Türk-İslam Tarihi

Türk-İslam devletlerinde ekonomik hayatı düzenlemek ve şehirlerin temel ihtiyaç maddelerinin adil bir şekilde dağıtımını sağlamak amacıyla; un, yağ, şeker veya hububat gibi tek bir cins ürünün toptan satışının yapıldığı, ürünlerin tartılarak esnafa paylaştırıldığı ticari merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde adaletin sağlanması amacıyla kurulan; bizzat hükümdarın başkanlık ettiği, ağır siyasi suçların karara bağlandığı ve halkın devlet görevlileri hakkındaki şikayetlerinin dinlendiği en üst yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Memlük Devleti (Devlet-i Aliyye-i Türkiyye), 1260 Ayn Calut ve 1277 Elbistan savaşlarında Moğolları mağlup ederek İslam dünyasını büyük bir yıkımdan kurtarmış, aynı zamanda Ortadoğu'daki Haçlı varlığına son vermiştir. Bu devletin askeri başarısını ve siyasi gücünü uzun süre korumasını sağlayan kurumsal yapısı, diğer Türk-İslam devletlerinden belirgin bir şekilde ayrılmaktadır.

Buna göre, Memlük yönetim sisteminin diğer Türk-İslam devletlerinden ayrılan ve taht mücadelelerinin doğasını değiştiren temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde merkezi otoritenin korunması ve taşrada Avrupa'daki derebeylik (feodalizm) sistemine benzer özerk yapıların oluşmasının engellenmesi amacıyla toprak yönetimi belirli hukuki ve idari kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam devletlerinde uygulanmış olan ve doğrudan feodalleşmeyi önleyerek merkezi yapıyı muhafaza etmeye yönelik temel bir uygulama olarak değerlendirilebilir?

Büyük Selçuklu Devleti'nde bir eyalet valisinin halka kötü davrandığı, haksız vergiler topladığı ve yetkilerini kötüye kullandığı yönündeki şikâyetlerin incelenerek bu valinin yargılanması süreci, aşağıdaki yargı organlarından hangisinin sorumluluğundadır?

Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerinde başarıyla uygulanan İkta Sistemi'nde; tarımsal üretimin sürekliliğini sağlamak ve vergi gelirlerinin düzenli akışını korumak amacıyla toprak kullanıcılarına belirli sorumluluklar yüklenmiştir. Bu sistemin işleyişine göre, bir köylünün veya ikta sahibinin toprağı tasarruf etme (kullanma) hakkını kaybetmesine neden olan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

$1258$ yılında Moğolların Bağdat’ı tahrip edip Abbasi Devleti’ne son vermesiyle yaşanan siyasi otorite boşluğu üzerine, Abbasi halifesini himaye ederek bu makamın Kahire’de devam etmesini sağlayan Türk-İslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?

$751$ yılında Karluk Türklerinin Abbasileri desteklemesiyle kazanılan Talas Savaşı, Türk-Arap ilişkilerinde yeni bir dönemi başlatırken dünya kültür tarihini de derinden etkilemiştir. Savaşın ardından Semerkant’ta kurulan imalathaneler, daha önce sadece Çin’in tekelinde olan bir üretim teknolojisinin tüm dünyaya yayılmasında köprü görevi görmüştür.

Buna göre, Talas Savaşı’nın aşağıdaki sonuçlarından hangisi doğrudan "dünya medeniyet mirasına" yapılan teknik bir katkı olarak nitelendirilebilir?

Gazneli Mahmut tarafından "Sarayımın en değerli hazinesi" sözüyle onurlandırılan; astronomi, coğrafya, matematik ve eczacılık alanlarındaki çalışmalarıyla tanınan, dünyanın çevresini ve çapını gerçeğe çok yakın şekilde hesaplamasının yanı sıra Hindistan tarihini ve kültürünü anlatan "Kitabü't-Tahkik ma li'l-Hind" adlı eseri kaleme alan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde adli teşkilatın işleyişi ve ordu ile olan hiyerarşik bağı dikkate alındığında; 'Kadıleşker' (Kazasker) ve 'Emir-i Dad' makamlarının yetki alanları ile ilgili aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri (Tolunoğulları, İhşidiler, Eyyubiler ve Memlükler); bölgede siyasi istikrarı sağlamış, 'Maristan' adı verilen hastaneler inşa ederek sosyal devlet anlayışını geliştirmiş ve Haçlı saldırılarına karşı İslam dünyasını savunmuşlardır. Ancak bu devletlerin pek çoğu, bölgedeki hakimiyetlerini uzun yüzyıllar boyunca sürdürememiş ve genellikle kısa ömürlü olmuşlardır.

Mısır'da hüküm süren bu devletlerin siyasi ömürlerinin kısa olmasının temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Büyük Selçuklu Devleti'nin batı yönündeki fetih hareketleri kapsamında, $1064$ yılında Hristiyan dünyası için "alınamaz" olarak nitelendirilen ve Doğu Anadolu'da stratejik bir konumda bulunan Ani Kalesi'nin fethedilmesi büyük bir yankı uyandırmıştır. Bu önemli başarısı üzerine Abbasi Halifesi tarafından Sultan Alp Arslan’a verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Tolunoğulları ve Akşitler gibi Mısır coğrafyasında egemenlik kuran ilk Türk teşekkülleri, halkın refahı için 'Maristan' adı verilen kurumları hayata geçirmelerine rağmen kısa ömürlü olmuşlardır. Buna karşın aynı bölgede hüküm süren Memlükler, yüzyıllar boyunca siyasi varlıklarını korumayı başarmışlardır. Memlüklerin bu kalıcılığında etkili olan ve geleneksel Türk devlet yapısından farklılaşan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

751 yılında gerçekleşen Talas Savaşı, sadece Abbasiler ile Çin (Tang Hanedanı) arasında bir güç mücadelesi değil, aynı zamanda Türk boylarının tarihi seyrini değiştiren bir 'stratejik dönüm noktası' olarak kabul edilmektedir. Savaşın askeri aşamasında Karlukların Müslüman Arapların safına geçmesi, hem savaşın kaderini belirlemiş hem de Orta Asya’nın siyasi ve kültürel geleceğine yön vermiştir.

Bu bilgiler ışığında Talas Savaşı’nın sonuçları değerlendirildiğinde; aşağıdakilerden hangisi bu zaferin bölgedeki Türk varlığının 'milli benliğini' korumasına yönelik sağladığı en doğrudan ve hayati kazanım olarak gösterilebilir?

Orta Asya’nın kaderini belirleyen $751$ tarihli mücadelede, Çin ordusuna karşı Müslüman Arapların safında yer alan Karluk Türkleri, kazanılan zaferin mimarlarından biri olmuştur. Bu askeri iş birliği, Türkler ile Müslümanlar arasındaki eski husumetlerin yerini dostluğa bırakmasını sağlamıştır. Talas Savaşı'nı takip eden süreçte Türklerin kitleler hâlinde İslam dinine girmesinde, Gök Tanrı inancındaki tek tanrı ve ahiret gibi kavramların benzerliğinin yanı sıra Abbasilerin aşağıdaki tutumlarından hangisi belirleyici bir sosyal etken olmuştur?

Türk-İslam tarihinde İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen; resmi dillerini Türkçe olarak ilan eden, Uygur alfabesini kullanmaya devam eden ve devlet yönetiminde "ikili teşkilat" sistemini sürdüren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde saray teşkilatının işleyişinden sorumlu olan, elçilerin kabulünde protokolü düzenleyen ve hükümdar ile hem halk hem de diğer devlet görevlileri arasında bir köprü vazifesi gören en üst düzey görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Gazneli Mahmut'un "Sarayımın en değerli hazinesi" olarak nitelendirdiği, astronomi, coğrafya ve matematik alanındaki çalışmalarıyla tanınan, Hindistan seferlerine katılarak bölge hakkında "Tahkiku ma li'l-Hind" adlı eseri kaleme alan Türk-İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde merkez teşkilatının en üst yönetim organı olan Divan-ı Saltanat'a bağlı çeşitli alt divanlar bulunmaktadır. Bu yönetim yapısı içerisinde; hükümdar başkentte bulunmadığı zamanlarda ona vekâlet eden, devlet işlerini sultan adına yürüten ve Niyabet-i Saltanat divanına başkanlık eden görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devleti olan Tolunoğulları döneminde inşa edilen, dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin tüm halka ücretsiz sağlık hizmeti sunan ve eczanesi de bulunan hastanelere ne ad verilirdi?