Endokrinoloji

$48$ yaşında bir kadın hasta, rutin sağlık kontrolü sırasında saptanan kalsiyum yüksekliği nedeniyle endokrinoloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın bilinen ek bir hastalığı veya şikayeti bulunmuyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada öncelikle düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında erkek hasta, 2 yıldır devam eden evliliğinde çocuk sahibi olamama (infertilite) şikayetiyle başvuruyor. Özgeçmişinde düzenli olarak ağırlık antrenmanı yaptığı öğreniliyor. Fizik muayenede kas kitlesinin artmış olduğu, gövdede yaygın akne lezyonları ve bilateral jinekomasti saptanıyor. Testisler bilateral atrofik (volüm < 6 ml) ve yumuşak kıvamda palpe ediliyor. Laboratuvar tetkiklerinde aşağıdaki sonuçlar elde ediliyor:

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında kadın hasta, halsizlik, soğuğa tahammülsüzlük ve son $6$ aydır devam eden sekonder amenore şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde cildin soluk ve kuru olduğu, nabzın $58\text{/dk}$ olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; serbest $T_4$ düzeyi $0.6\text{ ng/dL}$ (N: $0.8-1.8$), TSH düzeyi $1.5\text{ mIU/L}$ (N: $0.5-4.5$) olarak bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$18$ yaşında kadın hasta primer amenore şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde boyu $174$ cm, meme gelişimi Tanner evre $4$ ile uyumlu bulunurken; aksiller ve pubik kıllanmanın yok denecek kadar az olduğu saptanıyor. Jinekolojik muayenesinde vajinanın kısa ve kör bir kese şeklinde sonlandığı, uterusun palpe edilemediği görülüyor. Laboratuvar incelemesinde serum testosteron düzeyi $680$ ng/dL (normal erkek aralığı), LH düzeyi yüksek ve FSH düzeyi normal sınırlarda saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında kadın hasta, son $3$ aydır giderek belirginleşen halsizlik, kabızlık ve soğuğa tahammülsüzlük şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde bradikardi, ciltte kuruluk ve pretibial bölgede gode bırakmayan ödem (miksödem) saptanıyor. Hastanın laboratuvar incelemesinde LDL-kolesterol düzeyi $210$ mg/dL ve trigliserid düzeyi $180$ mg/dL olarak ölçülüyor. Bu hastada saptanan dislipidemi tablosunun en olası sekonder nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$50$ yaşında kadın hasta, safra kesesi taşları nedeniyle çekilen batın tomografisinde tesadüfen sol adrenal bezde $2.8$ $cm$ çapında, düzgün sınırlı ve dansitesi $8$ Hounsfield ünitesi ($HU$) olan bir kitle saptanıyor. Hastanın fizik muayenesinde kan basıncı $120/75$ $mmHg$ olup, Cushing sendromuna özgü fiziksel bulgu saptanmıyor. Bu hastanın hormonal değerlendirmesinde ilk aşamada yapılması gereken en uygun test kombinasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında kadın hasta, ataklar halinde gelen şiddetli baş ağrısı, çarpıntı ve terleme şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $175/105$ $mmHg$ saptanıyor ve tiroid sol lobda yaklaşık $2$ $cm$ çapında, sert bir nodül palpe ediliyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum kalsitonin düzeyi ve $24$ saatlik idrarda fraksiyone metanefrin düzeyleri belirgin olarak yüksek bulunuyor. Bu hastada öncelikli olarak düşünülen Multiple Endokrin Neoplazi (MEN) sendromu kapsamında, aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin saptanma olasılığı en yüksektir?

34 yaşında kadın hasta, tekrarlayan karın ağrısı ve ishal şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünden $28$ yaşında prolaktinoma tanısı aldığı ve $30$ yaşında böbrek taşı nedeniyle opere edildiği öğreniliyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi $11.4 \text{ mg/dL}$ ve gastrin düzeyi $450 \text{ pg/mL}$ olarak saptanıyor. Bu hastanın birinci derece akrabalarında, klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce yapılacak biyokimyasal taramada saptanma olasılığı en yüksek olan bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında erkek hasta, bilinen $3$ $cm$'lik non-fonksiyone hipofiz makroadenomu nedeniyle takip edilmektedir. Hasta acil servise ani başlayan, hayatındaki "en şiddetli" baş ağrısı, fışkırır tarzda bulantı-kusma ve sağ gözde çift görme şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı $85/55$ $mmHg$, nabız $110/dk$ saptanıyor; sağ gözde ptozis, dışa bakış kısıtlılığı ve pupil dilatasyonu (III. sinir felci) izleniyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyumu $128$ $mEq/L$, potasyumu $4.2$ $mEq/L$ ve glukozu $65$ $mg/dL$ bulunuyor. Bu hastada mortaliteyi önlemek amacıyla yapılması gereken en öncelikli uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşında erkek hasta, atriyal fibrilasyon tanısıyla yaklaşık 2 yıldır amiodaron tedavisi almaktadır. Son bir aydır artan çarpıntı, sinirlilik ve istemsiz kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede tiroid bezi normal boyutlarda olup, palpasyonda ağrı veya nodül saptanmıyor. Göz muayenesinde oftalmopati bulgusu izlenmiyor. Laboratuvar tetkiklerinde TSH: <0.01 mIU/L (N: 0.4-4.0), sT4: 2.9 ng/dL (N: 0.9-1.7) ve sT3 düzeyleri yüksek saptanıyor. Çekilen tiroid renkli Doppler ultrasonografisinde tiroid parankim kanlanmasının (vaskülaritenin) belirgin olarak azaldığı görülüyor. Bu hastanın tedavisi için aşağıdakilerden hangisi en uygun başlangıç seçeneğidir?

Klinik olarak primer adrenal yetmezlik (Addison hastalığı) şüphesi olan bir hastada, tanısal sürecin ilk basamağında istenmesi gereken laboratuvar testi aşağıdakilerden hangisidir?

$20$ yaşında erkek hasta, uzun boylu olması ve kollarının vücuduna oranla belirgin derecede uzun olması (marfanoid yapı) nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde dilde ve dudak mukozasında multipl, ağrısız, küçük nodüler lezyonlar saptanıyor. Yapılan biyokimyasal tetkiklerde kalsitonin düzeyi yüksek bulunan hastada medüller tiroid karsinomu ve feokromositoma birlikteliği saptanıyor. Bu klinik tabloya göre, Multiple Endokrin Neoplazi (MEN) tip $2B$ tanısı konulan bu hastada, MEN tip $2A$'dan farklı olarak aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin saptanması beklenmez?

44 yaşında erkek hasta, ellerinde ve dirseklerinde beliren sarımsı kabartılar şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde babasının 50 yaşından önce miyokard enfarktüsü geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede avuç içi çizgilerinde karakteristik turuncu-sarı renk değişikliği (striata palmaris) ve dirseklerde tübero-erüptif ksantomlar saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Total Kolesterol: $410\text{ mg/dL}$ ve Trigliserid: $430\text{ mg/dL}$ olarak ölçülüyor. Bu hastada en olası tanı veya altta yatan patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında kadın hasta, $4$ gündür devam eden şiddetli poliüri, polidipsi ve kusma şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Muayenesinde dehidrate görünümde olan hastanın nefesinde aseton kokusu duyuluyor. Laboratuvar incelemesinde; kan şekeri $540 \text{ mg/dL}$, idrarda keton (+++), arteriyel pH $7.22$ ve serum bikarbonat $14 \text{ mEq/L}$ olarak saptanıyor. Hastanın HbA1c düzeyi ise $\% 5.8$ olarak ölçülüyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında erkek hasta, $1$ yıl önce inferior miyokard enfarktüsü tanısıyla koroner stent uygulanması sonrası poliklinik kontrolüne geliyor. Hasta o tarihten itibaren atorvastatin $80$ mg/gün ve ezetimib $10$ mg/gün tedavilerini düzenli kullanmaktadır. Poliklinik muayenesinde kan basıncı $125/75$ mmHg, nabız $72$/dakika saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde LDL-kolesterol düzeyi $84$ mg/dL olarak ölçülüyor.

Bu hasta için güncel kılavuzlara (ESC/EAS 2019) göre önerilen hedef LDL-kolesterol değeri ve bir sonraki en uygun tedavi basamağı aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında kadın hasta, polikliniğe son birkaç aydır artan ağız kuruluğu ve çok su içme şikayetleri ile başvuruyor. Özgeçmişinde özellik olmayan hastanın fizik muayenesinde vücut kitle indeksi (VKİ) $21$ kg/m $^2$ ölçülüyor ve sistemik bakısı doğal saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde açlık plazma glukozu $152$ mg/dL, HbA1c $\%7.6$ ve C-peptid düzeyi $2.4$ ng/mL (N: $1.1-4.4$) bulunuyor. Soygeçmişinde anne, teyze ve anneannesinde $20$'li yaşlarda başlayan ve insülin gerektirmeyen diyabet öyküsü mevcuttur. Hastanın biyokimyasal değerlendirmesinde yüksek duyarlıklı C-reaktif protein (hs-CRP) düzeyi $0.1$ mg/L (N: $0.5-3.0$) olarak saptanıyor.

Bu hasta için en uygun ilk basamak farmakolojik tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

$36$ yaşında kadın hasta, $8$ ay önce poliüri ve polidipsi şikayetleriyle başvurmuş ve Tip $2$ Diabetes Mellitus (DM) tanısı almıştır. Vücut kitle indeksi (VKİ) $22$ $\text{kg/m}^2$ olan hastada başlangıçta metformin tedavisi ile glisemi kontrolü sağlanmış; ancak son $2$ ayda kan şekeri regülasyonu bozulmuş ve güncel HbA1c değeri $\%8.4$ olarak ölçülmüştür. Hastanın özgeçmişinde diyabet yönünden aile öyküsü bulunmamaktadır. Bu klinik tabloya göre, hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, çocuk sahibi olamama ve her iki testiste küçülme şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın vücut kitle indeksinin $28 kg/m^2$ olduğu, belirgin kas hipertrofisi ve gövdede yaygın akne skarlarının bulunduğu gözleniyor. Testis hacimleri bilateral $5 mL$ (N: $>15 mL$) olarak ölçülüyor. Laboratuvar tetkiklerinde şu sonuçlar saptanıyor:

Spermiogram incelemesinde ise total azospermi görülüyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada öncelikle düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında erkek hasta, son bir yıldır devam eden yaygın vücut ağrısı ve sandalyeden kalkarken zorlanma şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde $10$ yıl önce peptik ülser nedeniyle parsiyel gastrektomi operasyonu geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede proksimal kas güçsüzlüğü ve ''ördekvari yürüyüş'' (waddling gait) saptanıyor.

Laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Primer hiperparatiroidizm (paratiroid adenomu) ve şiddetli osteitis fibrosa cystica tablosuyla izlenen $55$ yaşında kadın hastaya başarılı bir paratiroidektomi operasyonu uygulanıyor. Ameliyat öncesi alkalen fosfataz (ALP) düzeyi oldukça yüksek olan hastanın, postoperatif $3$. günde ellerinde uyuşma ve karıncalanma şikayetleri başlıyor.

Laboratuvar tetkikleri şu şekildedir:

Bu hastadaki klinik tablo ve laboratuvar bulguları için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?