Yargı

927 questions

1982 Anayasası’na göre; hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da bu teminatların 'saklı tutulan' (istisna edilen) halleri arasında açıkça sayılmıştır?

Hakkında aylıktan kesme disiplin cezası uygulanmış olması

Görev yaptığı mahkemenin veya kadronun verimlilik gerekçesiyle kaldırılması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi

Yasama Meclisi tarafından hakkında soruşturma açılması

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından başka bir bölgeye naklen atanması

Show answer & explanation

Answer: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi

Answer

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi durumu, hâkimlik ve savcılık teminatının anayasal istisnaları arasında yer alır.

1982 Anayasası’nın 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz ve mahkemenin kaldırılması durumunda bile özlük haklarından yoksun bırakılamazlar. Ancak aynı maddede bu kuralların istisnası olarak; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi, sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesinleşmesi veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilmesi halleri saklı tutulmuştur. Bu nedenle meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi ifadesi doğru istisnadır.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmünü incelemek.

Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, 65 yaştan önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarının korunduğu görülür.

Anayasal güvencelerin kapsamını belirlemek için temel maddeye başvurulmalıdır.

Maddenin son fıkrasında yer alan 'saklı tutulan haller' (istisnalar) kısmını analiz etmek.

Meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygunsuzluğu hallerinin saklı tutulduğu tespit edilir.

Hangi durumlarda bu genel güvencelerin uygulanamayacağını anlamak için istisna hükümlerine bakılır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın İstisnaları

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üye seçim yöntemlerini inceleyerek yargı bağımsızlığının idari ayağını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 182Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesine yapılan "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.

Yabancılar; sadece Türk vatandaşlarına tanınan haklar hariç olmak üzere, Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki haklarının ihlali iddiasıyla başvuruda bulunabilirler.

Belediyeler, il özel idareleri ve kamu üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Bireysel başvurular, Anayasa Mahkemesi bünyesindeki bölümler tarafından incelenir ve karara bağlanır; ancak bölümler arasındaki içtihat farkı durumunda Genel Kurul devreye girer.

Show answer & explanation

Answer: Belediyeler, il özel idareleri ve kamu üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkı bulunmamaktadır.

Bireysel başvuru mekanizmasında 'başvuru ehliyeti' sınırlıdır. 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Belediyeler ve üniversiteler kamu tüzel kişisi statüsünde oldukları için mülkiyet hakkı dahil hiçbir hak ihlali iddiasıyla bu yola başvuramazlar.

Step-by-Step Solution

Başvuru Ehliyetinin Analiz Edilmesi

Bireysel başvuru ancak hak ihlaline uğrayan 'kişiler' tarafından yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu uyarınca kimlerin başvuru yapabileceği netleştirilmelidir.

Kamu Tüzel Kişilerinin Durumunun İncelenmesi

Belediyeler, köyler veya üniversiteler gibi kamu gücü kullanan birimlerin (kamu tüzel kişileri) bireysel başvuru hakkı yoktur.

Bu kurumlar kamu gücünün kendisini temsil ettikleri için ihlal edilen taraf değil, ihlal eden taraf (kamu gücü) konumundadırlar.

Özel Tüzel Kişilerle Kıyaslanması

Dernekler, vakıflar ve şirketler (özel hukuk tüzel kişileri) sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar için başvurabilirken kamu tüzel kişilerine bu yol tamamen kapalıdır.

Tüzel kişilik ayrımı bireysel başvurunun en temel kabul edilebilirlik kriterlerinden biridir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

Bireysel başvuru, 'kamu gücü' kullanan makamlara karşı korunmak için getirilen bir haktır.

Kamu tüzel kişileri bizzat kamu gücünü temsil ettikleri için 'mağdur' sıfatıyla başvuruda bulunamazlar.

Dernekler ve vakıflar gibi özel hukuk tüzel kişileri başvurabilirken; belediye, üniversite ve TRT gibi kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ve hangi hakların (Anayasa + AİHS ortak alanı) bu kapsamda olduğunu tekrar edin.

Alternative Method

Soruyu çözerken 'Kim kimi denetliyor?' mantığıyla yaklaşın. Bireysel başvuru, devletin bireye karşı haksızlığını denetler. Devlet kurumunun (kamu tüzel kişisinin) yine devlete karşı bireysel başvuru yapması mantıksal olarak bu kurumun doğasına aykırıdır.

Estimated Time:1m 15s

Question 183Question →

1982 Anayasası'na göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün anayasaya şekil ve esas bakımlarından aykırılıkları nedeniyle açılan soyut norm denetimi (iptal davası) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davası, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on gün içinde açılmalıdır ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri açabilir.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla yayım tarihinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açabilir.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesi için Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından altmış gün içinde dava açılması gerekir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesi amacıyla açılacak iptal davalarında hak düşürücü süre, kararnamenin yayımı tarihinden itibaren doksan gündür.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine, sadece şekil bakımından aykırılık iddiasıyla on gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davası, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on gün içinde açılmalıdır ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri açabilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma süresi 10 gündür ve bu davayı yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) açabilir.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi için dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gündür. Bu davayı açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (600 vekilden 120'sine) verilmiştir. Doğru seçenek bu kuralların tamamını eksiksiz yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Norm türünü ve denetim gerekçesini belirle

Kanunların şekil bakımından denetimi

Anayasa'da farklı normlar için farklı süre ve yetkili merci kuralları belirlenmiştir.

Yetkili tarafları kontrol et

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (1/5 = 120 MV)

Anayasa 148/2 uyarınca kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.

Hak düşürücü süreyi kontrol et

10 gün

Şekil denetimi için öngörülen süre, esas denetimi için öngörülen 60 günlük süreden farklıdır ve daha kısıtlıdır.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Şekil ve Esas Ayrımı

Hints

Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.

Siyasi parti gruplarının hangi durumlarda dava açma yetkisinin kısıtlandığını hatırlayın.

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için süre 10 gündür; diğer durumlar için 60 gündür.

Practice More

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki farkları, özellikle yetkili mahkemeler ve süreler açısından karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 30s

Question 184Question →

Görülmekte olan bir davada mahkeme, uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmış veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bularak dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermiştir. Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda işin esasına girerek "red" kararı vermiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu red kararının ardından aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulabilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesinin karar verdiği tarihten itibaren beş yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında yeni bir itiraz başvurusu yapılamaz.

Yerel mahkemenin nihai kararının kesinleşmesinden itibaren on yıl geçmedikçe tekrar itiraz başvurusunda bulunulamaz.

Anayasa Mahkemesi esastan red kararı verdiği için söz konusu hüküm hakkında bir daha hiçbir şekilde itiraz yoluna gidilemez.

Red kararının yerel mahkemeye ulaştığı tarihten itibaren on yıl geçmedikçe aynı hükmün iptali için itirazda bulunulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.

Answer

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası uyarınca, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Bu kural, kanunların uygulanabilirliğinde süreklilik ve hukuki istikrarı sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürecindeki red kararının sonuçlarını analiz etme.

Anayasa Mahkemesinin esastan red kararı vermesi durumunu tespit eder.

Somut norm denetiminde Mahkeme işin esasına girerek bir karar verdiğinde bu durumun yasama faaliyetlerinin istikrarı için belirli bir süre korunması gerekir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesindeki süre sınırını belirleme.

Anayasa'nın açık hükmü gereği "10 yıl" kuralına ulaşılır.

Anayasa koyucu, aynı kuralın kısa aralıklarla sürekli yargı denetimine taşınarak yargı sisteminin meşgul edilmesini önlemek istemiştir.

Sürenin başlangıç noktasını saptama.

Sürenin Resmî Gazete'de yayımlanma ile başladığını teyit eder.

Hukuki güvenliğin sağlanması ve herkesin karardan haberdar olması için başlangıç noktası ilan tarihidir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) ve 10 Yıl Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi bir kuralın Anayasa'ya uygun olduğuna karar verdiğinde, bu kuralın tekrar itiraz konusu yapılması için uzun bir bekleme süresi gerekir.

Bu bekleme süresi 10 yıldır ve başlangıcı kararın ilan edildiği yerdir.

Practice More

İtiraz yolunda Anayasa Mahkemesinin 5 aylık karar verme süresini ve bu süre içinde karar verilmezse yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 185Question →

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi, adaylık şartları ve görev sürelerine ilişkin $1982$ Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından toplam

4

üyeyi doğrudan seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylardan

3

üye, baro başkanlarının göstereceği adaylardan ise

2

üye seçer.

Cumhurbaşkanı; yüksek mahkemelerden gelecek üyeleri seçerken

2

üyeyi Yargıtay,

3

üyeyi ise Danıştay Genel Kurullarınca önerilen adaylar arasından belirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri

40

yaşını doldurmuş adaylar arasından

10

yıl süreliğine seçilir ve görev süresi biten bir üye bir kez daha seçilebilir.

Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilecek üyeler için her bir boş üyelik adına beşer aday gösterilmesi zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından toplam $4$ üyeyi doğrudan seçer.

Answer

Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından toplam

4

üyeyi doğrudan seçer.

Anayasa'nın

146

. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin

15

üyesinden

12

'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu

12

üyenin

4

'ü; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından herhangi bir kurumun aday göstermesine gerek kalmaksızın doğrudan belirlenir. Bu durum, Cumhurbaşkanı'nın mahkeme üzerindeki doğrudan seçim yetkisini ifade eder.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin genel kuruluş yapısının ve toplam üye sayısının analiz edilmesi.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü ise TBMM tarafından seçilir.

Üye dağılımı ve seçici organların belirlenmesi çözümün temelidir.

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği

12

üyenin kaynaklara göre dağılımının incelenmesi.

3

Yargıtay,

2

Danıştay,

3

YÖK (adaylı seçimler) ve

4

üye (doğrudan seçim - avukatlar, yöneticiler, hâkim/savcılar, raportörler).

Hangi üyelerin aday gösterilerek, hangilerinin doğrudan seçildiğini ayırt etmek gerekir.

Üyelerin görev süresi ve yaş şartı gibi kişisel niteliklerinin doğrulanması.

Yaş sınırı

45

, görev süresi

12

yıl ve tekrar seçilme yasağı bulunmaktadır.

Yanlış seçeneklerdeki sayısal ve hukuki verilerin elenmesini sağlar.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Dağılımı ve Statüsü

Estimated Time:2m 0s

Question 186Question →

Bir vergi mahkemesi, bakmakta olduğu bir uyuşmazlıkta uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varmıştır. Ancak mahkeme, yaptığı inceleme sonucunda ilgili hükmün daha önce bir başka mahkeme tarafından Anayasa Mahkemesine taşındığını ve mahkemenin bu hükme ilişkin aykırılık iddiasını esastan reddettiğini tespit etmiştir. Anayasa Mahkemesinin ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının üzerinden $8$ yıl geçtiği anlaşıldığına göre, mahkemenin bu durumda izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Aykırılık iddiasını ciddi bularak dosyayı yeniden Anayasa Mahkemesine göndermek

10 yıllık süre dolmadığı için davayı mevcut kanun hükmüne göre karara bağlamak

Anayasa Mahkemesi kararının üzerinden 5 yıl geçtiği için itiraz başvurusunu yenilemek

Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle davayı reddetmek

Dosyayı görüş almak üzere Danıştay Başkanlar Kuruluna göndermek

Show answer & explanation

Answer: 10 yıllık süre dolmadığı için davayı mevcut kanun hükmüne göre karara bağlamak

Answer

10 yıllık süre dolmadığı için davayı mevcut kanun hükmüne göre karara bağlamak

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra 10 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Senaryoda 8 yıl geçtiği belirtildiği için mahkeme itiraz yoluna gidemez ve davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırmak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Dava sürecindeki hukuki engelin tespit edilmesi

İlgili kanun hükmünün daha önce AYM tarafından esastan reddedildiği belirlenmiştir.

Somut norm denetiminde (itiraz yolu) daha önce verilmiş ret kararları bağlayıcıdır.

Anayasa'da öngörülen itiraz yasağı süresinin kontrol edilmesi

Kararın yayımlanmasının üzerinden 8 yıl geçtiği tespit edilmiştir.

1982 Anayasası'na göre AYM'nin esastan ret kararının üzerinden 10 yıl geçmesi gerekmektedir.

Mahkemenin yapacağı işlemin belirlenmesi

Mahkeme itiraz yoluna gidemez ve mevcut kanun hükmüyle davayı çözer.

Süre şartı gerçekleşmediği için AYM'ye başvuru imkanı hukuken kapalıdır.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) ve 10 Yıllık Başvuru Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi bir kuralı inceleyip 'Anayasa'ya uygundur' diyerek reddederse, o kural bir süre koruma altına alınır.

Bu koruma süresi olan 'itiraz yasağı' süresinin kaç yıl olduğunu hatırlamaya çalışın.

Practice More

İptal davası (soyut norm denetimi) ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki başvuru süreleri ve yetkili organ farklarını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 187Question →

1982 Anayasası’nda yer alan hükümler çerçevesinde, Yargıtay Birinci Başkanı’nın seçilmesi ve görev süresi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir ve görev süresi dört yıldır.

Cumhurbaşkanı tarafından, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilecek beş aday arasından seçilir ve görev süresi beş yıldır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay üyeleri arasından seçilir ve görev süresi on iki yıl olup tekrar seçilmesi mümkün değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca gizli oyla seçilir ve görev süresi altı yıldır.

Yargıtay Genel Kurulunca toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile seçilir ve bir kimse en fazla iki defa bu göreve seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir ve görev süresi dört yıldır.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilir.

1982 Anayasası'na göre Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından, Yargıtay Genel Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenlerin yeniden seçilmeleri mümkündür.

Step-by-Step Solution

Seçim makamının belirlenmesi

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay'ın kendi iç organı olan Genel Kurul tarafından seçilir.

Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi yargı bağımsızlığının bir gereğidir.

Karar yeter sayısının kontrol edilmesi

Seçim için üye tamsayısının salt çoğunluğu (yarıdan bir fazlası) aranır.

Yüksek bir temsil gücü sağlamak amacıyla basit çoğunluk değil, nitelikli bir çoğunluk olan salt çoğunluk öngörülmüştür.

Görev süresinin tespiti

Görev süresi dört yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Yargıtay üyeliği 12 yıl ile sınırlı ve tek seferlik iken, başkanlık makamı 4 yıllık dönemler halinde yürütülür.

Key Concept

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Seçim Usulü

Hints

Yargıtay Birinci Başkanı'nın dışarıdan bir makam (Cumhurbaşkanı veya TBMM) tarafından mı yoksa kurumun kendi içinden mi seçildiğini düşünün.

Yüksek mahkemelerde başkanlık süreleri genellikle üyeliğin tamamını kapsamaz, daha kısa dönemler halindedir.

Practice More

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçilme usulü ile Birinci Başkan'ın seçilme usulünü bir tablo yaparak karşılaştırın.

Estimated Time:50s

Question 188Question →

Adli yargı düzeninin en üst basamağında yer alan Yargıtay'da görev yapan "üyelerin" ve bu mahkemenin yönetiminden sorumlu olan "Birinci Başkanın" görev süreleri ile tekrar seçilebilme durumlarına ilişkin 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez; Birinci Başkan ise 4 yıl için seçilir ve süresi bitince yeniden seçilebilir.

Yargıtay üyeleri ve Birinci Başkan her ikisi de yaş haddine kadar görev yapmak üzere seçilirler ve herhangi bir süre kısıtlamasına tabi değildirler.

Yargıtay üyeleri 4 yıl için seçilip tekrar seçilebilirken, Birinci Başkan 12 yıl için seçilir ve ikinci kez seçilmesi mümkün değildir.

Yargıtay üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Birinci Başkan ise TBMM tarafından ömür boyu görev yapmak üzere atanır.

Yargıtay üyeleri ve Birinci Başkanın görev süreleri aynı olup her ikisi de 6 yıl için seçilir ve her iki makam için de bir kez seçilme kuralı geçerlidir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez; Birinci Başkan ise 4 yıl için seçilir ve süresi bitince yeniden seçilebilir.

Answer

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilir ve tekrar seçilemezler; Birinci Başkan ise dört yıl için seçilir ve tekrar seçilebilir.

Doğru ifadede belirtildiği üzere, Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve görev süreleri bitince tekrar üye seçilemezler. Buna karşın, Yargıtay Birinci Başkanı kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçilir ve süresi dolan başkanın tekrar seçilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin görev süresini belirle.

Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir kişi ancak bir kez Yargıtay üyesi olabilir.

Yüksek yargıda üyelik süreleri 2016-2017 reformları ile 12 yıl olarak sınırlandırılmıştır.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulü ve süresini belirle.

Birinci Başkan, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçilir ve tekrar seçilmesi mümkündür.

Anayasa'nın 154. maddesi mahkeme başkanlığı için 4 yıllık bir dönem ve yeniden seçilme hakkı tanımıştır.

Bilgileri karşılaştırarak doğru seçeneği tespit et.

Üyeler için 12 yıl/tek sefer, Başkan için 4 yıl/yeniden seçim bilgisini içeren seçenek doğrudur.

Soruda her iki makam arasındaki farkın doğru kurulması beklenmektedir.

Key Concept

Yargıtay Üyeliği ve Başkanlığı Görev Süresi Ayrımı

Hints

Yargıtay üyeleri ile mahkeme başkanının görev sürelerinin birbirinden farklı olduğunu hatırlayın.

Yargıtay üyeliği için on iki yıllık tek dönem kuralı varken, Birinci Başkanlık seçimi dört yılda bir tekrarlanır.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın tekrar seçilme hakkı varken, bir kişi hayatı boyunca sadece bir kez Yargıtay üyesi olabilir.

Practice More

Danıştay üyelerinin ve başkanının görev sürelerini Yargıtay ile karşılaştırarak benzerlikleri not edin.

Estimated Time:50s

Question 189Question →

1982 Anayasası'na göre Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve başkanlık divanının belirlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Hakimler ve Savcılar Kurulu, bir kısmı ise Cumhurbaşkanı tarafından on iki yıl için seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay üyeleri arasından dört yıl için seçilir.

Yargıtay üyeleri dokuz yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından bir kez daha seçilebilir.

Yargıtay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin, Yargıtay Genel Kurulu adayları arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi doğru bir ifadedir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili'nin seçimi anayasal bir istisnadır. Diğer Yargıtay üyeleri HSK tarafından seçilirken, Başsavcı ve vekili Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu durum yürütmenin yargı üzerindeki sınırlı denetim/atama yetkilerinden biridir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.

Tüm üyeler HSK tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanı veya TBMM'nin doğrudan yetkisi yoktur.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamının seçim usulünü kontrol et.

Genel Kurul

5

aday belirler, Cumhurbaşkanı bunlardan birini seçer.

Anayasa'nın 154. maddesindeki özel atama usulü budur.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın nasıl seçildiğini incele.

Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden seçer.

Yüksek mahkemelerin başkanları (Uyuşmazlık Mahkemesi hariç) kendi genel kurullarınca seçilir.

Üyelerin görev süresini ve tekrar seçilme durumunu doğrula.

Süre

12

yıldır ve tekrar seçilmek yasaktır.

2017 Anayasa değişiklikleri ile üyelik süresi sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Yargıtay'ın Seçim ve Atama Usulleri

Hints

Yargıtay ve Danıştay üye seçim usullerindeki 'Cumhurbaşkanı kontenjanı' farkına dikkat edin.

Yargıtay'da üyelerin tamamını HSK seçerken, sadece Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili seçiminde Cumhurbaşkanı son karar vericidir.

Başsavcı adayları Yargıtay Genel Kurulu'nca belirlenir, atama ise Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.

Practice More

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulünü karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 190Question →

Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının süje bakımından yetki sınırları ve ikincillik (subsidier) niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, idarenin bir eylemi sonucunda mülkiyet haklarının zarar gördüğü iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilirler.

Özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe ait hakların değil, üyelerinin şahsi menfaatlerini ilgilendiren tüm temel hak ihlalleri için başvuru yapabilirler.

Yasama organı tarafından yürürlüğe konulan bir kanun hükmünün, temel hakları doğrudan ihlal etmesi durumunda bu kanuna karşı doğrudan bireysel başvuru yapılabilir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı, bu yolların usulüne uygun ve yasal süreleri içinde tüketilmesini de kapsadığından; süre aşımı gibi usul hataları nedeniyle reddedilen davalar sonrası yapılan başvurular kabul edilemez.

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı belirlenirken, ihlal edildiği iddia edilen hakkın sadece 1982 Anayasası'nda yer alması yeterli olup uluslararası sözleşmelerle ilişkilendirilmesi gerekmez.

Show answer & explanation

Answer: Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı, bu yolların usulüne uygun ve yasal süreleri içinde tüketilmesini de kapsadığından; süre aşımı gibi usul hataları nedeniyle reddedilen davalar sonrası yapılan başvurular kabul edilemez.

Answer

Olağan kanun yollarının usulüne uygun ve süresinde tüketilmemesi durumunda yapılan bireysel başvurular kabul edilemez.

Doğru seçenek, bireysel başvurunun ikincil (subsidier) niteliğini vurgulamaktadır. Bireysel başvuru yolu, anayasal bir hakkın ihlal edildiği iddiasıyla gidilen nihai bir hukuk yoludur. Bu yola başvurabilmek için kişinin alt mahkemelerdeki tüm imkanlarını sadece sonuna kadar kullanması değil, aynı zamanda bu imkanları 'hukuk kurallarına ve sürelerine uygun' bir şekilde kullanması gerekir. Eğer bir kişi dava açma süresini geçirdiği için davası reddedilmişse, olağan yolları usulünce tüketmediği kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu kabul edilebilirlik aşamasında reddeder.

Step-by-Step Solution

Başvuru ehliyetini kontrol et

Sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Anayasa Mahkemesi'nin süje bakımından yetkisini belirlemek için gereklidir.

Konu bakımından yetkiyi incele

Hakkın hem Anayasa hem de AİHS/Protokollerde ortak koruma alanında olması gerekir.

Her anayasal hakkın bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini ayırt etmek içindir.

İkincillik ilkesini ve süreleri analiz et

Tüm idari ve yargısal yolların 30 günlük süre içinde ve usul kurallarına uygun olarak tüketilmesi şarttır.

Başvurunun kabul edilebilir olup olmadığını belirleyen en temel usul kuralıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Kabul Edilebilirlik Şartları

Question 191Question →

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) mevcut anayasal yapısı, üye sayısı ve seçim usulleri dikkate alındığında, bu Kurul ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adalet Bakanı Yardımcısı, Kurulun TBMM tarafından dört yıllığına seçilen asıl üyelerinden biridir.

Kurulun yedi üyesi Cumhurbaşkanı tarafından, dört üyesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yapılacak üye seçiminin birinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Yargıtay üyeleri arasından belirlenecek üç üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından seçilir.

Kurul üyeleri beş yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin tekrar seçilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyeleri arasından belirlenecek üç üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyeleri arasından seçilecek üç üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından belirlenir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun

7

üyesi TBMM tarafından seçilir ve bu üyelerin dağılımı

3

Yargıtay üyesi,

1

Danıştay üyesi ve

3

hukukçu öğretim üyesi/avukat şeklindedir. Dolayısıyla Yargıtay üyeleri arasından seçilecek üç üyenin TBMM tarafından belirlendiği bilgisi anayasal olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve tabii üyeleri belirle.

Toplam

13

üye vardır. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyelerdir.

Kurulun temel yapısını anlamak için toplam sayıdan başlanır.

Seçimle gelen

11

üyenin makamlara göre dağılımını analiz et.

7

üye TBMM tarafından,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal yetki paylaşımını belirlemek gerekir.

TBMM tarafından seçilen

7

üyenin kontenjan detaylarını incele.

3

üye Yargıtay,

1

üye Danıştay üyeleri arasından;

3

üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Soruda istenen spesifik bilginin doğruluğunu teyit etmek için alt dağılıma bakılır.

Key Concept

HSK Üye Yapısı ve Seçim Dağılımı

Hints

HSK toplam

13

üyeden oluşur; bu üyelerin ikisi seçilmeden, bulundukları görev nedeniyle kurulda yer alır.

Seçimle gelen

11

üyenin çoğunluğu (

7

üye) parlamento tarafından, azınlığı (

4

üye) ise devlet başkanı tarafından seçilir.

Practice More

TBMM tarafından yapılan seçimde üçüncü turda sonuç alınamazsa üyelerin 'ad çekme' (kura) usulüyle belirlendiğini unutmayınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 192Question →

$1982$ Anayasası hükümleri çerçevesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının seçilme usulü ve diğer yargı mercileri ile olan yetki ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkeme Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından dört yıl süreyle görev yapmak üzere atanır.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınırken; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yargıtay veya Danıştay üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi kararları da dahil olmak üzere tüm yüksek mahkemeler arasındaki hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili tek mercidir.

Mahkeme Başkanı, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyelerinin kendi aralarından salt çoğunlukla seçeceği bir üyedir.

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınırken; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Mahkemesi yetkiliyken, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Doğru seçenek, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal statüsünü iki temel boyutta açıklar: Birincisi, mahkemenin temel görevi olan adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkların çözümündeki nihai yetkisi; ikincisi ise Anayasa Mahkemesi ile bir görev çelişkisi doğduğunda, Anayasa Mahkemesi kararlarının mutlak üstünlüğüdür.

Step-by-Step Solution

Başkanlık seçim usulünün belirlenmesi

Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca başkanın kaynağı Anayasa Mahkemesi'dir.

Yargı kolları arasındaki uyuşmazlık hiyerarşisinin analizi

Adli-İdari uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi; AYM-Diğer uyuşmazlıkta AYM kararı esastır.

Normlar hiyerarşisi ve anayasal özel hüküm gereği AYM kararları diğer yüksek mahkemelerin görev alanıyla çakıştığında üstün tutulur.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlık Seçimi ve AYM Kararlarının Üstünlüğü

Question 193Question →

$1982$ Anayasası’na göre, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluşu, görevleri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlidir.

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Mahkemenin bölümleri dışındaki asıl üyeleri, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kesin nitelikte olup bu kararlar aleyhine başka bir yargı merciine başvurulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi değil, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın

158

. maddesi uyarınca, 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.' Bu kural, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını daraltan ve Anayasa Mahkemesi'nin otoritesini vurgulayan teknik bir istisnadır. Dolayısıyla, bu durumda kararı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görev alanını belirle.

Mahkeme, sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklara bakar.

Anayasal görev tanımı bu iki yargı kolu arasındaki çatışmaları gidermekle sınırlıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin hiyerarşik üstünlüğünü kontrol et.

Anayasa'nın

158

. maddesi özel bir istisna tanır.

Anayasa Mahkemesi'nin uzmanlık alanı norm denetimi ve anayasal haklar olduğu için diğer tüm mahkemelere karşı üstünlüğü korunmuştur.

Yanlış önermeyi tespit et.

Anayasa Mahkemesi ile uyuşmazlık yaşandığında kararı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği ifadesi anayasaya aykırıdır.

Bu durumda doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin dediği olur, aracı bir mahkemeye gerek duyulmaz.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Önceliği ve Uyuşmazlık Mahkemesi Görev Alanı

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi her uyuşmazlığı çözmez; Anayasa Mahkemesi'nin özel bir konumu vardır.

Anayasa'nın

158

. maddesini hatırlayın: Eğer bir tarafta Anayasa Mahkemesi varsa, hakemliğe gerek kalmaz.

Anayasa Mahkemesi kararları her zaman diğer mahkemelerin kararlarından üstündür; uyuşmazlık durumunda AYM'nin kararı doğrudan uygulanır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri tekrar ederek yargı konusundaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 194Question →

Anayasal düzenin korunması amacıyla kurulan Anayasa Mahkemesi, sadece hukuk normlarının denetimiyle sınırlı kalmayıp aynı zamanda çeşitli yargısal ve denetimsel fonksiyonları da yerine getirmektedir.

Bu bağlamda, Anayasa Mahkemesinin görev alanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılması davalarında nihai karar mercii olarak görev yapar.

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması işlemine karşı yapılan iptal istemlerini karara bağlar.

Uyuşmazlık Mahkemesi’nde görev yapacak olan tüm asıl ve yedek üyeleri kendi bünyesinden belirler.

Anayasa değişikliklerini, TBMM tarafından kabul edilmesinin ardından sadece şekil yönünden denetleyebilir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarını Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi’nde görev yapacak olan tüm asıl ve yedek üyeleri kendi bünyesinden belirler.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi’nde görev yapacak olan tüm asıl ve yedek üyeleri kendi bünyesinden belirler ifadesi yanlıştır.

1982 Anayasası'nın

158

. maddesi ve

2247

sayılı Kanun uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Ancak mahkemenin diğer üyeleri ve yedekleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilmektedir. Dolayısıyla, tüm üyelerin Anayasa Mahkemesi tarafından belirlendiği ifadesi bir yetki aşımıdır ve hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin yargısal ve idari görevlerini analiz et.

Anayasa Mahkemesi; norm denetimi, siyasi partilerin mali denetimi ve kapatılması, Yüce Divan yargılamaları ve bireysel başvurular gibi geniş bir görev alanına sahiptir.

Genel yetki alanını belirlemek seçenekleri değerlendirmek için gereklidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi prosedürünü incele.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilirken; mahkemenin asıl ve yedek üyeleri Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilmektedir.

Hangi kurumun hangi üyeyi seçtiğini ayırt etmek doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Hatalı görev tanımını belirle.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 'tüm' üyelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından seçildiği bilgisi yanlıştır.

Anayasal düzenlemelere aykırı olan ifade saptanmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi İlişkisi

Hints

Yüksek mahkemelerin birbirleriyle olan organik bağlarını düşünün.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğünü unutmayın.

Anayasa Mahkemesi sadece Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başını belirler, gövdesini değil.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin hangi mahkemelerden ve kaçar kişi seçildiğini detaylıca inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 195Question →

1982 Anayasası’na göre Anayasa Mahkemesinin görevleri, yetkileri ve çalışma usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Mahkeme bu görevini yerine getirirken Sayıştay’dan yardım alır ancak nihai karar Anayasa Mahkemesine aittir.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar, Anayasa Mahkemesinin "Bölümler"inden birinde görüşülerek karara bağlanır.

Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlara karşı, ilgililer tarafından Genel Kurula hitaben "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir.

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanmalarına karar verilmesi durumunda, yargılama süreci Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından yürütülür.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılmasına veya Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar, Anayasa Mahkemesinin "Bölümler"inden birinde görüşülerek karara bağlanır.

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar Bölümler tarafından değil, Genel Kurul tarafından karara bağlanır.

Doğru yanıt olan seçenek, siyasi parti kapatma davalarının 'Bölümler' tarafından görüleceğini iddia etmektedir. Ancak 1982 Anayasası'nın 149. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, siyasi partilere ilişkin davalar (kapatma, devlet yardımından yoksun bırakma) ve mali denetim işleri Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlanır. Bölümlerin görevi kural olarak sadece bireysel başvuruları incelemektir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin iç yapısal bölünmesini (Bölümler ve Genel Kurul) analiz et.

Bölümler iki tanedir ve temel görevleri bireysel başvuruları incelemektir.

Mahkemenin iş yükünü paylaştırmak için kurulan bölümlerin yetki alanı kanunla (6216 Sayılı Kanun) sınırlanmıştır.

Siyasi parti kapatma ve mali denetim gibi hayati görevlerin hangi merci tarafından yapıldığını belirle.

Anayasa'nın 149. maddesine göre siyasi partilere ilişkin davalar Genel Kurul tarafından karara bağlanır.

Anayasal demokrasinin temeli olan siyasi partiler hakkındaki kararların en üst karar organı olan Genel Kurul'da alınması zorunludur.

Seçeneklerdeki diğer bilgilerin (Sayıştay yardımı, Yüce Divan itiraz yolu, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı) doğruluğunu kontrol et.

Diğer tüm seçenekler güncel anayasal hükümlere (özellikle 2010 ve 2017 değişikliklerine) uygundur.

Hatalı seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin hukuki dayanaklarını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Çalışma Usulü: Genel Kurul ve Bölümler Ayrımı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin 'Genel Kurul' ve 'Bölümler' olarak iki farklı çalışma düzeni olduğunu hatırlayın.

Bölümlerin temel kuruluş amacı 2010 yılında hukuk sistemimize giren bireysel başvuruları karşılamaktır.

Parti kapatma gibi devletin temel yapısını ilgilendiren kararlar, Mahkemenin tüm üyelerinin katılabildiği Genel Kurul'da alınır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun hangi kararları 'üçte iki' nitelikli çoğunlukla aldığını (Anayasa değişikliği iptali ve parti kapatma) tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 196Question →

1982 Anayasası’nın sistematiği ve 2017 anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel hukuki durum göz önüne alındığında, Türk hukuk sistemindeki "Yüksek Mahkemeler" ve bu kurumların anayasal statüleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

1982 Anayasası'nda bir yargı merciinin "Yüksek Mahkeme" olarak nitelendirilmesi, o kurumun kararlarının kesinliğinden ziyade Anayasa’nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığında açıkça ve sınırlı sayıda sayılmış olmasına bağlıdır.

Yüksek Seçim Kurulu, kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamadığı ve seçim yargısının tepe organı olduğu için 2017 değişikliği sonrası yüksek mahkemeler listesine dahil edilmiştir.

Sayıştay, kararlarının kesinliği ve "Yargı" bölümünde düzenlenmiş olması sebebiyle anayasal olarak "mali yüksek mahkeme" statüsünde kabul edilmektedir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yüksek mahkeme üyelerinin tamamını seçme yetkisine sahip tek idari-yargısal üst kuruluş olduğu için yüksek mahkemeler hiyerarşisinin en üstünde yer alır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, yalnızca diğer yüksek mahkemeler arasındaki yetki çatışmalarını çözdüğü için bu mahkemelerin her birinden birer temsilcinin katılımıyla oluşan geçici bir kurul niteliğindedir.

Show answer & explanation

Answer: 1982 Anayasası'nda bir yargı merciinin "Yüksek Mahkeme" olarak nitelendirilmesi, o kurumun kararlarının kesinliğinden ziyade Anayasa’nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığında açıkça ve sınırlı sayıda sayılmış olmasına bağlıdır.

Answer

Anayasal sistemimizde bir kurumun yüksek mahkeme olup olmadığını belirleyen temel kriter, 1982 Anayasası'nın Üçüncü Bölüm'ündeki "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenmiş olmasıdır. Bu liste tahdidi (sınırlı) niteliktedir. Sayıştay (mali yargı) ve YSK (seçimlerin denetimi) gibi kurumların kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı başka bir mercie başvurulamaması, onları anayasal anlamda 'yüksek mahkeme' yapmaya yetmez.

Step-by-Step Solution

Anayasa'daki yüksek mahkemeleri listeleme.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde sadece bu dört kurum yüksek mahkeme olarak ismen zikredilmiştir.

Kararları kesin olan diğer kurumları analiz etme.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun kararları kesindir ancak yüksek mahkeme değillerdir.

Bir kurumun 'yüksek mahkeme' olması için sadece kararlarının kesin olması yetmez, anayasal sistematiğin bunu öngörmesi gerekir.

2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirme.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.

Bu mahkemelerin kaldırılmasıyla yüksek mahkeme sayısı altıdan dörde düşmüştür.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Tahdidi (Sınırlı Sayıda) Sayılması İlkesi

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi kurumlardan seçildiğini ve bu seçimin mahkemenin 'bağımsız' yapısına etkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 197Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama yetkisi ve bu sürece tabi olan kişilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yüce Divan'da savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve üyeleri, görevlerinden dolayı işledikleri suçlar nedeniyle Yüce Divan'da yargılanırlar.

Jandarma Genel Komutanı,

2017

anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren

15

gün içinde yeniden inceleme başvurusunda bulunulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve üyeleri, görevlerinden dolayı işledikleri suçlar nedeniyle Yüce Divan'da yargılanırlar.

Answer

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve üyelerinin Yüce Divan'da yargılandığını belirten ifade yanlıştır.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkanı ve üyeleri,

1982

Anayasası'nın

148

. maddesinde düzenlenen Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamaktadır. Bu kişiler genel hükümlere göre yargılanırlar.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini (Art.

148

) incele.

Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, Sayıştay, HSK, Genelkurmay ve Kuvvet Komutanları listede yer alır.

Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek.

Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) hukuki statüsünü değerlendir.

YSK bir yüksek mahkeme değildir ve özel maddesinde Yüce Divan'a tabi olduğu belirtilmemiştir.

Hangi kurumların Yüce Divan kapsamında olmadığını saptamak.

Jandarma Genel Komutanı gibi güncel değişiklikleri kontrol et.

Jandarma Genel Komutanı'nın

2017

yılında listeden çıkarıldığı teyit edilir.

Güncel anayasal değişikliklere göre yanlış seçeneği doğrulamak.

Key Concept

Yüce Divan'da Yargılanacak Kişiler ve Yargılama Usulü

Hints

Yüce Divan listesinde yer alanların çoğu yüksek mahkeme başkan ve üyeleridir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Anayasa'da Yargı bölümünde değil, 'Seçimler' başlığı altında düzenlenmiştir.

YSK üyeleri ile Milletvekilleri Yüce Divan'da yargılanmaz; Jandarma Genel Komutanı ise

2017

'de listeden çıkarılmıştır.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin kaç üye ile toplandığını ve Yüce Divan kararlarının hangi çoğunlukla alındığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 198Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri kapsamında düzenlenen "Yüce Divan" yargılaması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi bu sıfatla yargılanabilecek kişiler arasında yer almaz?

Cumhurbaşkanı yardımcıları

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Sayıştay Başkanı ve üyeleri

Genelkurmay Başkanı

Jandarma Genel Komutanı

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı

Answer

Jandarma Genel Komutanı, 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Doğru cevap olan Jandarma Genel Komutanı seçeneği, 2017 Anayasa değişiklikleri sonrasında Yüce Divan'da yargılanacak makamlar listesinden çıkarıldığı için doğrudur. Güncel düzenlemeye göre bu makamın yargılanması genel mahkemelerin yetkisindedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. maddesindeki Yüce Divan listesini incelemek

Yüce Divan'da; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme başkan ve üyeleri, TBMM Başkanı gibi isimlerin yargılandığı görülür.

Yargılanacak kişilerin tamamı Anayasa'da tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.

Askeri makamların listedeki durumunu kontrol etmek

Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarının listede olduğu, ancak Jandarma Genel Komutanının olmadığı tespit edilir.

2017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanmış ve listeden çıkarılmıştır.

Key Concept

Yüce Divan'da Yargılanacak Kişiler

Hints

Yüce Divan listesinde 2017 yılında önemli bir askeri makam çıkarılmıştır.

İçişleri Bakanlığı'na tam olarak bağlanan kolluk kuvvetinin en üst amirini düşünün.

Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları hala listedeyken, Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmıştır.

Practice More

Yüce Divan kararlarına karşı gidilebilecek tek yol olan 'Yeniden İnceleme' başvurusunu ve süresini (15 gün) tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 199Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler sonrası Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı, üyelerinin seçim süreci ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanı Adalet Bakanıdır ve Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir.

Cumhurbaşkanı; seçeceği dört üyenin üçünü birinci sınıf adli, birini ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminin ikinci oylamasında, üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğu aranır.

Kurul, iki daire hâlinde çalışır ve üyeler dört yıl için seçilir; süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, kendisine ayrılan yedi üyeliğin tamamını Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca önerilecek adaylar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, kendisine ayrılan yedi üyeliğin tamamını Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca önerilecek adaylar arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yedi üyenin tamamını sadece Yargıtay ve Danıştay'dan seçtiğini belirten ifade yanlıştır; bu üyelerin bir kısmı akademisyen ve avukatlardan oluşur.

Yanlış olan ifade, TBMM'nin seçtiği yedi üyenin tamamının Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından seçildiğini iddia etmektedir. Oysa ki 1982 Anayasası'na göre TBMM tarafından seçilen yedi üyenin dağılımı şöyledir: Üç üye Yargıtay üyeleri, bir üye Danıştay üyeleri, üç üye ise hukuk dallarında uzmanlaşmış öğretim üyeleri veya avukatlar arasından seçilir. Dolayısıyla 'tamamı' ifadesi gerçeği yansıtmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun üye sayısını ve doğal üyelerini kontrol et.

Kurul

13

üyeden oluşur. Başkan Adalet Bakanı, tabii üye ise Bakan Yardımcısıdır.

Anayasal yapının temel unsurlarını doğrulamak.

Cumhurbaşkanının seçim yetkisini incele.

Cumhurbaşkanı

4

üye seçer (

3

adli,

1

idari yargı birinci sınıf hakim/savcı).

Yürütme organının yargı yönetimi üzerindeki etkisini teyit etmek.

TBMM'nin üye seçme yetkisini ve kontenjan dağılımını analiz et.

TBMM

7

üye seçer:

3

üye Yargıtay'dan,

1

üye Danıştay'dan,

3

üye ise hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlar arasından seçilir.

Yasama organına tanınan kontenjanların mesleki dağılımını belirlemek.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulunun Üye Kompozisyonu ve Seçim Usulü

Hints

Kurulun toplam üye sayısının kaç olduğunu ve bu üyelerin kaç makam tarafından paylaşıldığını hatırlayın.

TBMM'ye ayrılan 7 üyeli kontenjanın sadece hakimlerden oluşup oluşmadığını düşünün.

TBMM'nin seçtiği 3 üyenin hukukçu akademisyenler veya 10 yıl kıdemli avukatlar arasından seçildiğini unutmayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve Hakimler ve Savcılar Kurulu arasındaki üye seçim ve kontenjan farklarını karşılaştırmalı bir tablo ile çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 200Question →

$1982$ Anayasası’nın yargı bölümünde yer alan yüksek mahkemelere ilişkin hükümler ve ilgili mevzuat çerçevesinde, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay’ın kurumsal yapısı, seçim süreçleri ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından, gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı ve daire başkanları, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın önerisi üzerine Yargıtay Birinci Başkanı tarafından dört yıl için görevlendirilir.

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez; ancak süresi dolan Cumhuriyet Başsavcısı bu göreve yeniden seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın önerisi üzerine Yargıtay Birinci Başkanı tarafından dört yıl için görevlendirilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilinin, Cumhuriyet Başsavcısı tarafından görevlendirildiğini belirten ifade hatalıdır; bu makama seçim yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Anayasa'nın

154

. maddesi uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili; Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir. Dolayısıyla Başsavcıvekilinin, Başsavcı veya Birinci Başkan tarafından görevlendirilmesi hukuken mümkün değildir; seçim yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı'na aittir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

154

. maddesini incelemek.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin seçim usulünün aynı olduğu görülür.

Anayasal makamların atama ve seçim yetkilerini belirlemek için temel dayanak anayasa metnidir.

Aday belirleme ve seçim otoritesini teyit etmek.

Yargıtay Genel Kurulu her iki makam için de beşer aday belirler ve nihai kararı Cumhurbaşkanı verir.

Başsavcıvekilinin kurum içi bir görevlendirme değil, anayasal bir atama süreci olduğu netleştirilir.

Görev sürelerini ve yeniden seçilme kurallarını karşılaştırmak.

Üyelik için

12

yıl ve tek dönem kuralı varken, başsavcılık için

4

yıl ve yeniden seçilme imkanı mevcuttur.

Seçeneklerdeki karmaşık bilgilerin doğruluğunu test ederek yanlış olanı ayırt etmek.

Key Concept

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Başsavcıvekilliği Seçim Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üye seçim usulleri ile Yargıtay'ı karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki yetki farklarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 10 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer