Kemoterapötikler

Kemoterapötik ilaçların mikroorganizmalar üzerindeki etkinliklerini belirleyen farmakodinamik parametreler ve temel etki prensipleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında bir kadın hasta, şiddetli boğaz ağrısı ve kuru öksürük şikayetiyle başvuruyor. Atipik pnömoni tanısı alan hastaya, gebelik ihtimali de göz önünde bulundurularak bir antibiyotik tedavisi başlanıyor. Tedavinin $5$. gününde hastada karın sağ üst kadranda ağrı, bulantı ve skleralarda ikter (sarılık) gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde kolestatik hepatit tablosu saptanıyor.

Bu hastada klinik tabloya neden olan antibiyotiğin bakteri hücresindeki etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede hayvancılıkla uğraşan $42$ yaşında erkek hasta, karın sağ üst kısmında dolgunluk hissi ve künt ağrı ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede karaciğerin kosta yayını $3$ cm geçtiği saptanıyor. Ultrasonografik incelemede karaciğer sağ lobda, içinde çok sayıda küçük kistik yapılar (kız veziküller) bulunan $8$ cm çapında kistik kitle saptanarak hidatik kist tanısı konuluyor. Cerrahi girişim planlanan hastaya operasyon öncesinde kist içeriğinin canlılığını azaltmak amacıyla yüksek doz albendazol tedavisi başlanıyor. Bu ilacın tedavi edici etkisinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif tüberküloz tanısıyla rifampin, izoniyazid, pirazinamid ve etambutol içeren standart $4$'lü tedavi başlanan bir kadın hastada, eş zamanlı kullandığı oral kontraseptif ilacın etkisiz kalması sonucu istenmeyen bir gebelik oluşmuştur.

Bu klinik duruma yol açan, karaciğer mikrozomal enzimlerini (Sitokrom $P450$) indükleyerek diğer ilaçların metabolizmasını hızlandıran antimikobakteriyel ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Protein sentez inhibitörü iki farklı antibiyotik grubu ($X$ ve $Y$) üzerine yapılan karşılaştırmalı bir analizde; $X$ grubunun ribozomun $30S$ alt birimine geri dönüşsüz bağlanarak mRNA kodonlarının yanlış okunmasına (misreading) ve anormal protein sentezine yol açtığı, $Y$ grubunun ise aminoasil-tRNA'nın ribozomal $A$ bölgesine bağlanmasını engelleyerek sentezi durdurduğu saptanmıştır.

Bu ilaç grupları ve klinikte gözlenen özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$25$ yaşında erkek hasta, dışkısında beyaz, yassı ve hareketli parçalar görmesi üzerine doktora başvuruyor. Yapılan parazitolojik inceleme sonucunda hastaya sığır şeridi ($Taenia\ saginata$) tanısı konuluyor ve tek doz prazikuantel tedavisi planlanıyor. Prazikuantelin bu parazit üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede tarım işçiliği yapan $24$ yaşındaki bir erkek hastada halsizlik ve belirgin demir eksikliği anemisi saptanıyor. Dışkı incelemesinde *Necator americanus* yumurtaları görülmesi üzerine tedavi planlanıyor. Benzimidazollere (albendazol gibi) alternatif olarak kullanılan ve parazitin nikotinik reseptörlerini uyararak etki gösteren ilacın parazit üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Postmenopozal dönemdeki bir kadında meme kanseri tanısı konuluyor. Bu hastada periferik dokularda (özellikle yağ dokusunda) androjenlerin östrojene dönüşümünü sağlayan aromatizasyon basamağını engelleyerek östrojen düzeylerini düşüren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde dihidropteroat sentetaz enzimini inhibe ederek dihidrofolik asit sentezini engelleyen, ancak glukoz-6-fosfat dehidrogenaz ($G6PD$) eksikliği olan bireylerde oksidatif stres yaratarak hemolitik anemiye yol açabilen antibiyotik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Gram pozitif koklara bağlı gelişen ciddi enfeksiyonların tedavisinde kullanılan vankomisine karşı, özellikle enterokoklarda klinik olarak önemli direnç suşları gelişmiştir. Vankomisine dirençli enterokoklarda (VRE) gözlenen ve ilacın hedef bölgesine olan afinitesini azaltan temel biyokimyasal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada, görme kaybı şikayeti üzerine yapılan incelemeler sonucunda sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti tanısı konuluyor ve tedavi amacıyla gansiklovir başlanıyor. Bu ilacın kullanımı sırasında gelişebilecek en önemli doz kısıtlayıcı yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz iki yaşında bir erkek hastaya yapılan balgam kültüründe *Mycobacterium tuberculosis* üremesi saptanıyor. İlaç duyarlılık testlerinde izoniazide karşı direnç saptanırken; direnç mekanizmasının, mikolik asit sentezinde görevli olan *enoyl-ACP redüktaz* enzimini kodlayan $inhA$ genindeki bir mutasyon sonucu bu enzimin aşırı ekspresyonuna bağlı olduğu belirleniyor. Buna göre, bu hastada aşağıdaki antitüberküloz ilaçlardan hangisine karşı da çapraz direnç görülme olasılığı en yüksektir?

Deri ve yumuşak doku enfeksiyonu tanısı alan bir hastada, yaklaşık $200$ saati aşan terminal yarı ömrü ($t_{1/2}$) sayesinde haftada bir kez veya tek doz intravenöz uygulama ile tedavi imkanı sağlayan lipoglikopeptid türevi antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik mikrobiyolojide ve kemoterapide bir antibiyotiğin etkinliğini ölçmek amacıyla kullanılan, standart bir bakteri topluluğunun gözle görülür (makroskobik) çoğalmasını engelleyen en düşük ilaç derişimi aşağıdakilerden hangisidir?

Antifungal ilaçlardan hangisi, etki mekanizması bakımından amfoterisin B'ye benzeyerek ergosterole doğrudan bağlanmasına rağmen, sistemik toksisitesinin yüksek olması nedeniyle günümüzde sadece topikal veya lokal olarak (örneğin kandidal stomatit) kullanılır?

Metastatik kolorektal kanser tanısı alan $60$ yaşındaki erkek hastanın tümör dokusunda yapılan moleküler incelemede $KRAS$ geninin mutasyonsuz ($wild-type$) olduğu belirlenmiştir. Bu hastanın tedavi rejimine eklenmesi planlanan ve epidermal büyüme faktörü reseptörüne ($EGFR$) bağlanarak hücre içi sinyal iletimini baskılayan kimerik monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Kombine antimikrobiyal tedavide sinerjistik etki elde etmek için farklı farmakodinamik mekanizmalardan yararlanılır. Özellikle ciddi enterokokal endokardit vakalarının tedavisinde, bir hücre duvarı sentez inhibitörü (örneğin ampisilin) ile bir aminoglikozid (örneğin gentamisin) rutin olarak birlikte kullanılır. Aminoglikozidler tek başlarına bu bakterilere karşı yeterli bakterisidal etki gösteremezken, bu kombinasyon ile çok daha güçlü ve ölümcül bir etki sağlanır.

Buna göre, bu iki ilacın kombinasyonunda görülen sinerjistik etkinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla tedavi gören $12$ yaşındaki bir çocukta, kemoterapi küründen bir hafta sonra ani gelişen şiddetli epigastrik ağrı ve sırt ağrısı gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz seviyesi $950$ $U/L$ (N: $28-100$), lipaz seviyesi $1200$ $U/L$ (N: $13-60$) ve kan şekeri $280$ $mg/dL$ olarak saptanıyor. Ayrıca hastada protrombin zamanında ($PT$) uzama ve hipofibrinojenemi tespit ediliyor. Bu hastadaki klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına yol açma olasılığı en yüksek olan antineoplastik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hasta, karın ağrısı ve dışkısında hareketli şerit parçaları görme şikayetiyle kliniğe başvuruyor. Yapılan parazitolojik incelemede *Taenia solium* (domuz tenyası) yumurtaları ve proglottidleri saptanıyor. Hastaya oral niklozamid tedavisi planlanıyor. Farmakoloji uzmanı, niklozamid dozundan yaklaşık 2 saat sonra hastaya mutlaka magnezyum sülfat gibi hızlı etkili bir laksatif verilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu klinik tabloda niklozamid sonrası laksatif kullanımının temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Metisiline dirençli $Staphylococcus$ $aureus$ (MRSA) suşuna bağlı gelişen hastane kaynaklı pnömoni (HAP) tedavisinde kullanılan; hem peptidoglikan polimerizasyonunu (transglikozilasyon) inhibe eden hem de bakteri membran potansiyelini bozarak hızlı bakterisid etki gösteren lipoglikopeptid türevi antibiyotikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?