Kemoterapötikler

Ekinokandin grubu bir antifungal olan kaspofungin ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

65 yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) alevlenmesi nedeniyle uzun süredir yüksek doz sistemik kortikosteroid tedavisi alan erkek hastada; yaygın karın ağrısı, kanlı ishal ve balgamda kan görülmesi üzerine yapılan incelemelerde $Strongyloides$ $stercoralis$ hiperinfeksiyonu saptanıyor. Özgeçmişinde atriyal fibrilasyon nedeniyle verapamil kullanımı olan hastaya ivermektin tedavisi başlanıyor. Tedavinin ikinci dozundan sonra hastada ilerleyici bir uyku hali (letarji), konfüzyon ve kas koordinasyon bozukluğu (ataksi) gelişiyor.

Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Antifungal ilaçların etki mekanizmaları, farmakokinetik özellikleri ve yan etki profilleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dermatofitoz tanısı alan bir hastadan izole edilen mantar suşları üzerinde yapılan moleküler analizlerde, kullanılan antifungal ilacın etkisiyle mantar hücresi içinde lanosterol sentezinin azaldığı, buna karşılık hücre için toksik etkili skualen miktarının belirgin şekilde arttığı ve bu birikimin fungisidal etkiye yol açtığı saptanmıştır. Bu biyokimyasal profil, aşağıdaki antifungal ilaç gruplarından hangisinin etki mekanizması ile uyumludur?

Sıtma endemik bir bölgeye seyahat öyküsü olan 28 yaşındaki erkek hasta, döngüsel ateş, titreme ve terleme nöbetleri şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan periferik kan yaymasında *Plasmodium vivax* enfeksiyonu saptanıyor ve hastaya klorokin tedavisi başlanıyor. Akut kan evresi başarıyla tedavi edilen hastada, karaciğerdeki uyuyan formların (hipnozoit) neden olabileceği relapsları (tekrarlamaları) önlemek amacıyla tedaviye yeni bir antiparaziter ilaç eklenmesi planlanıyor. Ancak hekim, bu ilacı reçete etmeden önce, hastada şiddetli bir hemolitik anemi tablosunun gelişmesini önlemek için spesifik bir enzim düzeyini kontrol etmek istiyor.

Hekimin bu hastada relapsları önlemek için başlamayı planladığı ilaç ve öncesinde eksikliğini araştırdığı enzim eşleşmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$29$ yaşındaki erkek hasta, Orta Afrika seyahatinden döndükten yaklaşık iki ay sonra şiddetli baş ağrısı, aralıklı ateş ve boynun arka üçgeninde ağrısız lenfadenopati (Winterbottom belirtisi) şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın klinik tablosuna son haftalarda gündüz aşırı uyuma eğilimi, kognitif fonksiyonlarda gerileme ve tremor eşlik etmeye başlamıştır. Yapılan serebrospinal sıvı ($BOS$) incelemesinde lenfositoz ve yüksek protein seviyeleri ile birlikte hareketli kamçılı parazitler saptanmıştır.

Batı Afrika uyku hastalığının bu nörolojik evresinde ilk seçenek olarak tercih edilen ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Çoklu antiretroviral ilaç direnci saptanan $34$ yaşındaki $HIV-1$ pozitif erkek hastanın tedavi rejimine, viral girişi engellemek amacıyla konak hücre yüzeyindeki $CCR5$ kemokin reseptörüne allosterik olarak bağlanan bir ajan eklenmiştir. Tedavi başlangıcından bir ay sonra yapılan kontrolde viral yükün ($HIV-RNA$) hedeflenen düzeyde düşmediği izlenmiştir. Buna göre, bu hastadaki tedavi başarısızlığının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kinolon grubu antibiyotiklerin etki mekanizması ve hedef molekülleri, bakterinin Gram boyanma özelliğine göre farklılıklar gösterebilmektedir. *Escherichia coli* gibi Gram-negatif bakterilerde bu ilaçların birincil hedefi DNA giraz enzimi iken; *Streptococcus pneumoniae* gibi Gram-pozitif bakterilerde birincil hedef genellikle farklıdır. Gram-pozitif bakterilerde replikasyonun son aşamasında iç içe geçmiş (katenan) kardeş DNA moleküllerinin birbirinden ayrılmasını (dekatenasyon) sağlayan ve kinolon direncinin gelişiminde ilk basamak mutasyonun görüldüğü enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Addison hastalığı tanısıyla günlük $20$ mg hidrokortizon ve $0.1$ mg fludrokortizon idame tedavisi alan $35$ yaşındaki bir erkek hastaya, aktif akciğer tüberkülozu tanısı konulmuş ve rifampin, izoniyazid, pirazinamid ve etambutol kombinasyonundan oluşan standart tedavi rejimi başlanmıştır. Tedavinin $10$. gününde acil servise bulantı, kusma, şiddetli halsizlik ve konfüzyon şikayetleriyle başvuran hastanın yapılan tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

Bu hastadaki klinik kötüleşmenin en olası farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Vücut yüzeyinin $\%70$'ini kapsayan ağır yanık nedeniyle takip edilen ve yara kültüründe çoklu ilaç dirençli (MDR) *Pseudomonas aeruginosa* saptanan hastaya, hücre membranında katyonik deterjan benzeri etki gösteren bir antibiyotik intravenöz yolla uygulanmaya başlanmıştır. Tedavi sırasında hastada ani gelişen jeneralize kas güçsüzlüğü ve solunum arresti izlenmiştir. Bu nöromüsküler blokaj tablosu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

28 yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada, perianal bölgede ağrılı vezikülopüstüler lezyonlar saptanıyor. Lezyonlardan yapılan viral kültürde Herpes Simplex Virüs tip-2 ($HSV-2$) izole ediliyor. Hastaya başlanan yüksek doz asiklovir tedavisine klinik yanıt alınamıyor. Yapılan direnç testlerinde virüsün 'timidin kinaz' ($TK$) enzim aktivitesinin tamamen kaybolduğu saptanıyor. Bu hastada tedavide kullanılabilecek olan, aktivasyonu için viral enzimlere ihtiyaç duymayan ve yapısal olarak bir 'nükleotid' analoğu olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$Mycobacterium$ $tuberculosis$ enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan birinci basamak ajanlardan biri, kazeöz lezyonların merkezindeki makrofajların fagozomları gibi asidik mikrolokasyonlarda ($pH$ $\approx$ $5.5$) bulunan basillere karşı selektif ve güçlü bir bakterisid etkinlik sergiler. Bahsi geçen bu özelliklere sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında erkek hasta, uzun süredir devam eden ateş, halsizlik ve karın şişliği şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Kemik iliği aspiratının $Giemsa$ boyamasında makrofajlar içerisinde çok sayıda $Leishman-Donovan$ ($L-D$) cisimciği izleniyor. Visseral leişmaniyazis ($Kala-azar$) tanısı konulan hastada, parenteral ajanların kullanımını kısıtlayan bir komorbidite nedeniyle bu hastalıkta kullanılan ilk etkili oral ajan olan miltefosin başlanıyor. Buna göre, miltefosinin parazit üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşındaki kadın hastaya yapılan tetkikler sonucunda $BRCA1$ mutasyonu pozitif, yüksek dereceli seröz over kanseri tanısı konuluyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan, tek zincirli $DNA$ kırıklarının onarımında görev alan poli ($ADP$-riboz) polimeraz ($PARP$) enzimini inhibe ederek, homolog rekombinasyon eksikliği olan tümör hücrelerinde "sentetik letalite" yoluyla apoptozu tetikleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Akciğer tüberkülozu tanısıyla rifampisin, izoniazid, pirazinamid ve etambutol tedavisi başlanan $52$ yaşındaki erkek hasta, tedavinin üçüncü haftasında sağ ayak başparmağında ani gelişen şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık şikayetiyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum ürik asit düzeyinin yüksek olduğu saptanıyor. Bu hastada gelişen klinik tablodan sorumlu olma olasılığı en yüksek olan antitüberküloz ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir kadın hasta, geçmişinde penisilin kullanımına bağlı anafilaksi öyküsü bildirmektedir. Bu hastada gelişen ciddi bir *Pseudomonas aeruginosa* enfeksiyonu nedeniyle seftazidim tedavisine başlanmış, ancak tedavinin $3$. gününde hastada yeni bir tip I aşırı duyarlılık reaksiyonu gözlenmiştir.

Bu hastada gözlenen klinik tablonun, seftazidim ile yapısal olarak özdeş bir yan zincire sahip olması nedeniyle aşağıdaki antibiyotiklerden hangisinin kullanımıyla da tetiklenme olasılığı en yüksektir?

Antiretroviral tedavi başlanması planlanan bir hastada, tedavi öncesi yapılan farmakogenetik tarama sonucunda hastanın HLA-B*5701 aleli taşıyıcısı olduğu saptanmıştır.

Hayati tehlike yaratabilecek şiddetli bir hipersensitivite reaksiyonundan kaçınmak amacıyla, bu hastanın tedavi rejiminde aşağıdaki ilaçlardan hangisinin kullanımı kesinlikle kontrendikedir?

Antiretroviral tedavi başlanan $35$ yaşında $HIV-1$ pozitif bir erkek hastada, virüsün konak hücre membranına füzyonunu (kaynaşmasını) engellemek amacıyla viral $gp41$ ünitesine bağlanan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kriptokokal menenjit tedavisi için amfoterisin $B$ ile kombine edilen, mantar hücreleri tarafından sitozin permeaz aracılığıyla alınıp sitozin deaminaz enzimiyle aktif metabolitine dönüştürülen ve doz kısıtlayıcı yan etkisi kemik iliği baskılanması olan antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Multipl miyelom patogenezinde $NF-\kappa B$ yolağının aşırı aktivasyonu hücre sağkalımı için büyük önem taşır. Bu yolağın aktivasyonunu engellemek amacıyla, hücre içi protein yıkımından sorumlu olan $26S$ proteazom kompleksini geri dönüşümlü olarak inhibe eden ajanlar tedavide kullanılmaktadır. Bu inhibisyon, pro-apoptotik proteinlerin hücre içinde birikmesine ve sonuçta tümör hücresinin ölümüne yol açar.

Yukarıda etki mekanizması tanımlanan hedefe yönelik antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?