Stres yanıtı sırasında hipotalamo-hipofizer-adrenal (HPA) aksın aktivasyonunda rol oynayan… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Stres yanıtı sırasında hipotalamo-hipofizer-adrenal ( $HPA$ ) aksın aktivasyonunda rol oynayan hücresel ve moleküler mekanizmalar düşünüldüğünde, paraventriküler çekirdek ( $PVN$ ) ve adenohipofiz arasındaki fonksiyonel ilişki ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Paraventriküler çekirdekten salınan $CRH$ adenohipofizdeki kortikotrof hücrelerde $cAMP$ yolunu kullanırken; aynı çekirdekten salınan vazopressin ( $ADH$ ) $IP_3/Ca^{2+}$ yolunu kullanarak $ACTH$ salınımını sinerjik olarak artırır.Answer
B
Arkuat çekirdekten salınan pro-opiomelanokortin ( $POMC$ ), hipotalamo-hipofizer portal dolaşım yoluyla ön hipofize ulaşarak doğrudan $ACTH$ üretimini uyarır.
C
Kortizolün adenohipofizdeki kortikotrof hücrelerden $ACTH$ sekresyonunu baskılaması, tipik bir 'kısa döngü' (short-loop) negatif geri bildirim mekanizmasıdır.
D
Periventriküler çekirdekten salınan somatostatin, kortikotrof hücreler üzerindeki özgül reseptörleri aracılığıyla $ACTH$ salınımını bazal seviyelerin altına indirerek stres yanıtını sonlandırır.
E
Supraoptik çekirdekten salınan $CRH$ ve oksitosin, portal sistem üzerinden laktotrof hücreleri etkileyerek $ACTH$ sekresyonunu dolaylı yoldan baskılar.

Answer

Doğru yanıt, paraventriküler çekirdekten salınan CRH'nın cAMP yolunu, vazopressinin ise IP3/Ca2+ yolunu kullanarak ACTH salınımını sinerjik olarak artırdığını belirten seçenektir.

Paraventriküler çekirdekten (PVN) salınan CRH, kortikotrof hücrelerde Gs-protein-cAMP yolunu kullanır. Stres durumunda PVN'den CRH ile birlikte salınan vazopressin (ADH) ise, V1b reseptörleri aracılığıyla Gq-protein-IP3/kalsiyum yolunu aktive eder. Bu iki farklı sinyal iletim yolunun aynı anda uyarılması, ACTH salınımını sadece CRH'nın yapabileceğinden çok daha güçlü bir şekilde (sinerjik olarak) artırır.

Step-by-Step Solution

ACTH

salınımını kontrol eden hipotalamik çekirdeği belirle.

Paraventriküler çekirdek (

PVN

) parvosellüler nöronları.

HPA

aksının merkezi kontrolü

PVN

'dedir.

ACTH

salınımını uyaran mediyatörleri ve etkileşimlerini analiz et.

CRH

ana uyarandır;

ADH

(

V1b

reseptörü) ise bu etkiyi potansiyalize eder.

Stres sırasında

ADH

CRH

birlikte salınarak sinerjik etki gösterir.

Hücresel sinyal iletim yollarını karşılaştır.

CRH \rightarrow AC \rightarrow cAMP \rightarrow PKA

;

ADH \rightarrow PLC \rightarrow IP_3 \rightarrow Ca^{2+}

Farklı ikinci haberci sistemlerinin aktivasyonu yanıtın gücünü artırır.

Geri bildirim (feedback) terminolojisini doğrula.

Kortizol etkisi 'uzun döngü'dür.

Periferik bezden kaynaklanan feedback 'uzun' olarak tanımlanır.

Key Concept

Hipotalamo-hipofizer-adrenal aksın düzenlenmesinde CRH ve ADH'nın sinerjik etkisi ve ikinci haberci yolakları.

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic