Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nun $320$ milletvekilinin katılımıyla açılan bir birleşiminde, Anayasa'da özel bir çoğunluk belirtilmeyen bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

151

160

161

200

301

Show answer & explanation

Answer: $161$

Answer

Toplantıya katılan

320

milletvekilinin salt çoğunluğu olan

161

oyu

1982

Anayasası'nın

96

. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Soruda

320

kişinin katıldığı belirtilmiştir;

320

'nin salt çoğunluğu

161

'dir. Bu sayı

151

'den büyük olduğu için gereken en az kabul oyu

161

olacaktır.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

Meclis

1/3

oranında (

200

milletvekili) ile toplanabilir.

320 > 200

olduğu için toplantı yasaldır.

Toplantının geçerli olması için asgari katılım şartı aranır.

Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.

320 / 2 = 160

160 + 1 = 161

Genel kural, kararların toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınmasıdır.

Anayasal karar yeter sayısı alt sınırını belirle.

Üye tamsayısının (

600

) dörtte birinin bir fazlası:

150 + 1 = 151

Anayasa, karar yeter sayısının hiçbir şekilde

151

'in altına düşemeyeceğini hükme bağlamıştır.

Hesaplanan salt çoğunluk ile alt sınırı karşılaştır.

161 > 151

olduğu için geçerli olan sayı

161

'dir.

Hesaplanan salt çoğunluk, anayasal alt sınırdan büyükse o sayı; küçükse

151

sayısı esas alınır.

Key Concept

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesaplanması

Hints

Karar yeter sayısı için önce katılanların yarısından bir fazlasını hesaplamalısın.

Hesapladığın bu sayı, Anayasa'daki asgari sınır olan

151

'in altında kalıyor mu yoksa üstünde mi?

Eğer salt çoğunluk

151

'den büyükse o sayı geçerlidir, küçükse

151

geçerlidir.

Practice More

Karar yeter sayısının

151

olarak kaldığı (katılımın daha düşük olduğu) senaryoları çalışarak farkı pekiştirebilirsin.

Estimated Time:1m 15s

Question 662Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekilliği statüsünün sona ermesi ve bu süreçteki yargısal denetim yolları ile ilgili olarak;

$I.$ Milletvekilinin istifasının TBMM Genel Kurulunca kabul edilmesi,
$II.$ Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama nedeniyle üyeliğin düşürülmesi,
$III.$ Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması,
$IV.$ Milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesinin Genel Kurula bildirilmesi

durumlarından hangilerinde hem milletvekilliği sıfatı sona erer hem de bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir?

I

II

I

II

III

I

II

IV

II

III

IV

I

II

III

IV

Show answer & explanation

Answer: $I$ ve $II$

Answer

Milletvekilliğinin hem sona erdiği hem de Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğu durumlar istifa ve devamsızlıktır.

Doğru yanıt olan seçenek, hem üyeliğin sona erdiği hem de Anayasa Mahkemesi denetiminin mümkün olduğu istifa ve devamsızlık durumlarını içermektedir. Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle verilen düşme kararları ile dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Bunlar arasından sadece istifa ve devamsızlık üyeliği sona erdirir.

Step-by-Step Solution

Vekilliği sona erdiren durumları tespit et.

İstifa, devamsızlık ve kesin hüküm bildirimi vekilliği sona erdirir. Dokunulmazlığın kaldırılması vekilliği bitirmez.

Sorunun ilk şartı vekilliğin sona ermesidir.

1982

Anayasası Madde

85

kapsamındaki yargısal denetimi kontrol et.

İstifa, bağdaşmazlık, devamsızlık ve dokunulmazlığın kaldırılması durumlarında Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Anayasa, sadece belirli parlamento kararları için yedi günlük itiraz süreci öngörmüştür.

İki şartı da sağlayan durumları birleştir.

İstifa ve devamsızlık hem vekilliği bitirir hem de yargı denetimine tabidir.

Kesin hüküm bildirimi yargı denetimine (bu madde kapsamında) tabi değildir; dokunulmazlık kalkması ise vekilliği bitirmez.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetim

Hints

Her sona erme hali için Anayasa Mahkemesine başvurulamaz; sadece Meclis'in iradesiyle alınan belirli kararlar denetime tabidir.

Kesin hüküm giyme ve kısıtlılık durumlarında Meclis karar almaz, sadece mahkeme kararı Genel Kurulda okunur ve vekillik kendiliğinden biter.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye gidilebilir ancak bu kişinin vekilliği devam eder. Hem vekilliğin bitip hem AYM'ye gidilebildiği sadece 3 durum vardır: istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık.

Practice More

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme sürecindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 663Question →

TBMM’nin yönetiminden ve çalışmalarının düzenlenmesinden sorumlu olan Başkanlık Divanı'nın yapısı Anayasa ve İçtüzük hükümleri ile belirlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu kurulun üyeleri arasında bulunmaz?

Meclis Başkanı

Başkanvekilleri

Katip Üyeler

İdare Amirleri

Sayıştay Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Başkanı

Answer

Sayıştay Başkanı, TBMM Başkanlık Divanı'nın üyeleri arasında yer almaz.

TBMM Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Sayıştay Başkanı ise bir denetim organının başı olup yasama organının kendi iç yönetim kurulu olan divanın bir parçası değildir.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın kimlerden oluştuğunu tanımlayın.

Anayasa'nın 94. maddesine göre divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Soruyu çözmek için kurulun yasal bileşenlerini bilmek gerekir.

Seçeneklerde verilen görevlileri anayasal liste ile karşılaştırın.

Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri listede yer alırken, Sayıştay Başkanı yer almamaktadır.

Hatalı olan seçeneği ayırt etmek için eleme yöntemi kullanılır.

Sayıştay Başkanı'nın hukuki statüsünü belirleyin.

Sayıştay, TBMM adına harcamaları denetleyen bir dış denetim organıdır ancak personeli Meclis'in iç yönetim kurulu olan divana dahil değildir.

Seçeneğin neden yanlış olduğunu doğrulamak için kurumun görev tanımını netleştirmek gerekir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı Üyeleri

Hints

Başkanlık Divanı üyelerinin tamamı milletvekilleri arasından seçilir.

Divan, Meclis'in kendi iç işleyişini yöneten dört ana gruptan oluşur.

Sayıştay, Meclis adına denetim yapan bir kurumdur ancak başkanı divan üyesi değildir.

Practice More

Başkanlık Divanı'nda siyasi parti gruplarının nasıl temsil edildiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:35s

Question 664Question →

1982 Anayasası'nda yasama organının yaptığı işlemler kural olarak "kanun" ve "parlamento kararı" şeklinde ikiye ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve yargısal denetim dışında tutulmuştur. Ancak "TBMM İçtüzüğü", bir parlamento kararı olmasına rağmen sahip olduğu bazı özellikler nedeniyle bu genel kuraldan ayrılmaktadır.

Buna göre, TBMM İçtüzüğü'nün hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir parlamento kararı olmasına rağmen, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen tek parlamento kararıdır.

Yasama organının düzenleyici bir işlemi olduğu için Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur ve Cumhurbaşkanı'nın bu işlemi Meclis'e geri gönderme yetkisi bulunur.

Kararın anayasaya aykırılığı iddiasıyla yapılacak iptal başvurusu, Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 7 gün içinde gerçekleştirilmelidir.

Tıpkı milletvekilliğinin düşürülmesi kararı gibi, sadece Anayasa'nın açık hükümlerine aykırılık (şekil) yönünden denetlenebilir.

Bir parlamento kararı olduğu için hakkında sadece somut norm denetimi (itiraz yolu) ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Bir parlamento kararı olmasına rağmen, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen tek parlamento kararıdır.

Answer

İçtüzük, bir parlamento kararı olmasına rağmen Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen tek parlamento kararıdır.

TBMM İçtüzüğü, Anayasa'nın 148. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile birlikte Anayasa Mahkemesi tarafından hem usul (şekil) hem de içerik (esas) bakımından denetlenebilen bir belgedir. Bu yönüyle, sadece 'iptal' başvurusu yapılabilen ve sadece belirli anayasa maddelerine aykırılık iddiasıyla incelenen diğer iki istisnai parlamento kararından (dokunulmazlık ve üyelik kaybı) ayrılır.

Step-by-Step Solution

İşlemin hukuki niteliğini belirle.

TBMM İçtüzüğü bir 'Parlamento Kararı'dır.

Meclis'in kendi iç çalışma düzenini belirlediği, dışa dönük olmayan bir düzenleyici işlemdir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.

Parlamento kararlarından sadece üçü (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) yargı denetimine tabidir.

Anayasa 148. maddesi bu istisnaları belirlemiştir.

Denetim kapsamını analiz et.

İçtüzük hem şekil hem esas yönünden denetlenir; diğerleri ise sadece iptal istemiyle incelenir.

İçtüzük, normlar hiyerarşisinde kanuna eşdeğer bir 'norm' denetimine tabi tutulmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Parlamento kararlarından hangilerinin yargı denetimine tabi olduğunu hatırlayın.

İçtüzük ile Dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki denetim farkına odaklanın (Şekil/Esas ayrımı).

Anayasa Madde 148: 'Kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğünün... şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler.'

Practice More

Diğer iki parlamento kararının (dokunulmazlık ve üyelik kaybı) yargısal denetimindeki 7/15 kuralını tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 665Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), anayasal yetkilerini kullanırken 'kanun' veya 'parlamento kararı' adı verilen iki farklı hukuki işlem türünü kullanır. Bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim, yürürlüğe giriş süreçleri ve yargısal denetimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis tarafından kabul edildiği an kesinleşerek hukuki sonuç doğurmaya başlar.

TBMM İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşürülmesi ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararları; parlamento kararı niteliğinde olmalarına rağmen yargısal denetimi mümkün olan üç istisnadır.

Genel ve özel af ilanı ile milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemleri; TBMM tarafından 'parlamento kararı' usulüyle yerine getirilen ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı işlemlerdir.

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararları içerisinde hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulabilen tek işlem türüdür.

Show answer & explanation

Answer: Genel ve özel af ilanı ile milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemleri; TBMM tarafından 'parlamento kararı' usulüyle yerine getirilen ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı işlemlerdir.

Answer

Genel ve özel af ilanı ile milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemlerinin parlamento kararı olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu işlemler kanunla yapılır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü genel/özel af ilanı ve milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması birer 'kanun'dur. Kanunlar, parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir ve Cumhurbaşkanı bu yasaları Meclis'e geri gönderebilir (veto edebilir). Parlamento kararları ise Meclis'in kendi iradesiyle kesinleşen işlemlerdir.

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerinin (Kanun vs. Parlamento Kararı) tasnifini hatırla.

Meclis işlemleri kural olarak kanunla, istisnai hallerde (iç düzen, seçim vb.) parlamento kararıyla yapılır.

Hangi işlemin hangi hukuki biçimle yapıldığını bilmek, tabi olduğu yargısal rejimi belirler.

Af ilanı ve milletlerarası antlaşma süreçlerinin hukuki niteliğini analiz et.

Anayasa madde 87 ve 90 uyarınca bu işlemler 'kanun' (yasama tasarrufu) ile gerçekleştirilir.

Özellikle 'karar' kelimesi içeren ifadeler öğrenciyi parlamento kararına yönlendirebilir ancak bunlar teknik olarak kanundur.

Onay ve denetim farklarını uygula.

Kanunlar Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi iken, parlamento kararları kural olarak bu onay sürecinin dışındadır.

İşlemin niteliği, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisini kullanıp kullanamayacağını belirler.

Key Concept

Parlamento Kararı ile Kanun Arasındaki Ayrım ve İstisnalar

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem parlamento kararı değildir; bazıları için 'kanun' çıkarılması zorunludur.

Af ilanı ve para basılması gibi işlemlerin Cumhurbaşkanı tarafından veto edilip edilemeyeceğini düşünün.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulan işlem bir kanundur ve Anayasa Mahkemesi denetimi dışında olması onu parlamento kararı yapmaz.

Practice More

TBMM'nin sadece parlamento kararı ile yaptığı 'Savaş İlanı' ve 'Seçimlerin Yenilenmesi' gibi diğer örnekleri inceleyin.

Alternative Method

İşlemin Cumhurbaşkanı'na gidip gitmediğine bakın. Eğer Cumhurbaşkanı bu işlemi meclise geri gönderebiliyorsa (veto), o işlem bir kanundur. Af ve Antlaşma Onay Uygun Bulma işlemlerinde bu yetki vardır.

Estimated Time:1m 30s

Question 666Question →

$1982$ Anayasası'na göre, kasten işlediği bir suçtan dolayı $1$ yıl $6$ ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu nedenle milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeden bir kişi, aşağıdaki suçların hangisinden hüküm giymişse, hakkında 'Genel Af' ilan edilmesiyle bu yeterliliği tekrar kazanabilir?

Hırsızlık

Dolandırıcılık

Kasten yaralama

Zimmet

Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma

Show answer & explanation

Answer: Kasten yaralama

Answer

Kasten yaralama suçundan mahkûm olan kişi, genel af ile milletvekili seçilme yeterliliğini tekrar kazanabilir.

Doğru seçenek olan kasten yaralama suçunun seçilme engelini kaldırmasının sebebi, bu suçun Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'affa uğramış olsalar bile' seçilme hakkını kaybeden suçlar (yüz kızartıcı suçlar, terör eylemleri, kaçakçılık vb.) arasında yer almamasıdır. Genel af, bu tür suçlar dışındaki mahkûmiyetlerin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak kişiyi eski hukuki statüsüne döndürür.

Step-by-Step Solution

Genel kuralı hatırla

Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen bir suçtan dolayı

1

yıl veya daha fazla hapis cezası almak seçilme engelidir.

Anayasa'nın

76

. maddesi genel bir mahkûmiyet sınırı belirlemiştir.

Af istisnalarını incele

Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) ve özel sayılan suçlar (terör, devlet sırları vb.) affa uğrasa bile engel teşkil etmeye devam eder.

Bu suçlar toplumsal güveni ve devlet düzenini doğrudan hedef aldığı için anayasal olarak daha katı sınırlanmıştır.

Seçeneklerdeki suçları tasnif et

Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet ve ihaleye fesat karıştırma suçları 'istisna' listesindedir; kasten yaralama ise bu listede yoktur.

Kasten yaralama 'yüz kızartıcı suç' veya 'terör suçu' kategorisinde sayılmamaktadır.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde adli sicil engelleri ve affın hukuki sonuçları.

Hints

Anayasa'da bazı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' milletvekili seçilemezler ifadesi kullanılmıştır.

Hangi suçların 'yüz kızartıcı suçlar' listesinde olduğunu ve hangilerinin genel kasten suçlar (yaralama, mala zarar verme vb.) olduğunu düşünün.

Genel af, listede sayılmayan suçların (örneğin kasten yaralama) sicil üzerindeki engelleyici etkisini kaldırırken, listedeki suçlarda (hırsızlık, rüşvet gibi) bu etkiyi kaldıramaz.

Practice More

Seçilme yeterliliği için 2017 değişikliği ile getirilen 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ve '18 yaş' şartlarını da tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 667Question →

Türk anayasa hukukunda TBMM’nin iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel gruba ayrılır. Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına (vetosuna) tabi olmayan ve yargısal denetim dışında kalan işlemlerdir. Ancak $1982$ Anayasası, bu genel kuralın dışına çıkarak üç özel parlamento kararının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine izin vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir parlamento kararı niteliğindedir hem de Anayasa Mahkemesi’nin yargısal denetimine tabidir?

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Para basılmasına karar verilmesi

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Olağanüstü hal (OHAL) ilanının onaylanması

Genel ve özel af ilan edilmesi

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, TBMM'nin bir parlamento kararıdır.

1982

Anayasası uyarınca, bu karar alındıktan sonra ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir ve mahkeme

15

gün içinde kesin kararını verir. Bu durum, parlamento kararlarının yargı denetimi dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Step-by-Step Solution

İşlemin hukuki niteliğini belirle

Seçeneklerdeki işlemlerden hangilerinin 'Kanun', hangilerinin 'Parlamento Kararı' olduğunu ayırt et.

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı onayına gitmezken, kanunlar gider.

Yargısal denetim istisnalarını hatırla

Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen üç parlamento kararı: 1- TBMM İçtüzüğü, 2- Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3- Milletvekilliğinin düşürülmesi.

Genel kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır (yasama kısıntısı).

Eşleştirme yap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması hem bir parlamento kararıdır hem de iptal davasına konu olabilir.

Milletvekillerinin serbestçe görev yapabilmesi için bu kararın yargı denetimine tabi tutulması anayasal bir güvencedir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Unutmayın; Meclis'in kendi çalışma düzeniyle veya üyelerinin hukuki statüsüyle ilgili kararlar genellikle parlamento kararıdır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı yargı yoluna başvuru sürelerini ve sürecini tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 668Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde, bir siyasi partiden aday adaylığı başvurusunda bulunan dört kişinin durumu aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aday	Mevcut Durumu
Ahmet Bey	Kasıtlı bir suçtan dolayı toplam $11$ ay hapis cezası almış ve bu cezasını infaz ederek tahliye olmuştur.
Burcu Hanım	Bir kamu iktisadi teşebbüsünde 'işçi' statüsünde çalışmaktadır ve görevinden istifa etmeden adaylık başvurusu yapmıştır.
Caner Bey	Geçmişte rüşvet suçundan hüküm giymiş, ancak sonrasında çıkan genel af ile tüm adli sicil kayıtları silinmiştir.
Deniz Hanım	Taksirle birinin yaralanmasına sebep olmaktan $2$ yıl hapis cezası almıştır; askerlik hizmetini öğrenciliği nedeniyle yasal olarak tecil ettirmiştir.

Adayların tamamının $18$ yaşını doldurduğu ve en az ilkokul mezunu olduğu bilindiğine göre, bu kişilerden hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Yalnızca Deniz Hanım

Ahmet Bey ve Burcu Hanım

Burcu Hanım, Caner Bey ve Deniz Hanım

Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım

Ahmet Bey, Caner Bey ve Deniz Hanım

Show answer & explanation

Answer: Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım

Answer

Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım seçilme yeterliliğine sahiptir; Caner Bey ise rüşvet suçundan dolayı affa uğrasa bile bu hakkını kaybetmiştir.

Seçilme yeterliliği için belirlenen kriterler toplu olarak değerlendirildiğinde; kasıtlı suçlarda bir yıllık sürenin aşılmaması, kamu işçilerinin istifa muafiyeti, taksirli suçların süreye dahil edilmemesi ve askerlik tecilinin bir engel oluşturmaması nedeniyle Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım'ın adaylıkları önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Ahmet Bey'in durumunu analiz etme

Uygun

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre kasıtlı suçlarda sınır toplam

1

yıl (

12

ay) veya daha fazlasıdır;

11

ay bu sınırı aşmaz.

Burcu Hanım'ın mesleki durumunu analiz etme

Uygun

Anayasaya göre kamu görevlilerinden sadece memur ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlilerinin istifası zorunludur; işçi statüsündekiler istifa etmeden aday olabilir.

Caner Bey'in adli sicilini analiz etme

Uygun Değil

Rüşvet suçunun yüz kızartıcı suçlar kapsamında olması nedeniyle, anayasa gereği genel veya özel affa uğramış olsa dahi kişi milletvekili seçilemez.

Deniz Hanım'ın suç türü ve askerlik durumunu analiz etme

Uygun

Taksirli suçlar bir yıllık süre sınırının dışındadır ve askerlik hizmetinin tecil edilmiş olması 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını hukuken sağlar.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 669Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verilmesi süreci ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM

, üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde, hem

TBMM

hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.

Yenilenen seçimlerin ardından göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, sadece önceki dönemden kalan süreyi tamamlamak üzere seçilirler.

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi için Anayasa'da belirtilen somut bir "hükümet krizi" veya "meclis kilitlenmesi" şartının gerçekleşmesi zorunlu değildir.

Yeni Meclis ve Cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar, mevcut Meclis ve Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Yenilenen seçimlerin ardından göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, sadece önceki dönemden kalan süreyi tamamlamak üzere seçilirler.

Answer

Yenilenen seçimlerin ardından seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanının sadece kalan süreyi tamamlayacağı ifadesi yanlıştır; bu organlar

5

yıllık yeni bir dönem için seçilirler.

Anayasa'nın

116

. maddesi uyarınca, seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır. Bu şekilde yenilenen seçimlerin ardından göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, önceki dönemin kalan süresini tamamlamaz; aksine, anayasal kural gereği

5

yıllık tam ve yeni bir görev süresi için seçilmiş olurlar.

Step-by-Step Solution

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) mekanizmasını incele.

1982

Anayasası'nın

116

. maddesine göre hem

TBMM

hem de Cumhurbaşkanı seçimleri yenileme yetkisine sahiptir.

Seçim türlerini ve bunların hukuki sonuçlarını belirlemek için temel anayasal dayanağı bulmak gerekir.

Seçimlerin birlikte yapılması ve görev süresi kuralını kontrol et.

Bir organın seçimleri yenilemesi durumunda, her iki seçimin birlikte yapılacağı ve seçilenlerin

5

yıl için göreve geleceği sonucuna ulaşılır.

Yeni hükümet sisteminde yasama ve yürütme seçimlerinin görev sürelerinin sıfırlanıp sıfırlanmadığını tespit etmek gerekir.

Seçim yenileme için somut bir şart (kriz vb.) olup olmadığını teyit et.

Mevcut sistemde seçimleri yenilemek için herhangi bir ön şart veya gerekçe sunma zorunluluğu yoktur.

Eski sistemdeki kısıtlamaların yeni sistemde devam edip etmediğini anlamak yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi ve Görev Süresi

Hints

Türkiye'de seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) durumunda dönemin 'sıfırlanıp sıfırlanmadığını' düşünün.

2017

Anayasa değişikliği ile getirilen sistemde, seçimler her zaman

5

yıllık bir paket olarak düşünülür.

Meclis veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimler yenilendiğinde, seçilenlerin kalan süreyi tamamlaması gibi bir kural yoktur; yeni bir

5

yıllık dönem başlar.

Practice More

Seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılması (ertelenmesi) durumundaki süre ve yetki farklarını inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 670Question →

Türk anayasa hukukunda yasama organının yaptığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel gruba ayrılır. $1982$ Anayasası'nın bu iki işlem türü için öngördüğü hukuki rejimler dikkate alındığında, parlamento kararlarının özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz ve kural olarak yargısal denetim dışındadır.

Kanunlar gibi parlamento kararları da Cumhurbaşkanı tarafından "veto" yetkisi kapsamında TBMM'ye geri gönderilebilir.

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabidir; ancak Meclis İçtüzüğü değişikliği bu kuralın tek istisnasını oluşturur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan tüm parlamento kararları, şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz ve kural olarak yargısal denetim dışındadır.

Answer

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadığı ve kural olarak yargısal denetim dışında olduğu ifadesi doğrudur.

Parlamento kararları, TBMM'nin iç yapısına ve çalışma düzenine ilişkin işlemler olduğu için kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onay (veya veto) mekanizmasına tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Bu özellikler onları kanunlardan ayıran temel hukuki farklardır.

Step-by-Step Solution

Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapın.

Kanunlar dış dünyaya yönelik genel düzenlemelerdir; Parlamento Kararları ise Meclis'in iç işleyişine yönelik irade açıklamalarıdır.

Bu iki işlem türü farklı usul ve denetim rejimlerine tabidir.

Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisini inceleyin.

Cumhurbaşkanı kanunları onaylar veya veto eder. Parlamento kararları ise Meclis'te kabul edilince kesinleşir, kural olarak onay gerektirmez.

Yasama organının özerkliği ilkesi gereği iç işlemler yürütmenin onayına bırakılmamıştır.

Yargısal denetim rejimini belirleyin.

Kanunlar AYM denetimine tabidir. Parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır (

3

istisna hariç).

1982

Anayasası yasama işlemlerinin hızını ve özerkliğini korumak için parlamento kararlarını kural olarak yargı bağışıklığına almıştır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve İstisnaları

Hints

Parlamento kararlarının çoğunun TBMM Genel Kurulu'nda el kaldırılarak kabul edildiğini ve o anda bittiğini düşünün.

Kanunların yürürlüğe girmesi için Beştepe'ye (Cumhurbaşkanlığına) gitmesi şarttır, ancak parlamento kararlarının çoğu oraya hiç uğramaz.

Yargısal denetim konusunda

3

ünlü istisna (İçtüzük, dokunulmazlık, üyelik) dışında kalan tüm parlamento kararlarının dokunulmaz olduğunu hatırlayın.

Practice More

Yargısal denetime tabi olan 3 istisna parlamento kararının neler olduğunu ve bunların hangi sürelerde denetlendiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:50s

Question 671Question →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları kapsamında adayların öğrenim durumu, adli sicil kaydı ve askerlik durumu gibi kriterler birlikte değerlendirilmektedir.

Aşağıdaki tabloda milletvekili adaylığı için başvuran beş farklı kişinin durumu verilmiştir:

Aday	Öğrenim Durumu	Adli Sicil Kaydı	Askerlik Durumu
Aday I	İlkokul Mezunu	Rüşvet (Affa uğramış)	Muaf
Aday II	Lise Mezunu	Taksirli Suç ( $2$ Yıl Hapis)	Tecilli
Aday III	Okuryazar	Sabıkasız	Terhis
Aday IV	Ortaokul Mezunu	Kasten Yaralama ( $14$ Ay Hapis)	Muaf
Aday V	Üniversite Mezunu	Kamu Hizmetinden Yasaklı	Tecilli

Buna göre, yukarıdaki tabloda özellikleri belirtilen adaylardan hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Aday I

Aday II

Aday III

Aday IV

Aday V

Show answer & explanation

Answer: Aday II

Answer

Lise mezunu olan,

2

yıl taksirli suç mahkûmiyeti bulunan ve askerliği tecilli olan aday seçilme yeterliliğine sahiptir.

Lise mezunu olan ve askerliği tecilli durumda bulunan adayın seçilme yeterliliği tamdır. Taksirli bir suçtan dolayı alınan

2

yıllık hapis cezası, Anayasa'nın

76

. maddesinde belirtilen 'taksirli suçlar hariç' istisnası nedeniyle engel teşkil etmemektedir.

Step-by-Step Solution

Öğrenim şartını kontrol et

İlkokul mezunu, lise mezunu, ortaokul mezunu ve üniversite mezunu olanlar şartı sağlar; ancak sadece okuryazar olan (Aday III) elenir.

Anayasa'ya göre en az ilkokul mezunu olmak zorunludur.

Adli sicil kaydını (suç türü ve süresini) analiz et

Rüşvet affa uğrasa da engeldir (Aday I elenir). Kasten işlenen

14

aylık ceza (

1

yılı aştığı için) engeldir (Aday IV elenir). Kamu hizmetinden yasaklılık engeldir (Aday V elenir).

Yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise

1

yıllık sınır vardır.

Taksirli suç ve askerlik ilişiği durumunu değerlendir

Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun (

2

yıl olsa bile) engel değildir. Tecilli olmak ise 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını karşılar.

Anayasa değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Kriterleri

Hints

Anayasa'da hangi suç türünün (taksirli/kasten) ceza süresinden bağımsız olarak engel teşkil etmediğini düşünün.

Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ifadesinin tecil (erteleme) durumunu kapsayıp kapsamadığını hatırlayın.

Yüz kızartıcı suçların (örneğin rüşvet) özel veya genel affa uğraması durumunda bile seçilme engelinin devam ettiğini, öğrenim şartının ise en az ilkokul olduğunu göz önünde bulundurun.

Practice More

Milletvekilliği adaylığı için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve seçilemedikleri takdirde görevlerine dönme şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 672Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreci ve bu kararın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyeliğin düşmesine Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Üyelik, ilgili komisyon raporunun Meclis Genel Kurulu binasında okunmasıyla birlikte herhangi bir oylama yapılmaksızın kendiliğinden sona erer.

Üyeliğin düşmesi için Genel Kurulda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) ve işaretle oylama yapılarak karar verilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Meclis Genel Kurulunun üyeliği düşürme kararına karşı, sadece ilgili milletvekili on beş gün içinde Danıştay'a yürütmeyi durdurma talebiyle başvurabilir.

Milletvekilinin bağdaşmayan görevi sürdürmesi halinde üyeliğin sona ermesi, Karma Komisyonun hazırlayacağı rapor üzerine Cumhurbaşkanı'nın onayı ile gerçekleşir.

Show answer & explanation

Answer: Üyeliğin düşmesine Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Answer

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda üyelik, TBMM Genel Kurulu tarafından yapılan gizli oylama ve basit çoğunlukla alınan kararla sona erer; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bağdaşmazlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için Meclis Genel Kurulu'nda gizli oylama yapılması ve kararın toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınması gerekir. Bu karara karşı hem ilgili milletvekili hem de herhangi bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Step-by-Step Solution

Durumun tespiti ve yetkili organın belirlenmesi.

Milletvekilinin bağdaşmayan bir görevi sürdürmesi (ısrar etmesi) durumunda yetkili organ TBMM Genel Kurulu'dur.

Anayasa uyarınca bu durum 'Meclis Kararı ile' düşme halleri arasında yer alır.

Oylama usulü ve yeter sayısının analizi.

Gizli oylama yapılır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verilir.

Milletvekilinin siyasi baskı altında kalmadan özgürce oylanabilmesi için gizli oy şartı getirilmiştir.

Yargısal denetim yolunun kontrolü.

Karar bir parlamento kararıdır ve Anayasa Mahkemesi (AYM) denetimine tabidir. Başvuru süresi 7 gün, AYM'nin karar süresi 15 gündür.

Milletvekili haklarının korunması amacıyla anayasal güvence sağlanmıştır.

Key Concept

Bağdaşmazlık Sebebiyle Milletvekilliğinin Düşürülmesi Usulü

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesinde; istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarında TBMM kararı gerekir.

Bağdaşmazlık nedeniyle düşürülme oylamasında, diğerlerinden farklı olarak 'Gizli Oy' kuralı uygulanır.

Karar alındıktan sonra yargı yolu açıktır; 7 gün başvuru, 15 gün kesin karar süresi kuralını hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin 'kendiliğinden', 'bildirimle' ve 'Meclis kararıyla' sona erdiği halleri bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.

Estimated Time:1m 30s

Question 673Question →

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, hür iradeleriyle yerine getirebilmelerini sağlayan "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) sistemi dikkate alındığında, $1982$ Anayasası'nın bu konudaki düzenlemeleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için tanınmış mutlak ve sürekli bir korumadır; Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı sona ermez; sadece ilgili suç isnadı özelinde yargılamanın yolu açılır.

TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu karara karşı,

7

gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığı koruması dışındadır.

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki düşüncelerini Meclis dışında tekrarlaması, Meclis Başkanlık Divanı teklifiyle aksi yönde bir karar alınmadıkça sorumsuzluk kapsamında kalmaya devam eder.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu karara karşı, $7$ gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Answer

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı sadece ilgili milletvekiline değil, aynı zamanda herhangi bir diğer milletvekiline de tanınmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır; çünkü

1982

Anayasası'nın

85

. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekiline ait değildir; herhangi bir başka milletvekili de bu başvuruyu gerçekleştirebilir.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarının türlerini ve temel özelliklerini analiz et.

Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken; dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Bağışıklıkların hukuksal sonuçlarını belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki yargısal denetim yolunu (Anayasa Madde

85

) incele.

Karara karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabileceği ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vereceği belirlendi.

Yargısal denetim süreci ve süreleri KPSS'de belirleyici bir detaydır.

İptal başvurusunu yapmaya yetkili olan kişileri tespit et.

Başvurunun hem dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hem de herhangi bir diğer milletvekili tarafından yapılabileceği sonucuna varıldı.

Seçenekteki 'sadece' ifadesinin hukuki geçerliliğini denetlemek için bu bilgi kritiktir.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Yargısal Denetim (Anayasa m.

85

)

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu açıktır; ancak bu yolu kimlerin kullanabileceğine dikkat edin.

Anayasa Mahkemesine başvuru süresi

7

gün, Mahkemenin karar süresi ise

15

gündür. Başvuru hakkı sadece mağdur milletvekiliyle sınırlı mıdır?

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılan vekilin yanı sıra 'bir diğer milletvekili' de iptal isteminde bulunabilir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinde hangi durumlarda Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 674Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ( $TBMM$ ) yasama faaliyetlerini yasal bir çerçevede başlatabilmesi için gereken toplantı yeter sayısı ile genel kural olarak bir kararın kabul edilmiş sayılması için gereken en az (asgari) karar yeter sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

200

151

184

139

200

301

301

151

200

184

Show answer & explanation

Answer: $200$ ve $151$

Answer

1982

Anayasası uyarınca

TBMM

'nin toplantı yeter sayısı

200

, en az karar yeter sayısı ise

151

milletvekilidir.

1982

Anayasası'nın

96

. maddesine göre

TBMM

, üye tam sayısının en az üçte biriyle (

200

milletvekili) toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

milletvekili) az olamaz. Bu nedenle

200

151

eşleşmesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

Toplam milletvekili sayısını belirle.

600

Milletvekili.

Anayasa'ya göre

TBMM

üye tam sayısı

600

'dür.

Toplantı yeter sayısını (

1/3

) hesapla.

600 / 3 = 200

Meclisin toplanabilmesi için üye tam sayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir.

Karar yeter sayısı için anayasal alt sınırı (

1/4 + 1

) hesapla.

(600 / 4) + 1 = 150 + 1 = 151

Kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Key Concept

Meclis Çalışmalarında Yeter Sayılar

Hints

Meclisin toplamda

600

milletvekilinden oluştuğunu hatırlayın.

Toplantı için gereken oran

1/3

, en düşük karar sınırı için gereken oran ise

1/4 + 1

'dir.

600

'ü

3

'e ve

4

'e bölerek elde ettiğiniz sayılara odaklanın. Karar sayısı için bulduğunuz sonuca

+1

eklemeyi unutmayın.

Practice More

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (örneğin Anayasa değişikliği için

360

400

sayılarını) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 675Question →

$1982$ Anayasası'na göre; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir meclis komisyonu aracılığıyla yürütülen bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Araştırması

Meclis Soruşturması

Genel Görüşme

Yazılı Soru

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Meclis Araştırması

Answer

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla bir komisyon kurulmasını öngören denetim yolu Meclis Araştırması'dır.

Meclis araştırması,

1982

Anayasası'na göre belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla gerçekleştirilen faaliyettir. Bu yöntemin temel amacı bir konu hakkında detaylı veri toplamak ve meclisi aydınlatmaktır.

Step-by-Step Solution

Yöntemlerin temel tanımlarını hatırla.

Meclis araştırması 'bilgi edinmek' ve 'komisyon' anahtar kelimeleriyle eşleşir.

Anayasal tanımlarda her denetim yolunun kendine has bir işleyişi vardır.

2017

değişikliklerini göz önünde bulundur.

Gensoru seçeneği elenir.

Güncel anayasada gensoru ve sözlü soru denetim yolları arasında yer almaz.

Seçenekler arasından komisyon vurgusu olanı işaretle.

Meclis araştırması doğru cevaptır.

Diğer yolların aksine araştırmada süreci yürütecek özel bir meclis komisyonu kurulur.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Hints

Bu denetim yolu, uzmanlık gerektiren konularda meclisin detaylı rapor hazırlatmasını sağlar.

Soruda geçen 'komisyon' ifadesi en önemli ayırt edici noktadır.

Practice More

Meclis araştırması yapılamayan konuları (örneğin devlet sırları ve ticari sırlar) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 676Question →

Türkiye’deki mevcut anayasal sistemde halk iradesinin kesintisiz temsilini sağlamak amacıyla düzenlenen "seçimlerin yenilenmesi" ve "ara seçim" süreçlerinin işleyişi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında sadece milletvekili seçimleri yapılır; Cumhurbaşkanı kendi görev süresini tamamlayana kadar makamında kalır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun bu yönde oy kullanması yeterlidir.

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu; genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçme ve seçime bir yıl kala ara seçim yapmama kısıtlamalarının dışındadır.

Meclis üye tamsayısının

\%5

’inin boşalması nedeniyle gidilen ara seçimler, genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi anayasal zorunluluk gereği tamamlanır.

Cumhurbaşkanının Meclis seçimlerini yenileyebilmesi için yürütme ile yasama arasında bütçe kanunu gibi temel konularda uzlaşmazlık çıktığının belgelenmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu; genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçme ve seçime bir yıl kala ara seçim yapmama kısıtlamalarının dışındadır.

Answer

Bir seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda yapılacak ara seçimlerin, anayasadaki zaman kısıtlamalarından (30 ay ve 1 yıl kuralları) muaf olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, anayasanın temsil hakkını korumak adına getirdiği en güçlü istisnaya vurgu yapmaktadır. Bir seçim çevresinin (ilin) Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması, demokrasinin temsiliyet ilkesine aykırı görüldüğünden, bu durumda yapılacak ara seçimler hem yasama döneminin başındaki

30

aylık bekleme süresinden hem de sonundaki

1

yıllık yasak süresinden muaftır.

Step-by-Step Solution

Seçim türlerinin temel kurallarını ayrıştırın.

Genel seçimler

5

yılda bir yapılır. Ara seçim ise boşalan üyelikleri doldurmak içindir.

Soruda hem yenilenme hem de ara seçim süreçleri sorgulanmaktadır.

Ara seçim için getirilen genel kısıtlamaları hatırlayın.

1- Genel seçimden

30

ay geçmedikçe yapılamaz. 2- Genel seçime

1

yıl kala yapılamaz. 3- Her dönemde bir kez yapılır.

Anayasal genel rejimin sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.

İstisnai durumları ve "

\%5

" kuralını inceleyin.

Boşalma

\%5

’e (

30

milletvekili) ulaşırsa

30

ay kuralı kalkar ama

1

yıl kuralı devam eder.

\%5

kuralı ile temsilcisiz kalma kuralı arasındaki fark en yaygın hata noktasıdır.

Anayasa'nın

78/4

. fıkrasındaki "Mutlak İstisna" hükmünü analiz edin.

Bir ilin veya seçim çevresinin hiç üyesinin kalmaması durumunda "yukarıda yazılı sınırlamalara tabi olmaksızın" ara seçim yapılır.

Bu ifade, hem

30

ay hem de

1

yıl engelinin bu özel durumda geçersiz olduğunu kanıtlar.

Key Concept

Seçim Hukukunda Ara Seçim İstisnaları ve Seçimlerin Birlikteliği İlkesi

Question 677Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin TBMM Genel Kurulunda yasama çalışmalarına katılabilmesi ve oy kullanabilmesi için yerine getirmesi gereken zorunlu işlem aşağıdakilerden hangisidir?

TBMM Genel Kurulunda ant içmek

İl Seçim Kurulundan aldığı mazbatayı Cumhurbaşkanına onaylatmak

Yüksek Seçim Kuruluna sadakat taahhütnamesi vermek

Anayasa Mahkemesi üyeleri huzurunda yemin etmek

Siyasi parti genel başkanından göreve başlama belgesi almak

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulunda ant içmek

Answer

Milletvekilinin yasama çalışmalarına katılması için TBMM Genel Kurulunda ant içmesi zorunludur.

Doğru seçenek, milletvekilinin yasama görevlerine başlaması için gerekli olan hukuki usulü ifade etmektedir. 1982 Anayasası madde 81 uyarınca, milletvekili seçilenler TBMM'ye katılarak ant içmedikleri sürece yasama faaliyetlerine dahil olamazlar, oy kullanamazlar ve Meclis çalışmalarında söz alamazlar. Bu durum milletvekillinin 'görevine başlaması' için zorunlu bir ritüel ve hukuki şarttır.

Step-by-Step Solution

Milletvekilinin görevlerini fiilen yerine getirebilme şartlarını belirlemek.

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (mazbata) ile görevin ifası (yemin) arasındaki ayrım tespit edilir.

Anayasa'ya göre sıfatın kazanılması yetki kullanımı için yeterli değildir.

1982 Anayasası'nın 81. maddesindeki 'Ant İçme' hükmünü analiz etmek.

Milletvekillerinin Meclis'e katılarak 'vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü...' içeren metni okumalarının zorunlu olduğu görülür.

Bu işlem, milletvekilinin yasama faaliyetlerine (oy verme, söz alma, komisyon üyeliği) katılabilmesi için anayasal bir ön şarttır.

Key Concept

Milletvekilliği Görevinin İfası ve Ant İçme

Hints

Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılır ancak yetki kullanımı için bir 'söz verme' töreni gerekir.

Anayasa'nın 81. maddesi milletvekillerinin Meclis çatısı altında okuması gereken bir metinden bahseder.

Practice More

Ant içmeyen bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığından yararlanıp yararlanamayacağını araştırınız.

Estimated Time:45s

Question 678Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve yayımlanması sürecinde, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceği" tek kanun türüdür?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunu

Bütçe kanunu

Genel ve özel af ilanı içeren kanun

Anayasa değişikliği kanunu

Seçim kanunları

Show answer & explanation

Answer: Bütçe kanunu

Answer

Bütçe kanunu

Doğru yanıt olan bütçe kanunu,

1982

Anayasası'nın

89

. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, Cumhurbaşkanının veto yetkisinin (Meclise geri gönderme) dışında tutulan tek kanun türüdür. Cumhurbaşkanı bütçe kanununu uygun bulmasa dahi yayımlamak zorundadır ancak yayımladıktan sonra Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkına sahiptir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

89

. maddesindeki kanunların yayımlanma sürecini incele.

Cumhurbaşkanının kanunları

15

gün içinde yayımlama veya geri gönderme yetkisi olduğunu belirle.

Anayasal sürecin genel kuralını anlamak için gereklidir.

Madde metnindeki istisna hükmünü analiz et.

"Bütçe kanunları bu hükme (geri gönderme) tabi değildir" ifadesine ulaş.

Bütçe kanununun özel statüsünü tespit etmek için gereklidir.

Doğru seçeneği işaretle.

Bütçe kanunu seçeneği doğru cevaptır.

Ulaşılan anayasal bilgi ile seçenekleri eşleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Bütçe Kanununun Veto Edilemezliği

Hints

Devletin mali işlerinin aksamaması için bazı kanunların hızla yürürlüğe girmesi gerekir.

Practice More

Cumhurbaşkanının bütçe kanununu geri gönderememesi, bu kanun için yargı yolunun kapalı olduğu anlamına mı gelir?

Estimated Time:45s

Question 679Question →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca; milletvekili seçilen bir kişinin İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) aldığı an ile TBMM Genel Kurulu'nda ant içtiği an arasındaki sürece dair aşağıdaki hukuki tespitlerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı tutanağın düzenlendiği an kazanılır; ant içmek ise yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için gerekli olan bir ifa şartıdır.

Ant içme işlemi milletvekilliği sıfatının kazanılması bakımından kurucu bir unsur olduğundan, ant içmeyen kişi hukuk sisteminde milletvekili olarak kabul edilemez.

Kişi mazbatasını almış olsa dahi, yasama dokunulmazlığı kalkanı ancak TBMM Genel Kurulu'nda usulüne uygun ant içildikten sonra hukuki koruma sağlar.

Milletvekilliği tutanağı (mazbata), Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlendiği anda kişi milletvekilliği sıfatını ve buna bağlı tüm yetkileri kesin olarak kazanır.

Ant içmemiş bir milletvekili, yasama çalışmalarına kısıtlı da olsa katılabilir, komisyonlarda görev alabilir ancak sadece Genel Kurul'da oy kullanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı tutanağın düzenlendiği an kazanılır; ant içmek ise yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için gerekli olan bir ifa şartıdır.

Answer

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı tutanağın (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılırken, ant içme işlemi bu sıfatın gerektirdiği görevlerin (oy kullanma, söz alma vb.) yerine getirilebilmesi için gereken bir ifa şartıdır.

Hukuk doktrininde milletvekilliği süreci 'sıfatın kazanılması' (iktisap) ve 'yetkilerin kullanılması' (ifa) olarak ikiye ayrılır. İl Seçim Kurulu'ndan alınan mazbata ile kişi resmen milletvekili olur ve yasama dokunulmazlığına kavuşur. Ancak bu kişinin Meclis Genel Kurulu'nda oy kullanabilmesi, söz alabilmesi veya komisyonlarda çalışabilmesi için Anayasa'daki metne uygun olarak ant içmesi zorunludur.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının (ünvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.

İl Seçim Kurulu'ndan mazbata (tutanak) alındığı an sıfat kazanılır.

Seçilme iradesinin resmi bir belgeyle somutlaşması sıfatın kazanılması için yeterlidir.

Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.

Milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbata) an başlar.

Anayasa, dokunulmazlığı seçilmiş olma statüsüne bağlamıştır, yemin törenine değil.

Ant içmenin (yemin) hukuki niteliğini analiz et.

Yemin, sıfatın 'kazanılması' için değil, 'kullanılması' (ifa) için şarttır.

Yemin etmeyen bir milletvekili hâlâ milletvekilidir (dokunulmazlığı vardır) ancak Meclis faaliyetlerine katılamaz.

Key Concept

Milletvekilliğinde İktisap (Kazanma) ve İfa (Yerine Getirme) Ayrımı

Hints

Milletvekilliği ünvanının kazanıldığı an ile görevlerin fiilen yapılabildiği anı birbirinden ayırın.

Practice More

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 680Question →

Milletvekili seçilme yeterliliği, demokratik temsilin temel şartlarını belirleyen anayasal bir çerçevedir. $1982$ Anayasası'nda düzenlenen bu şartlarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi hatalıdır?

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş ancak yasal olarak askerliği tecil edilmiş olan bir kişi milletvekili adayı olabilir.

Taksirli suçlardan dolayı

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş bir kişinin milletvekili seçilmesine yönelik kanuni bir engel bulunmamaktadır.

Zimmet veya irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olan bir kişi, daha sonra genel af ile affedilmiş olsa dahi milletvekili seçilemez.

Okuma yazma bilmesine rağmen ilkokul diploması bulunmayan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı kesinleşmiş

10

ay hapis cezası bulunan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlenen bir suçtan dolayı kesinleşmiş $10$ ay hapis cezası bulunan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Answer

Kasten işlenen bir suçtan dolayı alınan on aylık hapis cezasının seçilme yeterliliğini kaybettireceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü bu engel için ceza süresinin en az bir yıl olması gerekir.

Kasten işlenen suçlarda milletvekili seçilme engelinin oluşması için hükmedilen hapis cezasının toplamda

1

yıl veya daha fazla olması şarttır. Dolayısıyla

10

aylık bir hapis cezası, suçun niteliği yüz kızartıcı değilse, seçilme yeterliliğinin kaybına yol açmaz.

Step-by-Step Solution

Eğitim ve yaş şartlarını kontrol et.

Adayın 18 yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunu olması gerektiğini doğrula.

Anayasa'nın 76. maddesindeki temel nitelikleri belirlemek için.

Askerlik durumuna ilişkin güncel düzenlemeyi hatırla.

Fiilen askerlik yapma şartının kalktığını, askerlikle ilişiği bulunmamanın (tecil dahil) yettiğini gör.

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen esnekliği değerlendirmek için.

Adli sicil ve mahkûmiyet şartlarını analiz et.

Taksirli suçların istisna olduğunu, yüz kızartıcı suçların affa rağmen engel olduğunu, kasten suçlarda ise 1 yıl sınırının bulunduğunu belirle.

Suçun türü ve süresinin hukuki sonuçlarını ayırt etmek için.

Verilen ceza süresini anayasal sınırla karşılaştır.

On aylık sürenin, kasten işlenen suçlar için öngörülen bir yıllık sınırın altında kaldığını tespit et.

Hatalı olan hukuki yargıyı saptamak için.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mahkûmiyet Sınırları

Hints

Kasten işlenen suçlarda seçilme engelinin başlaması için gereken bir zaman eşiği vardır.

Yüz kızartıcı suçlarda süreye bakılmazken, normal kasten işlenen suçlarda 1 yıl kuralı geçerlidir.

Seçenekte verilen 10 aylık süre, Anayasa'da belirtilen 1 yıllık (12 aylık) sınırın altındadır.

Practice More

Milletvekilliğinin seçilme şartlarını kaybetme nedeniyle sona ermesi durumlarını (kesin hüküm giyme) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 34 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer