruluşları arasındaki işbirliği protokolü, teknolojik yeniliklerin önünü açan bir etkendir.

Answer

Seçenekler arasında yer alan 'işbirliği' sözcüğünün 'iş birliği' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.
Türkçede 'iş birliği' sözcüğü, herhangi bir ses olayı veya anlam kayması barındırmadığı için ayrı yazılması gereken bir söz öbeğidir. Cümle içerisinde 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birleşik sözcükleri tespit et.
'Birçok', 'yanı sıra' ve 'işbirliği' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım yanlışlarının büyük bir kısmı birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılmasıyla ilgilidir.
2
Birleşik sözcüklerin yazım kurallarını kontrol et.
'Birçok' bitişik, 'yanı sıra' ayrı yazılır; 'iş birliği' ise anlamca kaynaşma kuralına girmediği için ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre 'iş birliği' ayrı yazılması gereken bir söz öbeğidir.
3
Kurum adlarına gelen ekleri ve özel isimleri denetle.
'Türk Dil Kurumunun' yazımı kesmesiz (doğru), 'Resmî Gazete'de' yazımı kesmeli (doğru) olarak tespit edildi.
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması güncel bir kuraldır ve KPSS'de sıkça sorgulanır.

Key Concept

Birleşik Sözcüklerin ve Kurum Adlarının Yazımı

Practice More

Kurum adlarına gelen ekler ile 'yanı sıra', 'hiçbir', 'birçok' gibi sık karıştırılan sözcüklerin listesini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 417Question

Kucağında kaybolan o masum hayalleri,
Yalnızlığın bağrında saklıyor şimdi.
Dindiği sanılan her sızı, yaptığı hataların
Gecikmiş bir bedeli gibi duruyor önünde.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Dizelerde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Dizeler incelendiğinde; 'kaybolan', 'yalnızlığın' ve 'bağrında' sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'kucağında', 'yaptığı', 'dindiği' ve 'gecikmiş' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'yaptığı' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi ve 'saklıyor' sözcüğünde ünlü daralması tespit edilmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde ünsüz türemesi (örneğin; reddetmek, zannetmek gibi) bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimeler kök ve eklerine ayrılarak ses olayları taranır.
Sözcük yapısı incelenir.
Ses olaylarını tespit edebilmek için kelimenin orijinal hali ile ek almış hali arasındaki farklar belirlenmelidir.
2
Ünlü düşmesi örnekleri aranır.
'Kayıp + ol-an > kaybolan', 'yalın + -ız > yalnız' ve 'bağır + -ı > bağrı' örnekleri bulunur.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya birleştiklerinde bu ünlüyü kaybederler.
3
Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi örnekleri aranır.
'Kucak > kucağ-', 'geç- > gec-' (yumuşama) ve 'yap-dık > yaptık' (benzeşme) örnekleri bulunur.
Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşaması veya sert ünsüzün yanına gelen ekin sertleşmesi kuralıdır.
4
Ünlü daralması kontrol edilir.
'Sakla-yor > saklıyor' örneği bulunur.
'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler daralır.

Key Concept

Ses Olayları (Düşme, Türeme, Yumuşama, Benzeşme, Daralma)

Practice More

Ses olaylarını tararken kelimelerin köklerini (özellikle 'yalın', 'bağır', 'geç' gibi) doğru belirlemek hata payını azaltır.
Estimated Time:50s
Question 418Question

Edebiyat eleştirmenlerinin (I) birçoğu, (II) şu görüşte birleşmektedir: (III) Bazı yazarlar (IV) kendilerini yenilemedikleri sürece (V) başkalarının gölgesinde kalmaya mahkûmdur.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: I, IV ve V

Answer

Birinci, dördüncü ve beşinci sözcükler zamir görevindedir.
Cümlede geçen 'birçoğu' sözcüğü eleştirmen isminin yerini belgisiz bir şekilde tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Kendilerini' sözcüğü asıl şahıs zamirinin yerini tutan dönüşlülük zamiridir. 'Başkalarının' sözcüğü ise diğer insanların yerini tuttuğu için yine belgisiz zamir görevindedir. Dolayısıyla bu üç sözcük zamir kategorisindedir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki bağlamını analiz etmek.
Sözcüklerin bir ismi nitelik/işaret bakımından mı etkilediği yoksa doğrudan bir ismin yerini mi tuttuğu belirlenir.
Sıfat ve zamir ayrımını yapmak için sözcüğün işlevini anlamak gerekir.
2
Belgisiz ve işaret bildiren sözcükleri tek tek incelemek.
I. 'birçoğu' (belgisiz zamir), II. 'şu görüş' (işaret sıfatı), III. 'bazı yazarlar' (belgisiz sıfat), IV. 'kendilerini' (dönüşlülük zamiri), V. 'başkalarının' (belgisiz zamir) tespit edilir.
Sözcüklerin türlerini dil bilgisi kurallarına göre sınıflandırmak doğru cevaba ulaştırır.
3
Zamir olanları bir araya getirmek.
I, IV ve V numaralı sözcüklerin zamir olduğu netleşir.
Soruda istenen 'zamir' görevli sözcüklerin kümesini oluşturmak.

Key Concept

Sözcük halindeki zamirlerin (belgisiz, işaret, dönüşlülük) sıfatlarla karıştırılmaması.

Practice More

İşaret zamirlerinin cümlelerin yerini tuttuğu durumları içeren soruları çözmek bu konudaki hâkimiyetinizi artıracaktır.

Alternative Method

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. 'Yazarların birçoğu' diyebildiğimizde 'birçoğu' zamir olurken, 'bazı yazarlar' yapısında 'bazı' sözcüğünün yerine isim koyamadığımız için o sıfattır.
Estimated Time:1m 15s
Question 419Question

Sanatçı ( ) düşüncelerini ( ) duygularını ( ) hayallerini kelimelere döker ( ) okurun ruhuna dokunur ( ) ona yeni pencereler açar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (;) (,) (,) (;) (,)

Answer

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, ilk işaret özneden sonra gelen karmaşıklığı gidermek için kullanılan noktalı virgüldür. İkinci ve üçüncü işaretler eş görevli sözcükleri ayıran virgüllerdir. Dördüncü işaret, içinde virgül barındıran iki büyük cümle grubunu ayıran noktalı virgüldür. Son işaret ise basit sıralı cümleyi ayıran virgüldür.

Step-by-Step Solution

1
Özne analizi yapılması
Sanatçı
Cümledeki özne olan 'Sanatçı' sözcüğünden sonra gelen ögeler (düşüncelerini, duygularını...) kendi aralarında virgülle ayrıldığı için, özneyi bu ögelerden ayırmak amacıyla ilk boşluğa noktalı virgül (;) konulmalıdır.
2
Eş görevli kelimelerin belirlenmesi
düşüncelerini, duygularını, hayallerini
Birbirini takip eden eş görevli nesneler arasına virgül (,) konulması TDK kuralları gereğidir.
3
Sıralı cümlelerin ayrılması
döker; okurun
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül (;) getirilmelidir.
4
Son sıralı cümlenin kontrolü
dokunur, ona
Basit sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül (,) yeterlidir.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özne ve Sıralı Cümlelerdeki Kullanımı
Question 420Question

Resmî kurumların işleyişinde (I) hangi birimin (II) nerede konumlandığından ziyade (III) herkesin (IV) kendi sorumluluk alanını bilmesi ve (V) bunu liyakatle yerine getirmesi temel esastır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: I

Answer

Numaralanmış sözcüklerden 'hangi' sıfat, diğerleri ise zamir görevindedir.
Cümledeki 'hangi' sözcüğü kendisinden sonra gelen 'birim' ismini soru yoluyla belirttiği için 'soru sıfatı' görevindedir. Diğer numaralanmış sözcükler ise ismin yerini tutan çeşitli zamir türleridir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz edin.
I. sözcük (hangi) bir ismi (birim) etkilerken; II, III, IV ve V. sözcükler isimlerin yerini tutmaktadır.
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimleri niteler veya belirtir.
2
Sözcük türlerini sınıflandırın.
I: Soru Sıfatı, II: Soru Zamiri, III: Belgisiz Zamir, IV: Dönüşlülük Zamiri, V: İşaret Zamiri.
Sözcüğün bir ismi mi nitelediği yoksa ismin yerini mi tuttuğu türünü belirler.

Key Concept

Zamirler (adıllar) ile sıfatların (ön adlar) ayrımı; özellikle soru ve işaret bildiren sözcüklerin görev farkı.

Practice More

İşaret ve soru bildiren sözcüklerin yanına bir isim gelip gelmediğini kontrol ederek sıfat-zamir ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 21 / 42Next
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 21 | Examkin