Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası'na göre, $600$ milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nda, anayasada başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde yapılan bir oylamaya $284$ milletvekili katılmıştır. Yapılan oylama sonucunda aşağıdaki tablo oluşmuştur:

Oy Türü	Sayı
Kabul	$148$
Ret	$130$
Çekimser	$6$

Buna göre, oylamanın sonucu ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Karar yeter sayısı olan en az

151

kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiştir.

Kabul oyları ret oylarından fazla olduğu ve katılanların salt çoğunluğu sağlandığı için teklif kabul edilmiştir.

Toplantı yeter sayısı olan

200

milletvekiline ulaşılamadığı için oylama geçersiz sayılmıştır.

Oylamaya katılanların salt çoğunluğu olan

143

kabul oyuna ulaşıldığı için teklif kabul edilmiştir.

Karar yeter sayısı olan üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) sağlanamadığı için teklif reddedilmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Karar yeter sayısı olan en az $151$ kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiştir.

Answer

Teklif, kabul oylarının sayısı (

148

), anayasal alt sınır olan

151

değerine ulaşamadığı için reddedilmiştir.

TBMM'de kararlar, oylamaya katılanların salt çoğunluğu ile alınır ancak bu sayı hiçbir şekilde

151

milletvekilinden az olamaz. Senaryoda

284

kişi katıldığı için salt çoğunluk teorik olarak

143

olsa da, anayasal alt sınır olan

151

sağlanamadığından teklif kabul edilmemiş sayılır.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

284 \geq 200

TBMM Genel Kurulu'nun toplanabilmesi için üye tamsayısının en az

1/3

'ü (

200

milletvekili) hazır bulunmalıdır.

Karar yeter sayısı alt sınırını belirle.

En az

151

kabul oyu gereklidir.

Anayasa'ya göre karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tamsayısının

1/4

'ünün bir fazlasından (

150 + 1 = 151

) az olamaz.

Oylama sonucunu karşılaştır.

148 < 151

olduğu için teklif reddedilmiştir.

Kabul oyları (

148

), ret oylarından (

130

) fazla olmasına rağmen anayasal alt sınırın (

151

) altında kalmıştır.

Key Concept

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Hints

TBMM'de bir karar alınabilmesi için kabul oylarının sadece ret oylarından fazla olması yeterli midir, yoksa başka bir sayısal limit var mıdır?

Practice More

Karar yeter sayısının 151'den az olamayacağı kuralının uygulanmadığı durumları (örneğin toplantı yeter sayısının daha yüksek olduğu özel oturumları) inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 642Question →

$1982$ Anayasası ve $TBMM$ İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinde ( $TBMM$ ) faaliyet gösteren siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

15

milletvekilinin bir araya gelmesi yeterlidir.

Meclis Başkanlığı için yapılacak seçimlerde her siyasi parti grubu kendi içinden bir aday gösterme yetkisine sahiptir.

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Meclis Başkanlık Divanında tüm siyasi parti grupları milletvekili sayılarına bakılmaksızın eşit sayıda üye ile temsil edilirler.

Meclis bünyesinde grubu bulunan tüm siyasi partiler, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Answer

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Doğru olan ifade, siyasi parti gruplarının Meclis soruşturması süreçlerinde görüşme yapma ve karar alma yetkilerinin bulunmadığını belirten seçenektir.

1982

Anayasası, bu tür denetim süreçlerinin siyasi baskıdan uzak ve objektif yürütülebilmesi için gruplara bu yasağı getirmiştir.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını değerlendir.

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerektiği saptanır.

1982

Anayasası'nın ilgili maddesi bu sayıyı kesin olarak belirlemiştir.

Grupların Meclis Başkanlığı seçimi ile olan ilişkisini incele.

Grupların aday gösteremeyeceği yasağına ulaşılır.

Tarafsızlık ilkesi gereği Meclis Başkanlığı seçimine grupların müdahalesi engellenmiştir.

Denetim yollarından biri olan Meclis soruşturması kapsamındaki kısıtlamaları analiz et.

Meclis soruşturması ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması konularında grup kararı alınamayacağı doğrulanır.

Yargısal nitelik taşıyan bu süreçlerde milletvekillerinin hür iradeleriyle hareket etmesi amaçlanır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Hints

Siyasi parti grupları ile ilgili anayasal yasakları hatırlamaya çalışın; özellikle yargısal nitelikteki işlemler ve tarafsızlık gerektiren durumlar üzerinde yoğunlaşın.

Meclis Başkanlığı adaylığı ve Meclis soruşturması gibi konularda grupların hareket alanı Anayasa ile kısıtlanmıştır.

Siyasi parti grubu kurmak için

20

milletvekili gerekirken, Meclis soruşturmasında grup kararı alınamaz hükmü Anayasa'nın

100

. maddesinde yer alır.

Practice More

Siyasi parti gruplarının TBMM Komisyonları ve Başkanlık Divanı'ndaki temsil usullerini (Nispi Temsil) tekrar gözden geçiriniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 643Question →

$1982$ Anayasası’nda belirtilen yasama yetkisi ve çalışma usulleri çerçevesinde, kanunların teklif edilmesi, görüşülmesi ve kabulü süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanun teklif etme yetkisi, milletvekilleri ile Cumhurbaşkanına ortaklaşa tanınmış bir yetkidir.

Bir yasama döneminde sonuçlandırılamamış olan kanun teklifleri kadük (hükümsüz) sayılır.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderemez.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) gereklidir.

Kanunlar, metinlerinde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Kanun teklif etme yetkisi, milletvekilleri ile Cumhurbaşkanına ortaklaşa tanınmış bir yetkidir.

Answer

Kanun teklif etme yetkisinin milletvekilleri ile Cumhurbaşkanına ortaklaşa ait olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü

2017

Anayasa değişikliklerinden sonra 'Bakanlar Kurulu' kaldırılmış ve 'Kanun Tasarısı' usulü son bulmuştur. Güncel sistemde, kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine aittir. Cumhurbaşkanının kanunlarla ilgili tek teklif yetkisi, her yıl hazırlamak zorunda olduğu 'Bütçe Kanun Teklifi' ile sınırlıdır. Bu durum genel bir ortak yetki anlamına gelmez.

Step-by-Step Solution

Kanun teklif yetkisini incele

Sadece milletvekilleri teklif verebilir.

2017

değişikliği ile yürütmenin genel kanun teklif etme yetkisi kaldırılmıştır.

Cumhurbaşkanının istisnai yetkisini değerlendir

Cumhurbaşkanı sadece Bütçe Kanun Teklifi sunabilir.

Bütçe kanunu, yürütmenin mali planı olduğu için özel bir istisnadır.

Yanlış yargıyı tespit et

Genel bir yetki paylaşımı söz konusu değildir.

Milletvekillerinin münhasır yetkisi olan 'kanun teklifi' ile yürütmenin 'bütçe' hazırlama görevi karıştırılmamalıdır.

Key Concept

Kanun Teklif Yetkisi ve Yasama Tekeli

Hints

Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) yasama üzerindeki yetkilerini ve

2017

değişikliklerini hatırlayın.

Eski sistemde hükümet tarafından sunulan 'tasarı'lar vardı, yeni sistemde sadece milletvekilleri 'teklif' verir.

Cumhurbaşkanının sadece bütçeyle sınırlı bir teklif sunma görevi olduğunu, genel kanunlarda bu yetkisinin olmadığını düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanının bütçe dışındaki kanunları veto etme süreci ile Parlamento Kararları arasındaki farkları inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 644Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, usulüne göre hazırlanan milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının bir kanunla "uygun bulunması" yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cumhurbaşkanı

Anayasa Mahkemesi

Dışişleri Bakanlığı

Danıştay

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Answer

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletlerarası andlaşmaları bir 'uygun bulma kanunu' çıkararak kabul eder. Bu aşama tamamlanmadan Cumhurbaşkanı andlaşmayı onaylayıp yayımlayamaz.

Step-by-Step Solution

Andlaşma sürecindeki yetki paylaşımını belirle.

Andlaşmaların hazırlanması yürütme, uygun bulunması yasama, onaylanması ise tekrar yürütme (Cumhurbaşkanı) organındadır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği dış ilişkilerde denetim mekanizması işletilir.

Anayasa'nın

90

. maddesini analiz et.

İlgili madde 'Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır' hükmünü içerir.

Yasama organının dış politikadaki en temel denetim yetkilerinden biridir.

Key Concept

Milletlerarası Andlaşmaların Uygun Bulunması

Hints

Andlaşmaların iç hukuka girişi için bir 'kanun' çıkarılması gerektiğini hatırlayın.

Anayasa'ya göre kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi hangi organa aittir?

Milletlerarası andlaşmalar için 'Uygun Bulma Kanunu'nu Türkiye Büyük Millet Meclisi kabul eder.

Practice More

Milletlerarası andlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yerini ve hangi durumlarda kanunların üzerinde sayıldığını inceleyin.

Alternative Method

Süreci şu kodlamayla hatırlayabilirsiniz: Meclis 'Uygun bulur' (Kanunla), Cumhurbaşkanı 'Onaylar ve Yayımlar'.

Estimated Time:45s

Question 645Question →

$22$ yaşında olan, bir kamu kurumunda "işçi" statüsüyle çalışan, ilkokul mezunu olan ve taksirli bir suçtan dolayı $18$ ay hapis cezasına çarptırılmış bir vatandaşın milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçilme yeterliliğine sahiptir ve görevinden istifa etmesine gerek yoktur.

25

yaşını doldurmadığı için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Milletvekili olabilmek için en az lise mezunu olması gerektiğinden adaylığı reddedilir.

Toplamda

1

yıldan fazla hapis cezası aldığı için seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Kamu kurumunda çalıştığı için adaylık başvurusu yapmadan önce görevinden istifa etmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Seçilme yeterliliğine sahiptir ve görevinden istifa etmesine gerek yoktur.

Answer

Vatandaşın hem seçilme yeterliliği şartlarını taşıdığı hem de işçi statüsünde olduğu için istifa etme zorunluluğunun bulunmadığı seçenek doğrudur.

Vatandaşın yaşı (

22

), eğitim durumu (ilkokul) ve suç türü (taksirli) Anayasal yeterliliklere uygundur. Ayrıca kamu işçileri, memurlar gibi istifa etmek zorunda olmayan grupta yer alır.

Step-by-Step Solution

Yaş şartını kontrol et.

22 \geq 18

Anayasa uyarınca seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir.

Öğrenim şartını kontrol et.

İlkokul mezunu (Yeterli)

Milletvekilliği için en az ilkokul mezunu olmak şarttır.

Adli sicil ve mahkumiyet durumunu değerlendir.

Taksirli suç (Engel değil)

Taksirli suçlar, ceza süresine bakılmaksızın seçilme yeterliliğini etkilemez; sadece kasten işlenen suçlarda

1

yıl sınırı vardır.

Görevden çekilme (istifa) zorunluluğunu incele.

İşçi statüsü (İstifa gerekmez)

Anayasa'nın

76

. maddesine göre kamu kurumlarındaki işçiler adaylık için istifa etmek zorunda bırakılmamıştır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve İstifa Zorunluluğu

Hints

Milletvekili seçilme yaşının ve eğitim sınırının güncel durumunu hatırlayın.

Taksirli suçların ceza süresi ne olursa olsun adaylığa engel olup olmadığını düşünün.

Kamu kurumlarında çalışan 'işçiler' ile 'memurlar' arasındaki istifa zorunluluğu farkına odaklanın.

Practice More

Seçilme yeterliliği ile 'yüz kızartıcı suçlar' arasındaki ilişkiyi, af durumunu da kapsayacak şekilde tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 646Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu ve Meclis Başkanı seçimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanı, milletvekili olmayan ancak seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından seçilebilir.

Başkanlık Divanı üyeleri, bir yasama dönemi boyunca (

5

yıl) görev yapmak üzere tek bir seferde seçilirler.

Meclis Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis dışındaki faaliyetlerine ve toplantılarına katılabilir.

Divan üyeleri, her siyasi parti grubundan eşit sayıda temsilci alınarak oluşturulur.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Doğru cevap olan ifadeye göre;

1982

Anayasası'nın

94

. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı seçimi için siyasi parti grupları aday gösteremezler. Adaylık tamamen milletvekilinin kendi isteğine bağlı bireysel bir işlemdir. Bu kural, Meclis Başkanının tarafsızlığını pekiştirmeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın üye yapısını incele.

Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Tüm bu üyelerin milletvekili olması şarttır.

Anayasal temsil ve yasama organının kendi iç düzenini sağlaması için bu gereklidir.

Meclis Başkanı seçimindeki adaylık usulünü değerlendir.

Adaylık bireysel bir süreçtir. Siyasi parti grupları kurumsal olarak aday gösteremezler.

Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve partiler üstü bir konuma sahip olmasını sağlamak hedeflenmiştir.

Divan üyelerinin görev sürelerini ve tarafsızlık kurallarını belirle.

Seçimler bir yasama döneminde iki kez yapılır (

2

yıl

+

kalan süre). Başkan ve oturumu yöneten vekil oy kullanamaz ve parti faaliyetine katılamaz.

Meclis işleyişinin sürekliliği ve tarafsız yönetimi anayasal güvence altına alınmıştır.

Key Concept

Meclis Başkanlığı seçiminde tarafsızlık ve bireysel adaylık ilkesi.

Hints

Meclis Başkanı'nın tarafsız olması gerektiğini ve adaylığın nasıl yapıldığını düşünün.

Siyasi partilerin Meclis'teki etkisini sınırlayan ve adaylığı kişisel bir tercih haline getiren maddeyi hatırlayın.

Anayasa'ya göre siyasi parti gruplarının aday gösteremediği tek makam Meclis Başkanlığıdır.

Practice More

Meclis Başkanlığı seçimindeki dört turlu oylama sistemini ve turlardaki karar yeter sayılarını çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 647Question →

Milletvekilliği sıfatı sona eren bir kişi, üyeliği döneminde TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda sarf ettiği sert eleştiriler içeren sözleri nedeniyle bir tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı zamanda bu kişi hakkında, milletvekilliği devam ederken gerçekleşen ancak o dönem milletvekili olduğu için işlem yapılamayan bir "kasten yaralama" suçuyla ilgili ceza davası açılmak istenmektedir.

$1982$ Anayasası'na göre bu kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarındaki sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamında olduğu için bu konuda koruma mutlak ve süreklidir; ancak yaralama suçu yasama dokunulmazlığı kapsamında olup bu koruma üyeliğin sona ermesiyle kalktığından yargılanması mümkündür.

Her iki durum da yasama dokunulmazlığı çerçevesinde değerlendirilir ve milletvekilliği sona erdiği için kişi her iki eyleminden dolayı da doğrudan yargılanabilir.

Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı koruma sağladığından, kişinin Meclis'teki konuşması nedeniyle tazminat davası açılmasına engel teşkil eden bir durum yoktur.

Milletvekilliği sona eren bir kişi hakkında, döneminde işlediği iddia edilen suçlar için yargılama yapılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'ndan dokunulmazlığın kaldırılması kararı alınması şarttır.

Yasama sorumsuzluğu Meclis kararıyla kaldırılabilen bir bağışıklık türü olduğu için, TBMM'nin izin vermesi durumunda eski milletvekili Meclis'teki sözleri nedeniyle yargılanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarındaki sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamında olduğu için bu konuda koruma mutlak ve süreklidir; ancak yaralama suçu yasama dokunulmazlığı kapsamında olup bu koruma üyeliğin sona ermesiyle kalktığından yargılanması mümkündür.

Answer

Meclis'teki sözlerin yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunduğunu, şahsi suçların ise dokunulmazlık kapsamında olup üyelik bitince yargılamaya açıldığını belirten seçenek doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlak olduğu için ne Meclis tarafından kaldırılabilir ne de milletvekilliği bittiğinde sona erer. Tazminat davalarını da kapsayan geniş bir korumadır. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekillerinin şahsi suçları (örneğin yaralama) için getirilen geçici bir korumadır ve milletvekilliği bittiğinde (veya Meclis kararıyla kaldırıldığında) yargılama yolu açılır.

Step-by-Step Solution

Eylemlerin niteliğini belirle

Meclis konuşması 'Yasama Sorumsuzluğu', yaralama suçu 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamına girer.

Anayasa'nın

83

. maddesi bu iki bağışıklığı farklı hukuki rejimlere tabi tutmuştur.

Yasama Sorumsuzluğu'nun süresini analiz et

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve üyelik sona erse bile ömür boyu devam eder.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında hür bir şekilde fikir beyan edebilmelerini sağlamak hedeflenir.

Yasama Dokunulmazlığı'nın süresini analiz et

Yasama dokunulmazlığı nisbidir ve kural olarak milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle ortadan kalkar.

Bu bağışıklık milletvekilini değil, meclis üyeliği görevini korumaya yöneliktir.

Sonucu birleştir

Kişi sözleri için hiçbir zaman yargılanamaz ancak şahsi suçu (yaralama) için milletvekilliği bittiğinde yargılanabilir.

Her iki bağışıklık türünün doğurduğu hukuki sonuçlar farklıdır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi/Geçici) Farkı

Hints

Eylemlerden biri Meclis içindeki sözler (sorumsuzluk), diğeri ise şahsi bir eylemdir (dokunulmazlık).

Milletvekilliği bittiğinde hangi koruma türünün ömür boyu devam ettiğini, hangisinin ise üyelikle sınırlı olduğunu hatırlayın.

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve asla kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise üyeliğin düşmesiyle kendiliğinden sona erer.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa

14

. madde ve ağır cezalık suçüstü hali) tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 648Question →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin milletvekilliği sıfatını (unvanını) kazanması ile bu sıfatın gerektirdiği yasama görevlerini fiilen yerine getirmeye başlaması arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanılır; ancak Genel Kurul çalışmalarına katılabilmek (görevin ifası) için ant içilmesi zorunludur.

Milletvekilliği sıfatı ve yasama yetkilerinin kullanılması, TBMM Genel Kurulunda ant içildiği anda aynı anda başlar.

Milletvekili seçilen kişi, henüz ant içmemiş olsa dahi kanun teklifi verme ve Genel Kurul oylamalarına katılma yetkisine sahiptir.

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulundan mazbata alındığında kazanılır; ancak yasama yetkileri Yüksek Seçim Kurulu ilanıyla başlar.

Milletvekilliği sıfatı ant içmekle kazanılır; ancak yasama dokunulmazlığı seçim tutanağının düzenlendiği an başlar.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanılır; ancak Genel Kurul çalışmalarına katılabilmek (görevin ifası) için ant içilmesi zorunludur.

Answer

Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanılır; ancak yasama faaliyetlerine katılabilmek için ant içilmesi şarttır.

Doğru ifadeye göre milletvekilliği sıfatı seçimle birlikte (hukuken seçilme anında) kazanılır. Ancak bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin (Genel Kurulda oy kullanma, söz alma, komisyonlarda görev yapma gibi) fiilen kullanılması için Anayasa'nın

81

. maddesinde belirtilen ant içme işleminin gerçekleştirilmesi zorunludur.

Step-by-Step Solution

Sıfatın kazanılma (iktisap) anını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, kişinin milletvekili seçilmesiyle (seçimin kesinleşmesiyle) kazanılır.

Anayasa hukukuna göre seçim sonuçları, kişinin bu unvanı taşıması için yeterli olan hukuki durumdur.

Görevin yerine getirilme (ifa) şartını incele.

Seçilen milletvekilinin meclis çalışmalarına (kanun yapma, oylama vb.) katılabilmesi için ant içmesi gerekir.

1982

Anayasası'nın

81

. maddesi, göreve başlama öncesinde ant içmeyi zorunlu kılmıştır.

Sıfat ve görev arasındaki zaman farkını analiz et.

Kişi 'milletvekilidir' (sıfat) ama henüz 'milletvekilliği yapamaz' (görev).

Bu iki durum arasındaki temel fark, anayasal bir ödev ve ön şart olan 'yemin' (ant içme) mekanizmasıdır.

Key Concept

İktisap ve İfa Ayrımı

Hints

Bir kişinin 'milletvekili' unvanına sahip olması ile Meclis'te 'el kaldırıp oy kullanması' arasında bir fark olup olmadığını düşünün.

Milletvekilliği sıfatı seçim sonuçlarının belli olmasıyla (seçilmekle) başlar, ancak yasama yetkileri için özel bir tören gerekir.

Milletvekili seçilen kişi yemin etmese bile dokunulmazlık kazanır; ancak Meclis Genel Kurulu'ndaki çalışmalara katılabilmek için mutlaka yemin etmelidir.

Practice More

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın hangi durumlarda (istifa, devamsızlık vb.) sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 649Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda hukuki ve şahsi durumu belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Sahtecilik suçundan hüküm giymiş ancak cezası daha sonra özel af ile tamamen ortadan kaldırılmış olan bir vatandaş

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

15

ay hapis cezasına çarptırılmış ve bu cezası kesinleşmiş olan bir vatandaş

21

yaşında olan, lise mezunu ve askerlik hizmetini yasal bir sebeple tecil ettirmiş olan bir vatandaş

Bir kamu kurumunda memur olarak çalışan ancak seçimlerde aday olabilmek için yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiş olan bir vatandaş

Kamu hizmetlerinden yasaklılık kararı bulunan ancak

18

yaşını doldurmuş ve üniversite mezunu olan bir vatandaş

Show answer & explanation

Answer: $21$ yaşında olan, lise mezunu ve askerlik hizmetini yasal bir sebeple tecil ettirmiş olan bir vatandaş

Answer

21

yaşında, lise mezunu ve askerliği tecilli olan vatandaşın milletvekili seçilmesi önünde bir engel yoktur.

Milletvekili seçilmek için aranan şartlar; Türk vatandaşı olmak,

18

yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlik ile ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır. Seçenekler arasında askerliği tecilli olan,

21

yaşındaki lise mezunu vatandaş tüm bu şartları anayasal düzeyde karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yaş ve eğitim şartını kontrol et

18

yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir.

21

yaş ve lise mezuniyeti bu şartı sağlar.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki temel yeterlilik kriterlerini doğrulamak.

Askerlik durumunu analiz et

2017

değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellenmiştir.

Tecilli (ertelenmiş) olanların askerlik ile ilişiği bulunmadığı için aday olabileceklerini saptamak.

Adli sicil ve suç türlerini değerlendir

Yüz kızartıcı suçlar (sahtecilik gibi) af olsa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise sınır

1

yıldır (

12

ay).

Seçilme yeterliliğini ortadan kaldıran mutlak ve nisbi engelleri ayırt etmek.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği (

2017

Değişiklikleri Dahil)

Hints

2017

Anayasa değişikliği ile askerlik şartının nasıl değiştiğini hatırlayın.

Practice More

Milletvekili adaylığı için istifa etmesi gerekenler ile istifa etmesine rağmen seçilemezse görevine dönemeyenleri (yüksek yargı mensupları gibi) karşılaştırın.

Estimated Time:50s

Question 650Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından biri olan "yasama sorumsuzluğu", milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı herhangi bir dış baskı altında kalmadan görev yapmalarını amaçlar.

Buna göre, yasama sorumsuzluğunun hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milletvekiline sağlanan bu koruma mutlak niteliktedir ve TBMM Genel Kurulu kararıyla dahi kaldırılamaz.

Milletvekilinin sadece cezai sorumluluğunu değil, aynı zamanda ileri sürdüğü düşüncelerden kaynaklanabilecek hukuk (tazminat) davalarını da engeller.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında yapılan açıklamalar, kişinin milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da koruma altında kalmaya devam eder.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14.

maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnaları arasında yer alır.

Meclis çalışmalarındaki düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis tarafından aksine bir karar alınmadıkça sorumsuzluk kapsamındadır.

Show answer & explanation

Answer: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın $14.$ maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnaları arasında yer alır.

Answer

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumların istisna teşkil etmesi yasama sorumsuzluğu ile değil, yasama dokunulmazlığı ile ilgilidir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacağı 'mutlak' bir korumadır. Bu korumanın Anayasa'da belirtilmiş bir istisnası bulunmamaktadır. Seçenekte belirtilen 'ağır cezayı gerektiren suçüstü hali' ve 'Anayasa'nın

14.

maddesindeki durumlar' (devletin bütünlüğüne karşı faaliyetler), yasama dokunulmazlığının (yargılanmama koruması) istisnalarıdır.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarını (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) temel özelliklerine göre ayırın.

Sorumsuzluk 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık 'suç isnatlarını' korur.

İki kurumun koruma alanı ve hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.

Seçeneklerdeki ifadeleri yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' ve 'sürekli' olma özellikleriyle karşılaştırın.

Sorumsuzluğun hiçbir istisnası olmadığı ve Meclisçe kaldırılamayacağı sonucuna varılır.

Sorumsuzluk, demokratik tartışma ortamını korumak için sınırsız tasarlanmıştır.

Hatalı olan istisna tanımını belirleyin.

Suçüstü hali ve Anayasa madde 14 istisnaları dokunulmazlığa (nisbi bağışıklık) aittir.

Sorumsuzluk mutlak bir koruma olduğu için bu tip istisnalara sahip değildir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak Bağışıklık) ve Dokunulmazlık (Nisbi Bağışıklık) Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' (istisnası olmayan), yasama dokunulmazlığı ise 'nisbi' (istisnası olan ve kaldırılabilen) bir bağışıklıktır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecini ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yolunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 651Question →

Milletvekili genel seçimlerinde bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve il seçim kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan bir kişinin, TBMM Genel Kurulu'nda henüz ant içmediği (yemin etmediği) dönemdeki hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmıştır ancak yasama faaliyetlerine fiilen katılamaz.

Henüz ant içmediği için milletvekilliği sıfatı askıdadır ve yasama dokunulmazlığı korumasından yararlanamaz.

Mazbatasını aldığı andan itibaren ant içmesine gerek kalmaksızın tüm yasama yetkilerini kullanmaya başlar.

Milletvekilliği sıfatını ancak TBMM Genel Kurulu'nda yemin töreni tamamlandıktan sonra resmen kazanır.

Yasama dokunulmazlığı sadece kürsüde ant içildiği andan itibaren yürürlüğe giren bir korumadır.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmıştır ancak yasama faaliyetlerine fiilen katılamaz.

Answer

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı seçilme ile kazanılırken, meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Hukukumuzda milletvekilliği süreci iki aşamalıdır. İlk aşamada kişi seçilerek 'milletvekili' sıfatını ve bu sıfata bağlı olan 'yasama dokunulmazlığını' kazanır. İkinci aşamada ise TBMM Genel Kurulu'nda ant içerek yasama görevlerini (oy kullanma, kanun teklif etme vb.) fiilen yerine getirme yetkisine sahip olur. Dolayısıyla, henüz ant içmemiş bir kişi milletvekilidir ve dokunulmazlığı vardır, ancak meclis çalışmalarında aktif görev alamaz.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, kişinin seçilmesiyle (mazbatanın düzenlenmesiyle) birlikte kazanılır.

Anayasal sistemimizde temsil yetkisi halkın iradesiyle (seçimle) başlar.

Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.

Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatına bağlı bir hak olduğu için seçilme anından itibaren başlar.

Milletvekilinin seçildikten sonra meclise ulaşana kadar korunması amaçlanır.

Ant içmenin hukuki etkisini analiz et.

Ant içmek, milletvekilliği görevini fiilen yerine getirebilmek (oy kullanmak, teklif vermek vb.) için zorunludur.

Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca ant içmeyenler meclis çalışmalarına katılamazlar.

Key Concept

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (İktisap) ile görevin ifası (Yemin) arasındaki ayrım.

Hints

Milletvekilliği sıfatı halkın iradesiyle mi yoksa bir yemin töreniyle mi kazanılır?

Bir milletvekilinin seçildikten sonra haksız tutuklamalara karşı korunması ne zaman başlamalıdır?

Unutmayın: Sıfat seçilme ile kazanılır, yetkilerin kullanımı (ifa) ise yeminle başlar.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini inceleyerek bu statünün nasıl sonlandığını öğrenebilirsiniz.

Alternative Method

Kavramları 'Sıfat' (Unvan) ve 'İfa' (Görevi yapma) olarak ikiye ayırarak kodlayabilirsiniz. Seçilme = Sıfat + Dokunulmazlık; Yemin = Meclis Yetkileri.

Estimated Time:50s

Question 652Question →

$1982$ Anayasası’nın yasama organının işlemlerine dair belirlediği usul kuralları ile bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında; kanunlar ve parlamento kararları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Para basılmasına karar verilmesi ve genel veya özel af ilanı, Anayasa uyarınca TBMM’nin kanunla yerine getirdiği görevlerindendir; bu işlemler Cumhurbaşkanı’nın yayımlama ve geri gönderme yetkisine tabidir.

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen Resmi Gazete’de yayımlanması zorunlu olan ve Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen bir işlemdir.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, özü itibarıyla bir 'izin' niteliği taşıdığından parlamento kararı sayılır; bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın veto yetkisi dışında kalır ve yargısal denetimi yapılamaz.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları, parlamento kararı niteliğindedir; bu kararlara karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne iptal istemiyle başvurabilir.

Savaş ilanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verilmesi gibi işlemler, parlamento kararı formunda gerçekleştirilir ve yargısal denetime tabi değildir.

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, özü itibarıyla bir 'izin' niteliği taşıdığından parlamento kararı sayılır; bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın veto yetkisi dışında kalır ve yargısal denetimi yapılamaz.

Answer

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işleminin bir parlamento kararı olduğunu ve veto edilemeyeceğini savunan seçenek yanlıştır.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, Anayasa'nın

90

. maddesine göre bir 'kanun'dur. Kanun olduğu için Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisine tabidir. Ancak bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması anayasal olarak engellenmiştir. Seçenekte bu işlemin bir 'parlamento kararı' olduğu ve veto edilemeyeceği iddia edildiği için ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin hukuki niteliğini analiz et.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, Anayasa'nın

90

. maddesinde açıkça 'kanunla' yapılacağı belirtilen bir işlemdir.

Bir işlemin parlamento kararı mı yoksa kanun mu olduğunu belirlemek, tabi olduğu denetim rejimini anlamak için ilk adımdır.

Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisini değerlendir.

Cumhurbaşkanı, Bütçe Kanunu dışındaki tüm kanunları Meclis'e geri gönderebilir; dolayısıyla uygun bulma kanununu da geri gönderebilir.

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'na gönderilmezken, kanunlar onay veya veto için gönderilmek zorundadır.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.

Anayasa

90/son

maddesi uyarınca milletlerarası andlaşmaların (ve onları uygun bulan kanunların) anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.

İşlemin 'kanun' olması kural olarak yargı yolunu açsa da, bazı özel kanun türleri için anayasal bağışıklık tanınmıştır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Hints

Bir işlemin isminin 'uygun bulma' veya 'karar verme' olması, onun mutlaka 'parlamento kararı' olduğu anlamına gelmez; Anayasa'daki 'kanunla yapılır' ibarelerine dikkat edin.

Practice More

Bütçe Kanunu'nun geri gönderilemeyen tek kanun olduğunu ve parlamento kararlarının neden Cumhurbaşkanı'na gönderilmediğini tekrar inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 653Question →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının hukuki statüsü, parlamento içindeki faaliyetleri ve kısıtlamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday gösterme hakkına sahip olmalarına rağmen, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve bu konuda görüşme yapamazlar.

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması komisyonuna, partilerin Meclis'teki üye sayıları oranında kura usulüyle üye verirler.

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karma komisyon raporunun Genel Kurul görüşmelerinde siyasi parti grupları adına konuşma yapılamaz.

Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi süreçlerinde, grup disiplinini sağlamak adına bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları, TBMM Genel Kurulu'nda kapalı oturum yapılmasını veya çalışmaların belli bir süreyle tatil edilmesini talep etme yetkisine sahiptirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi süreçlerinde, grup disiplinini sağlamak adına bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi süreçlerinde bağlayıcı grup kararı alabilmesi hukuken mümkün değildir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca, siyasi parti gruplarında yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. Aynı yasak TBMM İçtüzüğü'nün 138. maddesi ile milletvekilliğinin düşmesi süreçleri için de getirilmiştir. Bu kuralın amacı, milletvekilinin parlamento içindeki hukuki varlığını parti baskısından korumaktır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının personel seçimlerindeki yetkilerini analiz etme

Gruplar Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir (Art 101) ancak Meclis Başkanı adayı gösteremezler (Art 94).

Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla bu kısıtlama getirilmiştir.

Meclis soruşturması ve komisyonlara üye verme sürecini inceleme

Gruplar, Meclis araştırması, soruşturması ve ihtisas komisyonlarına güçleri oranında katılırlar.

Komisyonların Meclis'teki siyasi temsili yansıtması demokratik bir gerekliliktir.

Bireysel milletvekili statüsüne ilişkin anayasal yasakları kontrol etme

Anayasa m. 83 ve İçtüzük m. 133/138 uyarınca 'dokunulmazlık' ve 'üyeliğin düşmesi' konularında grup görüşmesi ve kararı yasaktır.

Milletvekilinin şahsi hukuku ile ilgili konularda parti disiplininin vicdani kanaatin önüne geçmesi engellenmek istenmiştir.

Bağlayıcı karar alma yetkisini değerlendirme

Grup kararı alınması yasak olduğu için 'bağlayıcı karar' ifadesi anayasal olarak yanlıştır.

Anayasa koyucu bu alanı doğrudan 'yasaklı alan' olarak belirlemiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Alanları ve Özerkliği

Hints

Anayasa'nın 83. maddesindeki 'yasama dokunulmazlığı' başlığını ve bu başlık altındaki 'grup yasağını' hatırlayın.

Practice More

Siyasi parti gruplarının üye sayısı şartı (20 milletvekili) ile Anayasa Mahkemesi'nde dava açma yetkisi (en fazla üyeye sahip ilk iki grup) arasındaki farkları inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 654Question →

$1982$ Anayasası'na göre; Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyen, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşme yapamayan ve Kamu Denetçiliği Kurumu için aday belirleyemeyen ancak parlamenter faaliyetlerin rasyonelleşmesinde kritik bir rol üstlenen siyasi parti gruplarının TBMM bünyesinde kurulabilmesi için sahip olmaları gereken asgari milletvekili sayısı kaçtır?

15

20

30

40

60

Show answer & explanation

Answer: $20$

Answer

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gereken asgari milletvekili sayısı

20

'dir.

Doğru seçenek olan yirmi sayısı, hem 1982 Anayasası'nda hem de TBMM İçtüzüğü'nde siyasi parti gruplarının tüzel bir kişilik kazanarak Meclis faaliyetlerine katılabilmesi için öngörülen resmi alt sınırdır. Bu yapıların tarafsızlığı korumak adına Meclis Başkanlığı'na aday gösterememesi ve yargısal süreçleri etkilememek adına yasama dokunulmazlığı hakkında karar alamaması gibi özel yasakları mevcuttur.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti grubunun hukuki tanımını analiz etmek.

Siyasi parti grupları, benzer görüşteki milletvekillerinin Meclis çalışmalarını daha etkin yürütmek için oluşturduğu yapılardır.

Anayasal statülerini ve sınırlamalarını anlamak için gereklidir.

İlgili sınırlamaları (Meclis Başkanlığı, Dokunulmazlık, Kamu Denetçisi) teyit etmek.

Bu sınırlamaların tamamı siyasi parti gruplarına anayasal ve yasal olarak getirilmiş yasaklardır.

Soruda verilen öncüllerin hangi kurumsal yapıya ait olduğunu doğrulamak için gereklidir.

Anayasa ve İçtüzük'teki sayısal eşiği belirlemek.

Grup kurma alt sınırı

20

milletvekili olarak belirlenmiştir.

Grup kurabilmek için gereken asgari temsil gücünü saptamak için temel kuraldır.

Key Concept

Siyasi Parti Grupları ve Yetki Sınırları

Hints

TBMM'de bir grubun oluşması için gereken sayı, Meclis soruşturması önergesi için gereken sayıdan daha azdır.

Aynı zamanda Meclis araştırması veya genel görüşme önergesi verilmesi için gereken bireysel milletvekili sayısı ile aynıdır.

Bu sayı tam olarak

20

milletvekilidir.

Practice More

Siyasi parti gruplarının yasakları ile bireysel milletvekillerinin yetkileri arasındaki farkları (örneğin RTÜK adaylığı) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 655Question →

Türkiye Cumhuriyeti anayasal düzeninde yasama organı; devletin temel politikalarını belirlemek, yüksek mahkemelere ve denetim organlarına üye seçmek gibi geniş yetkilere sahiptir. Bu yetkilerin bir kısmı doğrudan Meclis tarafından icra edilirken bir kısmı yürütme ile paylaşılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) doğrudan yerine getirdiği genel görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Kamu Başdenetçisini seçmek

Para basılmasına karar vermek

Olağanüstü hal ilan etmek

Sayıştay üyelerini ve başkanını seçmek

Savaş ilânına karar vermek

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilan etmek

Answer

Olağanüstü hal ilan etmek yetkisi TBMM'nin değil, Cumhurbaşkanının görevleri arasındadır.

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi,

1982

Anayasası'nın

119

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanına aittir. TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen OHAL kararını onaylamak, süresini uzatmak veya OHAL'i kaldırmakla yetkilidir; ancak ilk ilanı gerçekleştiren makam değildir.

Step-by-Step Solution

Yasama organının anayasal yetkilerini gözden geçir

Meclisin para basma, savaş ilanı ve belirli kamu görevlilerini seçme yetkileri belirlendi.

Soruda istenen 'yer almayan' yetkiyi bulmak için mevcut yetkilerin elenmesi gerekir.

Yürütme organının olağanüstü yönetim usullerindeki rolünü incele

Olağanüstü halin (OHAL) ilan edilmesinin Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleştiği tespit edildi.

2017

Anayasa değişiklikleri ile OHAL ilan etme yetkisi Bakanlar Kurulundan alınarak Cumhurbaşkanına devredilmiştir.

Meclisin OHAL üzerindeki denetim yetkisini ayırt et

TBMM'nin ilanı değil, ilan edilen kararı onaylama, süreyi uzatma veya kaldırma yetkisine sahip olduğu görüldü.

İlan etmek ile ilan edilen kararı denetlemek farklı anayasal yetkilerdir.

Key Concept

Meclisin Karar ve Seçim Yetkileri

Hints

2017

yılındaki hükümet sistemi değişikliği ile bazı yürütme yetkileri Cumhurbaşkanlığında toplanmıştır.

Practice More

Cumhurbaşkanının tek başına yapabildiği işlemler ile TBMM onayı gerektiren işlemleri karşılaştırınız.

Estimated Time:50s

Question 656Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için tanınan ve hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça sorgulanamamasını, tutuklanamamasını ve yargılanamamasını sağlayan nisbi bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam ederken, yasama dokunulmazlığı kural olarak üyelik süresiyle sınırlıdır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerine karşı açılacak olan tazminat davaları gibi hukuk davalarını da kapsayan ve bu davaları milletvekilliği sonuna kadar durduran bir korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar (soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla) yasama dokunulmazlığının istisnalarıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerine karşı açılacak olan tazminat davaları gibi hukuk davalarını da kapsayan ve bu davaları milletvekilliği sonuna kadar durduran bir korumadır.

Answer

Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını (tazminat vb.) kapsadığını belirten ifade yanlıştır; bu koruma sadece cezai işlemleri kapsar.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin şahsi borçları veya verdiği zararlar nedeniyle açılacak tazminat davalarını engellemez. Bu bağışıklık sadece hapis, gözaltı ve ceza mahkemelerinde yargılanma gibi cezai süreçleri durdurur. Bu nedenle hukuk davalarını da durdurduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Mutlak (kaldırılamaz), sürekli (ömür boyu) ve hem cezai hem de hukuki sorumluluğu kapsayan bir korumadır.

Milletvekilinin Meclis'teki söz ve oyları nedeniyle hiçbir şekilde (tazminat dahil) rahatsız edilmemesi gerekir.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Nisbi (Meclis kaldırabilir), geçici (sadece vekillik süresince) ve sadece cezai işlemleri (hapis, yargılama) kapsayan bir korumadır.

Dokunulmazlığın amacı vekili asılsız suç isnatlarından korumaktır; ancak şahsi borçlar veya tazminat talepleri için yargı yolu kapatılmamıştır.

Yanlış olan önermeyi belirleme

Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını durdurduğu ifadesi Anayasa'ya aykırıdır.

Yasama dokunulmazlığı sadece suç isnatlarına karşı koruma sağlar; özel hukuk uyuşmazlıkları (borç, tazminat) bu kapsam dışındadır.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuk Davaları ile İlişkisi

Hints

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'cezai' ve 'hukuki' koruma farkını hatırlayın.

Milletvekili hakkında bir tazminat davası açıldığında dokunulmazlık bu davanın görülmesine engel olur mu?

Yasama dokunulmazlığı sadece 'suç' isnatları (ceza hukuku) içindir; borçlar veya tazminat talepleri (özel hukuk) için geçerli değildir.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı itiraz yolunu (Anayasa Mahkemesi süreci) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 657Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun yasalaşma süreci ve Cumhurbaşkanının "Geri Gönderme" (Veto) yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir; ancak bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini Meclise sunma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunu yayımlanmasını kısmen uygun bulmadığı takdirde, sadece ilgili maddeleri Meclise geri gönderip diğer maddeleri yayımlayabilir.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanının "aynen kabul" nedeniyle yayımlamak zorunda kaldığı bir kanuna karşı, yayımdan sonra Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi devam eder.

Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanının onayına veya geri gönderme yetkisine tabi olmayan yasama işlemleridir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunu yayımlanmasını kısmen uygun bulmadığı takdirde, sadece ilgili maddeleri Meclise geri gönderip diğer maddeleri yayımlayabilir.

Answer

Cumhurbaşkanının yayımlanmasını kısmen uygun bulmadığı bir kanunu parçalara ayırarak sadece bir kısmını yayımlayıp diğer kısmını Meclise geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, bir kanunu yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı takdirde Meclise geri gönderir. Ancak bu süreçte kanun metni bölünemez; yani uygun bulunan maddeleri yayımlayıp diğerlerini geri göndermek gibi bir yetkisi yoktur. Geri gönderme işlemi kanun metninin tamamını kapsar ve yasalaşma sürecini durdurur.

Step-by-Step Solution

Kanun teklifi ve komisyon sürecini analiz edin.

Milletvekilleri teklif verir, ilgili ihtisas komisyonlarında görüşülür ve Genel Kurulda kabul edilir.

Sürecin başlangıç noktası teklif ve komisyon aşamasıdır.

Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve yetkisini değerlendirin.

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde kanunu ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere geri gönderir.

Anayasanın

89

. maddesi bu süreyi ve istisnayı net bir şekilde belirler.

Kısmi veto durumundaki prosedürü inceleyin.

Kanunun bir kısmı dahi uygun bulunmazsa, metnin tamamı gerekçesiyle birlikte Meclise iade edilir.

Kanun metni bir bütündür ve parçalı yayımlanması yasama bütünlüğünü bozar.

Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki karar yeter sayısını kontrol edin.

Aynen kabul için

301

oy gerekirken, değişiklik yapılarak kabul için adi çoğunluk yeterlidir.

Zorunlu yayımlama için Anayasa nitelikli bir çoğunluk (

301

) şart koşmuştur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Usulü

Hints

Cumhurbaşkanının kanunları inceleme süresi ve veto istisnalarını hatırlayın.

Bir kanunun maddeleri arasında ayrım yapılarak bir kısmının yürürlüğe girip diğer kısmının iade edilmesi mümkün müdür?

Veto edilen kanun Meclise bir bütün olarak döner ve yasalaşma süreci o metnin tamamı için askıya alınır.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından aynen kabul sonrası yayımlanan kanunlara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 658Question →

$1982$ Anayasası'na göre, bir milletvekilinin milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etmesi durumunda, üyeliğinin düşmesine ilişkin prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

Herhangi bir karara gerek kalmaksızın milletvekilliği kendiliğinden sona erer.

Karma Komisyonun durumu tespit eden raporu üzerine, TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir.

Cumhurbaşkanının hazırladığı kararnamenin Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla üyelik kesin olarak düşer.

Anayasa Mahkemesi'nin üyeliğin düşmesine ilişkin verdiği kesin kararın Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer.

TBMM Başkanlık Divanı'nın oy birliği ile aldığı kararın Resmî Gazete'de ilan edilmesiyle sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Karma Komisyonun durumu tespit eden raporu üzerine, TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir.

Answer

Karma Komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oylama ile karar verilmesi gerekir.

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda, üyelik kendiliğinden düşmez. Anayasa'nın

84

. maddesi uyarınca, yetkili Karma Komisyonun bu durumu tespit eden raporu TBMM Genel Kurulu'na sunulur ve Genel Kurul gizli oylama ile üyeliğin düşmesine karar verir.

Step-by-Step Solution

Durumun tespiti ve rapor aşaması

Milletvekilinin bağdaşmayan görevde ısrar ettiğinin Karma Komisyon (Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu komisyon) tarafından raporlanması sağlanır.

Üyeliğin düşürülmesi için teknik ve hukuki bir inceleme yapılması anayasal zorunluluktur.

Genel Kurul görüşmesi ve oylama usulü

Hazırlanan rapor Genel Kurul gündemine alınır ve oylama 'gizli oy' usulüyle gerçekleştirilir.

Milletvekilliğinin düşürülmesi gibi önemli parlamento kararlarında vekillerin baskı altında kalmadan oy kullanması amaçlanır.

Karar yeter sayısının kontrolü

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile (karar yeter sayısından az olmamak kaydıyla) karar alınır.

Bağdaşmazlık sebebiyle üyeliğin düşürülmesi için basit bir parlamento kararı yeterlidir.

Key Concept

Milletvekilliği ile Bağdaşmayan İşlerde Israr Durumunda Üyeliğin Düşmesi Usulü

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerini 'Meclis Kararı Gerektirenler' ve 'Gerektirmeyenler' olarak ayırmayı deneyin.

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarında üyeliğin düşmesi için mutlaka bir oylama yapılması gerekir.

Bağdaşmazlık durumunda oylamanın şekli 'gizli oy', yetkili organ ise 'Genel Kurul'dur.

Practice More

Milletvekilliği düşen bir kişinin Anayasa Mahkemesi'ne kaç gün içinde başvurabileceğini ve mahkemenin ne kadar sürede karar vermesi gerektiğini inceleyin.

Alternative Method

Tablo üzerinden ezberleme yöntemi: 'İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık = Meclis Kararı / Ölüm, Seçilme, Atanma = Kendiliğinden / Kesin Hüküm, Kısıtlanma = Bildirim' formülünü kullanabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 659Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) temsil edilen $X$ Partisi'nin $18$ , $Y$ Partisi'nin ise $25$ milletvekili bulunmaktadır. Meclis çalışmaları kapsamında Meclis Başkanlığı seçimi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması gibi konular gündeme gelmiştir.

1982 Anayasası ve Meclis İçtüzüğü hükümleri uyarınca, bu iki partinin TBMM'deki hukuki statüsü ve faaliyet sınırları hakkında aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Y

Partisi, siyasi parti grubu oluşturma yeter sayısına sahip olduğu için Meclis Başkanlığı seçimi sürecinde kendi üyeleri arasından resmi bir aday belirleyip ilan edebilir.

X

Partisi, bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için gerekli olan en az

20

milletvekili sayısına ulaşamadığı için TBMM bünyesinde hukuken bir grup oluşturamaz.

Y

Partisi, bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması istemiyle ilgili olarak grup toplantısında bağlayıcı bir karar alarak oylamada blok halinde hareket edebilir.

Y

Partisi, hakkında Meclis soruşturması açılması istenen bir bakan ile ilgili önergeyi grup toplantısında önceden görüşerek üyelerine izlenecek stratejiyi tebliğ edebilir.

X

Partisi, grup kuramadığı için milletvekillerinin Meclis çalışmalarına bireysel katılımı engellenir ve komisyonlarda görev alma hakları tamamen ortadan kalkar.

Show answer & explanation

Answer: $X$ Partisi, bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için gerekli olan en az $20$ milletvekili sayısına ulaşamadığı için TBMM bünyesinde hukuken bir grup oluşturamaz.

Answer

Siyasi parti grubu kurabilmek için gerekli olan alt sınırın 20 milletvekili olması nedeniyle, 18 milletvekili olan partinin grup oluşturamayacağı ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'na göre TBMM'de bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur. Senaryoda verilen

X

Partisi

18

milletvekiline sahip olduğundan, bu sayısal sınırı aşamadığı için hukuken bir grup oluşturması mümkün değildir. Bu durum, anayasal bir kuralın doğrudan uygulanmasıdır.

Step-by-Step Solution

TBMM'de siyasi parti grubu kurma şartını hatırla.

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerekmektedir.

Anayasal ve içtüzük gereği asgari temsil düzeyi budur.

X

Y

partilerinin milletvekili sayılarını bu sınırla karşılaştır.

X

Partisi (

18 < 20

) grup kuramaz;

Y

Partisi (

25 > 20

) grup kurabilir.

Sayısal yeterliliğin tespiti için karşılaştırma yapılır.

Siyasi parti gruplarının anayasal yasaklarını analiz et.

Gruplar Meclis Başkanlığına aday gösteremez, dokunulmazlık ve soruşturma konularında görüşme yapamaz/karar alamaz.

Milletvekillerinin şahsi iradelerinin korunması gereken alanlarda grup tahakkümü engellenmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

Hints

TBMM'de bir grubun oluşması için gereken sayı ile bir siyasi partinin kurulması için gereken sayıyı (30 kişi) karıştırmayın.

Siyasi parti gruplarının bazı konularda 'karar alması' değil, o konuyu 'görüşmesi' bile anayasal olarak yasaklanmıştır.

Grup kurabilmek için asgari

20

milletvekili gerekir ve gruplar hiçbir şekilde Meclis Başkan adayı gösteremezler.

Practice More

Meclis Başkanlık Divanı'nda partilerin nasıl temsil edildiğini ve 'Danışma Kurulu'nun işleyişini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 660Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve engelleri dikkate alındığında, adaylık başvurusu yapmayı planlayan dört farklı kişinin durumu aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Aday	Yaş	Öğrenim Düzeyi	Adli Sicil / Kamu Görevi Durumu
Aday I	$19$	Üniversite	Askerliği tecil (ertelenmiş) edilmiştir.
Aday II	$30$	Lise	Taksirli bir suçtan dolayı $1.5$ yıl hapis cezası almıştır.
Aday III	$42$	İlkokul	Zimmet suçundan mahkûm olmuş ancak özel afla serbest kalmıştır.
Aday IV	$28$	Ortaokul	Kamu kurumunda işçi statüsünde çalışmaktadır; istifa etmemiştir.

Buna göre, tablodaki verilere dayanarak bu kişilerden hangisinin veya hangilerinin milletvekili seçilmesine yönelik mutlak bir engel bulunduğu söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve IV

III ve IV

Show answer & explanation

Answer: Yalnız III

Answer

Milletvekili seçilmesine engel teşkil eden tek kişi Aday III'tür.

Aday III'ün durumu milletvekili seçilmesine engel teşkil eder çünkü

1982

Anayasası'na göre zimmet, irtikap, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar, kişi genel veya özel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine ebediyen engeldir.

Step-by-Step Solution

Yaş ve eğitim şartlarını kontrol et

Tüm adaylar

18

yaşından büyük ve en az ilkokul mezunudur.

Anayasal asgari yaş sınırı

18

, asgari eğitim sınırı ilkokul mezuniyetidir.

Askerlik ve görev durumunu analiz et

Aday I ve Aday IV'ün durumu engel değildir.

2017

değişikliğiyle askerlik hizmetini yapmış olma şartı yerine 'ilişiği bulunmama' (tecil dahil) getirilmiş; ayrıca işçiler (Aday IV) istifa zorunluluğu kapsamı dışında tutulmuştur.

Adli sicil kaydını suç türüne göre değerlendir

Aday II engel taşımazken, Aday III kesin olarak engellidir.

Taksirli suçlar süreye bakılmaksızın engel değildir; ancak zimmet, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa bile mutlak bir seçilme engelidir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mutlak Yasaklar

Hints

Zimmet gibi yüz kızartıcı suçlarda 'af' kurumunun milletvekilliği üzerindeki etkisini hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliği düşme sebeplerini (istifa, devamsızlık, kesin hüküm) inceleyerek seçilme yeterliliği ile arasındaki farkları analiz edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 33 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints