Kemoterapötikler

Karbapenem grubu antibiyotiklerin klinik kullanımı ve farmakolojik özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Deri ve yumuşak doku enfeksiyonu olan bir hastadan izole edilen *Staphylococcus aureus* suşunun antibiyotik duyarlılık testinde; izolatın eritromisine dirençli, klindamisine ise duyarlı olduğu rapor ediliyor. Ancak, agar plağında eritromisin ve klindamisin diskleri birbirine yakın yerleştirildiğinde, klindamisin inhibisyon zonunun eritromisine bakan kısmında düzleşme (D-zonu) saptanıyor ve hastanın tedavisinde klindamisin kullanımından kaçınılması gerektiği belirtiliyor.

Buna göre, izolatın klindamisine in vivo ortamda dirençli davranmasına yol açan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri ribozomunun $30S$ alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe eden antibiyotik gruplarıyla ilgili aşağıdaki özellikler tanımlanmıştır:

- X grubu: Bakteri içine girişi enerji ve oksijen bağımlıdır; ribozoma geri dönüşsüz (irreversibl) bağlanarak mRNA'nın yanlış okunmasına (misreading) neden olur.
- Y grubu: Ribozoma geri dönüşlü (reversibl) bağlanarak aminoaçil-tRNA'nın A bölgesine girişini engeller; dişlerde renk değişikliği, kemikte birikim ve fototoksisite gibi yan etkilere yol açabilir.

Buna göre X ve Y ile belirtilen antibiyotik grupları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İnvaziv aspergillozis ve mukormikozis tedavisinde endike olan, diğer sistemik triazol grubu antifungallerin aksine EKG'de QT intervalinde kısalmaya neden olan ve isavukonazonyum sülfat şeklinde bir ön-ilaç (prodrog) olarak uygulanan antifungal ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Dermatofitozların sistemik tedavisinde kullanılan, mantar hücresinde mikrotübül proteinlerine bağlanarak mitozu metafaz aşamasında durduran ve sitokrom $P_{450}$ enzimlerini indükleme özelliğine sahip olan antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Hedefe yönelik ve hormonal antineoplastik ilaçların farmakolojik özellikleri, etki mekanizmaları ve klinik kullanımları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sitomegalovirüs (CMV) retiniti tanısı alan $HIV$ pozitif bir erkek hastada, yapılan tetkikler sonucunda $UL97$ gen mutasyonu nedeniyle gansiklovir direnci saptanmıştır. Bu hastanın tedavisine, aktif formuna dönüşmek için viral timidin kinaz veya fosfotransferaz enzimlerine ihtiyaç duymayan bir antiviral ajan eklenmiştir. Bu ajanın proksimal renal tübüler hasar riskini minimize etmek amacıyla hastaya tedavi öncesinde probenesid verilmiş ve intravenöz hidrasyon uygulanmıştır.

Bu hastada kullanılan antiviral ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında $HIV(+)$ tanısı ile antiretroviral tedavi ($ART$) alan bir erkek hastanın tedavi rejiminde darunavir ve ritonavir bulunmaktadır. Hastanın rutin kontrollerinde $LDL$ kolesterol düzeyinin yüksek saptanması üzerine tedaviye $simvastatin$ eklenmiştir. Tedavinin ikinci haftasında hastada yaygın kas ağrısı, halsizlik ve idrar renginde koyulaşma gelişmiş; yapılan laboratuvar incelemesinde serum kreatin kinaz ($CK$) düzeyi normalin $10$ katı üzerinde saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablonun gelişmesinden sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bir klinik mikrobiyoloji laboratuvarında, *Enterococcus faecalis* izolatına karşı yeni bir penisilin türevinin bakterisidal etkinliği incelenmektedir. İlacın konsantrasyonu $MIC$ ($1 \mu g/mL$) düzeyinden $10 \times MIC$ ($10 \mu g/mL$) düzeyine çıkarıldığında logaritmik ölüm hızının belirgin şekilde arttığı saptanmıştır. Ancak, konsantrasyon $100 \times MIC$ ($100 \mu g/mL$) düzeyine çıkarıldığında, birim zamandaki ölüm hızının paradoksal olarak $10 \times MIC$ düzeyindeki hıza göre daha düşük olduğu gözlenmiştir.

Farmakolojide 'Eagle etkisi' (paradoksal etki) olarak tanımlanan bu durumun temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında onikomikoz tanısı alan bir erkek hastaya oral antifungal tedavi başlanıyor. Hastanın özgeçmişinde hipertansiyon nedeniyle metoprolol kullanımı olduğu öğreniliyor. Tedavinin ikinci haftasında yapılan kontrolde hastanın nabzı $48/dakika$ (belirgin bradikardi) olarak saptanıyor. Bu durumun nedeni olan antifungal ilacın etki mekanizması aşağıdakilerinden hangisidir?

Klinik farmakolojide, aminoglikozid grubu antibiyotiklerin farmakokinetik yarı ömürleri oldukça kısa ($t_{1/2} \approx 2-3$ saat) olmasına rağmen, toplam günlük dozun tek seferde verilmesi (genişletilmiş aralıklı dozlama) hem terapötik etkinliği artırmakta hem de nefrotoksisite riskini minimize etmektedir.

Bu dozlama stratejisinin altında yatan farmakodinamik ve toksikokinetik ilkelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tedaviye dirençli bir akciğer tüberkülozu olgusunda, mikobakteriyel enerji metabolizması üzerinden etki gösteren yeni bir terapötik ajan olan bedakilin ($bedaquiline$) kullanımı planlanmaktadır. Bu ilacın farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

28 yaşında bir kadın hasta, yüksek ateş ve yan ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan değerlendirme sonucu akut piyelonefrit tanısı konulan hastaya florokinolon grubu bir antibiyotik reçete ediliyor. Bu antibiyotiğin bakterilerde DNA sentezini bozarak bakterisid etki göstermesini sağlayan temel moleküler hedefleri aşağıdakilerden hangisidir?

Sistemik bir mikozun tedavisi amacıyla kullanılan aşağıdaki antifungal ilaçlardan hangisi, mantar hücresinde ergosterol sentezini (14-alfa demetilaz inhibisyonu) baskılamasının yanı sıra, insanlarda adrenal ve gonadal sitokrom P450 enzimlerini de non-selektif olarak inhibe ederek jinekomasti ve libido kaybına neden olabilir?

Antimikrobiyal ilaçların etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapılan laboratuvar testlerinde, standart bir bakteri inokulumunun $\%99,9$’unun (yaklaşık $3$ logaritmik azalma) canlılığını yok eden en düşük ilaç konsantrasyonuna ne ad verilir?

Bakteri hücre duvarı sentezini, peptidoglikan prekürsör yapısındaki D-alanil-D-alanin terminaline bağlanarak ve polimerizasyonu engelleyerek inhibe eden antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında erkek hasta, sağ bacağında gelişen ve yayılım gösteren selülit tablosu nedeniyle hastaneye başvuruyor. Yapılan biyopsi ve kültür tetkiklerinde Metisiline Dirençli *Staphylococcus aureus* (MRSA) saptanıyor. Hastaya, terminal yarı ömrünün yaklaşık 250-350 saat olması nedeniyle tek doz intravenöz infüzyon şeklinde uygulanabilen; hem peptidoglikan sentezini (transglikozilasyon ve transpeptidasyon basamakları) inhibe eden hem de bakteri hücre membranı bütünlüğünü bozarak (depolarizasyon) etki gösteren bir lipoglikopeptid antibiyotik başlanıyor.

Bu hastada kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Antineoplastik bir ajan olan $5$-Fluorourasil ($5$-FU), aşağıdaki enzimlerden hangisini irreversibl olarak inhibe ederek pirimidin sentezini ve dolayısıyla DNA sentezini bozar?

İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV) pozitif olan ve proteaz inhibitörü içeren antiretroviral tedavi alan bir hastada, tüberküloz tedavisi planlanırken rifamisin grubu ilaçların neden olduğu enzim indüksiyonuna bağlı ilaç etkileşimlerini en aza indirmek için tercih edilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki penisilin türevlerinden hangisi stafilokokal beta-laktamazlara karşı yapısal olarak dirençli olması nedeniyle, metisiline duyarlı *Staphylococcus aureus* (MSSA) enfeksiyonlarının tedavisinde öncelikle tercih edilir?