Yasama

802 questions

Question 681Question

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi ve bu sürece ilişkin öngörülen usul ve esaslar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilmesi ve bu karara karşı yargı yolunun açık olması doğru ifadedir.
Doğru ifade, meclis çalışmalarına devamsızlık durumunda üyeliğin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) gerektiğini ve bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabileceğini belirtmektedir. Bu, Anayasa'nın 8484. ve 8585. maddelerine tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Sona erme nedenlerini gruplandırın.
Kendiliğinden sona erme (ölüm, atanma, dönem sonu vb.) ve Meclis kararıyla sona erme (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) ayrımı yapılır.
Anayasal usuller bu iki ana gruba göre farklılık gösterir.
2
Devamsızlık durumunun özel şartlarını inceleyin.
Bir ayda 55 birleşim günü devamsızlık durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) aranır.
Devamsızlık, Meclis kararı gerektiren haller arasında en yüksek nitelikli çoğunluğu gerektiren durumdur.
3
Yargısal denetim imkanını kontrol edin.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca; istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık kararları için Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurulabilir.
Milletvekilinin savunma hakkı ve temsil güvencesi kapsamında yargı yolu açık tutulmuştur.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşürülmesinde Nitelikli Çoğunluk ve Yargısal Denetim

Hints

1
Milletvekilliğinin düşmesi durumlarını 'Meclis Kararı Gerektirenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Düşenler' olarak ayırın.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin kararlara karşı yapılan başvuruları kaç gün içinde sonuçlandırmak zorunda olduğunu araştırınız (1515 gün).
Estimated Time:1m 30s
Question 682Question

19821982 Anayasası'nda öngörülen kuvvetler ayrılığı ilkesi ve yasama organının yetkileri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Bakanları ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını atamak ve görevlerine son vermek

Answer

Bakanları ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını atamak ve görevlerine son vermek yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine değil, Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. TBMM'nin bu atamalar üzerinde doğrudan bir onay veya görevden alma yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Yürütme organının yapısını analiz etmek
20172017 değişikliği ile Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Bu sistemde yürütme tek başlıdır ve yardımcılar ile bakanlar doğrudan devlet başkanına karşı sorumludur.
2
Anayasa'nın 8787. ve 104104. maddelerini karşılaştırmak
Atama yetkisinin Cumhurbaşkanına, yasama ve denetim yetkilerinin Meclise ait olduğu saptanmıştır.
Hükümet üyelerini belirleme ve görevden alma yetkisi, yürütmenin hiyerarşik gücü kapsamındadır.
3
Meclisin diğer yetkilerini teyit etmek
Antlaşmaların uygun bulunması, af ilanı, para basımı ve seçim yetkilerinin TBMM'de olduğu doğrulanmıştır.
Seçeneklerdeki diğer tüm unsurlar yasama organının temel görevleri arasında sayılmaktadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Atama Yetkisi

Hints

1
Türkiye'deki güncel hükümet sisteminde yürütme organının tek başına sahip olduğu yetkileri düşünün.
2
Bakanların artık milletvekili olmadığını ve Meclis dışından da atanabildiğini hatırlayın.
3
20172017 Anayasa değişikliği ile 'Gensoru' mekanizmasının kaldırılmış olması bu sorunun cevabı için kritiktir.

Practice More

TBMM'nin üye seçtiği diğer kurumları (Anayasa Mahkemesi, HSK, Sayıştay) inceleyerek seçim yetkilerini pekiştirin.
Estimated Time:50s
Question 683Question

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçilen (A) şahsı, İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) almış ancak TBMM'nin ilk oturumunda ant içmeden (yemin etmeden) önce bir hukuki uyuşmazlığa taraf olmuştur. Bu şahsın milletvekilliği sıfatı ve yasama yetkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulu tutanağının düzenlendiği an itibarıyla kazanılmış olduğundan, yemin etmemiş olsa dahi yasama dokunulmazlığından yararlanır.

Answer

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'nun tutanağı düzenlediği an kazanılır ve bu andan itibaren yemin edilmemiş olsa dahi yasama dokunulmazlığı koruması başlar.
Milletvekilliği hukukunda 'sıfatın kazanılması' (iktisap) ile 'görevin ifası' (yetki kullanımı) birbirinden farklı anlardır. Sıfat, İl Seçim Kurulu tutanağının düzenlenmesiyle kazanılır ve bu andan itibaren kişi Anayasa'nın sağladığı korumalardan (dokunulmazlık gibi) yararlanmaya başlar. Yemin (ant içme) ise bu sıfatın sağladığı yetkilerin Meclis çatısı altında fiilen kullanılması (oy kullanma, söz alma) için gerekli olan bir usul işlemidir.

Step-by-Step Solution

1
Sıfatın ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı (ünvanı), İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen 'milletvekili seçildiğine dair tutanak' (mazbata) ile kazanılır.
Anayasa hukuku doktrinine göre temsil yetkisi seçimle başlar ve bu belge ile tescillenir.
2
Yeminin (ant içmenin) hukuki etkisini analiz et.
Yemin, milletvekilinin yasama faaliyetlerine (Genel Kurulda söz alma, oy kullanma, komisyonlara katılma) fiilen başlayabilmesi için bir ön şarttır.
Anayasa 81. madde, yemin etmeyen milletvekilinin bu hakları kullanamayacağını belirtir.
3
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbatanın düzenlendiği) an başlar; yemin şartına bağlı değildir.
Milletvekilinin bağımsızlığını koruma amacı, yemin öncesindeki süreci de kapsar.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Görevin İfası

Hints

1
Milletvekilliği sıfatını kazandıran belge ile yasama çalışmalarına başlamayı sağlayan töreni birbirinden ayırın.

Practice More

Yemin etmeyen bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının yanı sıra özlük haklarından (maaş vb.) yararlanıp yararlanamayacağını inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 684Question

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, parlamenter sistemin işleyişinde kritik öneme sahip olan "Siyasi Parti Grupları"nın kuruluşu, yetkileri ve anayasal yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az 2020 milletvekili gereklidir ve bu gruplar TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az 20 milletvekili gereklidir ve bu gruplar TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.
Doğru ifade, siyasi parti gruplarının 1982 Anayasası'na göre en az 20 milletvekili ile kurulacağını ve Meclis Başkanlığı seçimi için aday göstermelerinin yasak olduğunu belirtmektedir. Bu, hem kuruluş şartını hem de en temel anayasal yasağı doğru şekilde yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi parti gruplarının kurulması için gerekli asgari üye sayısını belirle.
1982 Anayasası Madde 95 uyarınca bu sayı 2020 milletvekilidir.
Grupların oluşumu için yasal alt sınırı bilmek temel bir gerekliliktir.
2
Siyasi parti gruplarının aday gösterme yasaklarını incele.
Anayasa Madde 94 uyarınca gruplar Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak amacıyla bu yetki gruplara değil, milletvekillerinin bireysel iradesine bırakılmıştır.
3
Diğer yasaklı alanları (Dokunulmazlık, Meclis Soruşturması, Gizli Oylama) değerlendir.
Bu konularda hem görüşme yapılması hem de karar alınması yasaktır.
Yargısal veya kişisel irade gerektiren süreçlerde parti baskısını engellemek hedeflenir.
4
Seçenekleri bu bilgiler ışığında kıyasla.
Kuruluş sayısı 20 olan ve Meclis Başkanlığına aday gösterememe yasağını doğru belirten ifade doğru kabul edilir.
Bilgilerin bütünlüğü doğru cevabı oluşturur.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

Hints

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş sayısı, TBMM'deki toplam üye sayısının %5'inden az olan bir çift sayıdır.
2
Meclis Başkanlığı, tüm parlamentoyu temsil ettiği için siyasi partilerin resmi olarak aday önermesine kapalıdır.
3
Unutmayın; dokunulmazlık, Meclis soruşturması ve gizli oylama gibi konularda gruplar sadece karar alamaz değil, aynı zamanda bu konuları görüşemezler de.

Practice More

Siyasi parti gruplarının hangi kurullarda (örneğin RTÜK veya Başkanlık Divanı) üye sayıları oranında temsil edildiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 685Question

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) hukuki nitelikleri, kapsamları ve sonuçları dikkate alındığında, bu kurumların işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı cezai sorumluluğunu ömür boyu kaldıran maddi bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı, sadece milletvekilliği süresince ceza davası açılmasını veya yürütülmesini engelleyen usuli bir korumadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu ömür boyu süren maddi bir bağışıklık iken, yasama dokunulmazlığı milletvekilliği süresince yargılamayı erteleyen usuli bir güvencedir.
Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun korunan eylemleri kalıcı olarak suç/ceza kapsamı dışına çıkaran 'maddi bağışıklık' niteliğini ve dokunulmazlığın ise sadece yargılama sürecini erteleyen 'usuli engel' niteliğini doğru şekilde tanımlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Yasama sorumsuzluğunun hukuki doğasını belirle.
Milletvekilinin Meclis'teki oy, söz ve düşünce açıklamaları için ömür boyu cezai koruma sağlar; bu bir 'maddi bağışıklık'tır.
Sorumsuzluk, koruma kapsamındaki eylemlerin cezai sorumluluğunu kalıcı olarak ortadan kaldırır.
2
Yasama dokunulmazlığının hukuki doğasını belirle.
Milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını vekillik süresince erteler; bu bir 'usuli güvence'dir.
Dokunulmazlık suçu ortadan kaldırmaz, sadece yargılama sürecini milletvekilliği sıfatı sona erene kadar dondurur.
3
Seçeneklerdeki hukuki terimlerin doğruluğunu karşılaştır.
Sorumsuzluğun 'maddi bağışıklık', dokunulmazlığın ise 'usuli engel' olarak tanımlandığı ifadenin isabetli olduğu görülür.
Bu ayrım doktrinde ve Anayasa hukukunda yasama bağışıklıklarının temel ayrım noktasıdır.

Key Concept

Yasama bağışıklıklarının maddi (sorumsuzluk) ve usuli (dokunulmazlık) nitelik farkı.

Hints

1
Yasama sorumsuzluğunun vekillik bittikten sonra da devam edip etmediğini düşünün.
2
Dokunulmazlığın kaldırılmasının suçun kendisini mi yoksa sadece yargılama sürecini mi etkilediğini analiz edin.
3
Yasama sorumsuzluğu fiili kalıcı olarak korurken, dokunulmazlık sadece yargılamayı 'milletvekilliği süresince' dondurur.

Practice More

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne itiraz süreci ve karar sürelerini inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Question 686Question

TBMM'nin yasama fonksiyonu kapsamında tesis ettiği "parlamento kararları" ile "kanunlar" arasındaki hukuki rejim farkları, hem onay süreci hem de yargısal denetim mekanizmaları açısından büyük önem taşımaktadır.

**19821982 Anayasası çerçevesinde parlamento kararlarının hukuki özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?**

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine tabi değildir ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetimden muaftır.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına (yayımlama/veto) tabi değildir ve Anayasa'da sayılan üç özel durum (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetimden muaftır.
Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanının onay (veto/yayımlama) sürecine tabi olmadığını ve Anayasa'da belirtilen üç istisna (İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi) haricinde yargı yolunun kapalı olduğunu belirten ifade doğrudur. Bu kararlar TBMM Başkanlık Divanı tarafından ilan edilir.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararının tanımını ve ilan sürecini belirle.
Parlamento kararları Meclis Başkanı tarafından ilan edilir, Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez.
Yasama organının kendi iç işlemleri üzerinde yürütmenin (Cumhurbaşkanı) onay yetkisinin bulunmaması esastır.
2
Yargısal denetim rejimini analiz et.
Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır.
Parlamento kararları kural olarak yasama dokunulmazlığı kapsamındadır.
3
Yargısal denetimin istisnalarını kontrol et.
33 istisna bulunur: TBMM İçtüzüğü, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Anayasa bu üç işlem için bireylerin veya partilerin haklarını korumak adına yargı yolunu açık tutmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi

Hints

1
TBMM'nin yaptığı hangi tür işlemlerin Cumhurbaşkanına gönderildiğini, hangilerinin ise Meclis'te sonuçlandığını hatırlayın.
2
Normalde yasama organının işlemlerine karşı yargı yolu açıktır; ancak parlamento kararları için 'yargısal bağışıklık' kuralı ve bunun 33 istisnası vardır.
3
Cumhurbaşkanı kanunları veto edebilir ancak Meclis'in kendi iç kararlarına (parlamento kararları) müdahale edemez. Yargı denetimi ise sadece İçtüzük ve vekillik statüsü ile ilgili kritik kararlarda mümkündür.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği 33 istisnai parlamento kararının başvuru sürelerini ve iptal gerekçelerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 687Question

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen bir kanun teklifi oylamasına 302302 milletvekili katılmıştır. Anayasada bu konuyla ilgili özel bir nitelikli çoğunluk aranmadığına göre, bu teklifin kabul edilebilmesi için gereken en az 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 152152

Answer

Toplantıya katılan 302302 milletvekilinin salt çoğunluğu olan 152152 oyu gereklidir.
Meclis karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı 151151'den az olamaz. 302302 milletvekilinin katıldığı bir oylamada salt çoğunluk 152152'dir. 152152 sayısı anayasal alt sınır olan 151151'den büyük olduğu için geçerli karar yeter sayısı 152152 olarak belirlenir.

Step-by-Step Solution

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
Meclis 200200 üye ile toplanabilir. 302>200302 > 200 olduğu için toplantı geçerlidir.
19821982 Anayasası'na göre meclis, üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır.
2
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması
302/2=151151+1=152302 / 2 = 151 \rightarrow 151 + 1 = 152.
Genel kural, toplantıya katılanların salt çoğunluğu (yarıdan bir fazlası) ile karar verilmesidir.
3
Hesaplanan sayının anayasal alt sınırla kıyaslanması
Hesaplanan 152152 değeri, alt sınır olan 151151'den büyük olduğu için karar sayısı 152152'dir.
Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz.

Key Concept

Karar Yeter Sayısı Hesabı

Hints

1
Karar yeter sayısı için önce katılanların yarısından bir fazlasını hesaplayın, sonra bunu meclis alt sınırı olan 151151 ile karşılaştırın.

Practice More

Toplantıya 260260 kişi katılsaydı sonucun neden 151151 olacağını düşünerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 688Question

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması ve yürürlüğe girmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe kanunlarını uygun bulmadığı takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanunlarını Meclis'e geri gönderme yetkisi olduğuna dair ifade yanlıştır; bütçe kanunları bu yetkinin dışındadır.
1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde ya yayımlar ya da tekrar görüşülmek üzere geri gönderir. Ancak 'Bütçe Kanunları' bu kuralın istisnasıdır; Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını veto edemez, sadece yayımlar. Eğer bütçe kanununda bir anayasaya aykırılık görüyorsa, yayımından sonra Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir.

Step-by-Step Solution

1
Kanunların yayımlanma süresini kontrol et.
Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde yayımlamak veya geri göndermek zorundadır.
Anayasa'nın 89. maddesindeki genel prosedürü doğrulamak için.
2
Veto (geri gönderme) yetkisinin istisnalarını hatırla.
Bütçe Kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen tek kanun türüdür.
Soruda sorulan yanlış ifadeyi tespit etmek için.
3
Veto edilen kanunların Meclis'teki tekrar kabul edilme şartını doğrula.
Meclis, veto edilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile aynen kabul edebilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.
4
Yürürlük tarihi kuralını kontrol et.
Aksi belirtilmedikçe kanunlar yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Güncel mevzuat bilgisini netleştirmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları İnceleme ve Yayımlama Yetkisi

Hints

1
Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği özel bir kanun türü olup olmadığını düşünün.
2
Bütçe kanunlarının devletin sürekliliği açısından taşıdığı önemi ve veto edilirse ne gibi sorunlar çıkabileceğini hatırlayın.
3
Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı bütçe kanununu sadece yayımlamak zorundadır, geri gönderemez.

Practice More

Bütçe kanununu teklif etme yetkisinin 2017 değişikliği ile Bakanlar Kurulu'ndan Cumhurbaşkanı'na geçtiğini mutlaka inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
Question 689Question

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatı; bazı hallerde TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararı ile, bazı hallerde ise herhangi bir kurul kararına gerek kalmaksızın "kendiliğinden" sona ermektedir.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı bir Meclis kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanması

Answer

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanması durumunda milletvekilliği kendiliğinden sona erer.
Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanması, 19821982 Anayasası uyarınca üyeliği kendiliğinden sona erdiren hallerden biridir. Bu durumda TBMM Genel Kurulu'nun ayrıca bir düşme kararı almasına veya oylama yapmasına gerek yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Sona erme usullerini kategorize etme
Milletvekilliğinin sona ermesi "Meclis Kararı Gerekenler" ve "Kendiliğinden Sona Erenler" olarak ikiye ayrılır.
Soruda bizden kendiliğinden (herhangi bir oylama yapılmadan) sona eren durum istenmektedir.
2
Atama ve seçilme durumlarını inceleme
Cumhurbaşkanı seçilme, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma gibi durumlar milletvekilliği ile bağdaşmadığı için sıfatı doğrudan bitirir.
20172017 Anayasa değişikliği ile yürütme ve yasama organları arasındaki ayrım netleştirilmiştir.
3
Diğer seçenekleri eleme
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık Meclis oylamasına tabidir; dokunulmazlığın kalkması ise üyeliği bitirmez.
Hukuki prosedürlerin karıştırılmaması gerekmektedir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

Hints

1
Kendiliğinden sona erme, Meclis'te oylama yapılmasına gerek olmayan durumları ifade eder.
2
Yürütme organında (Cumhurbaşkanlığı kabinesinde) görev almanın milletvekilliği ile olan ilişkisini düşünün.
3
İstifa ve devamsızlık gibi durumlarda Meclis iradesi gerekirken, bakanlık gibi bir makama atanmak doğrudan üyeliği bitirir.

Practice More

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle sona ermesi durumunda prosedürün nasıl işlediğini (bildirim usulü) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 690Question

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç işleyişini düzenleyen, çalışmalarını yöneten ve idari temsilini üstlenen "Başkanlık Divanı"nın yapısı ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur ve tüm üyelerin milletvekili olması zorunludur.

Answer

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur ve tüm üyelerin milletvekili olması zorunludur.
Başkanlık Divanı'nın bileşiminde Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirleri yer alır. Bu üyelerin tamamının Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi (milletvekili) olması Anayasal bir zorunluluktur. Bu ifade divanın hem yapısını hem de üyelik şartını doğru bir şekilde özetlemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Başkanlık Divanı'nın bileşenlerini belirleyin.
Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri.
Anayasa'nın 94. maddesi divanın bu dört gruptan oluşacağını hükme bağlamıştır.
2
Üyelerin hangi kaynaktan seçilmesi gerektiğini kontrol edin.
Tüm üyeler milletvekili olmalıdır.
Meclis içi bir organ olduğu için üyelerin yasama organı temsilcisi olması şarttır.
3
Seçim ve tarafsızlık kurallarını doğrulayın.
Parti grupları aday gösteremez ve Başkan/oturan Başkanvekili oy kullanamaz.
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak için getirilen özel anayasal kısıtlamalardır.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Yapısı ve Üyeleri

Hints

1
Başkanlık Divanı'nın dört farklı üye grubundan oluştuğunu ve hepsinin milletvekili olması gerektiğini hatırlayın.
2
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığı, hem adaylık sürecinde hem de görev süresince (oy kullanma ve parti faaliyetleri) sıkı kurallara tabidir.
3
Divan üyeleri arasında sayılan kâtip üyeler ve idare amirleri, Meclis'in teknik ve idari işleyişinden sorumlu olan milletvekilleridir.

Practice More

Başkanlık Divanı seçimlerinin kaç turda yapıldığını ve her turda gereken karar yeter sayılarını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:45s
Question 691Question

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalma olması halinde başvurulan "ara seçim" (by-election) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulursa, bu durumun gerçekleşmesinden itibaren üç ay içinde ara seçime gidilir.

Answer

Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulursa, bu durumun gerçekleşmesinden itibaren üç ay içinde ara seçime gidilir.
Doğru ifade, Anayasa'nın 78. maddesinde belirtilen ara seçim takvimini yansıtmaktadır. Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmeden ara seçim yapılamaz kuralı, eğer üye tamsayısının %5\%5’i (3030 milletvekili) boşalırsa esnetilir ve bu durumda 33 ay içinde seçime gidilmesi anayasal bir zorunluluk haline gelir.

Step-by-Step Solution

1
Ara seçimlerin temel zaman kısıtlamasını belirle.
Genel seçimlerden sonraki ilk 3030 ay ve bir sonraki genel seçime kalan son 11 yıl içinde kural olarak ara seçim yapılamaz.
Siyasi istikrarı korumak ve sık seçim yapılmasını önlemek.
2
Yüzde beşlik (%5) boşalma kuralını incele.
Meclisteki 600600 milletvekilinin %5\%5’i olan 3030 koltuk boşalırsa, 3030 aylık yasak kalkar.
Meclisin temsiliyet gücünün ciddi oranda azalması seçim yapılmasını zorunlu kılar.
3
Zorunlu ara seçim süresini kontrol et.
Boşalmanın %5\%5 seviyesine ulaştığı tarihten itibaren 33 ay (90 gün) içinde seçim yapılır.
Anayasa'nın amir hükmü gereği boşluğun hızlıca doldurulması amaçlanır.

Key Concept

Ara Seçim Şartları ve Yasakları

Hints

1
Ara seçimlerde kural olarak genel seçimden sonraki ilk 3030 ayda seçim yapılamayacağını hatırlayın.
2
Boşalan üyelik sayısı toplam üye sayısının %5\%5’ine ulaştığında 3030 aylık yasak nasıl etkilenir?
3
Anayasa'nın 78. maddesi %5'lik boşalma halinde 3 ay içinde ara seçimin zorunlu olduğunu söyler.

Practice More

Seçimlerin savaş sebebiyle ertelenmesi (geri bırakılması) şartlarını ve kimin karar verdiğini tekrar edin.
Estimated Time:1m 15s
Question 692Question

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yollarına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir ve devlet sırları ile ticari sırlar bu incelemenin kapsamı dışında tutulur.

Answer

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir ve devlet sırları ile ticari sırlar bu incelemenin kapsamı dışında tutulur.
Anayasa'nın 9898. maddesine göre meclis araştırması, belirli bir konuda bilgi edinilmesini sağlayan bir mekanizmadır. Ancak bu inceleme yetkisi sınırsız değildir; devletin güvenliği ile ilgili sırlar (devlet sırrı) ve ekonomik hayatın gizliliği kapsamındaki sırlar (ticari sırlar) bu araştırmanın dışındadır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 9898. maddesinde düzenlenen güncel denetim yollarını listele.
Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturması.
Denetim yollarının sayısını ve isimlerini bilmek yanlış seçenekleri (Gensoru gibi) elemek için gereklidir.
2
Meclis araştırmasının anayasal sınırlarını kontrol et.
Anayasa metni, devlet sırları ve ticari sırların bu inceleme dışında olduğunu açıkça belirtir.
Bu bilgi, meclis araştırmasını diğer bilgi edinme yollarından ayıran teknik bir detaydır.
3
Yürütme organına karşı kullanılan 'Yazılı Soru' ve 'Meclis Soruşturması' yollarının muhataplarını teyit et.
Muhataplar sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardır; Cumhurbaşkanı denetim dışında tutulmuştur.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasamanın yürütmeyi denetleme sınırlarını belirlemek esastır.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yollarının Kapsamı ve İstisnaları

Hints

1
20172017 değişikliği ile yürütme organının yapısı değiştiği için denetim yollarının muhataplarını kontrol edin.
2
Bilgi edinme yollarından hangisinin devlet ve ticari sırlar nedeniyle kısıtlandığını hatırlayın.
3
Meclis Araştırması'nın kapsamını düzenleyen Anayasa Madde 9898'deki 'devlet sırrı' istisnasını düşünün.

Practice More

Meclis Soruşturması için gereken karar yeter sayılarını (301301, 360360, 400400) tekrar etmeniz bu konudaki diğer soru tipleri için faydalı olacaktır.

Alternative Method

Eleme yöntemi kullanarak, Cumhurbaşkanının muhatap olduğu veya kaldırılmış (gensoru) seçenekleri hızla eleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 693Question

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), yasama yetkisini kullanarak "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel işlem türü gerçekleştirir. Bu işlemler, hem oluşum süreçleri hem de hukuki denetim yolları bakımından birbirinden farklı rejimlere tabidir.

Buna göre, parlamento kararlarının hukuki özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları, kanunların aksine kural olarak Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) tabi değildir ve Meclis iradesiyle kesinleşir.

Answer

Parlamento kararlarının kanunlardan en temel farkı, Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan Meclis tarafından doğrudan kesinleştirilmesidir.
Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç düzenine veya anayasada belirtilen özel yetkilerine dayanarak aldığı işlemlerdir. Bu kararlar kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) sunulmaz; Meclis Başkanlık Divanı tarafından ilan edilerek veya Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilerek kesinleşir.

Step-by-Step Solution

1
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapın.
Kanunlar genel, sürekli ve soyuttur; Parlamento Kararları ise Meclis'in iç işleyişi veya özel yetkileriyle ilgilidir.
İşlemlerin hukuki rejimini belirlemek için niteliğini anlamak gerekir.
2
Cumhurbaşkanı onay sürecini değerlendirin.
Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilirken, Parlamento Kararları doğrudan kesinleşir.
Meclis'in özerkliği ilkesi gereği parlamento kararları üzerinde yürütmenin onay yetkisi yoktur.
3
Yargısal denetim istisnalarını hatırlayın.
Kural: Denetim yok. İstisnalar: İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşmesi.
Anayasa Mahkemesi sadece sınırlı sayıdaki parlamento kararını denetleyebilir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği

Hints

1
Kanunların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanının imzası gerekirken, parlamento kararlarında durum farklıdır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tane parlamento kararı olduğunu unutmayın.
3
Parlamento kararları Meclis'in 'tek taraflı' ve 'özerk' iradesiyle tamamlanan işlemlerdir; bu yüzden yürütme organının onayına sunulmazlar.

Practice More

Yargısal denetimi olan üç parlamento kararı istisnasını ezberlemeniz sınavda büyük avantaj sağlar.
Estimated Time:50s
Question 694Question

19821982 Anayasası’nın 7676. maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve Türk hukuk sistemindeki 'af' kurumunun bu şartlar üzerindeki etkisi birlikte dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlenen bir suçtan dolayı 11 yıl 33 ay hapis cezasına mahkûm edilmiş ancak bu mahkûmiyeti özel af ile sonuçları bakımından ortadan kaldırılmış olan kişi.

Answer

Kasten işlenen bir suçtan dolayı 11 yıl 33 ay hapis cezası alan ancak mahkûmiyeti özel af ile kaldırılan kişinin seçilme engeli bulunmaz.
Doğru seçenek olan durumda, suç kasten işlenen bir suçtur ve süresi 11 yılı aşmaktadır. Ancak bu suç tipi 'yüz kızartıcı' suçlar arasında sayılmadığı için, mahkûmiyetin af (genel veya özel) ile ortadan kalkması durumunda kişinin seçilme yeterliliği geri gelir. 19821982 Anayasası'nda 'affa uğramış olsalar bile' kısıtlaması sadece yüz kızartıcı suçlar, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, terör eylemleri gibi spesifik suçlar için geçerlidir.

Step-by-Step Solution

1
Suçun niteliğini ve süresini analiz etme
Kasten işlenen suçlarda engel sınırı 11 yıldır. 11 yıl 33 ay bu sınırı aşar. Ancak suçun 'yüz kızartıcı' olup olmadığına bakılmalıdır.
Anayasa, kasten işlenen suçlarda süre şartı ararken, yüz kızartıcı suçlarda süreye bakmaksızın engel koyar.
2
Af kurumunun etkisini değerlendirme
Kasten işlenen (yüz kızartıcı olmayan) suçlarda af, seçilme engelini kaldırırken; yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, rüşvet vb.) af engeli kaldırmaz.
19821982 Anayasası m. 7676 açıkça 'affa uğramış olsalar bile' ibaresini sadece belirli suç tipleri (yüz kızartıcı suçlar, terör vb.) için kullanmıştır.
3
Diğer şartları (eğitim, askerlik, meslek) kontrol etme
En az ilkokul mezuniyeti, askerlikle ilişiğin kesilmesi ve kamu görevinden istifa şartları sağlanmalıdır.
Bu şartlar seçilme yeterliliğinin temel unsurlarıdır ve birinin eksikliği adaylığı engeller.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde 'Af' ve 'Suç Tipi' arasındaki ilişki

Hints

1
Anayasa'da hangi suçların 'affa uğramış olsalar bile' seçilme engeli oluşturmaya devam ettiğine odaklanın.
2
Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, zimmet vb.) ile kasten işlenen diğer suçlar arasındaki af farkını hatırlayın.
3
Kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı vardır ancak bu suç yüz kızartıcı değilse af engeli kaldırır. Eğitimde ise ilkokul diploması şarttır.

Practice More

Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği ile milletvekili seçilme yeterliliği arasındaki 'yükseköğrenim' ve 'yaş' farklarını karşılaştırın.

Alternative Method

Suçları iki kategoriye ayırın: 1) Yüz kızartıcı olanlar (Af bile kurtarmaz), 2) Diğer kasten işlenenler (Af engeli kaldırır). Bu ayrım soruyu çözmenizi sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 695Question

1982 Anayasası ve yerleşik yargı içtihatlarına göre, milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği unvanını/sıfatını" resmen kazandığı an aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İl seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an

Answer

Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği anda kazanılır.
Hukuken milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının ilanı sonrasında yetkili merci olan İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (seçim tutanağı) tanzim edildiği an kazanılır. Bu andan itibaren kişi artık bir milletvekilidir ve dokunulmazlık gibi haklardan yararlanmaya başlar.

Step-by-Step Solution

1
Sıfat ve yetki ayrımını tanımla.
Milletvekilliği sıfatı (unvan) ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılması farklı zamanlarda gerçekleşir.
Anayasa hukukunda bir makama seçilmek ile o makamın görevlerini ifa etmeye başlamak ayrı hukuki sonuçlar doğurur.
2
Unvanın kazanılma anını belirle.
İl seçim kurulunun mazbatayı düzenlemesiyle kişi milletvekili olur.
Bu andan itibaren kişi, mecliste yemin etmemiş olsa bile milletvekili dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.
3
Yeminin (ant içme) fonksiyonunu açıkla.
Yemin, sadece görevlerin yerine getirilmesi ve yetkilerin kullanılması için bir ön şarttır.
Ant içmeyen bir vekil, milletvekilidir ancak yasama faaliyetlerine (oy kullanma, söz alma vb.) katılamaz.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

Hints

1
Kişinin milletvekili olması ile mecliste görev yapmaya başlaması farklı hukuki aşamalardır.
2
Yerel seçim kurullarının verdiği bir belge, kişinin artık halkın temsilcisi olduğunu tescil eder.
3
Halk arasında 'mazbata' olarak bilinen seçim tutanağının düzenlendiği an, kişinin unvanı kazandığı andır.

Practice More

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, ant içmeyen bir vekilin hangi haklardan yararlanıp hangilerinden yararlanamayacağını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 696Question

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü’nün "Siyasi Parti Grupları"na ilişkin düzenlemeleri dikkate alındığında, bu grupların yetki ve yasakları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya Meclis soruşturması açılması taleplerini kendi içlerinde istişare edebilirler; ancak anayasal yasaklar gereği bu konularda bağlayıcı bir grup kararı alamazlar.

Answer

Siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında istişare edebileceğini ancak karar alamayacağını savunan ifade yanlıştır; çünkü Anayasa hem görüşmeyi hem de karar almayı yasaklamıştır.
Doğru cevap olan ifadede, siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya Meclis soruşturması gibi konularda 'istişare' (görüşme) yapabileceği belirtilmiştir. Oysa 19821982 Anayasası'nın 9595. maddesi ve TBMM İçtüzüğü, bu hassas konularda grupların yargısal süreci etkilememesi için hem görüşme yapılmasını hem de karar alınmasını açıkça ve kesin bir dille yasaklamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi parti gruplarının oluşum şartlarını değerlendir
2020 milletvekili ile kurulur ve tüzel kişilikleri yoktur.
Grup kurma sayısını ve hukuki statüsünü doğrulamak için.
2
Meclis Başkanlık Divanı ve Başkanlık seçimi kurallarını incele
Grup kararı alınamaz, aday gösterilemez; temsil oranında Başkan hariç tutulur.
Anayasa'nın 9494. maddesindeki özel kısıtlamayı teyit etmek için.
3
Anayasa Mahkemesine başvuru yetkisini kontrol et
Sadece en fazla üyeye sahip ilk iki grubun iptal davası açma yetkisi vardır.
150150. maddedeki 'en fazla üyeye sahip iki grup' kıstasını hatırlamak için.
4
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması yasaklarını analiz et
Bu konularda 'görüşme yapılamaz' ve 'karar alınamaz'.
Anayasa'nın 9595. maddesi sadece kararı değil, her türlü müzakereyi (istişareyi) yasaklamıştır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

Hints

1
Anayasa'nın 9595. maddesinde yer alan yasakların kapsamına odaklanın; sadece 'karar alma' mı yoksa 'müzakere etme' de mi yasaktır?

Practice More

Siyasi parti gruplarının yapabildiği (Meclis Araştırması isteme, Genel Görüşme açma) ile yapamadığı (Meclis Başkanı adayı gösterme) işlemleri bir tablo haline getirmek konuyu pekiştirir.
Estimated Time:2m 0s
Question 697Question

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümlerine göre, aşağıda belirtilen mahkûmiyet durumlarından hangisi, kişi özel veya genel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine engel teşkil eden suçlar arasında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Dolanlı iflas suçundan dolayı mahkûmiyet kararı almış olmak

Answer

Dolanlı iflas suçundan dolayı mahkûmiyet kararı almış olmak, Anayasa uyarınca affa uğranılsa dahi milletvekili seçilme yeterliliğini süresiz olarak ortadan kaldıran durumlardan biridir.
1982 Anayasası'nın 76. maddesi uyarınca; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflas gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir. Bu suçlardan hüküm giyenler, cezaları infaz edilmiş olsa veya genel/özel af ile hukuki sonuçları silinse bile milletvekili seçilme hakkını kaybederler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği kriterlerini gözden geçiriniz.
Milletvekili seçilmek için kısıtlı olmamak, en az ilkokul mezunu olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekir.
Seçilme yeterliliği anayasal bir çerçeveye dayanmaktadır.
2
Mahkûmiyetlerin affa uğraması durumundaki hukuki sonucu analiz ediniz.
Kasten işlenen suçlarda 11 yıl ve üzeri hapis cezası alanlar affa uğrarsa seçilebilirler; ancak 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'terör suçları' gibi özel kategorilerde af engelini kaldırmaz.
Anayasa koyucu, toplumun güvenini sarsan belirli suç türlerini affın kapsamı dışında tutarak seçilme engeli olarak korumuştur.
3
Seçenekteki 'Dolanlı İflas' suçunun niteliğini belirleyiniz.
Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık ve sahtecilik gibi suçlarla birlikte sayılan 'Dolanlı İflas', mutlak bir engeldir.
Dolanlı iflas suçu, dürüstlük ve güven ilkelerini ihlal eden yüz kızartıcı bir eylem olarak kabul edilir.

Key Concept

Yüz Kızartıcı Suçlarda Af ve Seçilme Engeli

Hints

1
Milletvekili seçilme engelleri 'affa uğramış olsa bile' ve 'affa uğrayınca kalkan' engeller olarak ikiye ayrılır.
2
Zimmet, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlar yüz kızartıcıdır ve bunlarda af etkisizdir.
3
Dolanlı iflas, ticari dürüstlüğe aykırı görüldüğü için Anayasa'da hırsızlık ve zimmet ile aynı grupta listelenmiştir.

Practice More

Milletvekili adaylığı için görevinden istifa etmesi gereken memurlar ile istifa etmesine gerek olmayan işçiler arasındaki farkı inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 698Question

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunda, bir kanun teklifinin oylanması sırasında toplantıya 380380 milletvekilinin katıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda, söz konusu kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 191191

Answer

380380 milletvekilinin katıldığı bir birleşimde, kararın kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 191191 kabul oyu gerekmektedir.
19821982 Anayasası'na göre karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. 380380 milletvekilinin katıldığı bir oylamada salt çoğunluk 191191 olarak hesaplanır. Bu değer, asgari sınır olan 151151'den büyük olduğu için kabul için gereken sayı 191191 olur.

Step-by-Step Solution

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200.
Meclisin görüşmeye başlayabilmesi için üye tam sayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir. 380>200380 > 200 olduğu için toplantı geçerlidir.
2
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
380/2+1=191380 / 2 + 1 = 191.
Genel kural olarak Parlamento kararları, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal asgari karar sınırını (alt sınırı) belirle.
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
Hesaplanan salt çoğunluk ile anayasal alt sınırı karşılaştır.
191>151191 > 151.
Hangi sayı daha yüksekse, oylamanın kabulü için o sayıya ulaşılması zorunludur. Bu senaryoda 191191 oya ihtiyaç vardır.

Key Concept

Karar Yeter Sayısı Hesaplama Mantığı

Hints

1
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı için önce toplantıya katılanların salt çoğunluğunu bulmalısınız.
2
Bulduğunuz salt çoğunluk değerini, anayasal alt sınır olan 151151 sayısı ile karşılaştırın.
3
Eğer salt çoğunluk 151151'den büyükse o sayı, küçükse 151151 geçerli olur. 380380'in yarısından bir fazlasını hesaplayın.

Practice More

Meclis üye tamsayısının nitelikli çoğunluğunu (örneğin af ilanı için 360360 oy) gerektiren diğer durumları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 699Question

TBMM’nin yasama yetkisini kullanarak gerçekleştirdiği işlemlerden biri olan parlamento kararları, hem oluşum süreçleri hem de tabi oldukları hukuki rejim bakımından kanunlardan farklı özellikler taşır. Parlamento kararlarının hukuki niteliği ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları genel kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın Anayasa’daki istisnalarıdır.

Answer

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır, ancak Meclis İçtüzüğü değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın üç anayasal istisnasıdır.
Parlamento kararları, yasama organının kanun dışındaki işlemleridir. 1982 Anayasası'na göre bu kararlar kural olarak yargı yolu kapalı olan işlemlerdir. Ancak hukuk devleti ilkesi gereği; TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilmektedir. Bu durum seçenekte tam ve doğru olarak ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin türünü ve genel kuralı belirleme
Parlamento kararlarının kural olarak yargısal denetime (iptal davasına) konu olamayacağı sonucuna varılır.
Anayasa, yasama organının iç işlemlerinin hızlı yürütülmesi için bu işlemleri kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.
2
İstisnai durumları kontrol etme
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesinin istisna olduğu hatırlanır.
Bu üç işlem, bireysel hakları veya meclis düzenini doğrudan etkilediği için anayasa koyucu tarafından denetime açılmıştır.
3
Onay mekanizmasını değerlendirme
Kanunların aksine parlamento kararlarında Cumhurbaşkanı onayı ve veto yetkisinin olmadığı doğrulanır.
Parlamento kararları Meclis'in kendi iradesiyle tamamlanan ve yürürlüğe giren işlemlerdir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kanunlardan Farkı

Hints

1
Parlamento kararlarının en belirgin özelliği, meclis iç işleyişiyle ilgili olmaları ve kural olarak Cumhurbaşkanı onayına ihtiyaç duymamalarıdır.
2
Yargısal denetim konusunda parlamento kararları için 'kural-istisna' ilişkisi geçerlidir. Genellikle mahkemeye gidilemez.
3
Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilen üç parlamento kararını hatırlayın: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşürülmesi.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı iptal davası açma süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyebilirsiniz (7 gün - 15 gün kuralı).

Alternative Method

Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki farkları bir tablo üzerinden ezberlemek, sınavda bu tarz karşılaştırma sorularını çok daha hızlı çözmenizi sağlar.
Estimated Time:45s
Question 700Question

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; bazı hallerde Meclis kararı ile, bazı hallerde ise kendiliğinden veya bir bildirimin yapılmasıyla gerçekleşmektedir. Anayasa'nın 8585. maddesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu hakkı, yalnızca belirli düşme sebepleri ve dokunulmazlığın kaldırılması kararları için öngörülmüştür.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliğinin sona ermesine yönelik sürecin tamamlanmasıyla birlikte, ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurarak kararın iptalini isteme hakkı bulunmamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumunun Genel Kurul'a bildirilmesi

Answer

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumunun Genel Kurul'a bildirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.
Doğru cevap olan kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumunda, milletvekilliği Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'na bu durumun bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer. Anayasa'nın 8585. maddesi, yalnızca Meclis'in iradi bir karar aldığı istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık halleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru imkânı tanır. Bildirim yoluyla sona ermelerde bir Meclis kararı bulunmadığı için bu yargı yolu kapalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini gruplandırın.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık Meclis kararıyla; kesin hüküm, kısıtlanma, ölüm veya Cumhurbaşkanı seçilme gibi durumlar ise kendiliğinden/bildirimle gerçekleşir.
Anayasa'nın 85. maddesi yalnızca Meclis kararıyla gerçekleşen belirli düşme hallerini kapsar.
2
Anayasa'nın 85. maddesinin kapsamını analiz edin.
Madde 85; Madde 84'teki 1. (istifa), 4. (bağdaşmazlık) ve 5. (devamsızlık) fıkraları ile yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını kapsar.
Kesin hüküm ve kısıtlanma (Madde 84/2) bu sayılanlar arasında yer almaz.
3
Seçenekleri bu hukuki çerçeveye göre değerlendirin.
Kesin hüküm giyme durumunda Meclis bir karar almaz, sadece mahkeme kararı bildirilir. Karar olmadığı için iptal davası yolu da yoktur.
Yargısal denetim, Meclis'in iradi kararlarına karşı bir güvence olarak öngörülmüştür.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesine Karşı Yargı Yolu (Anayasa m. 85)

Hints

1
Anayasa'nın 85. maddesi her türlü sona erme halini değil, sadece belirli Meclis kararlarını kapsamına alır.
2
Meclis'in bir karar almayıp sadece bir mahkeme kararını tebliğ aldığı (bildirim) durumları düşünün.
3
Anayasa Mahkemesine başvuru süreci (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık ve dokunulmazlığın kaldırılması halleri için geçerlidir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarında aranan toplantı ve karar yeter sayılarını (örneğin devamsızlık için 301) tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 35 / 41Next
Yasama Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 35 | Examkin