Dil Bilgisi

Türkçede bazı sözcükler isimden fiil yapım eki alarak türetilirken ünlü kaybına uğrar. Bu şekilde türetilen bir fiile şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde ise fiilin sonundaki geniş ünlü daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerinden birine dönüşür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken ünlü kaybına uğramış hem de ünlü daralması görülmüş bir sözcük kullanılmıştır?

Türkçede zamirler (adıllar) bir ismin yerini tutma şekillerine göre kişi, işaret, belgisiz ve soru zamirleri olarak gruplandırılır. Bazı durumlarda bu sözcükler, bir ismi niteleyecek veya belirtecek şekilde kullanıldıklarında sıfata dönüşebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir bir arada kullanılmıştır?

$(I)$ \textbf{Komisyon}, $(II)$ \textbf{üyelerin} $(III)$ \textbf{görüşlerini} $(IV)$ \textbf{bilim} ve $(V)$ \textbf{mantık} süzgecinden geçirerek hazırladığı raporu sundu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin tür özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Türkçede son sesi "a" veya "e" geniş ünlüsü olan fiil kök ve gövdelerine "-yor" şimdiki zaman eki getirildiğinde, bu geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" seslerinden birine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına örnek olabilecek bir kullanım vardır?

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (-lar, -ler) almadıkları halde bir topluluğu veya birden fazla varlığın bir araya gelmesiyle oluşan grubu karşılarlar. Bu tür isimler "topluluk ismi" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın harflerle belirtilen sözcük bir topluluk ismidir?

İsimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), maddelerine (somut-soyut) ve sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) göre çeşitli gruplara ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki tabloda yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkçede birleşik kelimelerin yazımında, kelimelerin anlam kaymasına uğrayıp uğramaması veya kalıplaşmış yapılar oluşturması belirleyici bir rol oynar. Özellikle akademik ve idari terimlerde 'ana', 'yüksek', 'alt' ve 'üst' gibi sözcüklerle kurulan yapıların yazımı sıklıkla karıştırılabilmektedir. Bu kurallar bütünü dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Türkçede 'sınıf, okul, meclis, hastane' gibi bazı sözcükler 'ad aktarması' (mecaz-ı mürsel) yoluyla bir mekânda bulunan insan grubunu karşıladıklarında topluluk ismi; sadece fiziksel bir yapıyı veya mekânı karşıladıklarında ise tekil isim olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük topluluk ismi görevinde kullanılmıştır?

Toplantıya katılan personelin bazıları sunum dosyasını yanına almamıştı.

Bu cümledeki koyu yazılmış sözcüğün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de tarım ürünlerinden buğday (I) arpa ve yulaf İç Anadolu’da (II) fındık (III) çay (IV) mısır ve kivi ise Karadeniz Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilir.

Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?

Türkçede "o" sözcüğü; kullanıldığı bağlama göre işaret sıfatı, işaret zamiri veya şahıs zamiri görevinde bulunabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "o" sözcüğü, bir varlığın adını işaret yoluyla karşılayan bir zamir (işaret zamiri) görevinde kullanılmıştır?

Türkçede bir sözcüğün en az bir yapım eki almış haline gövde denir. Eğer bir sözcük, zaten gövde durumundayken yeni bir yapım eki daha alırsa buna gövdeden türemiş sözcük adı verilir. Gövdeler, köklerine gelen yapım ekinin türüne göre isim veya fiil gövdesi olarak adlandırılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir fiil gövdesinden türetilmiştir?

İnceleme yapan $(I)$ komisyon, $(II)$ memurların $(III)$ beklentilerini içeren $(IV)$ yazışmaları $(V)$ Ankara'da titizlikle değerlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi "topluluk ismi"dir?

Türkçede belirtisiz isim tamlamalarının başına gelen sıfatlar, tamlamadaki sözcüklerden sadece birini değil, tamlamanın bütününü niteler veya belirtir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat, bir isim tamlamasının tamamını nitelendirmektedir?

Kamu yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin (I) kendisi, (II) şunun sürdürülebilirliği için elzemdir: (III) Kimileri (IV) o raporun içeriğini (V) size eksiksiz aktarmakla yükümlüdür.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından zamir (adıl) değildir?

Türkçede yardımcı fiillerle (etmek, olmak, eylemek vb.) kurulan birleşik fiillerde; isim unsurunda bir ses düşmesi veya türemesi meydana gelirse fiil bitişik, herhangi bir ses olayı oluşmazsa ayrı yazılır. Ancak bazı birleşik fiiller, anlamca kaynaşmış oldukları için ses olayı kuralına bakılmaksızın gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Türkçede sözcükler yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Yapım eki almamış, kök halindeki veya sadece çekim eki almış sözcükler "basit"; en az bir yapım eki almış sözcükler ise "türemiş" yapılıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Kurumsal yazışmalarda ve raporlama süreçlerinde, varlıkların adını doğrudan söylemek yerine onları işaret yoluyla karşılayan sözcüklere sıkça başvurulur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutarak 'işaret zamiri' görevinde kullanılmıştır?

Türkçede sert ünsüzle ($f, s, t, k, ç, ş, h, p$) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle ($c, d, g$) başlayan bir ek getirildiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşerek $ç, t, k$ seslerinden birine dönüşür. Bu ses olayına "ünsüz benzeşmesi" (sertleşmesi) denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

$(I)$\textbf{Danışma}, $(II)$\textbf{kurulun} $(III)$\textbf{taleplerini} $(IV)$\textbf{dosyalar} içindeki $(V)$\textbf{belgelerle} birlikte üst makama sundu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?