Yargı

927 questions

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yoluna başvurulabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin delilleri takdir etme veya hukuk kurallarını yorumlama yetkisini denetleyemez; inceleme sadece anayasal hak ihlali iddiasıyla sınırlıdır.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sadece kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren mülkiyet veya adil yargılanma hakkı gibi alanlarda ihlal iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru ancak Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve eki protokoller kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler bireysel başvurunun konusu olamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sadece kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren mülkiyet veya adil yargılanma hakkı gibi alanlarda ihlal iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Answer

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının kendi tüzel kişilikleri adına bireysel başvuru yapabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Bireysel başvuruda 'kişi bakımından yetki' kuralı uyarınca, sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (dernekler, vakıflar, ticari şirketler vb.) başvuru yapabilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (Barolar, Tabipler Odası, Ticaret Odaları vb.) Anayasa'nın

135

. maddesi uyarınca açıkça kamu tüzel kişisi olarak tanımlanmıştır.

6216

sayılı Kanun'un

46

. maddesi ise 'Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz' hükmünü amirdir. Bu nedenle bu kuruluşlar, kendi haklarının ihlal edildiğini düşünseler dahi bu yola başvuramazlar.

Step-by-Step Solution

Kişi bakımından yetki (standing) kuralını hatırlayın.

Bireysel başvuru yapabilecekler: Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri.

6216

sayılı Kanun Madde

46

uyarınca kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz.

Meslek kuruluşlarının hukuki statüsünü belirleyin.

Anayasa Madde

135

uyarınca kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları 'kamu tüzel kişisidir'.

Bu kuruluşlar kanunla kurulan ve kamu gücü kullanan yapılardır.

İstisna olup olmadığını kontrol edin.

Kamu tüzel kişileri için herhangi bir 'kendi hakkı' istisnası tanınmamıştır.

Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler) sadece kendi hakları için başvurabilirken, kamu tüzel kişilerine bu kapı tamamen kapalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki ve Kamu Tüzel Kişilerinin Statüsü

Hints

Bireysel başvuruda kimlerin başvuru yapabileceği (ehliyet) ve başvuruya konu olamayacak işlemler (konu bakımından yetki) ayrımına dikkat edin.

Practice More

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerini (süre, konu, kişi) içeren bir tablo hazırlayarak istisnai durumları not alınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 642Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri Sürülmesi" (Somut Norm Denetimi / İtiraz Yolu) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

yıl geçmedikçe aynı kanun hükmü hakkında itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi kendisine gelen itiraz başvurusunu en geç

10

ay içerisinde karara bağlamak zorundadır; aksi halde yerel mahkeme davayı düşürmekle yükümlüdür.

İtiraz yolu ancak davanın taraflarından birinin Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulunması halinde işletilebilir; mahkeme hakiminin re'sen (kendiliğinden) başvuru yetkisi yoktur.

Somut norm denetimi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve tüm Parlamento Kararları taşınabilir.

Mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için uyuşmazlık konusu davanın tüm kanun yolları tüketilerek kesinleşmiş bir karar aşamasına gelmiş olması şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren $10$ yıl geçmedikçe aynı kanun hükmü hakkında itiraz yoluna başvurulamaz.

Answer

Anayasa Mahkemesi tarafından işin esasına girilerek reddedilen bir hükmün tekrar itiraz yoluna konu edilebilmesi için Resmi Gazete yayımından itibaren

10

yıllık sürenin geçmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın

152

. maddesi uyarınca, bir kanun hükmünün itiraz yoluyla AYM'ye taşınabilmesi için o konuda daha önce verilmiş bir red kararının üzerinden

10

yıl geçmiş olması gerekir. Bu kural hukuki belirliliği korumak amacıyla getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Davanın niteliğini belirle

Dava görülmekte olan bir dava olmalıdır (Somut Norm Denetimi).

Kesinleşmiş davalarda itiraz yolu işletilemez.

Denetlenecek normun türünü kontrol et

Sadece Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) konu edilebilir.

Yönetmelikler veya genel Parlamento Kararları itiraz yoluna konu olamaz.

Süreç ve kısıtlamaları hatırla

AYM

5

ayda karar verir; red kararı sonrası

10

yıl başvuru yasağı vardır.

Yargılamanın sürüncemede kalmaması ve hukuki istikrar için bu süreler belirlenmiştir.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Usulü

Hints

İtiraz yolu için mahkemede görülmekte olan bir dava ve uygulanacak bir norm (Kanun/CBK) gereklidir.

Practice More

İtiraz yolu ile İptal davası (Soyut Norm Denetimi) arasındaki hak düşürücü süre farklarını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 643Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kanunun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla esas (içerik) bakımından iptal davası açılabilmesi için öngörülen hak düşürücü süre, söz konusu kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren kaç gündür?

15

30

45

60

90

Show answer & explanation

Answer: $60$

Answer

Esas bakımından iptal davası açma süresi Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 60 gündür.

1982 Anayasası'na göre; kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya aykırılıkları iddiasıyla doğrudan açılan iptal davalarında (soyut norm denetimi), 'esas' bakımından dava açma süresi bu metinlerin Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 60 gündür.

Step-by-Step Solution

İptal davası (soyut norm denetimi) sürecinin başlangıcını belirleyin.

Süre, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı gün başlar.

Anayasal denetim sürecinin başlaması için düzenlemenin hukuken varlık kazanması gerekir.

Denetimin türünü (esas veya şekil) kontrol edin.

Soru 'esas' (içerik) bakımından denetimi sormaktadır.

Anayasa'da şekil ve esas denetimi için farklı süreler öngörülmüştür.

Anayasa'nın ilgili maddesindeki (Madde 151) süreyi hatırlayın.

Esas bakımından iptal davası süresi 60 gün olarak belirlenmiştir.

Kanun koyucu, hukuki istikrarı sağlamak adına doğrudan açılan iptal davalarını bu süreyle kısıtlamıştır.

Key Concept

Soyut Norm Denetimi Hak Düşürücü Süreleri

Hints

İptal davası açmak için tanınan süre, hukuki güvenliği sağlamak adına Resmi Gazete'de yayım ile başlar.

Bu süre, kanunun sadece şekil yönünden denetimi için tanınan 10 günlük süreden daha uzundur.

Anayasa Mahkemesi'ne doğrudan başvuruda bulunulabilen en uzun hak düşürücü süre olan 60 günü düşünün.

Practice More

İptal davasını açmaya yetkili olan organları (Cumhurbaşkanı, meclis grupları ve 120 milletvekili) gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 644Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin çalışma düzenini, üyeleri arasındaki iş bölümünü ve yargılama usullerini belirleyen "Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü"ne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkemenin kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanıp Cumhurbaşkanınca onaylanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanunla düzenlenir.

Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının ortak görüşüyle oluşturulur.

İçeriğinde sadece mahkemenin mali harcamalarına ilişkin esaslar yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Answer

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü, mahkemenin bizzat kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Doğru olan ifade, mahkemenin kendi içtüzüğünü bizzat hazırlayıp yürürlüğe koymasıdır.

1982

Anayasası'nın

149

. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi; kuruluşunu, çalışma ve yargılama usullerini kendi yapacağı içtüzükle düzenleme yetkisine sahiptir. Bu durum yargı bağımsızlığının ve mahkemenin idari özerkliğinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın mahkemelerin özerkliğine ilişkin hükümlerini incelemek.

Anayasa Mahkemesi'nin kendi işleyişini düzenleme yetkisine sahip olduğu görülür.

Yargı bağımsızlığı ve mahkemenin en üst yargı organı olması bu özerkliği gerektirir.

149. maddedeki özel düzenlemeyi teyit etmek.

İlgili maddede 'Anayasa Mahkemesi; kuruluşunu, çalışma ve yargılama usullerini, kendi yapacağı İçtüzükle düzenler.' ifadesi yer alır.

Bu yetki mahkemeye anayasal bir görev ve yetki olarak doğrudan tanınmıştır.

Key Concept

Anayasal Özerklik ve İçtüzük Hazırlama Yetkisi

Hints

Yargı organlarının kendi iç işleyişlerini düzenlerken diğer erklerden (yasama/yürütme) bağımsız olup olmadığını düşünün.

TBMM'nin kendi içtüzüğünü kendisinin yapması gibi, Anayasa Mahkemesi de benzer bir anayasal yetkiye sahiptir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi yöntemlerini gözden geçirerek mahkemenin yapısal özelliklerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 645Question →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir tazminat davasında, davanın taraflarından biri uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüş ve mahkeme de bu iddiayı ciddi bulmuştur.

1982 Anayasası'na göre, bu durumda işletilecek olan "somut norm denetimi" (itiraz yolu) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmü için tekrar itiraz başvurusunda bulunulamaz.

Mahkeme hakimi, davanın tarafları bir iddiada bulunmadığı sürece kanun hükmünün anayasaya aykırılığını re'sen (kendiliğinden) ileri sürerek Anayasa Mahkemesine başvuramaz.

Somut norm denetimi yoluyla sadece kanunlar değil, TBMM tarafından alınan tüm parlamento kararlarının anayasaya uygunluğu denetlenebilir.

Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması durumunda, mahkeme AYM kararını verene kadar davayı süresiz olarak durdurmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesi beş ay içinde kararını vermezse, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, bir mahkeme uygulanacak olan bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü Anayasa'ya aykırı bulursa veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulursa dosyayı Anayasa Mahkemesi'ne gönderir. AYM'nin dosyayı almasından itibaren 5 ay içinde karar vermesi gerekir. Eğer 5 ay içinde karar çıkmazsa, mahkeme davayı mevcut hükümlere göre bitirir.

Step-by-Step Solution

Davanın görülmekte olduğu mahkemenin (itiraz yolunu açan mahkeme) yetkisini belirle.

Görülmekte olan bir davada uygulanacak normun (kanun veya CBK) anayasaya aykırılığı iddiası mevcuttur.

Somut norm denetimi için mutlaka 'derdest' (görülmekte olan) bir dava olmalıdır.

Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sonrası bekleme süresini kontrol et.

Dosya AYM'ye ulaştıktan sonra 5 aylık bir durma süresi başlar.

Anayasa, yargılamanın sürüncemede kalmaması için bu süreyi kısıtlamıştır.

5 ay sonunda karar gelmemesi durumundaki prosedürü uygula.

Mahkeme davayı mevcut kanun hükmüne göre karara bağlar.

Anayasa'nın 152. maddesinin amir hükmüdür.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreç ve Kısıtlamaları

Hints

Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla başvurulduğunda yerel mahkemenin beklemesi gereken azami süreyi hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne doğrudan iptal davası açma (Soyut Norm Denetimi) ile İtiraz Yolu arasındaki başvuru sürelerini ve kimlerin başvurabileceğini karşılaştırın.

Estimated Time:1m 15s

Question 646Question →

Devletin üst kademesinde görev yapan yetkililerin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanması süreci, Anayasa Mahkemesi tarafından "Yüce Divan" sıfatıyla yürütülmektedir. 2017 yılı Anayasa değişiklikleri ile bu yargılama makamının yetki alanı yeniden düzenlenmiş ve bazı yeni unvanlar kapsama dahil edilmiştir. Bu doğrultuda, aşağıda belirtilen kamu görevlilerinden hangisinin, işlediği iddia edilen bir görev suçu nedeniyle Yüce Divan'da yargılanması mümkün değildir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Hava Kuvvetleri Komutanı

Bakanlar

Danıştay Başkanı ve Üyeleri

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri

Anayasa'nın 148. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri ve kuvvet komutanları Yüce Divan'da yargılanırken, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri) bu listede bulunmaz. Milletvekilleri arasından sadece Meclis Başkanı bu yetki kapsamına girer.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan yargılamasının temel işleyişini belirleme

Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey yetkilileri görev suçlarından dolayı 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılar.

Yargılamanın hangi makam tarafından ve hangi usulle yapıldığını anlamak için gereklidir.

2017 değişikliklerini ve mevcut kapsamı kontrol etme

Cumhurbaşkanı, Yardımcıları, Bakanlar, Meclis Başkanı ve yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri kapsama dahildir.

Yürütme ve yargı organlarındaki güncel yargılama listesini teyit etmek gerekir.

Yasama organı üyelerinin durumunu analiz etme

Milletvekilleri genel olarak yasama dokunulmazlığı kapsamındadır ancak Yüce Divan'da yargılanacaklar arasında sayılmamışlardır.

Kapsam dışı kalan görevliyi tespit ederek soruyu sonuçlandırmak için gereklidir.

Key Concept

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

Hints

Yüce Divan listesinde sadece Anayasa'da açıkça ismi geçen üst düzey makamlar bulunur.

2017 değişikliğiyle yürütme organının (bakanlar ve yardımcılar) bu listedeki yeri netleşmiştir.

Milletvekilleri, Meclis Başkanı olmadıkları sürece bu mahkemede yargılanmazlar; yasama dokunulmazlığı süreçleri farklı işler.

Practice More

Jandarma Genel Komutanı'nın 2017'de Yüce Divan listesinden çıkarıldığını da not etmeniz faydalı olacaktır.

Estimated Time:50s

Question 647Question →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'ın yönetim organlarının belirlenmesi ve görev süreleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından altı yıl görev yapmak üzere doğrudan atanır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından seçeceği bir aday arasından Meclis Başkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla ve on iki yıl görev yapmak üzere seçilirler.

Yargıtay Birinci Başkanı ve üyeleri, görevlerini kaydıhayat şartıyla (emekli olana kadar) kesintisiz olarak sürdürürler.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Doğru ifade, Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçiminin bizzat Yargıtay üyeleri tarafından, kendi aralarından ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için yapılacağını belirtmektedir. Bu durum, yargı bağımsızlığı ve mahkemenin kendi yönetimini belirleme yetkisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın yönetim yapısını ve başkanlık makamını inceleyin.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın kurumsal kimliği ve seçim makamı belirlendi.

Yargıtay, kendi başkanını seçme özerkliğine sahip bir yüksek mahkemedir.

Seçim usulünü ve gerekli çoğunluğu kontrol edin.

Seçimin Yargıtay Genel Kurulu tarafından ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile yapılması gerektiği saptandı.

Anayasal kural gereği yüksek mahkeme başkanları nitelikli çoğunlukla belirlenir.

Görev süresini teyit edin.

Başkanlık görev süresinin

4

yıl olduğu doğrulandı.

Üyelik süresi (

12

yıl) ile başkanlık görev süresi (

4

yıl) arasındaki ayrımı yapmak hatayı önler.

Key Concept

Yargıtay'ın kurumsal özerkliği ve iç seçim mekanizması

Question 648Question →

1982 Anayasası’nda yargı erkine tanınan anayasal güvenceler; yargı organının bir bütün olarak dış müdahalelerden korunmasını amaçlayan "kurumsal/objektif bağımsızlık" (m. 138) ile yargı mensuplarının şahsi statülerini ve mesleki geleceklerini koruma altına alan "kişisel/subjektif teminat" (m. 139) olmak üzere iki temel boyutta düzenlenmiştir.

Bu sistematik ayrım ve maddelerin içerikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" kapsamında yer alan bir koruma hükmü değil, "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkesinin bir sonucudur?

Hâkim ve savcıların, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye sevk edilememeleri

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme hali dışında, hâkimlerin azlolunamaması

Sağlık durumunun görev yapmaya engel olduğunun kesin olarak anlaşılması durumu haricinde hâkimlerin görevden uzaklaştırılamaması

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması kuralı, doğrudan 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' (m. 138) kapsamında yer almaktadır.

Doğru seçenek olan yasama meclisinde soru sorulması ve görüşme yapılması yasağı, 1982 Anayasası'nın 138. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ve yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelerin bağımsızlığını koruyan kurumsal bir hükümdür. Diğer seçeneklerin tamamı ise 139. maddede sayılan ve hâkimlerin görev sürelerini, emekliliklerini ve özlük haklarını koruyan kişisel teminatlardır.

Step-by-Step Solution

Anayasa m. 138 ve m. 139 arasındaki farkı analiz et.

Madde 138 mahkemenin karar verme sürecini ve kurumsal yapısını (bağımsızlık), Madde 139 ise hâkimin şahsi statüsünü (teminat) korur.

Soruda 'teminat' kapsamında olmayan, 'bağımsızlık' kapsamında olan seçenek aranmaktadır.

Seçeneklerdeki hükümleri ilgili maddelerle eşleştir.

A, B, D ve E seçenekleri doğrudan Madde 139'daki (Teminat) ibarelerdir. C seçeneği ise Madde 138'in 3. fıkrasıdır.

Mevzuat bilgisinin sistematik doğrulamasını yapmak için gereklidir.

C seçeneğinin niteliğini belirle.

Yasama Meclisi'ndeki soru ve görüşme yasağı, yargılama sürecine dışarıdan gelecek siyasi baskıları engellemeyi amaçlayan kurumsal bir korumadır.

Bu hüküm hâkimin şahsına değil, yargı yetkisinin kullanımına yönelik bir güvencedir.

Key Concept

Kurumsal Bağımsızlık (m. 138) vs. Kişisel Teminat (m. 139) Ayrımı

Hints

Anayasa'nın 138. maddesi mahkemelerin bağımsızlığına, 139. maddesi ise hâkimlerin kişisel haklarına (teminatlarına) odaklanır.

Yasama organının yargı süreci üzerindeki kısıtlamaları genellikle 'Bağımsızlık' başlığı altında incelenir.

Seçenekler arasında hangisi hâkimin şahsına verilen bir söz (emeklilik, maaş, azil gibi) değil de, meclisin bir yetkisinin sınırlandırılmasıdır?

Practice More

Anayasa'nın 140. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve Savcılık Mesleği' hükümlerini inceleyerek idari görevler bakımından Adalet Bakanlığına bağlılık detayına göz atın.

Alternative Method

Hükümleri 'Kişi mi korunuyor yoksa Süreç mi?' sorusuna göre sınıflandırın. Kişiyi koruyanlar (emeklilik, azil, maaş) Madde 139 teminatıdır; süreci/mahkemeyi koruyanlar (müdahale yasağı, soru yasağı) Madde 138 bağımsızlığıdır.

Estimated Time:2m 0s

Question 649Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süreleri ve üyeliklerinin sona ermesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyeler

12

yıl için seçilirler ve

65

yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

Üyeler

9

yıl için seçilirler ve bir kez daha seçilme hakları bulunur.

Üyeler

12

yıl için seçilirler ve

70

yaşını doldurana kadar görevde kalabilirler.

Üyeler TBMM tarafından ömür boyu görev yapmak üzere seçilirler.

Üyeler

4

yıl için seçilirler ve Cumhurbaşkanı tarafından her zaman görevden alınabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Üyeler $12$ yıl için seçilirler ve $65$ yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

Answer

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirler ve

65

yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar; ayrıca bir kişi iki defa üye seçilemez.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

1982

Anayasası'na göre üyeler

12

yıl için seçilmekte ve anayasal yaş sınırı olan

65

yaşını doldurduklarında görevleri sona ermektedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini belirle.

12

yıl.

1982

Anayasası'nın

147

. maddesi uyarınca üyeler

12

yıl için seçilir.

Yeniden seçilme durumunu kontrol et.

Bir kez seçilebilirler.

Üyelerin bağımsızlığını korumak amacıyla bir kimsenin iki defa seçilmesi yasaklanmıştır.

Emeklilik yaş sınırını tespit et.

65

yaş.

Anayasa'nın genel hükmü gereği yüksek yargı üyeleri

65

yaşında emekli olur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Görev Süresi ve Emeklilik Şartları

Hints

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi iki haneli bir sayıdır.

Bir üye görev süresi bittiğinde tekrar seçilemez; bu durum

12

yıllık bir süreyi kapsar.

Emeklilik yaşı, Türkiye'deki genel yüksek yargı sınırı olan

65

'tir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin kaçının Cumhurbaşkanı, kaçının TBMM tarafından seçildiğini tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 650Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen hükümler ve son anayasal değişiklikler bir arada değerlendirildiğinde, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak ve bu denetim sonucunda partilerin hesaplarını kesin hükme bağlamakla yetkili tek kurumdur.

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Parlamento Kararlarının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan iptal davalarına bakmakla görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı yapacak kişiyi, kendi asıl ve yedek üyeleri arasından dört yıl süreyle seçer.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Jandarma Genel Komutanını, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Olağanüstü hal ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bakımından Anayasaya uygunluğunu denetler.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı yapacak kişiyi, kendi asıl ve yedek üyeleri arasından dört yıl süreyle seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmekle görevlidir.

Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlayan Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanını, kendi asıl veya yedek üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçer. Bu görev

1982

Anayasası'nda açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesinin yapısını incele.

Başkanın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından geldiğini doğrula.

Anayasa'nın

158

. maddesi yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen mahkemenin başkanını AYM'nin belirlediğini hükme bağlar.

Yüce Divan kapsamındaki kişileri kontrol et.

MİT Başkanı ve Jandarma Genel Komutanının listede olmadığını tespit et.

Siyasi ve askeri sorumluların Yüce Divan listesi sınırlıdır;

2017

sonrası Jandarma çıkarılmıştır.

Norm denetimi istisnalarını değerlendir.

OHAL kararnamelerinin yargı denetimi dışında olduğunu anımsa.

Anayasanın

148

. maddesi OHAL kararnameleri için yargı yolunu kapatmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Seçim ve Yargılama Yetkileri

Hints

Anayasa Mahkemesinin sadece yargısal değil, diğer kurumların işleyişine yönelik seçim görevleri de vardır.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini ve

2017

değişikliklerini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 40s

Question 651Question →

1982 Anayasası uyarınca, idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi ve aynı zamanda bir danışma ve inceleme organı olarak görev yapan Danıştay'ın üyelerinin seçimi ile ilgili olarak; toplam üye sayısının ne kadarı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilmektedir?

Dörtte biri

Üçte biri

Dörtte üçü

Tamamı

Beşte dördü

Show answer & explanation

Answer: Dörtte üçü

Answer

Danıştay üyelerinin toplam sayısının dörtte üçü (3/4) Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümüne göre, Danıştay üyelerinin dörtte üçü (3/4) birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, dörtte biri ise (1/4) kanunla belirlenen görevlerde bulunanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Danıştay üyelerini seçen kurumların belirlenmesi

Danıştay üyeleri Cumhurbaşkanı ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

1982 Anayasası'ndaki seçme yetkisinin dağılımını anlamak gerekir.

Seçim oranlarının karşılaştırılması

Cumhurbaşkanı üyelerin 1/4'ünü, HSK ise kalan 3/4'ünü seçer.

Soruda istenen spesifik olarak HSK'nın seçtiği orandır.

Key Concept

Danıştay Üye Seçim Yapısı

Hints

Danıştay üyeleri iki farklı merci tarafından seçilir: Cumhurbaşkanı ve HSK.

HSK'nın seçtiği üyeler, Cumhurbaşkanı'nın seçtiklerinden sayıca daha fazladır.

Paydası 4 olan oranları düşünün; Cumhurbaşkanı 1 birim, HSK ise 3 birim seçer.

Practice More

Danıştay üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 652Question →

Anayasa Mahkemesi'nin $1982$ Anayasası ile belirlenen yargısal yetki alanı ve çalışma usulleri dikkate alındığında, mahkemenin görevleriyle ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi isabetsizdir?

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir; Mahkeme bu görevini yerine getirirken Sayıştay'ın teknik yardımından yararlanır.

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar, yüksek mahkeme niteliği gereği ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin hüküm doğurur ve bu kararlara karşı herhangi bir kanun yolu açık değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarının iptali istemini, Anayasa Mahkemesi on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Anayasa Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözen Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanını, kendi asıl üyeleri arasından görevlendirir.

Bireysel başvuru yolunda Mahkeme, ancak Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki bir hakkın ihlal edildiği iddialarını inceleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar, yüksek mahkeme niteliği gereği ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin hüküm doğurur ve bu kararlara karşı herhangi bir kanun yolu açık değildir.

Answer

Yüce Divan kararlarına karşı herhangi bir kanun yolunun açık olmadığını savunan ifade yanlıştır; çünkü bu kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilmektedir.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar ise kesinleşir. Bu nedenle, Yüce Divan kararlarının ilk verildiği haliyle kesin olduğunu ve hiçbir kanun yoluna tabi olmadığını belirten ifade hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamaların hukuki niteliğini analiz edin.

Bu yargılamalarda ceza yargılaması usulü uygulanır.

Yüce Divan, üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılayan özel bir mekanizmadır.

2010

Anayasa değişikliklerini göz önünde bulundurarak kanun yollarını kontrol edin.

Yüce Divan kararlarına karşı 'yeniden inceleme' başvurusunun mümkün olduğu görülür.

Yargılamanın çift dereceli olması ilkesine yaklaşmak ve hata payını azaltmak için bu mekanizma sisteme dahil edilmiştir.

Diğer seçeneklerdeki görev ve süreleri teyit edin.

Mali denetim (Sayıştay yardımıyla), Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığı görevlendirmesi ve dokunulmazlık iptali sürelerinin (

7/15

gün) Anayasa metnine uygun olduğu onaylanır.

Mahkemenin tüm görevleri Anayasa'nın ilgili maddelerinde (

85, 148, 149, 158

) açıkça tanımlanmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararların hukuki denetimi ve 'yeniden inceleme' yolu.

Hints

Yüce Divan kararları eskiden kesindi ancak

2010

anayasa değişikliklerini hatırlamaya çalışın.

Anayasa Mahkemesi kararlarının genel olarak kesin olması kuralı, Yüce Divan sıfatıyla yaptığı ceza yargılamalarında esnetilmiştir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle 2017 değişikliklerinden sonraki güncel haliyle) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:2m 0s

Question 653Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı değişiklikleri ile güncellenen hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama yetkisinin kapsamı ve bu yargılamaya tabi olan kişilerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak isimler arasında sayılmıştır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Milletvekilleri, meclis soruşturması süreci sonucunda görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanan askerî personeldir.

Anayasa Mahkemesi üyeleri, Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile Sayıştay Başkan ve üyeleri Yüce Divan'da yargılanma statüsüne sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilleri, meclis soruşturması süreci sonucunda görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Answer

Milletvekillerinin meclis soruşturması ile Yüce Divan'da yargılandığı ifadesi yanlıştır; zira milletvekilleri Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamaktadır.

Doğru olmayan ifade milletvekillerinin Yüce Divan'da yargılandığıdır.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesinde sayılan kişiler arasında milletvekilleri yer almaz. Yasama organı üyelerinden yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, görev suçlarından dolayı Yüce Divan statüsündedir. Diğer milletvekilleri, dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde asliye veya ağır ceza gibi genel mahkemelerde yargılanırlar.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

148

. maddesinde yer alan Yüce Divan listesini incelemek.

Listede Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar ve yüksek yargı üyeleri bulunur.

Yüce Divan yetkisinin şahsi kapsamını belirlemek için temel anayasa maddesine bakılmalıdır.

Yasama organı üyelerinin (milletvekillerinin) durumunu analiz etmek.

TBMM Başkanı hariç hiçbir milletvekili bu listede yer almaz.

Yasama dokunulmazlığı ile Yüce Divan yargılaması arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Meclis soruşturması mekanizmasının kapsamını kontrol etmek.

Meclis soruşturması sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için geçerli bir yoldur.

Milletvekilleri için meclis soruşturması değil, dokunulmazlığın kaldırılması süreci işletilir.

Key Concept

Yüce Divan'da Yargılanacak Kişilerin Kapsamı

Hints

Yüce Divan listesi sınırlı sayıda (numerus clausus) görevliyi içerir ve milletvekilleri bu listede genel bir grup olarak yer almaz.

Yasama organı içinde sadece TBMM Başkanı'nın ismen listede olduğunu hatırlayın; diğer vekiller dokunulmazlık sürecine tabidir.

Meclis soruşturması sadece CB yardımcıları ve bakanlar için açılan bir süreçtir; milletvekilleri için bu yol kullanılmaz.

Practice More

Yüce Divan kararlarına karşı başvurulabilen 'Yeniden İnceleme' yolunun şartlarını ve yargılama usulünü inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 654Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve yüksek mahkemeler arasındaki iş bölümü dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimini Sayıştay'dan yardım almadan, doğrudan kendi bünyesindeki denetçiler aracılığıyla sonuçlandırır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kendi üyeleri arasından bir başkan seçer.

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı yapılan itirazları "Yüce Divan" sıfatıyla inceler.

Seçim uyuşmazlıklarını ve seçim sonuçlarına yönelik şikayetleri kesin olarak karara bağlar.

Anayasa değişikliklerini hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kendi üyeleri arasından bir başkan seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından bir kişiyi Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak seçer.

Anayasa Mahkemesi'nin anayasal görevlerinden biri, kendi üyeleri arasından bir başkan seçerek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yönetimini sağlamaktır. Bu, mahkemenin diğer yüksek mahkemeler üzerindeki koordinasyon ve denetim rolünün bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin idari ve organizasyonel görevlerini belirle.

Mahkemenin sadece dava bakmadığı, aynı zamanda diğer yargı organlarıyla ilişkili görevleri olduğu görülür.

Yüksek mahkemeler arasındaki eşgüdümü anlamak için görev dağılımını bilmek gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını incele.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirildiği tespit edilir.

Başkanlık makamının tarafsızlığını ve anayasal uygunluğunu sağlamak amacıyla bu yetki Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Diğer Kurumlarla İlişkili Görevleri

Hints

Anayasa Mahkemesi sadece kanunları denetlemez, aynı zamanda siyasi partiler ve diğer yüksek mahkemelerle ilgili görevleri de vardır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi, kendi 15 üyesinden birini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başına göndermekle yetkilidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini tekrar gözden geçirin; zira bu liste 2017 anayasa değişiklikleriyle güncellenmiştir.

Estimated Time:1m 15s

Question 655Question →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) toplam on üç üyesinden dördü Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Buna göre, Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bu dört üyenin kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üçü birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları, biri birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

İkisi birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları, ikisi birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Biri birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları, üçü birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Tamamı Yargıtay üyeleri arasından seçilir.

Tamamı Danıştay üyeleri arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Üçü birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları, biri birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin üçü birinci sınıf adli yargı, biri ise birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından belirlenir.

Doğru seçenek olan adli yargıdan üç, idari yargıdan bir üye seçilmesi kuralı, 1982 Anayasası'nın 159. maddesinde açıkça belirtilen Cumhurbaşkanı'na tanınan üye seçme yetkisinin kapsamını tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirle.

HSK

13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyelerdir.

Kurul yapısının temelini anlamak için toplam sayı ve doğal üyelerin bilinmesi gerekir.

TBMM

tarafından seçilen üyeleri ayır.

TBMM

toplam 7 üye seçer (3 Yargıtay, 1 Danıştay, 3 Öğretim Üyesi/Avukat).

Cumhurbaşkanı'nın kontenjanı ile yasama organının kontenjanını birbirinden ayırmak gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın seçim yetkisindeki kontenjan dağılımını analiz et.

Geriye kalan 4 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir: 3 Adli Yargı (1. Sınıf) + 1 İdari Yargı (1. Sınıf).

Soru kökünde sorulan dördün dördü kuralını (3+1) doğrulamak için son adımdır.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

) Üye Dağılımı ve Seçim Makamları

Hints

Cumhurbaşkanı,

HSK

'ya yüksek mahkeme (Yargıtay/Danıştay) üyeleri arasından değil, kürsüde görev yapan birinci sınıf hakim ve savcılar arasından seçim yapar.

Practice More

Kurulun diğer 7 üyesinin

TBMM

tarafından hangi kurumlar arasından seçildiğini tekrar etmek faydalı olacaktır.

Estimated Time:45s

Question 656Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'na göre, yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemeler ve bu mahkemeler arasındaki ilişkiler dikkate alındığında, yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkların çözümüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Anayasa Mahkemesi ile adli yargı organları arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle Uyuşmazlık Mahkemesi görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Adli yargı kolu içerisindeki mahkemelerin (örneğin Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk) kendi aralarındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Sayıştay ile Danıştay arasında vergi konularında çıkan görüş ayrılıklarını gidermekle yükümlü olan en üst mercidir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararının esas alınmasıdır.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, anayasa koyucu yargı birliğini ve anayasanın üstünlüğünü korumak adına Anayasa Mahkemesi'nin kararını esas almıştır (

1982

Anayasası, Madde

158

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görev kapsamını belirle.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmek.

Yargı kolları arasındaki çatışmaları gidermek için kurulmuş bir yüksek mahkemedir.

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hiyerarşik üstünlüğünü analiz et.

Yargı sistemindeki en üst mahkeme olması sebebiyle özel bir yetkiye sahiptir.

Anayasa'nın

158

. maddesi uyarınca AYM'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devre dışı kalır.

Verilen seçenekleri anayasal hükümlerle karşılaştır.

Diğer mahkemelerle AYM arasındaki uyuşmazlıklarda AYM kararının üstün tutulması kuralı anayasal bir gerçektir.

Doğru hukuki bilginin tespiti sağlanır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görevi ve AYM'nin Üstünlüğü

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel amacı adli ve idari yargı arasındaki 'yol ayrımı' sorunlarını çözmektir.

Mahkeme başkanının hangi kurumdan seçildiğini hatırlayın; bu kurum yargı sisteminde en üsttedir.

Anayasa'nın

158

. maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının diğer tüm mahkemelere karşı (görev uyuşmazlığı dahil) üstün olduğunu belirtir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin hangi kurumlardan (Yargıtay ve Danıştay) geldiğini ve başkanın neden AYM'den seçildiğini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 657Question →

$1982$ Anayasası’na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) oluşumu, üye yapısı ve üyelerin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurul on üç üyeden oluşur; Adalet Bakanı kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise kurulun doğal üyesidir.

Kurul yedi üyeden oluşur ve tüm üyeler Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından birinci sınıf adli yargı hâkimleri arasından seçilir.

Kurul üyelerinin görev süresi altı yıldır ve görev süresi dolan bir üyenin yeniden seçilmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Kurulun başkanı Yargıtay Başkanıdır; Adalet Bakanı ise sadece kurulun disiplin işleyişini denetlemekle görevlidir.

Cumhurbaşkanı kurulun yedi üyesini seçerken, Türkiye Büyük Millet Meclisi kalan dört üyeyi doğrudan belirleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kurul on üç üyeden oluşur; Adalet Bakanı kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise kurulun doğal üyesidir.

Answer

Kurulun on üç üyeden oluştuğunu, Adalet Bakanı'nın başkanlık ettiğini ve Adalet Bakan Yardımcısı'nın doğal üye olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek,

HSK

'nın

13

üyeden oluştuğunu, Adalet Bakanı'nın başkan olduğunu ve Adalet Bakan Yardımcısı'nın doğal üye olduğunu belirten ifadedir. Bu yapı

2017

Anayasa değişikliği sonrası yürürlüğe giren güncel yapıdır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını belirle.

Kurul toplam

13

üyeden oluşur.

2017

Anayasa değişikliği ile üye sayısı

13

olarak sabitlenmiştir.

Doğal üyeleri tespit et.

Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı kurulun doğal üyeleridir.

Anayasa gereği bu makamda bulunan kişiler doğrudan kurulda yer alır.

Seçimle gelen üyelerin dağılımını analiz et.

7

üye

TBMM

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargı bağımsızlığı gereği seçim yetkisi yasama ve yürütme arasında paylaştırılmıştır.

Key Concept

HSK'nın 13 üyeli yapısı ve üye seçim kaynakları

Hints

Kurulun toplam üye sayısının on üç olduğunu hatırlayın.

Adalet Bakanı kurulun başkanıdır, peki onun yardımcısı hangi statüdedir?

Üyelerin yedi tanesini

TBMM

, dört tanesini Cumhurbaşkanı seçer; geri kalan iki kişi ise doğal üyedir.

Practice More

Kurulun kaç daire halinde çalıştığını ve hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 658Question →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi dikkate alındığında, $1982$ Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Anayasa Mahkemesi ile idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Yargıtay ve Danıştay üyelerinin kendi aralarından seçeceği bir ortak adaydır.

Sayıştay, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde Uyuşmazlık Mahkemesi'ne görüş bildiren bir yüksek mahkemedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli, idari ve askeri yargı kolları arasındaki tüm görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkilidir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararının esas alınmasıdır.

Doğru ifade, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının üstün tutulmasıdır. Bu kural

1982

Anayasası'nın 158. maddesinde açıkça belirtilmiştir ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin çözümleme yetkisinin istisnasını oluşturur.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmektir.

Mahkemenin kuruluş amacı yargı kolları arasındaki yetki karmaşasını gidermektir.

Anayasa'nın 158. maddesindeki istisna kuralını incele.

Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu uyuşmazlıklarda kararın ne yönde olacağı belirlenmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesi gereği, diğer mahkemelerle uyuşmazlık durumunda onun kararı esas alınır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Yetki Sınırı ve Anayasa Mahkemesi'nin Üstünlüğü

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'Adli' ve 'İdari' yargı kolları arasındaki çatışmaları çözmek için vardır.

Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu durumlarda uyuşmazlık çözücü olarak kimin sözünün geçtiğini (Madde 158) hatırlayın.

Mahkemenin başkanı da Anayasa Mahkemesi üyelerinden biridir, bu hiyerarşi hakkında size bir ipucu verebilir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin hangi yargı organlarından (Yargıtay ve Danıştay) ve kaçar üye ile seçildiğini inceleyerek kuruluş yapısını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 659Question →

Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuruların (Anayasa Şikâyeti) hukuki niteliği, başvuru şartları ve inceleme sınırları dikkate alındığında; $1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve eki protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alanlarla sınırlıdır.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazlar; ancak özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola gidebilirler.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararlarını her yönden denetleyebilir, delilleri yeniden değerlendirebilir ve idari işlemin yerindelik denetimini yapabilir.

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır; başvuru ise bu yolların tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen bireysel işlemlere karşı başvuru imkânı mevcuttur.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararlarını her yönden denetleyebilir, delilleri yeniden değerlendirebilir ve idari işlemin yerindelik denetimini yapabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi ve yerindelik denetimi yapabileceği ifadesi yanlıştır.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin (ilk derece, istinaf veya Yargıtay/Danıştay) yerine geçerek olayları yeniden kurgulayamaz, delilleri yeniden puanlayamaz veya 'karar doğru ama yerinde değil' diyemez. Kanun (6216 s. K. m. 48/2) açıkça yerindelik denetimi yapılamayacağını hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Başvuru makamını ve ikincillik ilkesini belirleme

Bireysel başvuruda tek yetkili makam Anayasa Mahkemesidir ve başvurunun ön şartı olağan kanun yollarının (tüm itiraz, istinaf ve temyiz süreçlerinin) tüketilmesidir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur; asıl olan ihlalin önce derece mahkemelerinde giderilmesidir.

Konu ve kişi bakımından yetkiyi analiz etme

Hak kapsamı Anayasa + AİHS ortak alanıdır. Kamu tüzel kişileri başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri sadece kendi tüzel kişilik hakları için başvurabilir. Yasama ve genel düzenleyici işlemler doğrudan dava edilemez.

Anayasa şikâyetinin kapsamı uluslararası standartlar ve hukuk devleti ilkesiyle sınırlandırılmıştır.

İnceleme sınırlarını (Yerindelik Denetimi Yasağı) değerlendirme

Anayasa Mahkemesi bir 'süper temyiz' mahkemesi değildir. Mahkeme, derece mahkemelerinin kanunu yorumlamasına veya delil değerlendirmesine kural olarak müdahale edemez.

6216 sayılı Kanun'un 48. ve 50. maddeleri uyarınca, bireysel başvuruda yerindelik denetimi yapılamaz; sadece Anayasa'da güvence altına alınan hakların ihlal edilip edilmediği incelenir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Yerindelik Denetimi Yasağı ve İkincillik İlkesi

Hints

Anayasa Mahkemesi bir dördüncü derece yargı makamı veya süper temyiz mahkemesi midir?

Mahkemenin bir idari işlemin veya mahkeme kararının 'hukuka uygunluğunu' denetlemesi ile 'yerindeliğini' (yani başka türlü karar verilip verilemeyeceğini) denetlemesi arasındaki farkı düşünün.

Bireysel başvuruda AYM'nin inceleme sınırını çizen 6216 sayılı Kanun, mahkemenin 'derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi yapamayacağını' açıkça belirtir.

Practice More

Bireysel başvuruda tazminat ve yeniden yargılama kararları arasındaki farkı inceleyerek 'hak ihlalinin giderilmesi' yöntemlerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 660Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçmek

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek

TBMM Başkanı'nı görevinden dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek

Answer

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bulunmamaktadır; bu yetki Yüksek Seçim Kuruluna (YSK) aittir.

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek görevi

1982

Anayasası'nın

79

. maddesinde Yüksek Seçim Kurulu (YSK) için tanımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi bir norm denetimi ve yargılama makamı olup seçim organizasyonu ve itirazları ile ilgilenmez.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) anayasal görevlerini listeleyin.

AYM; norm denetimi (kanun, CBK, İçtüzük), bireysel başvurular, siyasi parti davaları ve denetimleri, Yüce Divan yargılamaları ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanını seçmek gibi görevlere sahiptir.

AYM'nin sınırlarını belirlemek için temel görevlerini hatırlamak gerekir.

Seçim süreçlerinin yönetimini kimin üstlendiğini belirleyin.

Seçimlerin başlamasından bitimine kadar yönetimi, dürüstlüğü ve uyuşmazlıkların çözümü Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından yürütülür.

Seçim işleri yargı bölümünde düzenlenmiş olsa da AYM'nin değil, özel bir kurulun yetkisindedir.

Yanlış olan seçeneği işaretleyin.

Seçimlerin yönetimi ile ilgili seçenek AYM görevleri dışında kalır.

YSK ve AYM görev alanları birbirine karıştırılmamalıdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev Alanı

Hints

Seçimlerle ilgili uyuşmazlıkların ve yönetimin hangi anayasal kurum tarafından yapıldığını düşünün.

Anayasa Mahkemesi yüksek bir mahkemedir; ancak seçimlerin dürüstlüğü ve denetimi özel bir kurulun (YSK) yetkisindedir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri bir liste halinde tekrar ederek ezberleyin.

Estimated Time:1m 0s

PreviousPage 33 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution