Yargı

927 questions

1982 Anayasası'na göre, bir davanın hem adli hem de idari yargı koluna girdiği gerekçesiyle ilgili mahkemelerin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermeleri ve bu kararların kesinleşmesi sonucunda ortaya çıkan 'olumsuz görev uyuşmazlığını' çözmeye yetkili yargı mercii ve bu merciin yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Söz konusu uyuşmazlık Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır ve bu mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Bu tür bir uyuşmazlıkta yüksek mahkemeler arasında bir ihtilaf olduğu için konu Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından nihai olarak karara bağlanır.

Olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosya doğrudan Danıştay'a gönderilir ve Danıştay'ın bu konudaki kararı tüm yargı kollarını bağlar.

Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir ve başkan mahkeme üyeleri tarafından kendi aralarından gizli oyla belirlenir.

Sayıştay ile idari mahkemeler arasında vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda çıkan uyuşmazlıklarda da Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu uyuşmazlık Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır ve bu mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev ve yetkileri kapsamında, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmek bu mahkemenin görevidir ve başkanı Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli yüksek mahkemedir. Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum, yargı kolları arasındaki koordinasyonu ve en üst düzey hukuk denetimini temsil eder.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın türünü belirleme

Adli ve İdari yargı kolları arasında 'olumsuz görev uyuşmazlığı' bulunmaktadır.

Her iki mahkemenin de kendini görevsiz sayması, yargılamanın durmasına neden olan olumsuz bir durumdur.

Yetkili mahkemeyi tespit etme

Uyuşmazlık Mahkemesi yetkilidir.

Anayasa'nın 158. maddesi, farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkların çözüm yerini bu mahkeme olarak belirlemiştir.

Mahkeme başkanının seçilme usulünü hatırlama

Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.

Diğer yüksek mahkemelerden farklı olarak, Uyuşmazlık Mahkemesi kendi başkanını seçmez; başkan AYM'den gelir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Görevleri

Hints

Adli ve idari yargı arasındaki 'trafik polisini' hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı kendi içinden değil, dışarıdan (başka bir yüksek mahkemeden) gelir.

Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesi vardır ve bu üyelerden biri Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık etmek üzere seçilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi kararları ile diğer mahkeme kararları çatıştığında hangisinin üstün tutulduğunu inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 162Question →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik şartları, süjeleri ve konu bakımından yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılabilir ve başvuruda sadece Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki haklar ileri sürülebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi ortak koruma alanındaki haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

1982

Anayasası'nda yer alan temel hak ve hürriyetlerin tamamı, herhangi bir ek uluslararası sözleşme kısıtlamasına tabi olmaksızın bireysel başvurunun konusunu oluşturur.

Temel hakları ihlal eden bir kanun hükmünün veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin iptali amacıyla, herhangi bir uygulama işlemi beklenmeksizin doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün içinde yapılmalıdır ve bu süre içerisinde adli yardım talebinde bulunulması süreyi durdurmaz.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmesinden itibaren $30$ gün içinde yapılabilir ve başvuruda sadece Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki haklar ileri sürülebilir.

Answer

Bireysel başvuru, tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılmalı ve sadece Anayasa ile AİHS ortak alanındaki hakları kapsamalıdır.

Bireysel başvuru mekanizması, 'ikincillik' ilkesi gereği tüm olağan hukuk yollarının tüketilmesini şart koşar. Ayrıca başvurunun süresi nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gündür ve konu alanı Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) ortak koruma alanı ile sınırlandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

Kişi Bakımından Yetki Denetimi

Başvuranın gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olduğu doğrulanır; kamu tüzel kişileri elenir.

Anayasa Mahkemesi sadece bireyleri ve özel yapıları korur, devleti devletten korumaz.

Konu Bakımından Yetki Denetimi

İhlal iddiasının hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alan ortak bir hakka ilişkin olduğu kontrol edilir.

Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar (örn. bazı sosyal haklar) bireysel başvuruya konu olamaz.

Hukuk Yollarının Tüketilmesi (İkincillik)

Dava sürecindeki tüm istinaf ve temyiz yollarının bittiği kesinleşir.

Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii değildir; ancak diğer yollar bittiğinde devreye giren ikincil bir yoldur.

Süre Denetimi

Kesin kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre içinde başvurunun yapıldığı teyit edilir.

6216

sayılı Kanun bu süreyi hak düşürücü olarak belirlemiştir.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'kabul edilemezlik' kararlarına karşı itiraz yolunun olup olmadığını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 163Question →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan "soyut norm denetimi" (iptal davası) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi talebi, ilgili kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on gün içinde yapılmalıdır.

TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tutarındaki üyeler, doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açılabilir.

İptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının beşte birine aittir.

Show answer & explanation

Answer: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Answer

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

1982 Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Bu nedenle antlaşmaların iptal davasına konu edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Dava açılabilecek normları belirle.

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü yargısal denetime tabidir.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi bu normlarla sınırlandırılmıştır.

Dava açılamayacak istisnai normları kontrol et.

Milletlerarası antlaşmalar ve İnkılap Kanunları denetim dışıdır.

Anayasa'nın 90. maddesi antlaşmalar için yargı yolunu kapatmıştır.

Key Concept

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) ve Yargısal Denetim Yasakları

Practice More

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiğini ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekilinin açabildiğini unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 164Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı, üyelerinin belirlenmesi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır ve Adalet Bakanı Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir.

Kurul üyelerinin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Adalet Bakanı Yardımcısı Kurulun başkanıdır; Adalet Bakanı ise Kurula sadece bütçe ve disiplin konularında başkanlık eder.

Kurul üyeleri

5

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye yeniden seçilemez.

Cumhurbaşkanı, Kurulun

7

üyesini Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca gösterilen adaylar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır ve Adalet Bakanı Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir.

Answer

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır ve Adalet Bakanı Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu

13

üyeden oluşur ve iki daire hâlinde çalışır. Kurulun başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanı Yardımcısı (eski adıyla Müsteşar) ise Kurulun tabii üyesidir. Bu yapı, yargı yönetiminin yürütme ile olan idari bağını temsil eder.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal (tabii) üyelerini belirleme.

Kurul

13

üyeden oluşur. Bu üyelerden Adalet Bakanı 'Başkan', Adalet Bakanı Yardımcısı ise 'Tabii Üye' statüsündedir.

Anayasal yapıdaki sabit makamları tespit etmek için.

Geri kalan üyelerin seçim mercilerini ve sayılarını analiz etme.

Geriye kalan

11

üyenin

7

tanesi

TBMM

4

tanesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın belirlediği seçim dağılımını doğrulamak için.

Üyelerin görev sürelerini ve yeniden seçilme şartlarını kontrol etme.

Üyeler

4

yıllığına seçilir ve süreleri bittiğinde tekrar seçilmeleri anayasal olarak mümkündür.

Görev süresine dair teknik ayrıntıları netleştirmek için.

Key Concept

HSK'nın Anayasal Yapısı ve Üye Kompozisyonu

Estimated Time:1m 0s

Question 165Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve yapılan anayasa değişiklikleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla gerçekleştirdiği yargılama yetkisi, yargılanacak kişiler ve başvuru yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır ve verilen kararlara karşı Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu nezdinde yeniden inceleme başvurusu yapılabilir.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Genelkurmay Başkanı, görevleriyle ilgili işledikleri tüm suçlar için doğrudan Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Jandarma Genel Komutanı,

2017

yılında yapılan anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak üst düzey kamu görevlileri listesine dahil edilmiştir.

Yüce Divan'da iddia makamı (savcılık) görevini, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla seçeceği üç kişilik bir komisyon yürütür.

Yüce Divan yargılaması sonucunda verilen kararlar kesin hüküm niteliğinde olup, bu kararlara karşı herhangi bir itiraz veya kanun yoluna başvurulması anayasal olarak yasaklanmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır ve verilen kararlara karşı Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu nezdinde yeniden inceleme başvurusu yapılabilir.

Answer

Yüce Divan yargılamalarında Ceza Muhakemesi Kanunu uygulanır ve kararlara karşı Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'na yeniden inceleme başvurusu yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalarda bir ceza mahkemesi gibi hareket ederek Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümlerini uygular.

2010

Anayasa değişikliği ile birlikte, Yüce Divan'ın verdiği ilk kararlara karşı Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu nezdinde 'yeniden inceleme' (itiraz) başvurusu yapılmasına imkan tanınmıştır. Bu inceleme sonucunda Genel Kurulun verdiği karar ise kesindir.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'ın hukuki niteliğini belirle.

Anayasa Mahkemesi, belirli kişileri görev suçlarından dolayı yargılarken 'Yüce Divan' sıfatını alır.

Bu yargılama bir ceza yargılamasıdır.

Uygulanacak usul hukukunu tespit et.

Yargılamada Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümleri esas alınır.

Kişilerin cezai sorumlulukları araştırıldığı için özel hukuk veya idare hukuku usulleri değil, ceza usulü uygulanır.

Kararlara karşı başvuru yollarını değerlendir.

2010

değişikliği ile 'yeniden inceleme' başvurusu mümkün hale gelmiştir.

Daha önce kararlar kesin iken, savunma hakkını güçlendirmek adına AYM Genel Kurulu'na itiraz imkanı tanınmıştır.

Key Concept

Yüce Divan Yargılama Usulü ve Kanun Yolları

Hints

Yüce Divan'ın bir ceza mahkemesi olarak görev yaptığını ve savcılık makamının kimlerden oluştuğunu hatırlayın.

2010

2017

anayasa değişikliklerinin Yüce Divan listesine ve kanun yollarına etkisini düşünün.

Yüce Divan kararlarının eskiden kesin olduğunu ancak artık AYM Genel Kurulu tarafından tekrar gözden geçirilebildiğini göz önünde bulundurun.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin görevlerine son verilmesi için gereken mahkumiyet şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 166Question →

1982 Anayasası'na göre, aşağıda belirtilen hukuk kurallarından hangisi hakkında Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi (iptal davası) açılması mümkün değildir?

Kanunlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Anayasa değişiklikleri

Show answer & explanation

Answer: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Answer

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar, 1982 Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca 'kanun hükmünde' olmalarına rağmen, bunlar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılması mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

Anayasal çerçevede yargısal denetimi yasaklanan normları belirle.

Milletlerarası antlaşmaların yargısal denetimi Anayasa'nın 90. maddesiyle engellenmiştir.

Anayasa, antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu ancak bunlar hakkında iptal davası açılamayacağını hükme bağlamıştır.

Seçeneklerdeki diğer normların denetim durumunu kontrol et.

Kanunlar, CBK'lar, İçtüzük ve Anayasa değişiklikleri belirli usullerle denetlenebilir.

Bu normlar Anayasa'nın 148. maddesi kapsamında soyut norm denetimine (iptal davasına) konu olan belgelerdir.

Key Concept

Yargısal Denetim Dışında Kalan Normlar

Estimated Time:45s

Question 167Question →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin kuruluş, işleyiş ve başkanlık seçimleri dikkate alındığında, bu mahkemelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından, gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenmiş olmalarına rağmen birer "Yüksek Mahkeme" statüsünde değildirler.

2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı düzeninin kaldırılması neticesinde Anayasa'da sayılan yüksek mahkeme sayısı

4

olarak güncellenmiştir.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanları; kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla

4

yıl için seçilirler.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından, gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın mahkemenin kendi üyeleri arasından seçildiğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı mahkemenin kendi üyeleri arasından değil, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi (Anayasa Mahkemesi) üyeleri arasından seçilir ve görevlendirilir. Bu durum, diğer yüksek mahkemelerin başkanlarını kendi üyeleri arasından seçmesi kuralının tek istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin listesini hatırla.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yüksek mahkeme statüsündeki kurumları belirlemek için.

Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerini karşılaştır.

AYM, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanını seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Başkanlık seçimindeki özel durumu (istisnayı) tespit etmek için.

2017 değişikliklerinin etkisini kontrol et.

Askeri mahkemeler kaldırılmış, mahkeme sayısı

4

'e inmiştir.

Mahkeme sayısına dair bilginin güncelliğini doğrulamak için.

Sayıştay ve YSK'nın hukuki statüsünü değerlendir.

Bu kurumlar yüksek mahkeme değil, anayasal yargı/denetim organlarıdır.

Sık yapılan kavramsal hatayı (yüksek mahkeme zannetme) elemek için.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Başkanlık Seçimi İstisnası

Hints

Yüksek mahkemelerin başkanlık seçimlerine odaklanın; hepsi kendi içinden mi seçer?

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğini ve kim tarafından görevlendirildiğini hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, aslında bir Anayasa Mahkemesi üyesidir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne üye gönderen diğer mahkemeleri (Yargıtay ve Danıştay) ve üye sayılarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 168Question →

1982 Anayasası’na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu, işleyişi ve yetkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkemenin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Mahkeme üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından dört yıl için seçilir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği kararlar esas alınır.

Sayıştay ile idari yargı mercileri arasında vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Mahkemesi kesin karar merciidir.

Mahkeme, yalnızca bir başkan ve altı asıl üyeden oluşur, yedek üye bulunması anayasal olarak mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Doğru ifade, mahkemenin başkanlığının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir kişi tarafından yürütüldüğüdür. Bu, 1982 Anayasası'nda açıkça belirtilmiş bir usuldür ve mahkemenin tarafsızlığını pekiştirir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yüksek mahkeme sıfatını ve başkanlık makamını incelemek

Mahkeme, anayasal bir yüksek mahkemedir ve başkanı dışarıdan atanmaz, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa'nın 158. maddesindeki özel düzenlemeyi teyit etmek için.

Üye seçim usulünü değerlendirmek

Asıl ve yedek üyeler Yargıtay ve Danıştay'ın kendi genel kurullarınca seçilir.

Yüksek mahkemelerin bağımsızlığı gereği üyelerin kendi kurumlarınca seçildiğini hatırlamak.

Anayasa Mahkemesi ile olan uyuşmazlık önceliğini kontrol etmek

AYM kararları diğer tüm mahkemelerle olan görev uyuşmazlıklarında üstündür.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev sınırını (adli ve idari yargı arası) belirlemek.

Özel kanuni durumları (Sayıştay-Danıştay çatışması) analiz etmek

Vergi konularında Danıştay kararları Sayıştay kararlarına göre önceliklidir.

Anayasa 160. maddedeki istisnayı ayırt etmek.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Yapısı ve Öncelik Kuralları

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi kurumun içinden geldiğini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi kararlarının diğer yargı organları karşısındaki üstünlüğünü göz önünde bulundurun.

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olmadığını ve vergi uyuşmazlıklarında Danıştay'ın önceliği olduğunu unutmayın.

Practice More

Adli ve idari yargı arasındaki 'olumlu görev uyuşmazlığı' ve 'olumsuz görev uyuşmazlığı' kavramlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 169Question →

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri neticesinde, aşağıdakilerden hangisi görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde "Yüce Divan" sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında yer almaz?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Genelkurmay Başkanı

Jandarma Genel Komutanı

Hakimler ve Savcılar Kurulu Üyeleri

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı

Answer

Jandarma Genel Komutanı, 2017 Anayasa değişikliği ile Yüce Divan yargılaması kapsamından çıkarılmıştır.

Jandarma Genel Komutanı, 2017 Anayasa değişikliği ile kolluk kuvvetlerinin idari yapısındaki değişikliklere paralel olarak Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden tamamen çıkarılmıştır. Bu tarihten itibaren görevleriyle ilgili suçlarda genel hükümlere tabi hale gelmiştir.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanacak güncel makam listesi gözden geçirilir.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri ve kuvvet komutanlarının listede olduğu teyit edilir.

Anayasal yetki sınırlarını belirlemek için gereklidir.

2017 Anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisi analiz edilir.

Jandarma Genel Komutanlığı'nın İçişleri Bakanlığına bağlanmasıyla birlikte Yüce Divan sıfatıyla yargılanma statüsünün sona erdiği saptanır.

Güncel mevzuat değişikliklerini soruya uygulamak için kritiktir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin sınırları ve 2017 değişiklikleri.

Question 170Question →

1982 Anayasası’na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mahkemenin başkanı; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, uyuşmazlık bu mahkeme tarafından kesin olarak karara bağlanır.

Adli ve idari yargı kollarının her ikisinde de yer alan mahkemelerce karşılıklı olarak görevsizlik kararı verilmesi üzerine ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlıklarını gidermekle yetkilidir.

Mahkemenin asıl ve yedek üyeleri; adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Adli yargı kolu içerisinde yer alan hukuk mahkemeleri ile ceza mahkemeleri arasındaki uyuşmazlıkları yüksek mahkeme sıfatıyla kesin olarak karara bağlar.

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı kollarının her ikisinde de yer alan mahkemelerce karşılıklı olarak görevsizlik kararı verilmesi üzerine ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlıklarını gidermekle yetkilidir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, hem olumlu hem de olumsuz görev uyuşmazlıklarını çözmekle görevlidir. 'Olumsuz görev uyuşmazlığı', bir davanın hem adli hem de idari yargı yerinde açılması ve her iki yargı kolunun da kendisini görevsiz sayarak davanın reddine karar vermesi durumunda ortaya çıkar ve bu düğümü Uyuşmazlık Mahkemesi çözer.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesinin görev alanını belirle.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmek.

Mahkemenin temel anayasal fonksiyonunu anlamak için gereklidir.

Görev uyuşmazlığı türlerini analiz et.

Olumlu görev uyuşmazlığı (her iki yargı kolunun görevli çıkması) ve olumsuz görev uyuşmazlığı (her ikisinin görevsizlik vermesi).

Soruda geçen 'olumsuz görev uyuşmazlığı' teriminin hukuki karşılığını doğrulamak için.

Başkan ve üye seçim usulünü kontrol et.

Başkan AYM'den, üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu teyit etmek için.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesinin Görev ve Yapısı

Hints

Bu mahkemenin başkanı diğer üyelerden farklı bir kurumdan seçilir.

Anayasa Mahkemesinin kararlarının her zaman üstün olduğunu ve diğer yargı organlarıyla uyuşmazlık durumunda AYM'nin dediğinin olduğunu unutmayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi adli-idari ayrımındaki tıkanıklıkları (her ikisinin de görevsizlik vermesi gibi) açmak için kurulmuştur.

Practice More

Adli ve İdari yargı ayrımını pekiştirmek için İdari Yargı kolunda yer alan mahkemeleri (İdare, Vergi, Bölge İdare ve Danıştay) tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 171Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yargı organının görev dağılımı ve yüksek mahkemelerin yetki alanları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına karar vermek

Milletvekilliğinin düşmesi veya yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarının iptali istemlerini karara bağlamak

Adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak temyiz denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesi’ne kendi üyeleri arasından gizli oyla bir başkan seçmek

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak

Show answer & explanation

Answer: Adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak temyiz denetimini yapmak

Answer

Adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak temyiz denetimini yapmak görevi Yargıtay'a aittir.

Doğru cevap olan ifade, Yargıtay'ın görevini tanımlamaktadır. Anayasa'nın 154. maddesine göre Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Anayasa Mahkemesi bir temyiz mahkemesi değil, anayasa yargısı yapan bir ihtisas mahkemesidir.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) temel anayasal görevlerini hatırla.

Her mahkemenin uzmanlık alanına göre farklı görevleri olduğu görülür.

Yüksek mahkemeler arasındaki yetki farklarını ayırt etmek sorunun çözümünde temel adımdır.

Anayasa Mahkemesinin siyasi denetim, norm denetimi ve bireysel başvuru yetkilerini seçeneklerle karşılaştır.

Siyasi parti kapatma, milletvekilliği denetimi ve bireysel başvuru gibi görevlerin AYM'ye ait olduğu teyit edilir.

Anayasa'nın 148. maddesinde belirtilen görev kapsamını doğrulamak gerekir.

Adli yargı düzenindeki temyiz merciini belirle.

Adliye mahkemelerinin son inceleme merciinin Yargıtay olduğu tespit edilir.

Anayasa'nın 154. maddesi uyarınca adli yargı kararlarının temyiz yeri Yargıtay'dır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Görev Ayrımı

Alternative Method

Eleme yöntemiyle, yargı kollarını (adli, idari, anayasal) gruplandırarak adli yargı temyizinin AYM dışında olduğunu fark edebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 172Question →

1982 Anayasası uyarınca, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla gerçekleştirdiği yargılama süreci ve bu yargılamaya tabi olan kişilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir ve bu başvuru üzerine verilen kararlar kesindir.

Jandarma Genel Komutanı, 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında da görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanacak askeri makamlar arasında yer almaya devam etmektedir.

Meclis soruşturması sonucunda hakkında Yüce Divan’a sevk kararı verilen bir bakanın görevi, sevk kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Yüce Divan, anayasal bir organ olduğu için yargılama sürecinde herhangi bir genel usul kanununa tabi olmaksızın kendi belirlediği özel yargılama kurallarını uygular.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyeleri, anayasal bir yüksek kurulun parçası oldukları için görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir ve bu başvuru üzerine verilen kararlar kesindir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir ve bu başvuru üzerine verilen kararlar kesindir.

Doğru ifadeye göre, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlar ilk etapta kesin değildir; bu kararlara karşı ilgililer tarafından 'yeniden inceleme' talebinde bulunulabilir. Bu talep üzerine yapılan ikinci değerlendirme sonucunda verilen kararlar ise kesinlik kazanır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'ın hukuki niteliğini belirle.

Anayasa Mahkemesi belirli kişileri görev suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Yüce Divan, Anayasa Mahkemesinin ek bir görev ve yetkisidir.

Kararlara karşı başvuru yollarını değerlendir.

Anayasa'nın 148. maddesi, Yüce Divan kararlarına karşı iç hukuk yolu olarak 'yeniden inceleme' imkanı tanır.

Yargılamanın tek dereceli olması nedeniyle, hak kayıplarını önlemek adına bu iç denetim mekanizması getirilmiştir.

2017 değişikliklerinin kapsamını ve güncel listeyi kontrol et.

Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmış, Genelkurmay ve Kuvvet Komutanları kalmıştır. YSK üyeleri ise hiçbir zaman listede olmamıştır.

Anayasa'nın 148. maddesindeki liste sınırlı sayıdadır (numerus clausus).

Key Concept

Yüce Divan Yargılama Usulü ve Kapsamı

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan askeri makamların (Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları) bu yetkiye sahip olma tarihçesini ve 2017'deki diğer değişiklikleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 173Question →

1982 Anayasası'na göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını denetleyen Sayıştay'ın, mali yıl sonu itibarıyla hazırlayarak TBMM'ye sunduğu ve kesin hesap kanunu teklifinin görüşülmesinde bir denetim aracı olarak kullanılan belge aşağıdakilerden hangisidir?

Genel Uygunluk Bildirimi

Bütçe Kanunu Teklifi

Kesin Hesap Kanunu Teklifi

Yüce Divan Kararı

İdari Vesayet Raporu

Show answer & explanation

Answer: Genel Uygunluk Bildirimi

Answer

Sayıştay tarafından hazırlanan ve kesin hesap kanunu teklifine temel teşkil eden belge Genel Uygunluk Bildirimi'dir.

1982 Anayasası'na göre Sayıştay, kesin hesap kanunu teklifinin sunulmasından itibaren en geç 75 gün içinde Genel Uygunluk Bildirimi'ni TBMM'ye sunmak zorundadır. Bu belge, bütçenin anayasaya ve kanunlara uygun olarak harcanıp harcanmadığını gösteren temel denetim aracıdır.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın denetim yetkisini belirle.

Sayıştay, TBMM adına merkezi yönetim bütçesini ve sosyal güvenlik kurumlarını denetler.

Anayasal bir zorunluluktur.

Bütçe döngüsünün son aşamasını analiz et.

Bütçe uygulaması bittikten sonra yürütme organı 'Kesin Hesap Kanunu Teklifi' hazırlar.

Harcanan paraların hesabının verilmesi gerekir.

Sayıştay'ın bu süreçteki raporlama görevini tanımla.

Sayıştay, kesin hesapları denetleyerek hazırladığı belgeyi TBMM'ye sunar.

Bu belgenin adı Anayasa'da 'Genel Uygunluk Bildirimi' olarak geçer.

Key Concept

Sayıştay'ın TBMM adına yaptığı mali denetim ve Genel Uygunluk Bildirimi süreci.

Hints

Bu belge, bütçenin harcanmasından sonra TBMM'ye sunulan bir denetim raporudur.

Belge, Cumhurbaşkanı'nın sunduğu Kesin Hesap Kanunu Teklifi ile birlikte değerlendirilir.

Anayasa'nın 164. maddesinde belirtilen bu bildirim, Sayıştay'ın mali denetiminin nihai çıktısıdır.

Practice More

Sayıştay'ın siyasi partilerin mali denetimindeki rolünü ve bu süreçte kime yardımcı olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 174Question →

$1982$ Anayasası’nda yer alan “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” hükümleri dikkate alındığında, yargı mensuplarına tanınan güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkim ve savcıların, hizmetin gereği veya disiplin nedenleri dışında rızaları olmaksızın görev yerlerinin değiştirilememesini ifade eden “coğrafi teminat”, Anayasa’da hâkimlik teminatının bir cüzü olarak açıkça hükme bağlanmıştır.

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasa’da gösterilen yaştan (

65

) önce emekliye ayrılamazlar.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcıların, hizmetin gereği veya disiplin nedenleri dışında rızaları olmaksızın görev yerlerinin değiştirilememesini ifade eden “coğrafi teminat”, Anayasa’da hâkimlik teminatının bir cüzü olarak açıkça hükme bağlanmıştır.

Answer

Hâkim ve savcıların görev yerlerinin değiştirilememesi (coğrafi teminat), Anayasa'da değil ilgili kanunlarda düzenlenen bir husustur.

Doğru cevap olan ifade, coğrafi teminatın (görev yerinin değiştirilememesi) Anayasa'da açıkça düzenlendiğini iddia etmektedir. Ancak

1982

Anayasası'nın

139

. maddesinde hâkimlik teminatı üç ana unsur (azledilmeme, emeklilik yaşı ve mali haklar) üzerinden tanımlanmış olup coğrafi teminattan bahsedilmemiştir. Bu durum KPSS'de en çok kullanılan üst düzey çeldiricilerden biridir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

138

. ve

139

. maddelerini incelemek.

138

. madde mahkemelerin bağımsızlığını,

139

. madde ise hâkimlik ve savcılık teminatını düzenler.

Soruda istenen kavramların anayasal sınırlarını belirlemek gerekir.

Hâkimlik teminatının anayasal kapsamını belirlemek.

Anayasa'ya göre teminat; azledilmeme, yaştan (

65

) önce emekliye ayrılmama ve mali hakların korunmasıdır.

Anayasal güvence kapsamında olan ve olmayan unsurları ayırt etmek gerekir.

Seçeneklerdeki 'coğrafi teminat' kavramını analiz etmek.

Coğrafi teminat (başka bir yere atanmama), doktrinde tartışılsa da

1982

Anayasası'nda yer alan bir ifade değildir.

Anayasal metinde açıkça düzenlenmeyen bir unsuru anayasal güvence gibi gösteren hatalı yargıyı tespit etmek gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Anayasal Sınırları

Hints

Anayasa'da hâkimlik teminatı başlığı altında korunan üç temel hakkı hatırlamaya çalışın.

Hâkimlerin yer değiştirme (tayin) durumlarının anayasal mı yoksa yasal (kanuni) bir düzenleme mi olduğunu sorgulayın.

Coğrafi teminat, hâkimlerin en büyük taleplerinden biri olmasına rağmen

1982

Anayasası'nda bu terim veya güvence yer almamaktadır.

Practice More

Anayasa'nın

140

. maddesinde yer alan 'hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlılığı' istisnasını inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 175Question →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında yer almaz?

Jandarma Genel Komutanı

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Sayıştay Başkanı ve Üyeleri

Hava Kuvvetleri Komutanı

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı

Answer

Jandarma Genel Komutanı, 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak makamlar listesinden çıkarılmıştır.

Doğru seçenek olan Jandarma Genel Komutanı, 2017 Anayasa değişikliği öncesinde listede bulunmaktaydı; ancak yapılan değişiklikle hem Milli Güvenlik Kurulu üyeliğinden hem de Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan kavramını tanımlama

Anayasa Mahkemesi'nin, devletin üst düzey yetkililerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargıladığı özel mahkeme sıfatıdır.

Yargılanacak kişilerin kimler olduğunu belirlemek için bu hukuki yetkinin kapsamını bilmek gerekir.

Anayasa Madde 148 hükmüne göre yargılanacakları listeleme

Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK üyeleri ve başkanları, TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.

Anayasal listenin eksiksiz hatırlanması doğru cevaba ulaştırır.

2017 değişikliğini uygulama

2017 yılında Jandarma Genel Komutanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'na tam bağlanması sonucu Yüce Divan listesinden çıkarıldığı görülür.

Güncel anayasal değişiklikler sorunun çözümündeki belirleyici kriterdir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılaması Kapsamındaki Kişiler

Hints

Cevap, 2017 Anayasa değişikliği ile listeden çıkarılan bir kolluk amiridir.

Eskiden Milli Güvenlik Kurulu (MGK) üyesi olan ancak artık bu kurulda da yer almayan kişiyi düşünün.

Practice More

Milletvekillerinin Yüce Divan'da yargılanıp yargılanmadığını ve yasama dokunulmazlığının bu süreçteki rolünü inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 176Question →

Türk anayasal düzeninde bir yargı merciinin "Yüksek Mahkeme" statüsü kazanması, sadece fonksiyonel bir ölçütle (kararlarının kesinliği) değil, yapısal-organik bir ölçütle (Anayasa'daki tasnif) belirlenir. 1982 Anayasası'nın 2017 değişikliği sonrası güncel metni incelendiğinde; hesap yargılaması yaparak sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlama yetkisine sahip olan ve bu kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulamayan hangi kurum, anayasal sistematiğin "Yüksek Mahkemeler" başlığı dışında bırakılmıştır?

Uyuşmazlık Mahkemesi

Danıştay

Anayasa Mahkemesi

Sayıştay

Yargıtay

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay, anayasal sistematiğimizde kararlarının kesinliğine ve yargısal işlevine rağmen "Yüksek Mahkeme" statüsünde kabul edilmemiştir.

Doğru seçenek olan Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesinde düzenlenen bir hesap mahkemesi ve denetim organıdır. Sayıştay'ın sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlaması ve bu kararlara karşı idari yargı yolunun kapalı olması (Anayasa m. 160/1) ona yargısal bir güç kazandırır. Ancak 1982 Anayasası'nın sistematiğinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı (Bölüm II) altında sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi sayılmıştır. Sayıştay ise bu listenin dışında, ayrı bir başlık altında yapılandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' listesinin belirlenmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

1982 Anayasası'nın 146-158. maddeleri arasındaki 'Yüksek Mahkemeler' başlığı bu kurumları kapsar.

Sayıştay'ın anayasal konumunun incelenmesi

Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümü içinde ancak yüksek mahkemelerden ayrı bir başlık altında düzenlenmiştir.

Sayıştay bir 'yüksek denetim ve yargı organı' olsa da anayasal tasnif gereği bir yüksek mahkeme değildir.

2017 değişikliklerinin etkisinin kontrol edilmesi

Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılmış, Uyuşmazlık Mahkemesi statüsünü korumuştur.

Güncel durumda sadece dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Key Concept

Anayasal Sistematiğe Göre Yüksek Mahkemeler

Estimated Time:1m 30s

Question 177Question →

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yürüttüğü yargılamalarda iddia makamı görevini yerine getiren yetkili makam ve bu yargılama sonucunda verilen kararlara karşı başvurulabilecek hukuki denetim yolu aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili - Yeniden inceleme başvurusu

TBMM Başkanı - İtiraz yolu

Danıştay Başkanı - Temyiz başvurusu

Adalet Bakanı - Karar düzeltme yolu

Sayıştay Başkanı - İstinaf başvurusu

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili - Yeniden inceleme başvurusu

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili ile Yeniden inceleme başvurusu seçeneği doğrudur.

Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalarda iddia makamı (savcılık) görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yürütür. Ayrıca, bu yargılamalar sonucunda verilen kararlar mutlak kesinlik taşımaz; ilgililer kararın tebliğinden itibaren

15

gün içinde 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunabilirler.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan yargılamasında savcılık görevini kimin yürüttüğünü belirle.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili.

1982

Anayasası uyarınca iddia makamı bu makam tarafından temsil edilir.

Yüce Divan kararlarına karşı gidilebilecek hukuki yolu belirle.

Yeniden İnceleme.

2010

Anayasa değişikliği ile Yüce Divan kararlarının bir kez de Genel Kurul nezdinde denetlenmesi imkanı getirilmiştir.

Elde edilen bilgileri seçeneklerle eşleştir.

Doğru seçenek belirlenir.

Yalnızca bir seçenek her iki bilgiyi de doğru şekilde içermektedir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılama Usulü

Hints

Yüce Divan'da savcılık görevini adli yargının en tepesindeki savcı makamı yürütür.

Yüce Divan kararları tek dereceli olmaktan çıkarılmış, mahkeme bünyesinde bir denetim yolu açılmıştır.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanabilecek kişilerin tam listesini (özellikle Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları gibi kritik isimleri) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 178Question →

1982 Anayasası’nda yer alan yüksek mahkemelere ilişkin hükümler ve 2017 Anayasa değişiklikleri ile getirilen düzenlemeler ışığında, Yargıtay’ın yapısı ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından seçilir.

Yargıtay üyeliği görevi, üyenin yaş haddi dolmasa dahi on iki yıllık sürenin tamamlanmasıyla kendiliğinden sona erer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gizli oyla belirlenecek beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

On iki yıllık görev süresini tamamlayan Yargıtay üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere yeniden Yargıtay üyeliğine seçilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: On iki yıllık görev süresini tamamlayan Yargıtay üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere yeniden Yargıtay üyeliğine seçilebilirler.

Answer

On iki yıllık görev süresini tamamlayan Yargıtay üyelerinin yeniden seçilemeyeceğine dair ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre, Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez. Seçenekte belirtilen 'bir defaya mahsus yeniden seçilme' imkanı hukuken mevcut değildir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim ve görev süresi kurallarını hatırla.

Üyeler HSK tarafından seçilir ve görev süreleri 12 yıldır.

Yüksek yargıdaki rotasyon sistemini anlamak için temel bilgidir.

Yeniden seçilme yasağını kontrol et.

Anayasa m. 154: 'Bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.'

Hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı gereği yüksek yargıda süreklilik yerine tazelenme hedeflenmiştir.

Seçeneklerdeki 'bir defaya mahsus yeniden seçilme' ifadesini analiz et.

Bu ifade Anayasa'nın açık hükmüne aykırıdır.

Yanlış seçeneği belirlemek için anayasal kısıtlamayı tespit etmek gerekir.

Key Concept

Yargıtay Üyeliğinde Tek Seferlik Seçilme Kuralı

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin görev süreleri ile yeniden seçilme kurallarını Yargıtay ile karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 179Question →

1982 Anayasası’nın "Anayasa Mahkemesinin kuruluşu" başlıklı 146. maddesinde düzenlenen üye seçim usulü, aday gösterme süreçleri ve kontenjanlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden gizli oylamayla seçer.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday içinden seçer.

Yükseköğretim Kurulunun, kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği adaylar içinden seçilecek üç üyenin en az ikisinin hukukçu olması zorunludur.

Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile raportörler arasından seçeceği dört üyeyi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun göstereceği üçer aday arasından belirler.

Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Başkanvekilleri, Mahkeme Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile raportörler arasından seçeceği dört üyeyi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun göstereceği üçer aday arasından belirler.

Answer

Cumhurbaşkanının doğrudan seçtiği dört üyenin Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından aday gösterilmesi gerektiğini belirten ifade yanlıştır; bu üyeler doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Doğru cevap olan ifadede yer alan hata, Cumhurbaşkanı'nın seçtiği dört üye (üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, 1. sınıf hâkim/savcılar ve raportörler) için Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) aday göstermesidir. Anayasa'nın 146. maddesine göre Cumhurbaşkanı bu dört üyeyi herhangi bir kurumun (Yargıtay, Danıştay veya YÖK'te olduğu gibi) aday listesine bağlı kalmadan doğrudan doğruya seçer.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin üye tam sayısını ve seçen makamları belirle.

Toplam 15 üye; 3'ü TBMM, 12'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal kontenjan dağılımını analiz etmek için ilk adımdır.

TBMM ve Cumhurbaşkanı'nın seçim yaptığı kaynakları ve aday gösterme usullerini kontrol et.

TBMM: Sayıştay (2) ve Barolar (1). Cumhurbaşkanı: Yargıtay (3), Danıştay (2), YÖK (3) ve doğrudan seçim (4).

Hangi üyelerin aday listesi üzerinden, hangilerinin doğrudan seçildiğini ayırt etmek gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın doğrudan seçtiği 4 üyenin niteliklerini ve sürecini incele.

Bu 4 üye; üst kademe yöneticileri, avukatlar, 1. sınıf hâkim/savcılar ve raportörler arasından seçilir; ancak HSK aday listesi sunmaz.

Yanlış olan idari basamağı (HSK'nın dahil edilmesi) tespit etmek için kritik bir teknik bilgidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Aday Gösterme ve Doğrudan Seçim Ayrımı

Hints

Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12'sini Cumhurbaşkanı seçer ancak bu 12 üyenin tamamı aday listeleri üzerinden seçilmez.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve YÖK'ten gelen üyeleri adaylar arasından seçerken, kalan 4 üyeyi belirli kriterleri sağlayanlar arasından doğrudan atar.

Anayasa Mahkemesi'ne aday gösterme yetkisi olan kurumlar arasında Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yer almamaktadır; bu kurul ile yüksek mahkeme seçim süreçlerini karıştırmayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyeliğinin sona ermesi hallerini ve üyelerin kaç yıl için seçildiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 180Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı, üyelerinin seçimi ve çalışma esasları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM tarafından seçilecek yedi üyenin belirlenmesi sürecinde, aday adayları arasından her boş üyelik için üç aday belirleme yetkisi Karma Komisyona aittir.

Kurulun disipline ilişkin kararlarından sadece 'meslekten çıkarma' cezasına karşı yargı yolu açıktır; diğer disiplin kararları yargı denetimi dışındadır.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek dört üyeden üçü birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları, biri ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenir.

TBMM Genel Kurulu'nda yapılan seçimlerin ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) çoğunluğu sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasından kura çekilir.

Adalet Bakanı'nın Genel Kurul veya Daire toplantılarına katılamaması durumunda, Kurula başkanlık etme görevi doğal üye sıfatıyla Adalet Bakan Yardımcısı tarafından yürütülür.

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanı'nın Genel Kurul veya Daire toplantılarına katılamaması durumunda, Kurula başkanlık etme görevi doğal üye sıfatıyla Adalet Bakan Yardımcısı tarafından yürütülür.

Answer

Adalet Bakanı'nın toplantılara katılamadığı durumlarda Kurula başkanlık etme görevi Adalet Bakan Yardımcısı tarafından değil, Kurul üyeleri arasından seçilen Başkanvekili tarafından yürütülür.

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (

HSK

) başkanı Adalet Bakanıdır.

1982

Anayasası ve

6087

sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'na göre; Adalet Bakanının katılamadığı toplantılara başkanlık etme yetkisi, doğal üye olan Adalet Bakan Yardımcısına değil, Kurul üyeleri arasından seçilen 'Başkanvekili'ne aittir. Genellikle birinci daire başkanı Başkanvekili olarak görev yapar.

Step-by-Step Solution

HSK'nın üye yapısını ve doğal üyelerini analiz etme

Kurul

13

üyeden oluşur. Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakan Yardımcısı (müsteşar) ise doğal üyedir.

Kurumsal yapının ve hiyerarşinin belirlenmesi için gereklidir.

Toplantı ve başkanlık usullerini inceleme

Anayasa ve

6087

sayılı Kanun uyarınca, Bakanın katılmadığı toplantılara Bakan Yardımcısı değil, 'Başkanvekili' başkanlık eder.

Doğal üyelik sıfatı ile başkanlık yetkisinin farkını ayırt etmek gerekir.

Seçim usullerini ve çoğunluk sayılarını teyit etme

TBMM seçimlerinde Karma Komisyon'un aday belirlemesi ve Genel Kurul'daki

2/3

3/5

ve kura aşamaları anayasaya uygundur.

Seçim sürecindeki teknik detayların doğruluğunu kontrol etmek için gereklidir.

Yargısal denetim sınırlarını kontrol etme

Sadece meslekten çıkarma kararları yargıya açıktır, diğerleri kapalıdır.

Anayasal istisnaların bilinmesi sorunun doğru çözümü için kritiktir.

Key Concept

HSK'nın Yönetim Şeması ve Başkanlık Yetkisi

Practice More

HSK'nın daire yapısını ve dairelerin görev ayrımını (disiplin vs. atama) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 9 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints