Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası uyarınca, bir milletvekilinin "kısıtlanmasına" (mahkuriyetine) ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararının bulunması durumunda, milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle ilgili usul aşağıdakilerden hangisidir?

Kesinleşmiş yargı kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle vekillik kendiliğinden düşer.

Meclis Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile yapılacak bir oylamayla düşer.

Bu durum sadece yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına yol açar, vekillik sıfatı devam eder.

Cumhurbaşkanının mahkeme kararını onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlatmasıyla sona erer.

Anayasa Mahkemesi'nin kararın Anayasa'ya uygunluğunu denetleyip vekilliği iptal etmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Kesinleşmiş yargı kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle vekillik kendiliğinden düşer.

Answer

Milletvekilliği, kesinleşmiş yargı kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın

84

. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma (mahkuriyet) nedeniyle sona ermesi, bu durumdaki kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte bir oylama yapılmaz, bildirimle birlikte vekillik sıfatı hukuken sona erer.

Step-by-Step Solution

Durumun hukuki niteliğini belirle

Kısıtlanma (medeni hakları kullanma ehliyetinin mahkemece sınırlandırılması).

Anayasa'nın

84

. maddesi uyarınca hangi durumun hangi usulle sona ereceğini belirlemek için temel teşhistir.

Anayasal usulü hatırla

Kısıtlanma ve kesin hüküm giyme "bildirim" (ilan) usulüne tabidir.

Bu durumlarda yargı organı kararı vermiş olduğundan, Meclis'in yeni bir takdir yetkisi veya oylama yapması söz konusu değildir.

Sonucu doğrula

Karar Genel Kurulda okunduğu an vekillik düşer.

Hukuki kesinlik ve yasama-yargı organları arasındaki görev paylaşımı gereği bildirim yeterlidir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Bildirim Usulü

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesi nedenleri 'Meclis Kararı Gerekenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Sona Erenler' olarak ikiye ayrılır.

Kısıtlanma ve kesin hüküm giyme durumlarında zaten bir mahkeme kararı vardır; Meclis bu kararı sadece ilan eder.

Bu durumda herhangi bir oylama (sayısal çoğunluk) aranmaz, kararın Genel Kurula bildirilmesi yeterlidir.

Practice More

İstifa ve devamsızlık durumlarında aranan Meclis karar yeter sayılarını ve bu kararlara karşı yargı yolunu inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 622Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği bir önerge ile gerçekleştirilir.

Milletvekilleri, Cumhurbaşkanına en geç

15

gün içinde cevaplanmak üzere yazılı soru sorabilirler.

Meclis araştırması komisyonu, kural olarak devlet sırları ile ticari sırlar kapsamındaki belgeleri de inceleme yetkisine sahiptir.

Genel görüşme önergesi, en az

30

milletvekili veya siyasi parti grupları tarafından TBMM Başkanlığına sunulur.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi, sevk kararı ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği bir önerge ile gerçekleştirilir.

Answer

Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) vereceği bir önerge ile gerçekleştirilir.

2017 Anayasa değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren hükümlere göre, meclis soruşturması açılması talebi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin imzası şarttır. Bu, sürecin ilk aşamasıdır ve hukuki olarak 'doğru' olan tek ifadedir.

Step-by-Step Solution

Meclis Soruşturması usulünü incele

Meclis soruşturması, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla açılır.

Bu yöntem, diğer denetim yollarından farklı olarak cezai sorumluluğu hedefler.

Önerge yeter sayısını kontrol et

Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gereklidir.

Denetimin ciddiyeti nedeniyle yüksek bir başlangıç sayısı öngörülmüştür.

Diğer denetim yollarının sınırlılıklarını ve sayılarını doğrula

Yazılı soru Cumhurbaşkanına sorulamaz (

15

gün süreyle yardımcı/bakanlara sorulur), Meclis araştırmasında devlet sırları incelenemez ve genel görüşme için

20

imza yeterlidir.

Denetim yollarının birbirinden ayrılan temel özelliklerini belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Key Concept

TBMM Denetim Yolları ve Nitelikli Çoğunluklar

Hints

Denetim yollarının hangilerinin Cumhurbaşkanına karşı kullanılamayacağını hatırlayın.

Meclis araştırmasının kapsamındaki istisnaları (sırlar) ve genel görüşme için gereken asgari milletvekili sayısını düşünün.

Meclis soruşturması sürecinde önerge vermek (

301

), soruşturma açmak (

360

) ve Yüce Divana sevk (

400

) için gereken üç farklı sayısal eşiği kontrol edin.

Practice More

Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı nitelikli çoğunluk sayılarını (

301, 360, 400

) bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirir.

Estimated Time:1m 15s

Question 623Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi usulleri ve bu işlemler üzerine yapılabilecek yargısal başvurularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliği, bu durumun Genel Kurulda okunmasıyla kendiliğinden sona erer.

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin milletvekilliğinin düşürülmesi için Genel Kurulda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

oy) kararı aranır.

İstifa eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararına karşı, yedi gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Milletvekilliğinden istifa eden üyenin istifa dilekçesinin Meclis Başkanlığına ulaştığı tarihte milletvekilliği sıfatı başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Answer

Seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliğinin bildirimle sona ermesi ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine özel itiraz yolunun kapalı olması doğrudur.

Doğru ifadeye göre, seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyilmesi durumunda milletvekilliği, bu kararın Genel Kurula bildirilmesiyle (herhangi bir oylama yapılmadan) sona erer. Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca bu bildirim işlemi, AYM'ye taşınabilen 'milletvekilliğinin düşürülmesi kararları' (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) arasında yer almaz.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize et.

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları 'Meclis Kararı' ile; kesin hüküm ve kısıtlanma durumları 'Genel Kurula Bildirim' ile; ölüm ve atanma gibi durumlar ise 'Kendiliğinden' gerçekleşir.

Anayasa'nın

84

. maddesinde her durum için farklı bir prosedür öngörülmüştür.

Anayasa Mahkemesine (AYM) başvuru imkanını (

85

. Madde) kontrol et.

AYM'ye

7

gün içinde iptal başvurusu yapma hakkı sadece istifa (

84/1

), bağdaşmazlık (

84/3

) ve devamsızlık (

84/4

) kararları için tanınmıştır.

Kesin hüküm giyme (

84/2

) bir parlamento kararı değil, mahkeme kararının bildirilmesi (malumun ilanı) niteliğinde olduğu için özel denetime tabi tutulmamıştır.

Seçeneklerdeki sayısal ve prosedürel verileri doğrula.

Devamsızlık için

301

oy şartı doğru ancak 'kendiliğinden' ifadesi yanlıştır. Bağdaşmazlıkta ise

301

değil, basit çoğunluk aranır.

Anayasa'da her sona erme hali için farklı nitelikli çoğunluklar veya otomatik süreçler belirlenmiştir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetim

Hints

Hangi durumların bir 'Meclis kararı' (oylama) gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bir 'bildirim' olduğunu ayırt edin.

Anayasa Mahkemesine

7

gün içinde itiraz edilebilen durumlar sadece Madde

84

'ün

1

3

4

. fıkralarıdır.

Kesin hüküm giyme Madde

84/2

'de yer alır ve

85

. maddedeki özel denetim kapsamında değildir.

Practice More

Milletvekilliğinin sona ermesi durumunda AYM'ye yapılan başvurunun süresi (

7

gün) ve mahkemenin karar verme süresini (

15

gün) tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 624Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun Cumhurbaşkanı tarafından 'bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi' (veto) ve sonrasındaki yasalaşma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları hariç olmak üzere, TBMM tarafından kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen kanun, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanınca yayımlanmak zorundadır.

Meclis, geri gönderilen kanunda Cumhurbaşkanının iade gerekçeleri doğrultusunda değişiklik yaparsa, bu değişikliklerin kabulü için de üye tamsayısının salt çoğunluğunun olumlu oyu aranır.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek önüne gelen ve yayımlamak zorunda olduğu bir kanunu, anayasaya aykırılık gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edebilir.

Cumhurbaşkanının bir kanunu kısmen uygun bulmayarak geri göndermesi durumunda, TBMM geri gönderilen kanunun sadece uygun bulunmayan maddelerini değil, tamamını görüşebilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, geri gönderilen kanunda Cumhurbaşkanının iade gerekçeleri doğrultusunda değişiklik yaparsa, bu değişikliklerin kabulü için de üye tamsayısının salt çoğunluğunun olumlu oyu aranır.

Answer

Meclis geri gönderilen kanun üzerinde değişiklik yaparak kabul ederse, bu işlem için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) değil, standart karar yeter sayısı aranır.

Doğru cevap, Meclisin geri gönderilen kanun üzerinde değişiklik yapması durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) aranacağını iddia eden ifadedir. Anayasa'nın

89

. maddesine göre,

301

oy şartı sadece kanun 'aynen kabul' edilirse geçerlidir. Eğer Meclis kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, bu işlem yeni bir kanun teklifi gibi değerlendirilir ve basit çoğunlukla (karar yeter sayısı ile) kabul edilebilir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının inceleme yetkisini belirle

Cumhurbaşkanı kendisine gelen kanunu

15

gün içinde ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere veto ederek Meclise geri gönderir.

Yasama sürecinde yürütmenin denetim yetkisini anlamak için.

Aynen kabul şartını analiz et

Meclis, Cumhurbaşkanının veto ettiği metni hiç değiştirmeden tekrar geçirmek isterse, en az

301

(

600/2 + 1

) milletvekilinin 'kabul' oyunu almalıdır.

Cumhurbaşkanının veto yetkisini aşmak için getirilen nitelikli çoğunluk şartını teyit etmek için.

Değiştirerek kabul (yeni kanun) usulünü incele

Meclis, Cumhurbaşkanının önerileri doğrultusunda veya kendi kararıyla metinde 'yeni bir değişiklik' yaparsa, bu artık 'aynen kabul' değildir. Bu durumda karar yeter sayısı için Anayasa'nın

96

. maddesindeki genel hüküm uygulanır.

Anayasa madde

89

'daki ayrımı netleştirmek için.

Yargısal denetim hakkını kontrol et

Cumhurbaşkanı, yayımlamak zorunda kaldığı (aynen kabul edilen) kanunlar aleyhine dahi Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabilir.

Siyasi denetim (veto) ile hukuki denetimin (iptal davası) birbirinden bağımsız olduğunu anlamak için.

Key Concept

Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi ve TBMM'nin direnme (aynen kabul) usulü.

Hints

Geri gönderilen kanunlarda 'aynen kabul' ile 'değiştirerek kabul' arasındaki usul farkına odaklanın.

301

milletvekilinin oyu, Meclis'in Cumhurbaşkanı'na karşı iradesini 'aynen' koruduğu durumlar için bir zorunluluktur.

Anayasa'nın

89

. maddesi, kanun değiştirilirse sürecin 'yeni bir kanun' gibi baştan başlayacağını işaret eder.

Practice More

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları ve hangilerinin Cumhurbaşkanı onayına tabi olmadığını gözden geçirin.

Alternative Method

Sayısal mantık kurma: Eğer her değişiklikte

301

gerekseydi, basit bir yazım hatasını düzeltmek bile Meclis için imkansız hale gelebilirdi. Bu yüzden 'aynen kabul' (direnme) ile 'değişiklik' (uzlaşı/yenileme) farklı hukuki rejimlere tabidir.

Estimated Time:2m 0s

Question 625Question →

$1982$ Anayasası'na göre, $600$ milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nda bir kanun teklifinin oylamasına $240$ milletvekili katılmıştır. Oylama sonucunda $130$ "kabul", $100$ "ret" ve $10$ "çekimser" oy kullanıldığına göre, bu hukuki durumun sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanun teklifi, oylamaya katılanların salt çoğunluğu (

121

) sağlandığı için kabul edilmiştir.

Kanun teklifi, kabul oyları ret oylarından fazla olduğu için kabul edilmiştir.

Toplantı yeter sayısı olan

200

milletvekiline ulaşılamadığı için yapılan oylama hukuken geçersizdir.

Kanun teklifi, kabul oylarının sayısı karar yeter sayısı olan en az

151

onayına ulaşamadığı için reddedilmiştir.

Kanun teklifi, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyuna ulaşılamadığı için reddedilmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Kanun teklifi, kabul oylarının sayısı karar yeter sayısı olan en az $151$ onayına ulaşamadığı için reddedilmiştir.

Answer

Kanun teklifi, kabul oylarının sayısı karar yeter sayısı için gereken en az

151

onayına ulaşamadığı için reddedilmiştir.

Doğru cevap, kanun teklifinin reddedildiğini çünkü kabul oylarının anayasal alt sınır olan

151

'e ulaşmadığını belirtir.

1982

Anayasası uyarınca,

TBMM

Genel Kurulu'nda yapılacak oylamalarda karar yeter sayısı, o toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir durumda üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (yani

151

'den) az olamaz. Bu senaryoda

240

kişinin salt çoğunluğu

121

olsa da, kural gereği en az

151

kabul oyu aranır.

130

kabul oyu bu sınırı geçemediği için teklif reddedilmiş sayılır.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

600 / 3 = 200

. Katılım

240

olduğu için toplantı geçerlidir.

Meclis'in açılabilmesi ve işlem yapabilmesi için en az

200

milletvekili gereklidir.

Karar yeter sayısı için 'salt çoğunluk' ve 'anayasal alt sınır' hesaplamalarını yap.

Katılanların salt çoğunluğu:

240 / 2 + 1 = 121

. Anayasal alt sınır:

600 / 4 + 1 = 151

Anayasa'ya göre karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğudur, ancak bu sayı

151

'den az olamaz.

Gereken oyu belirlemek için iki değeri karşılaştır.

Gerekli minimum kabul oyu:

\max(121, 151) = 151

Karar yeter sayısı hesaplanırken her zaman yüksek olan değer baz alınır.

Mevcut kabul oylarını (

130

) gerekli oyla (

151

) karşılaştır.

130 < 151

olduğu için teklif reddedilmiştir.

Kabul oyları anayasal alt sınırın altında kalmıştır.

Key Concept

Meclis Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (

151

Kuralı)

Hints

Önce Meclis'in toplanabilmesi için gereken en az sayıyı (

200

) hatırlayın.

Karar yeter sayısının sadece 'katılanların yarısından bir fazlası' olmadığını, anayasanın bir 'alt sınır' belirlediğini unutmayın.

Üye tamsayısı

600

olduğuna göre, herhangi bir kararın alınabilmesi için gereken mutlak minimum sayı

151

'dir.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen (veto edilen) kanunların aynen kabulü için gereken sayısal farkı (nitelikli çoğunluk) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 626Question →

$1982$ Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterememesi kuralı, Divan'ın diğer üyeliklerinin siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında dağıtılmasına engel teşkil etmez.

Meclis Başkanlık Divanı üyeleri, tarafsızlık ilkesi gereği görev süreleri boyunca üyesi oldukları siyasi partiden istifa etmek ve parti bağlarını tamamen koparmak zorundadırlar.

TBMM Başkanı, sadece oturumu bizzat kendisinin yönettiği birleşimlerde oy kullanamazken; oturumun bir Başkanvekili tarafından yönetilmesi durumunda oy kullanma hakkına sahiptir.

Bir yasama döneminde iki kez seçim yapılan Başkanlık Divanı'nda, ikinci devre için seçilen üyelerin görev süresi Anayasa'da net bir şekilde

4

yıl olarak belirlenmiştir.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi de dahil olmak üzere Başkanlık Divanı'nın tüm kadroları için aday belirleyerek bu adayları Genel Kurul'a resmi olarak sunarlar.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterememesi kuralı, Divan'ın diğer üyeliklerinin siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında dağıtılmasına engel teşkil etmez.

Answer

Doğru ifade, Meclis Başkanlığı makamı için getirilen 'siyasi parti grupları aday gösteremez' yasağının, Divan'ın genelindeki siyasi temsil ilkesini bozmadığını vurgulamaktadır. Divan, partilerin Meclis'teki güçleri oranında temsil edildiği bir yapıdır ancak Başkanlık seçimi bu grupsal iradenin dışında tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı'nın oluşumunu analiz etme

Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tüm üyeler milletvekili olmalıdır.

Divan'ın kimlerden oluştuğunu bilmek temel kuraldır.

Adaylık sürecini değerlendirme

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez; ancak Divan'ın diğer üyeleri partilerin sandalye sayısına göre oranlanır.

Başkanlık makamı ile Divan dağılımı arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Oy kullanma ve tarafsızlık kurallarını kontrol etme

Başkan hiçbir zaman oy kullanamaz; oturumu yöneten Başkanvekili ise sadece yönettiği oturumda oy kullanamaz.

Üyelerin hak ve yetkilerindeki ince ayrımları belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nda Siyasi Parti Gruplarının Temsili ve Tarafsızlık Esasları

Hints

Meclis Başkanı ile oturumu yöneten Başkanvekili'nin oy kullanma hakları arasındaki farka odaklanın.

Siyasi parti gruplarının Divan içindeki aday gösterme yasağının sadece 'Başkanlık' makamı için olduğunu hatırlayın.

Başkanlık Divanı seçimlerinin iki kez yapıldığını ve ikinci seçimin süresinin dönem sonuna kadar olduğunu unutmayın.

Practice More

TBMM Başkanlığı seçim turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Divan üyelerinin yetkilerini tablo şeklinde düşünerek (Oy Kullanma, Tartışmaya Katılma, Parti Üyeliği) seçenekleri eleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 627Question →

Bir kamu kurumunda memur olarak çalışan $(A)$ , devlet üniversitesinde öğretim üyesi olan $(B)$ ve bir asliye hukuk mahkemesinde hâkimlik yapan $(C)$ , milletvekili genel seçimlerinde aday olabilmek amacıyla görevlerinden usulüne uygun olarak istifa etmişlerdir.

Yapılan seçimler sonucunda üç isim de milletvekili seçilemediğine göre; bu kişilerin görevlerine geri dönüş süreçleriyle ilgili $1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her üç aday da seçim sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde başvurmaları hâlinde eski görevlerine kayıtsız şartsız geri dönebilirler.

Sadece öğretim üyesi

(B)

görevine geri dönebilir; memur

(A)

ve hâkim

(C)

kamu hizmetinden çekilmiş sayıldıkları için geri dönemezler.

Hâkim

(C)

hariç; memur

(A)

ve öğretim üyesi

(B)

, yasal süre içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Milletvekili adaylığı için istifa eden tüm kamu görevlileri, seçimi kaybetmeleri durumunda siyasi tarafsızlıklarını yitirmiş kabul edildiklerinden hiçbir şekilde görevlerine iade edilemezler.

Hâkim

(C)

ve memur

(A)

devlet memuru statüsünde oldukları için geri dönebilirler; ancak öğretim üyesi

(B)

özerk bir kurumda çalıştığı için geri dönüş hakkına sahip değildir.

Show answer & explanation

Answer: Hâkim $(C)$ hariç; memur $(A)$ ve öğretim üyesi $(B)$ , yasal süre içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Answer

Hâkim statüsündeki kişinin geri dönüş hakkı bulunmazken, memur ve öğretim üyesi olan adaylar yasal süresi içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Doğru seçenek, mesleki statüler arasındaki anayasal farkı yansıtmaktadır.

1982

Anayasası ve Hâkimler ve Savcılar Kanunu uyarınca, hâkimler ve savcılar siyasi bir faaliyete (adaylık gibi) giriştikleri anda meslekten çekilmiş sayılırlar ve yargı bağımsızlığı gereği bir daha eski görevlerine dönemezler. Buna karşın, genel idare hizmetlerindeki memurlar ve üniversite öğretim üyeleri, seçimi kaybetmeleri durumunda bir ay içinde başvurmaları kaydıyla görevlerine geri dönme hakkına sahiptirler.

Step-by-Step Solution

Adayların mesleki statülerini analiz etme

(A)

Memur,

(B)

Öğretim Üyesi,

(C)

Hâkim statüsündedir.

Geri dönüş hakkı meslek gruplarına göre farklılık göstermektedir.

İstifa zorunluluğunu kontrol etme

Üç meslek grubu da milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden çekilmek zorundadır.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesi bu grupları açıkça saymıştır.

Geri dönüş yasağı kapsamındaki grupları belirleme

Hâkimler ve savcılar ile Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları için geri dönüş yasağı vardır.

Yargı bağımsızlığı ve ordunun siyasetten arındırılması ilkeleri gereği bu yasak getirilmiştir.

Sonuçları birleştirme

Memur

(A)

ve Öğretim Üyesi

(B)

geri dönebilir, Hâkim

(C)

geri dönemez.

İlgili yasal mevzuat ve anayasal ilkeler bu ayrımı öngörmektedir.

Key Concept

Milletvekili adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinin göreve geri dönüş hakları ve istisnaları

Hints

Hâkimlerin ve askerlerin siyasetle ilişkisi kesildiğinde bu durumun kalıcı olup olmadığını düşünün.

Hangi meslek gruplarının yargı bağımsızlığı veya ordu tarafsızlığı nedeniyle bir daha geri dönemeyeceğini hatırlayın.

Practice More

TSK mensuplarının milletvekili adayı olması durumundaki geri dönüş haklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 628Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) en az $20$ milletvekilinin bir araya gelmesiyle oluşan siyasi parti gruplarının, parlamento çalışmaları sırasında yapamayacağı (yasaklanan) işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Başkanlığı seçimi için aday göstermek

Meclis Genel Kurulunda grup adına söz alarak görüş bildirmek

Genel Kurulda kapalı oturum yapılmasını talep etmek

Meclis komisyonlarına üye göndererek temsil edilmek

Cumhurbaşkanı adaylığı için öneride bulunmak

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanlığı seçimi için aday göstermek

Answer

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday göstermesi Anayasa tarafından açıkça yasaklanmıştır.

Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için yapılacak seçimlerde siyasi parti grupları aday gösteremezler. Bu yasağın temel amacı, Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve makamın bir partinin doğrudan vesayeti altında görünmesini engellemektir.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının tanımını hatırla.

En az

20

milletvekilinden oluşan, Meclis çalışmalarını organize eden yapılardır.

Sorunun kapsamını belirlemek için temel tanım gereklidir.

Anayasal yasakları (prohibitions) gözden geçir.

Gruplar; Meclis Başkanlığına aday gösteremez, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında görüşme yapamaz.

Siyasi parti gruplarının tarafsızlık veya yargısal hassasiyet nedeniyle kısıtlandığı alanları tespit etmek gerekir.

Seçeneklerle yasakları karşılaştır.

Meclis Başkanlığı adaylığı, bu gruplar için kesin bir yasaktır.

Doğru cevaba ulaşmak için hukuki kısıtlamayı doğrulamak gerekir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

Hints

Bu yasak, Meclis'in en üst makamının tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiştir.

Practice More

Siyasi parti gruplarının 'Yasama Dokunulmazlığı' ve 'Meclis Soruşturması' konularındaki kısıtlamalarını da inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 629Question →

$1982$ Anayasası’na göre, kanunların teklif edilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) görüşülmesi ve yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanınca

15

gün içinde yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilir.

Bir kanun teklifinin Meclis Başkanlığına sunulabilmesi için en az bir siyasi parti grubunun veya

20

milletvekilinin yazılı teklifi zorunludur.

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen bir kanun, Meclis Genel Kurulunda toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile aynen kabul edilirse yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen Bütçe Kanununu uygun bulmadığı takdirde diğer kanunlarda olduğu gibi bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

TBMM İçtüzüğü değişikliği ve dokunulmazlığın kaldırılması gibi parlamento kararları, yasalaşma prosedürü gereği Cumhurbaşkanının onayına sunulur ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanınca $15$ gün içinde yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanınca

15

gün içinde yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilir.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için tanınan

15

günlük süreyi ve yayımlama/geri gönderme seçeneklerini tam olarak yansıtmaktadır. Bu süreç Anayasa'nın

89

. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Kanun teklif yetkisini belirle.

Her bir milletvekili münferiden kanun teklifi verebilir.

Milletvekillerinin yasama yetkisinin bir sonucudur.

Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve yetkilerini analiz et.

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde kanunu yayımlar veya veto eder.

Yürütmenin yasama üzerindeki denetim mekanizmasıdır.

Veto edilen kanunun tekrar görüşülme şartını kontrol et.

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) gerekir.

2017 değişikliği ile veto yetkisi güçlendirilmiştir.

Key Concept

Kanunların Yasalaşma Süreci ve Cumhurbaşkanının Veto Yetkisi

Hints

Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için tanınan süreyi ve Bütçe Kanunu istisnasını hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir kanun metninde Meclis değişiklik yaparsa sürecin nasıl işleyeceğini (sil baştan teklif süreci) araştırın.

Estimated Time:1m 15s

Question 630Question →

Türk parlamento hukukunda "milletvekilliği sıfatının kazanılması" ile "göreve başlama" süreçleri arasındaki hukuki farklar göz önüne alındığında, $1982$ Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kişi, TBMM Genel Kurulunda ant içmediği sürece "milletvekili" unvanını ve sıfatını kazanamaz.

Milletvekili seçilen kişi, ant içmedikçe yasama dokunulmazlığından yararlanamaz ve hakkında ceza davası açılabilir.

Ant içme, milletvekilliği sıfatının kazanılması için bir şart değil; yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmek için bir ön şarttır.

Mazbatasını alan ancak henüz yemin etmeyen bir kişi, milletvekillerine tanınan mali ve sosyal haklardan yararlanamaz.

Yemin etmeyen bir milletvekilinin TBMM üyeliği, seçimlerin üzerinden

30

gün geçmesiyle kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Ant içme, milletvekilliği sıfatının kazanılması için bir şart değil; yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmek için bir ön şarttır.

Answer

Ant içme, milletvekilliği sıfatının kazanılması için bir şart değil; yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmek için bir ön şarttır.

Milletvekilliği hukukunda sıfatın kazanılması (mazbata ile) ve göreve başlama (yemin ile) iki ayrı aşamadır. Kişi mazbatasını aldığı an milletvekili olur, dokunulmazlık kazanır ve maaş almaya hak kazanır. Ancak TBMM Genel Kurulunda yemin etmedikçe yasama faaliyetlerine (oy kullanma, söz alma, komisyonlarda çalışma) katılamaz. Dolayısıyla yemin, sıfatın değil, yetki kullanımının ön şartıdır.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle (veya kural olarak seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle) kazanılır.

Anayasa hukukunda unvanın kazanılması ile göreve başlama ayrı süreçlerdir.

Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.

Yemin, milletvekilinin Genel Kurul çalışmalarına katılması, oy kullanması ve kanun teklifi vermesi gibi yasama yetkilerini kullanabilmesi için şarttır.

1982

Anayasası'nın

81

. maddesine göre üyeler göreve başlarken ant içerler.

Yemin öncesi kazanılan hakları değerlendir.

Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar (maaş vb.) yemin edilmese de mazbata ile birlikte başlar.

Bu haklar görevin ifasına değil, sıfatın kendisine bağlıdır.

Key Concept

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (İktisap) ile görevin ifası (Yemin) ayrımı

Hints

Milletvekili seçilen birinin mazbatasını aldığı an ile yemin ettiği an arasındaki farka odaklanın.

Hangi haklar (dokunulmazlık, maaş) sadece 'milletvekili' olmaya bağlıdır, hangileri (oy kullanma) 'göreve başlamaya' bağlıdır?

Yemin etmek, anayasal bir ödevdir ve Meclis çalışmalarına katılmanın kapısını açan bir işlemdir.

Practice More

Milletvekilliğinin sona erme hallerini ve yemin etmemenin bu haller arasında yer alıp almadığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 631Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "milletvekilliğinin sona ermesi" halleri, sona erme usulleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde üyelik, bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda milletvekilliği sıfatı, istifa dilekçesinin Meclis Başkanlık Divanına sunulduğu anda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan üyenin milletvekilliğinin düşmesine Karma Komisyon tarafından gizli oyla karar verilir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesi yönünde TBMM tarafından alınan karara karşı yargı yolu kapalıdır.

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılmasına karar verildiği anda, milletvekilinin üyelik sıfatı da hukuken sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde üyelik, bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.

Answer

Milletvekilinin kesin hüküm giymesi durumunda üyelik, kesin kararın Genel Kurula bildirilmesiyle (okunmasıyla) sona erer ve bu işlem için Anayasa Mahkemesine 7 gün içinde başvuru yolu (Anayasa m. 85) öngörülmemiştir.

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi veya kısıtlanması durumunda üyelik, kesinleşmiş yargı kararının TBMM Genel Kurulunda okunması (bildirim) ile sona erer. Bu işlem bir oylama (karar) içermediği için Anayasa'nın 85. maddesinde belirtilen Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu hakkı bu durum için geçerli değildir.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini gruplandırın.

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık 'Meclis Kararı' gerektirir; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma 'Bildirim' ile olur; ölüm ve CB seçilme 'Kendiliğinden' gerçekleşir.

Her durumun hukuki usulü ve yargısal denetimi farklıdır.

Anayasa'nın 85. maddesindeki yargı yolunu analiz edin.

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık kararları için 7 gün içinde AYM'ye başvuru ve 15 gün içinde karar verme süreci vardır.

Bu madde sadece Parlamento Kararı ile düşme hallerini kapsar; bildirimle düşme hallerini kapsamaz.

Seçenekleri bu usul ve denetim farklarına göre değerlendirin.

Kesin hüküm giyme durumunun bildirimle gerçekleştiği ve bu işleme karşı özel yargı yolunun kapalı olduğu sonucuna ulaşılır.

Yargısal denetim ancak Meclis'in irade beyanı (oylama) olan kararlar için öngörülmüştür.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden, Meclis kararıyla veya bildirimle gerçekleşebilir. Her birinin usulü farklıdır.

Anayasa Mahkemesine (AYM) 7 gün içinde başvuru hakkı sadece Parlamento Kararı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ile düşme durumlarında vardır.

Kesin hüküm giyme durumunda Meclis oylama yapmaz, sadece mahkeme kararı Genel Kurulda okunur. Bu bir 'bildirim' işlemidir.

Practice More

Milletvekilliği düşürülen bir üyenin AYM'ye başvuru süreci ile dokunulmazlığı kaldırılan üyenin başvuru sürecini karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Estimated Time:2m 0s

Question 632Question →

$1982$ Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ( $TBMM$ ) gerçekleştirdiği aşağıdaki işlemlerden hangisinin kabul edilebilmesi için gereken asgari oy sayısı (karar yeter sayısı) diğerlerinden daha yüksektir?

Genel veya özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Cumhurbaşkanınca bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderilen (veto edilen) bir kanunun aynen kabul edilmesi

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçiminin üçüncü tur oylamasında bir adayın seçilmesi

Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçiminin üçüncü tur oylamasında bir adayın seçilmesi

Bir bakan hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Genel veya özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Answer

Genel veya özel af ilan edilmesine karar verilmesi için gereken

360

oy, seçeneklerdeki diğer tüm işlemler için gereken

301

oy sınırından daha yüksektir.

Genel veya özel af ilanı,

1982

Anayasası'nın

87

. maddesi uyarınca TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) 'kabul' oyu ile mümkündür. Diğer seçeneklerde belirtilen işlemler (Veto edilen kanunun kabulü, Meclis Başkanı ve Kamu Başdenetçisi seçiminin üçüncü turu, Meclis soruşturması açılması) için ise üye tam sayısının salt çoğunluğu olan

301

oy yeterlidir. Bu nedenle af ilanı için gereken sayısal eşik daha yüksektir.

Step-by-Step Solution

Af ilanı için gereken sayıyı belirle.

Anayasa

87

: Üye tam sayısının

3/5

’i (

600 \times 3/5 = 360

Af ilanı gibi önemli toplumsal kararlar için nitelikli çoğunluk aranır.

Veto edilen kanunun kabulü için gereken sayıyı belirle.

Anayasa

89

: Üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

Veto override süreci

2017

değişikliği ile salt çoğunluğa bağlanmıştır.

Diğer seçim ve soruşturma süreçlerinin üçüncü tur/karar sayılarını belirle.

Meclis Başkanı (

3

. tur), Kamu Başdenetçisi (

3

. tur) ve Soruşturma açılması: Hepsi salt çoğunluk (

301

Bu işlemler anayasal olarak aynı sayısal eşiğe tabidir.

Elde edilen asgari sayıları karşılaştır.

360 > 301

En yüksek asgari oy sayısını bulmak için sayısal karşılaştırma yapılır.

Key Concept

Nitelikli Karar Yeter Sayıları

Hints

Seçeneklerdeki işlemlerin çoğu 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' kuralına tabidir.

Practice More

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü için gereken

360

400

eşiklerini af ilanı ile karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 633Question →

$1982$ Anayasası'na göre, toplam $600$ milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulunun bir birleşiminde, toplam $420$ milletvekilinin oylamaya katıldığı tespit edilmiştir. Bu birleşimde sırasıyla bir "Genel Af İlanı" teklifi, ardından ise "Türk Medeni Kanunu'nda değişiklik öngören bir kanun teklifi" oylamaya sunulmuştur.

Buna göre, her iki teklifin de kabul edilebilmesi için gereken asgari karar yeter sayıları arasındaki fark kaçtır?

149

209

59

90

150

Show answer & explanation

Answer: $149$

Answer

Asgari karar yeter sayıları arasındaki fark

149

olarak hesaplanır.

Doğru cevap, Genel Af için gereken sabit nitelikli çoğunluk olan

360

sayısı ile, katılan

420

milletvekilinin salt çoğunluğu olan

211

sayısı arasındaki farkı yansıtmaktadır. Kanun tekliflerinde toplantıya katılanların yarıdan bir fazlası (

211

) karar yeter sayısı için yeterlidir ve bu sayı anayasal alt sınır olan

151

'in üzerinde olduğu için geçerli kabul edilir.

Step-by-Step Solution

Genel Af İlanı için gereken nitelikli çoğunluğu hesapla

600 \times 3/5 = 360

kabul oyu

Anayasa'nın

87

. maddesine göre genel ve özel af ilanı üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile karara bağlanır.

Kanun teklifi için gereken adi çoğunluğu hesapla

420 / 2 = 210

, asgari kabul oyu

211

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

420

kişi katıldığına göre salt çoğunluk

211

'dir.

Anayasal alt sınır kontrolü yap

211 \geq 151

olduğu için geçerlidir

Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

600 / 4 + 1 = 151

) az olamaz.

İki sayı arasındaki farkı bul

360 - 211 = 149

Soruda her iki teklifin kabulü için gereken asgari sayıların farkı istenmiştir.

Key Concept

Nitelikli Çoğunluk ve Adi Çoğunluk Ayrımı

Hints

Genel af ilanı için üye tamsayısının (

600

) beşte üçünü hesaplamalısın.

Kanun teklifi için karar yeter sayısı, oylamaya katılan

420

kişinin yarıdan bir fazlasıdır.

Kanun teklifi için bulduğun sayının, anayasal alt sınır olan

151

'den küçük olup olmadığını kontrol etmeyi unutma; ancak bu soruda katılan sayısı yüksek olduğu için salt çoğunluk belirleyicidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın veto ettiği bir kanunun Meclis tarafından aynen kabulü için gereken sayı ile genel af arasındaki farkı hesaplayarak çalışmanı derinleştirebilirsin.

Estimated Time:2m 0s

Question 634Question →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan ötürü hukuki ve cezai sorumluluklarının bulunmamasını sağlayan, TBMM tarafından kaldırılması mümkün olmayan bağışıklık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama dokunulmazlığı

Yasama sorumsuzluğu

Parlamento kararı

Disiplin cezası

Hiyerarşik denetim

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu

Answer

Yasama sorumsuzluğu

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı herhangi bir hukuki veya cezai takibata uğramamalarını sağlar. Bu bağışıklık 'mutlak' niteliktedir, yani Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz ve milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da bu koruma devam eder.

Step-by-Step Solution

Bağışıklığın kapsamını analiz et.

Soruda milletvekillerinin 'oy, söz ve düşünceleri' ile ilgili bir korumadan bahsedildiği saptanır.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekillerinin ifade hürriyetini koruyan 'maddi' bir bağışıklıktır.

Bağışıklığın hukuki niteliğini (kaldırılabilirliğini) kontrol et.

Soruda bu bağışıklığın 'TBMM tarafından kaldırılmasının mümkün olmadığı' belirtilmiştir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılabilirken, yasama sorumsuzluğu 'mutlak' bir nitelik taşır ve asla kaldırılamaz.

Doğru kavrama ulaş.

Tanımlanan özelliklerin tamamı yasama sorumsuzluğu kurumuna aittir.

Yasama dokunulmazlığı suç iddialarına (cezai) karşı geçici bir koruma sağlarken, sorumsuzluk düşünce açıklamalarına karşı kalıcı ve tam bir koruma sağlar.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Kaldırılamaz Niteliği

Hints

Soruda söz edilen bağışıklığın en temel özelliği TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamıyor olmasıdır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının hangi durumlarda kaldırabildiğini ve bu karara karşı itiraz süresini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 635Question →

1982 Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını kazanması" ile "yasama görevlerini fiilen yerine getirmeye başlaması" arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tutanağının düzenlenmesiyle kazanılırken, Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılabilmek için Genel Kurulda ant içilmesi şarttır.

Milletvekilliği sıfatı ancak TBMM Genel Kurulunda ant içildikten sonra hukuken doğar; bu ana kadar kişi sadece "milletvekili adayı" olarak kabul edilir.

İl seçim kurulundan mazbatasını alan bir kişi, TBMM'de yemin etmediği sürece yasama dokunulmazlığından ve yasama sorumsuzluğundan yararlanamaz.

Milletvekili seçilen kişinin yasama görevine başlayabilmesi için seçim tutanağını bizzat Yüksek Seçim Kurulu Başkanından teslim alması anayasal bir zorunluluktur.

Milletvekilliği yemini ihtiyari bir işlem olup yemin etmeyen milletvekilleri sadece Meclis Başkanlığı için aday olamazlar, diğer tüm hakları kullanabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tutanağının düzenlenmesiyle kazanılırken, Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılabilmek için Genel Kurulda ant içilmesi şarttır.

Answer

Milletvekilliği sıfatının kazanılması mazbata ile gerçekleşirken, yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için ant içilmesi zorunludur.

Türk parlamento hukukunda 'milletvekilliği sıfatının kazanılması' ile 'görevin ifası' ayrımı mevcuttur. Milletvekilliği sıfatı, seçimin kesinleşmesi ve yetkili seçim kurulu (il seçim kurulu) tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır. Bu andan itibaren kişi milletvekili statüsündedir ve yasama dokunulmazlığı gibi koruyucu haklardan yararlanmaya başlar. Ancak, Anayasa'nın 81. maddesi gereği, milletvekillerinin Meclis çalışmalarına katılabilmesi, söz alabilmesi ve oy kullanabilmesi için Genel Kurulda ant içmeleri zorunludur.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının başlangıç anını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği anda kazanılır.

Anayasa Mahkemesi ve yerleşik doktrin, seçilme iradesinin resmiyet kazanmasını mazbataya bağlar.

Görevin ifası (başlaması) için gereken şartı değerlendir.

Milletvekillerinin yasama görevine başlayabilmeleri (oy kullanma, söz alma vb.) için TBMM Genel Kurulunda ant içmeleri gerekir.

Anayasa'nın 81. maddesi yemin etmeyenlerin göreve başlayamayacağını hükme bağlamıştır.

Sıfat ve görev arasındaki hukuki farkı analiz et.

Sıfat kazanılmış olsa dahi (örneğin dokunulmazlık başlar), yemin edilmedikçe aktif yasama faaliyetinde bulunulamaz.

Sıfatın kazanılması (iktisabı) ile görevin ifası (başlaması) farklı hukuki aşamalardır.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama Ayrımı

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılması farklı anlarda gerçekleşir.

Mazbata (seçim tutanağı) yerel düzeyde il seçim kurulu tarafından verilir ve statüyü başlatır.

Anayasa 81. Madde, ant içmeyen milletvekillerinin yasama görevlerine başlayamayacağını açıkça belirtir.

Practice More

Milletvekili yemin metninin içeriği ve yeminden imtina etmenin diğer hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 636Question →

Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılmasına karar verilen bir milletvekilinin bu karara karşı yargı yoluna başvurma süreci ve işlemin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dokunulmazlığın kaldırılması kararı ile birlikte ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kendiliğinden sona erer.

Milletvekili veya bir başka milletvekili, kaldırma kararına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, TBMM Genel Kurulunun bu kararına karşı

15

gün içinde Danıştay'da iptal davası açma hakkına sahiptir.

Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sahip olduğu yasama sorumsuzluğunu da ortadan kaldırır.

Milletvekili hakkında sadece seçimden sonra işlediği iddia edilen suçlar için yargılama yapılabilir, seçimden önceki suçlar dokunulmazlık kapsamında kalmaya devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili veya bir başka milletvekili, kaldırma kararına karşı $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Answer

Milletvekili veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceği ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vereceği seçenek doğrudur.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

85

. maddesinde yer alan özel denetim usulünü ifade etmektedir. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının milletvekilliği üzerindeki etkisini değerlendir.

Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin yargılanmasına izin verir ancak milletvekilliği sıfatını ve Meclis çalışmalarına katılımını sona erdirmez.

Milletvekilliği ancak kesin hüküm giyme veya Meclis'in üyeliğin düşmesine karar vermesi gibi diğer özel durumlarda sona erer.

Yargısal denetim mekanizmasını ve süreleri belirle.

İtiraz süresi

7

gündür, yetkili merci Anayasa Mahkemesi'dir ve karar süresi

15

gündür.

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi bu süreleri ve yetkili yargı mercisini açıkça düzenlemiştir.

Yasama sorumsuzluğu ile olan ilişkiyi kontrol et.

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık farklı kavramlardır; sorumsuzluk kaldırılamaz.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki hürriyetini korur.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve İptal Davası

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılması ile milletvekilliğinin düşmesi arasındaki farka dikkat edin.

Anayasa'da parlamento kararları genel olarak yargı denetimi dışındadır, ancak dokunulmazlığın kaldırılması bu durumun önemli bir istisnasıdır.

Unutmayın: İtiraz için

7

gün, AYM'nin karar vermesi için

15

gün süresi vardır.

Practice More

Yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan farklarını ve hangi durumlarda dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek kalmadan yargılama yapılabileceğini (Anayasa m. 14 istisnası) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 637Question →

1982 Anayasası'na göre, yasama organının sahip olduğu seçim yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Kamu Başdenetçisini seçmek

Anayasa Mahkemesi'ne üç üye seçmek

Hakimler ve Savcılar Kurulu'na (HSK) yedi üye seçmek

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri, 1982 Anayasası'nın 158. maddesi uyarınca Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. TBMM'nin bu mahkemenin üyelerini seçme gibi bir görevi veya yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin seçim yetkisine sahip olduğu anayasal kurumları belirlemek.

TBMM; AYM, HSK, Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu için seçim yapar.

Yasama organının yargı ve idari denetim üzerindeki yetkilerini anlamak için gereklidir.

Seçilen üye sayılarını ve yöntemlerini kontrol etmek.

AYM'ye 3 üye, HSK'ya 7 üye seçilir; Sayıştay ve Başdenetçi'nin tamamı seçilir.

Seçim yetkisinin kapsamını ve sınırlarını doğrulamak için gereklidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş ve seçim usulünü incelemek.

Üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Meclis'in yetkisi dışında kalan yüksek mahkeme seçimini saptamak için gereklidir.

Key Concept

TBMM'nin Seçim Yetkileri ve Yüksek Mahkemeler

Hints

TBMM'nin üye seçtiği kurumlar arasında Anayasa Mahkemesi ve HSK gibi yüksek yargı organları da yer alsa da, tüm yüksek mahkemeler için seçim yapmaz.

TBMM; Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu'nun yöneticilerini seçme konusunda tam yetkili iken, AYM ve HSK'da sadece belirli sayıda üye seçer.

Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen mahkemenin üyelerinin, yine bu iki mahkemenin kendi içinden seçildiğini hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın seçim yetkileri ile TBMM'nin seçim yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak kurumlar bazında ayrım yapabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 638Question →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde; aşağıdaki kişilerden hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası kesinleşmiş olup halen cezaevinde infaz edilmekte olan kişi

Dolandırıcılık suçundan dolayı

6

ay hapis cezası alan ancak bu cezası hakkında genel af ilan edilerek adli sicil kaydı silinen kişi

Kasten işlediği (yüz kızartıcı suçlar kapsamında olmayan) bir suçtan dolayı

1

yıl

3

ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra yetkili mahkemeden "memnu hakların iadesi" (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alan kişi

Askerlik çağına gelmiş, henüz fiilen askerlik hizmetini yerine getirmemiş ve askerlik şubesi tarafından hakkında "bakaya" işlemi yapılmış olan kişi

Bir kamu kurumunda "memur" statüsünde çalışmakta olup, milletvekili adaylığı için yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiş olan kişi

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlediği (yüz kızartıcı suçlar kapsamında olmayan) bir suçtan dolayı $1$ yıl $3$ ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra yetkili mahkemeden "memnu hakların iadesi" (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alan kişi

Answer

Kasten işlediği (yüz kızartıcı olmayan) bir suçtan

1

yıl

3

ay hapis cezası almış olsa da, cezasını infaz edip memnu hakların iadesi kararı alan kişi seçilme yeterliliğine sahiptir.

Doğru seçenek olan durumda, kişi kasten işlediği bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası almış olsa dahi, bu suç "yüz kızartıcı" bir nitelik taşımıyorsa ve kişi cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden "memnu hakların iadesi" kararı almışsa, Anayasa ve YSK içtihatları uyarınca seçilme yeterliliğini yeniden kazanır.

Step-by-Step Solution

Genel mahkumiyet şartını değerlendir

1

yıl veya daha fazla süreli kasten işlenen suçlar engeldir; ancak yüz kızartıcı değilse memnu hakların iadesi ile aşılabilir.

Anayasa

76

. madde kasten işlenen

1

yıl+ cezayı engel sayar ancak yargısal içtihatlar bu hakkın iadesine izin verir.

Yüz kızartıcı suç ve af ilişkisini incele

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda af engelini kaldırmaz.

Anayasa'daki "affa uğramış olsalar bile" ibaresi yüz kızartıcı suçları kapsar.

Kısıtlılık ve taksirli suç ayrımını yap

Taksirli suç engel değildir ancak hükümlülük kısıtlılık sebebidir.

Anayasa uyarınca kısıtlılar seçilemez; cezaevinde bulunan mahkûmlar ise kanunen kısıtlıdır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliğinde Mahkumiyet ve Hakların İadesi

Hints

Seçilme engelleri arasında sadece suçun türü değil, kişinin hukuki fiil ehliyeti (kısıtlılık durumu) de önemlidir.

Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, hırsızlık vb.) ile genel suçlar (yaralama vb.) arasında 'af' ve 'hakların iadesi' açısından büyük bir fark vardır.

Kasten işlenen ve

1

yılı aşan cezalar için 'memnu hakların iadesi' kararı alınması, engel durumu ortadan kaldırırken; yüz kızartıcı suçlarda bu imkan Anayasa tarafından kapatılmıştır.

Practice More

Milletvekilliği adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinden hangilerinin seçilemedikleri takdirde görevlerine geri dönemeyeceklerini (Örn: Hakim ve savcılar) inceleyiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken seçeneklerdeki kişilerin 'kısıtlı', 'hükümlü', 'ilişiği olan' veya 'yüz kızartıcı suçlu' olup olmadığını tek tek işaretleyerek eleme yöntemi kullanabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 639Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüzde TBMM'nin sahip olduğu bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer almaz?

Meclis araştırması

Genel görüşme

Meclis soruşturması

Yazılı soru

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Gensoru

Answer

Gensoru, 2017 Anayasa değişiklikleri ile kaldırılan bir denetim yoludur.

2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile Türkiye'de hükümet sistemi değişmiş, bu doğrultuda parlamenter sistemin denetim araçları olan 'Gensoru' ve 'Güvenoyu' mekanizmaları anayasadan çıkarılmıştır. Güncel anayasaya göre TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları sadece Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru'dan oluşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 2017 sonrası güncel denetim yollarını hatırla.

Güncel yollar: Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru.

Anayasal çerçeveyi belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerde verilen yöntemlerin mevcut sistemde olup olmadığını kontrol et.

Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru halen mevcuttur.

Yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.

Sistemden çıkarılan yöntemi tespit et.

Gensoru, parlamenter hükümet sistemine ait bir denetim yolu olduğu için 2017'de kaldırılmıştır.

Sorunun doğru cevabına ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

2017 Anayasa Değişiklikleri ve TBMM Denetim Yolları

Hints

Hükümet sisteminin parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı sistemine geçmesiyle bazı 'sert' denetim araçları kaldırılmıştır.

Practice More

Meclis soruşturması için gereken üye sayılarını (301, 360, 400) gözden geçirerek bu konudaki bilgini derinleştirebilirsin.

Estimated Time:45s

Question 640Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesi gereği bu kurala üç istisna getirerek belirli işlemler için "özel bir denetim rejimi" öngörmüştür.

Buna göre, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilen ve Mahkemenin bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlaması gereken işlemlerden biridir?

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesine ilişkin karar

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi kararı

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Olağanüstü hal (OHAL) süresinin uzatılması kararı

Genel ve özel af ilan edilmesine ilişkin Meclis kararı

Show answer & explanation

Answer: Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Answer

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine taşınabilen ve mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi gereken özel bir denetim rejimine tabidir.

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya belirli hallerde milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı; ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir. Anayasa Mahkemesi bu istemi en geç

15

gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme

Meclis işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' (PK) olarak ikiye ayrılır. Af ilanı gibi işlemler kanunken, dokunulmazlık ve içtüzük gibi işlemler PK'dır.

Yargısal denetim usulü işlemin hukuki niteliğine göre değişir.

Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirleme

PK'lar kural olarak denetlemez. İstisnalar: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi (bazı haller).

Anayasal istisnaları bilmek sorunun kapsamını daraltır.

İstisnalar arasındaki usul farkını analiz etme

İçtüzük denetimi 60 günlük başvuru süresine tabidir. Dokunulmazlık ve vekillik düşmesi ise

7

gün başvuru,

15

gün karar süresine tabidir.

Soruda istenen 'on beş gün içinde kesin karar' şartı sadece bu iki özel duruma özgüdür.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve İstisnai Süreler

Hints

TBMM kararlarının hangilerinin denetlenebildiğini hatırlayın (3 istisna).

İçtüzük denetimi ile vekillikle ilgili denetimler arasındaki süre farkına odaklanın.

Anayasa'nın 85. maddesindeki '7-15 kuralı' sadece dokunulmazlık ve vekillik düşmesi durumlarını kapsar.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin bu 7-15 günlük denetim rejimine dahil olmadığını araştırın (Örn: İstifa).

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 32 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints