Examkin

Türkiye'nin Coğrafi Konumu

601 questions

Question 441Question →

Türkiye'de güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısının daralmasına bağlı olarak ortalama sıcaklıklar azalır. Bu durumun bir sonucu olarak kalıcı kar (toktağan kar) alt sınırı güneyden kuzeye doğru deniz seviyesine yaklaşır.

Yalnızca enlem etkisi dikkate alındığında, aşağıdaki illerimizin hangisinde kalıcı kar alt sınırının diğerlerine göre daha yüksek bir rakımdan başlaması beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Mersin

Answer

Verilen iller arasında Ekvator'a en yakın olan ve enlem etkisine bağlı olarak en sıcak olması beklenen Mersin ilinde kalıcı kar alt sınırı en yüksektir.
Doğru seçenek güneyde yer alan ildir. Ekvator'a yaklaşıldıkça güneş ışınlarının geliş açısı büyür ve sıcaklık artar. Sıcaklığın artması, dağlardaki karların daha yüksek kesimlere kadar erimesine, dolayısıyla yıl boyunca erimeden kalan kar (toktağan kar) sınırının daha yüksek bir rakımdan başlamasına neden olur. Verilen iller arasında en güneyde yer alan Mersin'dir.

Step-by-Step Solution

1
Kalıcı kar alt sınırı kavramını analiz etme
Kalıcı kar alt sınırının yüksek olması, o yerin sıcak olduğunu ve karların ancak çok yüksek noktalarda erimeden kalabildiğini gösterir.
Soruda istenen 'sınırın yüksek olması' durumunun sıcaklıkla doğrudan orantılı olduğunu anlamak için.
2
Enlem ile sıcaklık ilişkisini kurma
Kuzey Yarım Küre'de yer alan Türkiye'de, güneyden kuzeye gidildikçe Ekvator'dan uzaklaşıldığı için sıcaklıklar genel olarak azalır.
Matematik konumun sıcaklık üzerindeki etkisini belirlemek için.
3
Seçeneklerdeki illerin kuzey-güney konumlarını karşılaştırma
Verilen illerden en güneyde olanı tespit edilir.
En sıcak olan ve dolayısıyla kar sınırının en yüksek olduğu ili bulmak için.

Key Concept

Kalıcı Kar Alt Sınırı ve Enlem İlişkisi

Hints

1
Kalıcı kar alt sınırının yüksek olması demek, karların ancak dağın çok yüksek zirvelerinde tutunabilmesi, yani o bölgenin genel olarak sıcak olması demektir.
2
Türkiye'de Ekvator'a daha yakın olan güney bölgelerimiz, kuzey bölgelerimize göre daha sıcaktır (enlem etkisi).
3
Seçeneklerdeki iller arasından Türkiye haritasında en güneyde olanını bulmalısınız.

Practice More

Farklı dağların (örneğin Toroslar ve Kaçkarlar) güneşe dönük yamaçlarını (bakı etkisi) karşılaştıran soruları çözerek kalıcı kar sınırı konseptini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kalıcı kar alt sınırı ile yerleşme üst sınırı ve tarım üst sınırı paralel ilerler. Hangisinde tarım daha yüksek rakımlarda yapılabilir diye düşünerek de aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 442Question →

2121 Mart tarihinde Güneş'in aynı anda doğduğu bilinen KK ve LL merkezleri ile ilgili şu gözlemler yapılmıştır:

- 2121 Haziran tarihinde KK merkezinde yaşanan gündüz süresi, LL merkezinden daha uzundur.
- 2121 Aralık tarihinde LL merkezinde öğle vaktinde ölçülen gölge boyu, KK merkezinden daha kısadır.

Buna göre, bu iki merkezle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: KK merkezi, LL merkezine göre daha kuzeyde yer almaktadır.

Answer

Verilen gözlemler sonucunda KK merkezinin LL merkezine göre daha kuzeyde olduğu ve her iki merkezin de aynı meridyen üzerinde yer aldığı kesinleşmektedir.
Doğru seçenek, KK merkezinin daha kuzeyde olduğunu belirtir. 2121 Mart'ta Güneş'in aynı anda doğması iki merkezin aynı meridyende olduğunu gösterir. 2121 Haziran'da Kuzey Yarım Küre'de kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzadığı için gündüzü daha uzun olan KK merkezi kuzeydedir. Ayrıca 2121 Aralık'ta KK'de gölge boyunun daha uzun olması, Güneş ışınlarını daha eğik açıyla aldığını ve kutba (42∘42^\circ Kuzey) daha yakın olduğunu kesin olarak kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
2121 Mart (Ekinoks) verisini analiz etme
KK ve LL merkezleri aynı meridyen üzerindedir.
Ekinoks tarihlerinde dünyanın her yerinde gece-gündüz eşittir. Bu tarihte Güneş'in aynı anda doğduğu merkezler aynı boylam (meridyen) üzerindedir.
2
2121 Haziran gündüz süresi verisini analiz etme
KK merkezi, LL merkezine göre daha kuzeydedir.
Kuzey Yarım Küre'de yaz gündönümünde (2121 Haziran) kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. KK merkezinde gündüz daha uzunsa, KK daha kuzeydedir.
3
2121 Aralık gölge boyu verisini doğrulama
LL merkezi Ekvator'a (güneye) daha yakındır.
Kış gündönümünde (2121 Aralık) Güneş ışınları güneye daha büyük açıyla düşer. LL'de gölge boyunun kısa olması, Güneş ışınlarını daha dik aldığını ve daha güneyde olduğunu teyit eder.

Key Concept

Aynı meridyen üzerindeki merkezlerde ekinoks tarihlerinde Güneş aynı anda doğar; enlem derecesi arttıkça gündüz süresi değişimi ve gölge boyu özellikleri farklılaşır.

Hints

1
2121 Mart ekinoks tarihidir ve bu tarihte gece-gündüz süresi her yerde 1212 saattir.
2
Güneş'in aynı anda doğması için yerel saatlerin ve gündüz sürelerinin aynı olması gerekir; bu da merkezlerin aynı meridyende olduğunu fısıldar.
3
Haziran ayında Türkiye'nin kuzeyine (örneğin Sinop'a) gidildikçe gündüzlerin uzadığını hatırlayın.

Practice More

Bu soruya ek olarak, bu merkezlerdeki çizgisel hız ve yerçekimi farklarını karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternative Method

Gölge boyu üzerinden gitmek: Gölge boyu Güneş ışınlarının geliş açısına bağlıdır. Aralık ayında gölgesi daha kısa olan merkez Güneş'e daha yakındır (daha güneydedir). Bu bilgi tek başına LL'nin güneyde, KK'nin kuzeyde olduğunu anlamak için yeterlidir.
Estimated Time:1m 40s
Question 443Question →

Türkiye'nin ulusal saati, yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saatine göre düzenlenmektedir.

Buna göre, ulusal saatin (Iğdır'ın yerel saati) 12.0012.00 olduğu bir anda, 39∘39^{\circ} Doğu boylamında yer alan Erzincan'da yerel saat kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 11.3611.36

Answer

Erzincan'da yerel saat 11.3611.36'dır.
Türkiye'nin ortak saati 45∘45^{\circ} Doğu boylamına göre düzenlenir. Soruda verilen Erzincan (39∘39^{\circ} Doğu) bu meridyenin daha batısındadır. İki merkez arasında 66 boylamlık bir fark vardır (45−39=645 - 39 = 6). Her boylam farkı 44 dakikaya karşılık geldiği için toplam zaman farkı 2424 dakikadır. Erzincan batıda yer aldığı için yerel saati ulusal saatten 2424 dakika geri olmalıdır (12.00−0.24=11.3612.00 - 0.24 = 11.36).

Step-by-Step Solution

1
Merkezler arasındaki boylam farkını bulunuz.
45∘−39∘=645^{\circ} - 39^{\circ} = 6 boylam farkı.
İki nokta arasındaki zaman farkını hesaplamak için öncelikle boylam farkını bilmemiz gerekir.
2
Boylam farkını zaman farkına çeviriniz.
6×4=246 \times 4 = 24 dakika zaman farkı.
Dünya üzerindeki ardışık her iki meridyen arasındaki zaman farkı 44 dakikadır.
3
Zaman farkını yön kuralına göre uygulayınız.
12.00−24 dakika=11.3612.00 - 24 \text{ dakika} = 11.36
Erzincan (39∘39^{\circ} Doğu), ulusal saat merkezi olan Iğdır'ın (45∘45^{\circ} Doğu) batısında yer alır. Batıda yerel saat her zaman daha geridir, bu nedenle zaman farkı çıkarılmalıdır.

Key Concept

Türkiye'de ulusal saat 45∘45^{\circ} Doğu boylamına göre ayarlanır ve batıya gidildikçe yerel saat geri kalır.

Hints

1
Türkiye'nin ulusal saatinin hangi boylama göre ayarlandığını ve Erzincan ile arasındaki boylam farkını belirleyin.
2
Her bir boylam derecesinin 44 dakikalık zaman farkına eşit olduğunu unutmayın.
3
Doğuda saatin batıya göre her zaman daha ileri olduğunu hatırlayarak, bulduğunuz farkı ulusal saatten çıkarın.

Practice More

Aynı boylam üzerinde yer alan farklı şehirlerde yerel saatin ve öğle vaktinin neden aynı olduğunu araştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 444Question →

Türkiye'de ulusal saat uygulaması kapsamında yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saati esas alınmaktadır. Bir araştırmacı, Iğdır'da Güneş'un gökyüzünde en tepe noktasına (zenith) ulaştığı anı tespit etmiş ve aynı anda Edirne'deki (26∘26^{\circ} Doğu) durumu analiz etmek istemiştir.

Buna göre, araştırmacının Edirne'deki yerel saat ve Güneş'in ufuktaki konumu ile ilgili yapacağı aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yerel saat 10.4410.44 olup Güneş ufuk düzlemi üzerinde henüz tepe noktasına ulaşmamıştır.

Answer

Edirne'de yerel saat 10.4410.44 olup Güneş henüz tepe noktasına ulaşmamıştır.
Iğdır (45∘45^{\circ} Doğu) ve Edirne (26∘26^{\circ} Doğu) arasında 1919 meridyen farkı vardır. Meridyenler arası 44 dakikalık farktan dolayı toplam zaman farkı 7676 dakikadır (11 saat 1616 dakika). Iğdır'da Güneş tepe noktasındayken (12.0012.00), daha batıda olan Edirne'de saat 10.4410.44'tür. Bu saatte Güneş henüz tepe noktasına ulaşmamış, ufukta yükselmeye devam etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezler arasındaki boylam farkını hesapla.
45∘−26∘=19∘45^{\circ} - 26^{\circ} = 19^{\circ}
Zaman farkını bulmak için öncelikle iki nokta arasındaki boylam uzaklığı belirlenmelidir.
2
Boylam farkını zaman farkına çevir.
19×4=7619 \times 4 = 76 dakika (11 saat 1616 dakika)
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı sabit olup 44 dakikadır.
3
Edirne'nin yerel saatini belirle.
12.00−01.16=10.4412.00 - 01.16 = 10.44
Edirne, Iğdır'a göre daha batıda yer aldığı için yerel saati daha geridir.
4
Güneş'in ufuktaki konumunu yorumla.
Güneş henüz tepe noktasına (öğle vakti) ulaşmamış, yükselme aşamasındadır.
Yerel saatin 12.0012.00 olduğu an öğle vaktidir; saat 10.4410.44 olduğu için Güneş doğu ile tepe noktası arasındadır.

Key Concept

Boylam farkı kullanılarak yerel saat hesaplanması ve Güneş'in ufuk konumu ile ilişkilendirilmesi.

Hints

1
Önce Türkiye'nin en doğusu (Iğdır) ile en batısı (Edirne) arasındaki boylam farkını bulun.
2
Boylam farkını 4 ile çarparak zaman farkını hesaplayın ve batıya gidildikçe saatin geri olduğunu unutmayın.
3
Iğdır'da Güneş tepe noktasındayken yerel saatin 12.00 olduğunu varsayın ve Edirne'nin saatine göre Güneş'in öğleden önce mi sonra mı olduğunu belirleyin.

Practice More

Benzer bir soruyu '21 Mart tarihinde Iğdır'da Güneş doğduğunda Edirne'de yerel saat kaçtır?' kurgusuyla çözerek pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 445Question →

Küresel siyasetteki gelişmeler, ittifakların yön değiştirmesi ve bölgesel krizler; bir ülkenin fiziksel coğrafyasını değiştirmese de o coğrafyanın stratejik değerini ve dış politikadaki etkisini yeniden tanımlayabilir. Bu durum, jeopolitiğin "dinamik" (değişen) unsurlarıyla açıklanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin jeopolitik önemini belirleyen dinamik unsurlar arasında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası örgütlerdeki (NATO, G-2020, TDT vb.) etkinliği ve stratejik ortaklıkları

Answer

Türkiye'nin uluslararası örgütlerdeki etkinliği ve stratejik ortaklıkları, jeopolitiğin dinamik unsurları arasında yer alır.
Dinamik unsurlar; bir ülkenin siyasi yapısı, askeri gücü, ekonomik kapasitesi ve uluslararası ilişkilerini kapsar. Uluslararası örgütlerdeki (NATO, G-2020, TDT) etkinlik düzeyi ve kurulan stratejik ortaklıklar, küresel konjonktüre göre değişebileceği için bu kategoriye girer.

Step-by-Step Solution

1
Jeopolitik unsurların sınıflandırılması
Statik (değişmeyen) ve Dinamik (değişen) unsurlar olarak ikiye ayrılır.
Sorunun kökünde istenen ayrımı yapabilmek için temel kavramsal çerçeve belirlenmelidir.
2
Seçeneklerdeki özelliklerin niteliğinin incelenmesi
Denizler, boğazlar, iklim ve kıtalar arası konum fiziksel (doğal) özelliklerdir.
Doğal çevreye dayalı özellikler insan müdahalesiyle kısa sürede değişmediği için statik gruptadır.
3
Siyasi ve beşerî faktörlerin tespit edilmesi
NATO, G-2020 ve Türk Devletleri Teşkilatı gibi yapılar siyasi ve diplomatik süreçlerdir.
Ülkelerin dış politikadaki rolleri ve ittifakları küresel gelişmelere bağlı olarak her an yeniden şekillenebilir, bu da onları dinamik kılar.

Key Concept

Jeopolitiğin Değişen ve Değişmeyen Unsurları

Hints

1
Dinamik unsurlar, insan faaliyetleri ve siyasi kararlarla ilgili olan, zamanla farklılık gösterebilen özelliklerdir.
2
Fiziki haritaya baktığınızda değişmeyen şeyler (dağlar, denizler, enlemler) statiktir; haberleri izlediğinizde değişen şeyler (anlaşmalar, krizler) dinamiktir.

Practice More

Türkiye'nin jeopolitiğindeki statik unsurların (Boğazlar, ada/yarımada konumu) enerji jeopolitiğindeki 'dinamik' sonuçlarını (Boru hatları vb.) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 446Question →

Ankara'da (33∘33^{\circ} Doğu) saat 21:0021:00'da başlayan bir canlı televizyon programını, aynı anda Van'daki (43∘43^{\circ} Doğu) bir izleyici kendi saatinden takip ettiğinde saat kaçı görür?

Show answer & explanation

Answer: 21:0021:00

Answer

Televizyon yayını başladığında Van'daki izleyicinin saati de 21:0021:00 olacaktır.
Türkiye'de ulaşım, iletişim, resmi işler ve günlük hayatın düzenlenmesi için tüm illerde aynı ortak (ulusal) saat kullanılır. Ankara ve Van farklı boylamlarda yer alsalar da ulusal saat uygulaması gereği her iki şehirde de saat aynıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ulusal saat kavramının tanımı hatırlanır.
Ulusal (ortak) saat, bir ülke sınırları içerisinde karışıklıkları önlemek amacıyla kullanılan tek bir saat ayarıdır.
Türkiye'de 20162016 yılından itibaren yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamının (Iğdır) yerel saati tüm ülke için ulusal saat olarak kabul edilmiştir.
2
Ankara ve Van arasındaki boylam farkının ulusal saate etkisi değerlendirilir.
İki merkez arasında 10∘10^{\circ} boylam farkı (4040 dakika yerel saat farkı) olsa da bu durum ulusal saati değiştirmez.
Günlük yaşamda, ulaşımda ve haberleşmede birlik sağlamak için ülkenin en doğusundan en batısına kadar her noktada aynı saat dilimi kullanılır.
3
Sonuç belirlenir.
Ankara'da ulusal saat 21:0021:00 ise, Van'da da 21:0021:00'dır.
Televizyon yayınları, resmi kurumlar ve dijital cihazlar ulusal saate göre ayarlanır.

Key Concept

Türkiye'de Ortak Saat Uygulaması

Hints

1
Türkiye'de kolumuzdaki saatler tüm illerde aynı mıdır, yoksa şehirden şehre değişir mi?
2
Ulusal saat ile yerel saat farklı kavramlardır. Yerel saat güneşe göredir, ulusal saat ise resmi saattir.
3
Türkiye'nin her yerinde ortak saat kullanıldığı için boylam farkı hesaplaması yapmanıza gerek yoktur.

Practice More

Eğer soru 'Van'ın yerel saati, ulusal saaten kaç dakika ileridedir?' şeklinde olsaydı, 45∘45^{\circ} Doğu ile 43∘43^{\circ} Doğu arasındaki farkı hesaplamanız gerekirdi.

Alternative Method

Mantıksal yaklaşım: Bir canlı yayın tüm ülkede aynı anda gerçekleştiğine göre, televizyonun sağ alt köşesindeki veya izleyicinin kolundaki saat Türkiye sınırları içinde her yerde aynı değeri göstermelidir.
Estimated Time:30s
Question 447Question →

Türkiye'nin kara sınırları belirlenirken akarsu yatakları (talveg çizgisi), dağların su bölümü çizgileri ve demir yolu hatları gibi yapay unsurlar farklı kesimlerde kriter olarak kullanılmıştır.

Bu sınır hatlarının özellikleri ve üzerindeki geçiş noktalarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye-Gürcistan sınırının tamamı Çoruh Nehri'nin yatağı boyunca uzanır ve Sarp Sınır Kapısı bu nehrin ağız kısmındaki bir köprü ile geçilir.

Answer

Türkiye-Gürcistan sınırının Çoruh Nehri tarafından belirlendiği ve Sarp Sınır Kapısı'nın bir nehir geçişi olduğu bilgisi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü Sarp Sınır Kapısı, Artvin'in Hopa/Kemalpaşa ilçesinde deniz kıyısında yer alan bir kara sınırıdır. Sınır hattı burada bir nehir yatağını (Çoruh Nehri gibi) değil, kara parçası üzerindeki belirli işaretleri ve su bölümü çizgilerini takip eder. Çoruh Nehri sınırı belirleyen bir nehir değil, Türkiye sınırlarını terk ederek Gürcistan topraklarına giren bir akarsudur.

Step-by-Step Solution

1
Sınır oluşturan temel akarsuları analiz etme
Meriç (Yunanistan), Aras ve Arpaçay (Ermenistan/Nahçıvan), Asi (Suriye) nehirlerinin sınır oluşturduğu doğrulanır.
Türkiye'nin doğal sınırlarının büyük kısmı akarsu ve dağlarla belirlenmiştir.
2
Gürcistan sınırı ve Sarp Sınır Kapısı'nın fiziksel özelliklerini inceleme
Sarp Sınır Kapısı'nın Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde, Karadeniz kıyısında bir kara sınır kapısı olduğu görülür.
Sınırın denizden başlayarak kara üzerinden devam ettiği, bir nehir yatağını takip etmediği tespit edilir.
3
Çoruh Nehri'nin sınırla olan ilişkisini değerlendirme
Çoruh Nehri'nin Türkiye'den doğup Gürcistan'da denize döküldüğü ancak sınır çizgisi olarak kullanılmadığı (sınırı enine kestiği) anlaşılır.
Her akarsu sınır oluşturmaz; bazıları sınırı dik keserek geçer.

Key Concept

Sınır Belirleme Kriterleri ve Sınır Kapılarının Konumu

Hints

1
Türkiye'nin sınırlarında kullanılan doğal kriterlerin (akarsu, dağ) her komşu ülkede aynı olmadığını hatırlayın.
2
Sarp Sınır Kapısı'nın haritadaki yerine odaklanın; denize çok yakın bir kara sınır kapısı mıdır yoksa bir nehir vadisinde mi yer alır?
3
Çoruh Nehri'nin sınırı belirleyip belirlemediğini düşünün; her sınırdan geçen nehir sınır hattını oluşturmaz, bazen sadece sınırı geçer.

Practice More

Sınır kapılarının hangilerinin demir yolu, hangilerinin sadece kara yolu bağlantısı olduğunu çalışmak faydalı olacaktır.
Estimated Time:2m 0s
Question 448Question →

Türkiye'nin Avrupa ülkelerine yönelik kara yolu taşımacılığında en çok tercih edilen ve yolcu giriş-çıkış kapasitesi bakımından ülkemizin en büyük kara hudut kapısı olma özelliğini taşıyan Kapıkule Sınır Kapısı, aşağıdaki komşularımızdan hangisi ile olan sınırımızda bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Bulgaristan

Answer

Kapıkule Sınır Kapısı, Bulgaristan ile olan sınırımızda yer almaktadır.
Edirne ilimizde bulunan Kapıkule Sınır Kapısı, ülkemizin Bulgaristan'a açılan en büyük ve en yoğun kara yolu hudut kapısıdır. Hem yolcu hem de Avrupa ülkelerine yönelik ihracat ve ithalat trafiğinin büyük bir kısmı bu kapı üzerinden gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda belirtilen hudut kapısının coğrafi konumunu belirlemek.
Kapıkule Sınır Kapısı, Türkiye'nin kuzeybatısında, Edirne il sınırları içerisinde yer almaktadır.
Sınır kapısının yerini bilmek, hangi komşu ülkeye açıldığını bulmanın ilk adımıdır.
2
Edirne ilinden komşu ülkelere açılan kapıları değerlendirmek.
Edirne üzerinden Avrupa'ya açılan iki komşumuz vardır: Yunanistan ve Bulgaristan.
Konum tespit edildikten sonra ihtimalleri daraltmak gerekir.
3
Kapıkule'nin hangi ülkeye ait geçiş noktası olduğunu eşleştirmek.
İpsala Sınır Kapısı Yunanistan'a, Kapıkule Sınır Kapısı ise Bulgaristan'a geçişi sağlar.
Doğru ülkeye ulaşmak için sınır kapısı-ülke eşleştirmesinin kesin olarak yapılması gerekir.

Key Concept

Türkiye'nin Sınır Kapıları ve Açıldıkları Ülkeler

Hints

1
Bu sınır kapımız, Türkiye'nin kuzeybatısındaki Edirne ilimizde yer almaktadır.
2
Edirne üzerinden Avrupa'ya bağlandığımız iki komşumuzdan biri Yunanistan, diğeri ise sorunun doğru cevabıdır.
3
Yunanistan'a İpsala Sınır Kapısı ile bağlanırız. Kapıkule ise Avrupa'ya açılan diğer kara yolu komşumuzla bağlantımızı sağlar.

Practice More

Türkiye'nin Suriye ve İran gibi diğer önemli komşuları ile olan en işlek sınır kapılarını da harita üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 449Question →

Türkiye'de yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saati ulusal (ortak) saat olarak kabul edilmektedir. Bir merkezin boylam derecesi ulusal saat olarak kullanılan boylama yaklaştıkça yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark azalır.

Buna göre, aşağıdaki illerin hangisinde yerel saat ile ulusal saat arasındaki zaman farkı diğerlerine göre daha azdır?

Show answer & explanation

Answer: Van

Answer

Yerel saat ile ulusal saat arasındaki farkın en az olduğu il Van'dır.
Türkiye'de ulusal saat olarak 45∘45^{\circ} Doğu boylamı (Iğdır) kullanılmaktadır. Bir merkezin boylamı bu referans boylama ne kadar yakınsa, o merkezin kendi yerel saati ile ülkenin ortak saati arasındaki fark o kadar az olur. Seçenekler arasında Türkiye'nin en doğusuna (ve dolayısıyla Iğdır'a) en yakın konumda bulunan merkez Van olduğu için fark en az burada görülür.

Step-by-Step Solution

1
Ulusal saatin hangi boylama göre ayarlandığını tespit et.
Türkiye'de ulusal saat 45∘45^{\circ} Doğu (Iğdır) boylamına göre ayarlanır.
Zaman farkının az olması için seçilen ilin bu boylama coğrafi olarak yakın olması gerekir.
2
Seçeneklerdeki illerin yaklaşık boylam değerlerini ve konumlarını karşılaştır.
Van doğuda, diğer iller ise Türkiye'nin orta veya batı kesimlerinde yer alır.
Van, 43∘43^{\circ} Doğu boylamı ile 45∘45^{\circ} Doğu boylamına en yakın olan ildir.

Key Concept

Yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark, bir merkezin ulusal saat olarak kullanılan boylama olan uzaklığına bağlıdır.

Hints

1
Ulusal saatimiz Iğdır'ın boylamına (45∘45^{\circ} Doğu) göre ayarlıdır.
2
Bir il ne kadar doğudaysa, Iğdır'a o kadar yakındır ve saat farkı o kadar azalır.

Practice More

Farkın en fazla olduğu ili bularak Türkiye'nin en batısındaki merkezleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 450Question →

Türkiye'nin dış ticaretinde ve Avrupa'ya yönelik kara yolu ulaşımında en yüksek araç trafiğine sahip olan, Edirne il sınırları içerisinde yer alan Kapıkule Sınır Kapısı aşağıdaki komşu ülkelerin hangisi ile olan sınır hattımızda yer almaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Bulgaristan

Answer

Kapıkule Sınır Kapısı, Türkiye'nin Bulgaristan ile olan kara sınırında bulunmaktadır.
Kapıkule Sınır Kapısı, Edirne ilinde bulunur ve Türkiye'yi Bulgaristan'a bağlayan, ticaret hacmi en yüksek sınır kapımızdır.

Step-by-Step Solution

1
Sınır kapısının coğrafi konumunu belirleyin.
Kapıkule Sınır Kapısı, Türkiye'nin kuzeybatısında, Edirne ilinde yer alır.
Sınır kapılarının hangi ilde olduğunu bilmek, komşu ülkeyi bulmayı kolaylaştırır.
2
Edirne ilinin komşu olduğu ülkeleri listeleyin.
Edirne; kuzeyde Bulgaristan, batıda ise Yunanistan ile komşudur.
Kapıkule'nin hangi yöne açıldığını belirlemek için çevre ülkeleri bilmek gerekir.
3
Kapıkule'nin hangi ülkeye açıldığını tespit edin.
Kapıkule, Bulgaristan sınırındadır (Yunanistan sınırında ise İpsala ve Pazarkule bulunur).
Doğru eşleştirme yapılarak soru çözülür.

Key Concept

Sınır Kapıları ve Ülke Eşleştirmeleri

Hints

1
Bu sınır kapısı Türkiye'nin Avrupa'ya açılan en işlek kapısıdır ve Edirne'de bulunur.
2
Edirne ilimiz hem Bulgaristan hem de Yunanistan ile komşudur. Bu kapı kuzeydeki komşumuzla olan sınırımızdadır.
3
Trakya üzerinden Avrupa'ya giderken geçilen bu kapı, Sofya istikametine giden yolu bağlar.

Practice More

Diğer önemli kapılar olan Sarp (Gürcistan), Habur (Irak) ve Gürbulak (İran) kapılarını da öğrenerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 451Question →

Türkiye'nin kara sınırları üzerinde yer alan gümrük kapıları, bulundukları ilin coğrafi konumu ve komşu ülke ile olan ticari ilişkileri bakımından stratejik bir öneme sahiptir. Bu kapılar, Türkiye'nin dış ticaret hacminin önemli bir kısmının gerçekleştiği noktalar olup idari olarak belirli bir ilin sınırları içerisinde yer alırlar.

Buna göre, Türkiye'nin sınır kapıları, bulundukları iller ve açıldıkları komşu ülkelerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Öncüpınar - Gaziantep - Suriye

Answer

Öncüpınar Sınır Kapısı'nın Gaziantep iliyle eşleştirildiği seçenek yanlıştır; bu kapı Kilis ilinde yer almaktadır.
Öncüpınar Sınır Kapısı, Türkiye ile Suriye arasında ulaşım sağlayan önemli bir geçiş noktasıdır. Ancak bu gümrük kapısı idari olarak Gaziantep iline değil, Kilis iline bağlıdır. KPSS coğrafya sorularında sınır kapılarının komşu ülke ile olan eşleşmesinin yanı sıra hangi ilin mülki sınırları içerisinde yer aldığı sıkça test edilen bir konudur.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki sınır kapılarının hangi illerde olduğunu kontrol et.
Kapıkule Edirne'de, Dereköy Kırklareli'de, Esendere Hakkari'de ve Gürbulak Ağrı'dadır.
Sınır kapılarının idari bağlılıklarını belirlemek yanlış eşleştirmeyi bulmak için ilk adımdır.
2
Suriye sınırındaki kapıların il dağılımını analiz et.
Cilvegözü Hatay'da, Karkamış Gaziantep'te, Öncüpınar ise Kilis'te yer alır.
Suriye sınırındaki kapıların birbiriyle karıştırılması (Kilis-Gaziantep gibi) yaygın bir hatadır.
3
Hatalı olan eşleştirmeyi tespit et.
Öncüpınar - Gaziantep eşleştirmesi coğrafi olarak yanlıştır.
Öncüpınar Sınır Kapısı, Kilis il merkezinin hemen güneyinde yer alan stratejik bir noktadır.

Key Concept

Sınır Kapılarının İdari Konumu ve Komşu Ülke Eşleştirmesi

Hints

1
Soruda verilen gümrük kapılarının çoğu doğru ille eşleşmiştir, ancak Suriye sınırındaki kapının ili şüphelidir.
2
Gaziantep ile Suriye arasında Karkamış Sınır Kapısı bulunur. Kilis'in ise kendine ait iki önemli kapısı vardır.
3
Hatalı olan seçenek, Kilis ilinde yer alan gümrük kapısının Gaziantep ile eşleştirildiği seçenektir.

Practice More

Diğer sınır kapılarının (özellikle Hamzabeyli, İpsala ve Kapıköy) hangi illerde olduğunu tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:45s
Question 452Question →

Türkiye'de ulusal saat uygulaması, yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saatine göre düzenlenmektedir. 26∘26^{\circ} Doğu boylamında yer alan Çanakkale'de Güneş'in gökyüzündeki en tepe noktasına ulaştığı (öğle vakti) bir anda, Türkiye'nin ulusal saati kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 13.1613.16

Answer

Çanakkale'de yerel saat 12.0012.00 iken, 45∘45^{\circ} Doğu boylamındaki Iğdır'ın yerel saatine göre ayarlanan ulusal saat 13.1613.16 olarak hesaplanır.
Çanakkale 26∘26^{\circ} Doğu, ulusal saat merkezi olan Iğdır ise 45∘45^{\circ} Doğu boylamındadır. Aralarındaki 19∘19^{\circ} boylam farkı 7676 dakikalık zaman farkına yol açar. Çanakkale'de Güneş en tepedeyken yerel saat 12.0012.00'dır. Iğdır daha doğuda olduğu için ulusal saat bu değerden 11 saat 1616 dakika daha ileri olup 13.1613.16 olacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Boylam farkını bulma
45∘−26∘=19∘45^{\circ} - 26^{\circ} = 19^{\circ}
Ulusal saatin ayarlandığı Iğdır ile Çanakkale arasındaki meridyen farkını belirlemek gerekir.
2
Zaman farkını hesaplama
19×4=7619 \times 4 = 76 dakika (11 saat 1616 dakika)
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı 44 dakikadır.
3
Ulusal saati belirleme
12.00+01.16=13.1612.00 + 01.16 = 13.16
Çanakkale'de Güneş en tepedeyken yerel saat 12.0012.00 olur. Iğdır (45∘45^{\circ} Doğu) daha doğuda yer aldığı için saati daha ileridir, bu nedenle fark eklenir.

Key Concept

Boylam farkı kullanılarak yerel saat ve ulusal saat arasındaki zaman farkının hesaplanması.

Hints

1
Güneş'in gökyüzünde en tepe noktasına ulaşması, o merkezin yerel saatinin 12.0012.00 olduğu anlamına gelir.
2
Çanakkale (26∘26^{\circ} Doğu) ile Iğdır (45∘45^{\circ} Doğu) arasındaki meridyen farkını bulup 44 ile çarparak zaman farkını hesaplayın.
3
Iğdır daha doğuda olduğu için saati daha ileridir. Bulduğunuz farkı Çanakkale'nin yerel saati olan 12.0012.00'a ekleyin.

Practice More

Benzer şekilde, ulusal saatin 15.3015.30 olduğu bir anda İzmir'in (27∘27^{\circ} Doğu) yerel saatinin kaç olduğunu hesaplayarak pratiğinizi artırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 453Question →

Türkiye'nin jeopolitik konumuna dair hazırlanan aşağıdaki tabloda, bazı coğrafi özellikler ve bunların jeopolitik yansımaları eşleştirilmiştir:

NoCoğrafi ÖzellikJeopolitik EtkiKonum Türü
IAsya ve Avrupa arasında köprü konumuTransit ticarette ve lojistikte merkez ülke olmaÖzel (Göreceli) Konum
IIİstanbul ve Çanakkale BoğazlarıKaradeniz güvenliği ve Montrö Sözleşmesi yetkisiÖzel (Göreceli) Konum
III36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey paralelleri (Orta Kuşak)?Matematik (Mutlak) Konum
IVHazar ve Orta Doğu enerji kaynaklarına komşulukEnerji arz güvenliği ve uluslararası enerji koridoruÖzel (Göreceli) Konum

Buna göre, tablodaki III numaralı alana aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi, Türkiye'nin matematik konumunun jeopolitik önemine dair doğru bir örnek oluşturur?

Show answer & explanation

Answer: İklim çeşitliliği ve uygun sıcaklık kuşakları sayesinde gıda arz güvenliğinde bölgesel bir üretim ve tedarik merkezi haline gelmesi

Answer

Türkiye'nin Orta Kuşak'ta bulunmasının sağladığı tarımsal çeşitlilik ve gıda güvenliği avantajını vurgulayan seçenek doğrudur.
Türkiye'nin 36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey paralelleri arasında yer alması, ülkeyi ılıman kuşak (Orta Kuşak) içerisinde konumlandırır. Bu durum, yıl boyunca dört mevsimin belirgin yaşanmasını ve tarımsal ürün çeşitliliğini beraberinde getirir. Günümüzde gıda arz güvenliği küresel jeopolitiğin en kritik başlıklarından biri haline geldiği için, bu matematiksel özellik Türkiye'ye stratejik bir 'gıda merkezi' olma avantajı sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Konum türlerini ayırt et
Matematik konum paralel ve meridyenlerle; özel konum ise kıtalar, denizler, komşular ve yeraltı kaynakları ile ilgilidir.
Soruda III numaralı satırın 'Matematik Konum' olması gerektiği belirtilmiştir.
2
III numaralı veriyi analiz et
36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey paralelleri, Türkiye'nin Orta Kuşak'ta olduğunu gösteren mutlak konum verisidir.
Enlem değerleri iklim kuşaklarını ve buna bağlı potansiyelleri belirler.
3
Seçenekleri sınıflandır
A, B, D ve E seçenekleri Türkiye'nin denizleri, yeraltı kaynaklarına komşuluğu ve kıtalar arası yeriyle ilgiliyken; C seçeneği doğrudan enleme (iklim kuşağına) bağlıdır.
Jeopolitik önem sadece köprü olmakla değil, iklim ve gıda güvenliği gibi matematiksel temelli stratejik varlıklarla da ilgilidir.

Key Concept

Matematik (Mutlak) Konumun Jeopolitik Sonuçları

Hints

1
Soruda istenen 'Matematik Konum'dur; yani enlem ve boylama bağlı bir özellik bulmalısın.
2
Köprü olma, boğazlar ve enerji yolları Türkiye'nin 'Özel Konumu'dur. Orta Kuşak ise enlemle ilgilidir.

Practice More

Türkiye'nin matematik konumunun bir diğer yansıması olan 'yenilenebilir enerji (güneş ve rüzgar) potansiyeli'nin jeopolitik önemini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 454Question →

Türkiye'nin matematik konumu (36∘−42∘36^\circ - 42^\circ Kuzey paralelleri) göz önüne alındığında, enlem etkisinin sonuçları güneyden kuzeye gidildikçe belirgin bir değişim gösterir. Bu değişimlerin bir kısmı doğrudan astronomik ve geometrik faktörlerden kaynaklanırken, bir kısmında özel konum şartları (yükselti, karasallık, nemlilik) da belirleyici bir rol oynayabilir.

Buna göre, aşağıda verilen coğrafi özelliklerden hangisinin Türkiye'nin kuzeyine doğru gidildikçe değişmesi, sadece mutlak konum (enlem) etkisiyle açıklanabilir?

Show answer & explanation

Answer: Grup ve tan (alacakaranlık) süresinin daha uzun hale gelmesi

Answer

Grup ve tan (alacakaranlık) süresinin kuzeye doğru gidildikçe uzaması, sadece mutlak konum (enlem) ile açıklanabilen bir durumdur.
Doğru cevap olan alacakaranlık süresinin değişimi, doğrudan Dünya'nın çizgisel dönüş hızıyla ilgilidir. Çizgisel hız enlem derecesine bağlı olarak matematiksel bir kesinlikle değiştiği için bu durum üzerinde yükselti veya karasallık gibi özel konum şartlarının hiçbir etkisi bulunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak konum ve özel konum kavramlarını ayırt etme
Matematik (mutlak) konum sadece enlem ve boylam dereceleriyle ilgiliyken; özel konum yükselti, denizellik ve yer şekillerini kapsar.
Soruda sadece enlem etkisine bağlı olan, diğer faktörlerden etkilenmeyen seçeneği bulmamız istenmektedir.
2
Çizgisel hız ve enlem ilişkisini analiz etme
Dünya'nın eksen etrafındaki dönüş hızı (çizgisel hız), Ekvator'dan kutuplara doğru azalır.
Çizgisel hızın azalması, Güneş'in ufuk çizgisindeki geçiş hızını yavaşlatır.
3
Alacakaranlık süresini yorumlama
Sinop gibi kuzey illerimizde çizgisel hız daha az olduğu için Güneş daha yavaş doğar ve batar; bu da grup ve tan süresini uzatır.
Bu durum tamamen geometrik bir sonuçtur ve yer şekilleri veya iklim gibi özel şartlar tarafından değiştirilemez.
4
Diğer seçeneklerdeki 'karışık' etkileri eleme
Güneşlenme süresi, tuzluluk, hasat vakti ve kar sınırı gibi özelliklerin tamamında iklim, nem veya yükselti gibi yan faktörler devreye girer.
Saf enlem etkisini belirlemek için astronomik bir sonuç olan çizgisel hız temelli olay seçilmelidir.

Key Concept

Çizgisel hız ve alacakaranlık süresi arasındaki matematiksel ilişki tamamen enleme bağlıdır.

Hints

1
Güneşlenme süresi ile gündüz süresi arasındaki farkı düşünün; hangisi sadece matematiksel hesapla bulunur?
2
Çizgisel hızın Ekvator'dan kutuplara doğru nasıl değiştiğini ve bu hızın güneşin doğuş/batış anına etkisini hatırlayın.
3
Bir özelliğin 'sadece' enlemle açıklanabilmesi için yer şekilleri, denizellik veya yükselti gibi faktörlerden tamamen bağımsız olması gerekir.

Practice More

Türkiye'nin matematik konumunun çizgisel hız ve yerçekimi üzerindeki etkilerini karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Gece-gündüz süre farkı, çizgisel hız ve yerçekimi gibi kavramlar genellikle 'saf' matematik konum sonuçlarıdır; sıcaklık temelli sonuçlar ise 'karışık' (matematik + özel) sonuçlardır.
Estimated Time:2m 0s
Question 455Question →

Türkiye'nin matematik konumu ve meridyenlerin (boylamların) özellikleri göz önüne alındığında; yerel saat ve Güneş'in gökyüzündeki konumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye'nin doğusunda bulunan bir merkezde Güneş, batıdaki bir merkeze göre daha erken doğar ve yerel saat daha ileridir.

Answer

Türkiye'nin doğusundaki merkezlerde Güneş'in daha erken doğması ve yerel saatin daha ileri olması doğru bir ifadedir.
Dünya'nın batıdan doğuya dönüşü nedeniyle doğu boylamlarında Güneş daha erken doğar ve tepe noktasına daha erken ulaşır. Bu durum, Türkiye sınırları içerisinde en doğudaki boylamların yerel saatinin en batıdaki boylamlara göre her zaman daha ileri olmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Dünya'nın dönüş yönünü belirleme
Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner.
Yerel saat farklarının temel kaynağı bu dönüş yönüdür.
2
Dönüş yönünün yerel saate etkisini analiz etme
Doğudaki noktalar Güneş'in önünden batıdaki noktalara göre daha önce geçer.
Doğuda Güneş daha erken doğar, öğle vaktine daha erken ulaşılır ve yerel saat her zaman daha ileridir.
3
Türkiye'nin konumuna uygulama
Iğdır (45∘45^{\circ} Doğu) gibi doğu illerinde saat, Çanakkale (26∘26^{\circ} Doğu) gibi batı illerinden ileridir.
Türkiye'nin matematik konumu gereği doğusu ile batısı arasında 19 meridyen ve 76 dakikalık fark vardır; bu farkta doğu tarafı zaman olarak öndedir.

Key Concept

Yerel saat, Dünya'nın batıdan doğuya doğru dönmesi sonucunda doğudaki boylamlarda her zaman daha ileridir.

Hints

1
Dünya'nın kendi ekseni etrafında hangi yöne doğru döndüğünü hatırlayın.
2
Güneş'in sabahları neden 'doğudan' doğduğunu ve bunun saat üzerindeki etkisini düşünün.
3
Türkiye'nin doğusunda (örneğin Iğdır) iftar vaktinin batıya (örneğin İzmir) göre neden daha erken olduğunu düşünerek saatin nerede ileri olduğunu bulabilirsiniz.

Practice More

Aynı boylam üzerindeki farklı merkezlerde yerel saat ve Güneş'in konumunu inceleyen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Günlük hayattan bir örnekle; Ramazan ayında oruç açma (iftar) saatlerinin illere göre sıralamasını düşünün. En doğudaki illerin daha önce oruç açması, Güneş'in orada daha erken battığını ve saatin daha ileri olduğunu pratik olarak kanıtlar.
Estimated Time:45s
Question 456Question →

Türkiye'de coğrafi arazi çalışması yapan bir araştırmacı, K merkezinden hareket ederek L merkezine ulaşmıştır. Araştırmacı, L merkezinde yerel saatin K merkezine göre 2020 dakika daha ileri olduğunu saptamıştır. K merkezinin 31∘31^{\circ} Doğu meridyeni üzerinde bulunduğu bilinmektedir.

Buna göre, L merkezinin konumu ve bu merkezde Güneş'in gökyüzündeki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 36∘36^{\circ} Doğu meridyeni üzerindedir ve Güneş gün içindeki en yüksek noktasına K merkezinden daha erken ulaşır.

Answer

L merkezi 36° Doğu meridyeninde yer alır ve doğuda bulunduğu için Güneş tepe noktasına K merkezinden daha erken ulaşır.
L merkezinde yerel saat daha ileri olduğu için bu merkez K merkezine göre daha doğuda yer almalıdır. 2020 dakikalık yerel saat farkı 55 meridyene (20/4=520 / 4 = 5) karşılık gelir. Bu durumda L merkezi 31+5=36∘31 + 5 = 36^{\circ} Doğu meridyeni üzerinde bulunur. Dünya batıdan doğuya döndüğü için, doğuda yer alan merkezlerde Güneş her zaman daha erken doğar ve gün içindeki en yüksek noktasına (öğle vaktine) batıdaki merkezlere göre daha erken ulaşır.

Step-by-Step Solution

1
İki merkez arasındaki meridyen farkını hesaplamak
2020 dakika / 44 dakika = 55 meridyen fark vardır.
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı dünyanın her yerinde 44 dakikadır.
2
L merkezinin başlangıç noktasına göre yönünü ve boylamını bulmak
L merkezinde yerel saat ileri olduğu için L merkezi K'nın doğusundadır. L'nin boylamı: 31∘+5∘=36∘31^{\circ} + 5^{\circ} = 36^{\circ} Doğu meridyeni olur.
Dünya batıdan doğuya döndüğü için doğuda yerel saat her zaman daha ileridir.
3
Güneş'in tepe noktasına ulaşma zamanını karşılaştırmak
Doğuda yer alan L merkezinde Güneş tepe noktasına daha erken ulaşır.
Güneş doğuda daha erken doğduğu için gün ortasını (saat 12:00) yani en yüksek noktaya çıkışını da daha erken yaşar.

Key Concept

Meridyenler arası zaman farkı ve Güneş'in gökyüzündeki konumunun boylamla ilişkisi

Hints

1
Yerel saatin daha ileri olması, o merkezin başlangıç noktasına göre hangi yönde (doğu/batı) olduğunu gösterir?
2
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı 44 dakikadır. 2020 dakikalık fark kaç meridyene denk gelir?
3
Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğü için, doğudaki merkezlerde Güneş daha erken doğar ve tepe noktasına daha erken ulaşır.

Practice More

İki merkezin Güneş'in ufuk düzlemindeki konumları verilip aralarındaki yerel saat ve boylam farkını bulmayı gerektiren grafikli soruları inceleyerek konuyu pekiştirin.

Alternative Method

Güneş'in ufuk düzlemindeki konumunu zihninizde yarım bir çember üzerinde canlandırın; doğudaki merkezlerde Güneş bu çember üzerinde her zaman daha ileridedir (batmaya daha yakındır).
Estimated Time:1m 15s
Question 457Question →

Bir lojistik firması, Türkiye'den yola çıkarak komşu ülkelere ihraç ürünleri taşımaktadır. Firmanın nakliye güzergâhları planlanırken, gidilecek ülkeye göre en uygun sınır kapılarının seçilmesi zaman ve maliyet açısından büyük önem taşır.

Bu firmanın doğrudan İran'a teslimat yapacak olan bir aracının, aşağıdaki sınır kapılarından hangisinden çıkış yapması gerekir?

Show answer & explanation

Answer: Gürbulak

Answer

Türkiye'den İran'a kara yoluyla geçiş için Gürbulak Sınır Kapısı kullanılmalıdır.
Soruda doğrudan İran'a yapılacak bir taşımacılık faaliyetinden bahsedilmektedir. Gürbulak Sınır Kapısı, Ağrı ili sınırları (Doğubayazıt) içinde yer alır ve Türkiye'yi İran'a bağlayan en büyük ve en işlek sınır kapısıdır.

Step-by-Step Solution

1
Gidilecek olan komşu ülkenin coğrafi konumunu belirleme
İran, Türkiye'nin doğusunda yer alan bir komşusudur.
Sınır kapılarının hangi bölgede aranması gerektiğini anlamak için.
2
Seçeneklerdeki sınır kapılarının hangi ülkelere açıldığını eşleştirme
Habur (Irak), Sarp (Gürcistan), Cilvegözü (Suriye) ve İpsala (Yunanistan) ile bağlantı kurar.
Yanlış eşleşmeleri elemek için.
3
İran'a açılan doğru sınır kapısını tespit etme
Ağrı'da bulunan Gürbulak Sınır Kapısı'nın İran'a açıldığı sonucuna varılır.
Sorunun bizden istediği komşu ülke ile doğru kapıyı eşleştirmek için.

Key Concept

Türkiye'nin Komşuları ve Sınır Kapıları

Hints

1
İran, Türkiye'nin doğusunda yer alan ve en uzun ikinci kara sınırına sahip olduğumuz komşumuzdur.
2
Bu ülkeye geçişte Ağrı ili sınırları içerisinde bulunan ve en işlek olan sınır kapımız kullanılır.
3
'G' harfiyle başlayan bu sınır kapısı, Doğubayazıt ilçesinde yer almaktadır.

Practice More

Diğer komşularımızla olan en işlek sınır kapılarımızı harita üzerinde çalışarak pekiştirebilirsiniz (Örn: Yunanistan - İpsala, Bulgaristan - Kapıkule).
Estimated Time:45s
Question 458Question →

Türkiye'nin kara sınırları; tarihsel süreçler, uluslararası antlaşmalar ve fiziki coğrafya koşullarının birleşimiyle bugünkü halini almıştır. Sınır hatlarımızın özellikleri ve bu hatlar üzerindeki gümrük kapılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Gürcistan ile olan sınırımızda yer alan Sarp Sınır Kapısı, Kafkasya'ya açılan en önemli kapımızdır ve sahip olduğu demir yolu bağlantısı sayesinde Bakü-Tiflis-Kars (BTK) hattının ana çıkış noktasını oluşturur.

Answer

Gürcistan sınırı üzerindeki Sarp Sınır Kapısı'nın demir yolu bağlantısı olduğu ve Bakü-Tiflis-Kars hattının ana çıkış noktası olduğu ifadesi yanlıştır.
Sarp Sınır Kapısı, Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde yer alır ve Türkiye'nin en işlek kara yolu sınır kapılarından biridir. Ancak bu kapı üzerinden herhangi bir demir yolu hattı geçmemektedir. Türkiye ile Gürcistan arasındaki demir yolu bağlantısı, 'Demir İpek Yolu' olarak da bilinen Bakü-Tiflis-Kars (BTK) hattı ile Ardahan ilindeki Canbaz istasyonu üzerinden sağlanmaktadır. Bu nedenle seçenekte belirtilen demir yolu entegrasyonu bilgisi hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sınır kapılarının ulaşım türlerini analiz etme
Sarp Sınır Kapısı sadece kara yolu (tır ve yolcu) geçişine açıktır; demir yolu hattı barındırmaz.
Artvin'in engebeli kıyı topografyası bu noktada demir yolu inşasını zorlaştırmış ve ekonomik bulunmamıştır.
2
Bakü-Tiflis-Kars (BTK) hattının güzergahını belirleme
BTK demir yolu hattı, Türkiye'den Gürcistan'a Ardahan il sınırları içindeki Canbaz istasyonu üzerinden giriş yapar.
Hattın amacı Azerbaycan ve Gürcistan'ı Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlamaktır ve güzergah Doğu Anadolu üzerinden planlanmıştır.
3
Diğer sınırların doğruluğunu teyit etme
İran (dağlık/Kasr-ı Şirin), Suriye (yapay/demir yolu), Irak (dağlık/Habur) ve Nahçıvan (en kısa/Aras) bilgilerinin doğru olduğu görülür.
Bu bilgiler KPSS müfredatındaki temel sınır ve gümrük kapısı verileriyle tam uyumludur.

Key Concept

Türkiye'nin Sınır Kapıları ve Ulaşım Entegrasyonu

Hints

1
Türkiye'nin gümrük kapılarından hangilerinin demir yolu bağlantısına sahip olduğunu hatırlamaya çalışın.
2
Sarp Sınır Kapısı Artvin'dedir; Bakü-Tiflis-Kars demir yolu ise Kars ve Ardahan üzerinden geçmektedir.

Practice More

Türkiye'nin demir yolu bağlantısı olan diğer sınır kapılarını (Kapıkule, Uzunköprü, Canbaz, Kapıköy, İslahiye, Nusaybin) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sınır kapılarını illere göre eşleştirerek ulaşılamayacak olanları eleyin (Örn: Artvin-Sarp'ta demir yolu yoktur, Edirne-Kapıkule'de vardır).
Estimated Time:1m 30s
Question 459Question →

Aşağıdaki tabloda, Türkiye sınırları içerisinde yer alan ve boylam dereceleri aynı olan X ve Y merkezlerine ait bazı coğrafi özellikler karşılaştırılmıştır:

ÖzellikX MerkeziY Merkezi
Çizgisel HızDaha FazlaDaha Az
Yer ÇekimiDaha AzDaha Fazla
Grup ve Tan SüresiDaha KısaDaha Uzun

Yalnızca tablodaki veriler dikkate alındığında, bu merkezler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Y merkezi, X merkezine göre daha yüksek bir enlem derecesine sahiptir.

Answer

Y merkezinin X merkezine göre daha yüksek bir enlem derecesine sahip olduğu sonucuna ulaşılır.
Tabloda verilen özelliklerin tamamı enlem derecesine bağlıdır. Türkiye'nin kuzeyine (kutuplara) doğru gidildikçe çizgisel hız azalır, yer çekimi artar ve grup/tan süresi uzar. Bu özelliklerin yoğunlaştığı Y merkezi, X merkezinden daha kuzeyde yani daha yüksek bir enlem derecesindedir.

Step-by-Step Solution

1
Tablodaki değişkenlerin hangi konumsal özelliğe bağlı olduğunu belirlemek.
Çizgisel hız, yer çekimi ve grup/tan süresi gibi özelliklerin boylamdan bağımsız, tamamen enlem derecesine (mutlak konum) bağlı olduğu saptanır.
Dünya'nın şekli ve dönüş hızı nedeniyle bu özellikler Ekvator'dan kutuplara doğru düzenli değişim gösterir.
2
Merkezlerin kutuplara olan yakınlıklarını tablodaki verilerle analiz etmek.
Çizgisel hızın azaldığı, yer çekiminin arttığı ve güneşin ufuktaki hareketinin yavaşladığı (grup/tan süresinin uzadığı) Y merkezinin, X'e göre kutup noktasına daha yakın olduğu anlaşılır.
Dünya'nın geoit şekli nedeniyle yer çekimi kutuplarda fazla, çizgisel hız ise kutuplarda en azdır.
3
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'deki yerini dikkate alarak yargıya varmak.
Y merkezi daha kuzeyde yer aldığı için enlem derecesi (42∘42^{\circ} Kuzey'e daha yakın) X merkezine (36∘36^{\circ} Kuzey'e daha yakın) göre daha yüksektir.
Kuzey Yarım Küre'de kuzeye gidildikçe enlem dereceleri büyür.

Key Concept

Enlem Etkisi ve Fiziksel Değişimler
Question 460Question →

Türkiye'nin göreceli (özel) konumu; çevresindeki denizler, yer şekillerinin uzanış doğrultusu, ortalama yükselti, jeolojik yapı ve komşu ülkelerle olan ekonomik-siyasi ilişkiler gibi geniş bir unsurlar bütününü kapsar. Bu özellikler, Türkiye'nin ikliminden ekonomisine, ulaşımından stratejik önemine kadar pek çok alanı doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi göreceli (özel) konum şartlarının bir sonucu olarak değerlendirilemez?

Show answer & explanation

Answer: Orta kuşakta yer alması nedeniyle yıl boyunca batı rüzgarlarının etkisi altında kalması ve cephesel yağışların görülmesi

Answer

Orta kuşakta yer almaya bağlı olarak batı rüzgarlarının etkisinde kalınması durumu Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun bir sonucudur.
Batı rüzgarları, Dünya üzerindeki 30∘−60∘30^{\circ}-60^{\circ} enlemleri arasında esen sürekli rüzgarlardır. Türkiye'nin bu rüzgar kuşağında yer alması, Orta Kuşak'ta bulunmasından, yani mutlak (matematik) konumundan kaynaklanır. Göreceli konum ise Türkiye'nin yükseltisi veya denizleri gibi koordinat dışı özelliklerini ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
Göreceli (özel) konum; yükselti, yer şekilleri, denizellik ve jeolojik yapı gibi özellikleri kapsarken; mutlak (matematik) konum enlem ve boylam derecelerini kapsar.
Soru kökünde hangi durumun özel konumla açıklanamayacağı sorulmaktadır.
2
Seçeneklerin Tasnifi
Dağların uzanışı (A), jeolojik yapı (B), boğazlar (C) ve yükselti farkları (E) yer şekilleri ve fiziki yapı ile ilgili özel konum faktörleridir.
Bu faktörler Türkiye'nin dünya üzerindeki koordinatlarından bağımsız, kendine has fiziki özellikleridir.
3
Mutlak Konum Tespiti
Türkiye 36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey enlemlerinde (Orta Kuşak) yer alır. Batı rüzgarları ve cephesel yağışlar bu kuşağın karakteristik özelliğidir.
Dünya üzerindeki kuşaklar ve sürekli rüzgar kuşakları tamamen enlem etkisi (matematik konum) ile belirlenir.

Key Concept

Mutlak (Matematik) ve Göreceli (Özel) Konum Ayrımı

Hints

1
Bir özelliğin 'enlem' veya 'boylam' ile açıklanıp açıklanamayacağına odaklanın.
2
Orta Kuşak'ta bulunmak, Türkiye'nin Dünya üzerindeki matematiksel adresinin bir sonucudur.
3
Batı rüzgarları, kutup ve tropikal rüzgar kuşakları gibi sürekli kuşaklar enlem etkisiyle (mutlak konum) oluşur.

Practice More

Türkiye'nin matematik konumunun sonuçları olan 'A-B-C-D' kuralını (Akdeniz iklimi, Batı rüzgarları, Cephesel yağışlar, Dört mevsim) tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Şu formülü kullanabilirsiniz: Eğer bir durum Türkiye'nin koordinatları değiştiğinde (örneğin Türkiye Ekvator'da olsaydı) değişecekse ama yer şekilleri aynı kalsaydı bile farklı olsaydı, o durum muhtemelen mutlak konumdur.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 23 / 31Next
Türkiye'nin Coğrafi Konumu — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 23 | Examkin