Yazım ve Noktalama

1356 questions

Arşiv uzmanı, kütüphanedeki eski bir ...... üzerinde titiz bir inceleme yaparak çok önemli tarihî verilere ulaştı.

Bu cümlede boş bırakılan yere, Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

doküman

döküman

dokuman

dökuman

Show answer & explanation

Answer: doküman

Answer

Doğru yazım 'doküman' şeklindedir.

Türk Dil Kurumu'nun güncel verilerine göre 'belge' anlamına gelen bu kelimenin doğru yazımı 'doküman'dır. Kelimenin kökeni olan Fransızca 'document' sözcüğü, Türkçeye geçerken bu formu almıştır.

Step-by-Step Solution

Kelimenin kökenini ve anlamını belirleyin.

Söz konusu kelime Fransızca 'document' kökeninden gelmekte olup 'belge' anlamını taşımaktadır.

Yabancı kökenli kelimelerin yazımı genellikle orijinal formlarına sadık kalınarak veya TDK'nin belirlediği Türkçeleşmiş yazımla yapılır.

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel veriyi kontrol edin.

TDK'ye göre kelime 'doküman' olarak tescil edilmiştir.

Kelime başında 'o' ve ikinci hecede 'ü' sesi (dokü-) kullanılması kuraldır.

Seçeneklerdeki ses farklılıklarını karşılaştırın.

Diğer seçeneklerde yer alan 'döküman', 'dokuman' veya 'dökuman' gibi formlar, halk arasındaki yanlış telaffuzların yazıya dökülmüş halidir.

Özellikle 'o' ve 'ö' seslerinin karıştırılması, Türkçedeki ünlü uyumu veya telaffuz alışkanlıklarından kaynaklanan tipik bir hatadır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

Hints

Kelimenin Fransızca aslı olan 'document' kelimesini düşünün.

Kelimenin başında 'ö' değil, 'o' harfi bulunur; yani 'dök-' ile başlamaz.

Doğru yazım 'dokü-' ile başlar ve 'man' ile biter; yani 'doküman' şeklindedir.

Practice More

Benzer şekilde 'orijinal' (orjinal değil) ve 'restoran' (restorant değil) kelimelerinin yazımlarını inceleyerek yabancı kökenli kelime dağarcığınızı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Yabancı kökenli kelimeleri ezberlerken TDK'nin 'Sesli Sözlük' özelliğinden telaffuzunu dinlemek, görsel hafızada 'do-kü-man' hecelerini kodlamak hata riskini azaltır.

Estimated Time:45s

Question 882Question →

Uluslararası Denizcilik Sözleşmesi'nin güncellenen metni üzerinde yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan raporun bir bölümü şu şekildedir:

"Deniz kirliliğini önleme stratejileri kapsamında, sözleşmenin $6$ 'ıncı maddesi uyarınca belirlenen sınır değerlerin, üye devletlerin karasularında $\%45,8$ oranında bir iyileşme sağlaması öngörülmektedir. Bu süreçte yaklaşık iki bin beş yüz teknik personelin görev alması ve her bir gözlem istasyonuna yedişer adet ölçüm cihazının yerleştirilmesi planlanmıştır."

Bu parçadaki altı çizili bölümler dikkate alındığında, sayıların yazımıyla ilgili yapılan yanlışlık aşağıdakilerden hangisidir?

Sıra sayı ekinde yapılan yanlışlık

Ondalık sayıların yazımında kullanılan işaret hatası

Büyük sayıların kelime grupları halinde yazımı

Üleştirme sayısının rakamla gösterilmemesi

Yüzde sembolü ile sayı arasındaki boşluk kullanımı

Show answer & explanation

Answer: Sıra sayı ekinde yapılan yanlışlık

Answer

Metinde geçen '6'ıncı' ifadesi hatalıdır; doğrusu '6'ncı' olmalıdır.

Türkçede sıra sayıları ekle gösterildiğinde, rakamdan sonra kesme işareti konur ve ek, sayının son sesine uygun olarak getirilir. 'Altı' sözcüğü ünlü ile bittiği için getirilecek ek '-ncı' olmalıdır. '6'ıncı' yazımı 'altı-ıncı' anlamına geleceği için hatalıdır; doğru yazım '6'ncı' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Metindeki sayısal ifadeleri ve eklerini tespit etmek.

6

'ıncı,

\%45,8

, iki bin beş yüz, yedişer.

Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.

Sıra sayı ekinin sayı ile olan ses uyumunu kontrol etmek.

6

sayısı 'altı' şeklinde okunur ve ünlü ile biter. Ünlü ile biten sayılara getirilen sıra sayı eki '-ncı / -nci' şeklindedir.

Türkçede ünlü ile biten bir kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde hece yapısı bozulur, bu yüzden ek ünsüzle başlamalıdır.

Diğer sayısal ifadelerin TDK kurallarına uygunluğunu teyit etmek.

Ondalık sayılarda virgül kullanımı (

\%45,8

), sayı kelimelerinin ayrı yazılması (iki bin beş yüz) ve üleştirme sayısının yazıyla belirtilmesi (yedişer) doğrudur.

Diğer seçeneklerin neden çeldirici olduğunu ve doğru yazıldığını kanıtlamak.

Key Concept

Sıra Sayı Eklerinin Uyumu ve Yazımı

Hints

Cümledeki tüm sayıları teker teker okunuşlarıyla birlikte kağıda yazmayı deneyin.

Özellikle sıra sayı eki alan '6' rakamının okunuşuna ve ekin başlangıç harfine dikkat edin.

'Altı' kelimesi ünlüyle biter; bu durumda '-ıncı' eki gelirse yan yana iki ünlü (ı-ı) çakışması yaşanır mı?

Practice More

Benzer şekilde 2, 7 ve 50 sayılarına gelen sıra sayı eklerini (2'nci, 7'nci, 50'nci) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sıra sayı eklerinde hata olup olmadığını anlamak için sayıyı yazıyla yazın: 'altııncı' mı yoksa 'altıncı' mı daha doğru duyuluyor?

Estimated Time:2m 0s

Question 883Question →

Bir savunma sanayii projesinin teknik yeterlilik belgesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Sistemde kullanılacak fiber optik kabloların

50

cm.'den daha uzun olması, sinyal kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Proje kapsamında geliştirilen yazılımların, SGK'ye ait veri tabanıyla tam uyumlu çalışması hedeflenmektedir.

Teknik dökümandaki verilerin doğruluğu, Alm.dan Türkçeye çeviri yapan yeminli tercümanlarca onaylanmıştır.

Hava savunma sisteminin

km^2

ye düşen hedef tespit oranı, simülasyon testleriyle kanıtlanmıştır.

Yeni nesil radar sistemlerinin test aşamasında, TRT'nin teknik imkânlarından yararlanılarak kayıtlar alınmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Sistemde kullanılacak fiber optik kabloların $50$ cm.'den daha uzun olması, sinyal kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Answer

Kablonun uzunluğundan bahsedilen seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılması hatalıdır.

Doğru cevap olan seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ölçü birimlerinin (m, cm, kg, g vb.) sonuna nokta konmaz; ekler ise kelimenin okunuşuna göre getirilip kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle ifade '

50

cm'den' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Ölçü birimi kısaltmalarının kuralını hatırla.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre m, cm, kg gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarına nokta konmaz.

Ölçü birimleri uluslararası standartlara tabidir.

Kısaltmaya getirilen eki kontrol et.

Ölçü birimlerinde ek, kısaltmanın değil, kelimenin tam okunuşuna göre gelir (santimetreden).

Küçük harfle yapılan ölçü kısaltmalarında kelime esas alınır.

Yazımı düzelt.

Doğru yazım '50 cm'den' şeklinde olmalıdır.

Nokta kullanılmamalı, sadece kesme işareti ile ek ayrılmalıdır.

Key Concept

Kısaltmalarda Nokta ve Ek Kullanımı

Hints

Cümlelerdeki ölçü birimlerine (cm, km, kg gibi) ve bunların nasıl ek aldığına odaklanın.

Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmalarında nokta kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.

Hem noktanın hem de kesme işaretinin aynı anda kullanıldığı bir kısaltma türü olup olmadığını düşünün; ölçü birimlerinde nokta konmaz.

Practice More

Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfi ile biten (TDK, SGK, RTÜK) örneklere özellikle dikkat ederek alıştırmalar yapın.

Alternative Method

Kısaltmaları kontrol ederken 'Büyük harfli mi?', 'Ölçü birimi mi?' ve 'Noktalı mı?' şeklinde üçlü bir filtreleme yaparak kuralları hızlıca test edebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 884Question →

Yazılı anlatımda, bazı sözcüklerin telaffuzundaki hatalar veya yabancı kökenli olmaları nedeniyle imlalarında yanlışlıklar yapılabilmektedir. Özellikle akademik ve resmi metinlerde bu tür hatalardan kaçınmak, dil bilinci ve mesleki özen açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan bir sözcüğün yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Kurum içi eğitimlerde kullanılacak tüm dokümanların güncel mevzuata ve dil bilgisi kurallarına uygun olması gerekmektedir.

Tarihî Yarımada'nın eşsiz silüeti, gün batımıyla birlikte İstanbul Boğazı'ndan geçenleri her zaman büyülemeyi başarır.

Sanatçının sahnede kullandığı gelişmiş ışık oyunları, izleyiciler üzerinde görsel bir illüzyon etkisi yaratarak büyük beğeni topladı.

Üniversite bünyesindeki araştırma laboratuarında yürütülen projeler, uluslararası bilim çevreleri tarafından yakından takip ediliyor.

Mevsim geçişlerinde vitrinlerde sıkça rastlanan açık renkli pardösüler, bu yılın moda trendleri arasında ilk sırada yer alıyor.

Show answer & explanation

Answer: Üniversite bünyesindeki araştırma laboratuarında yürütülen projeler, uluslararası bilim çevreleri tarafından yakından takip ediliyor.

Answer

Araştırma laboratuvarı ifadesinin 'laboratuar' şeklinde yazıldığı seçenek, yazım yanlışı içermektedir.

Üniversite projelerinden bahsedilen seçenekte 'laboratuar' kelimesi kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'na göre bu kelimenin doğru yazımı 'laboratuvar' şeklindedir. Kelimenin son hecesindeki 'v' harfinin yazılmaması bir yazım hatası oluşturmaktadır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerde geçen ve yazımı sıklıkla karıştırılan yabancı kökenli sözcükleri (doküman, silüet, illüzyon, laboratuvar, pardösü) tespit edin.

Belirlenen sözcükler: doküman, silüet, illüzyon, laboratuar, pardösü.

Yazım yanlışı sorularında odak noktasını daraltmak, hata tespitini kolaylaştırır.

Tespit edilen her bir sözcüğü güncel Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu ilkeleriyle karşılaştırın.

Doküman (doğru), silüet (doğru), illüzyon (doğru), pardösü (doğru) olarak belirlenirken; 'laboratuar' sözcüğünün yanlış olduğu görülür.

KPSS sınavında TDK'nin güncel verileri tek geçerli dayanaktır.

Hatalı yazılan 'laboratuar' sözcüğünün doğru biçimini belirleyerek yanlışlığı onaylayın.

Sözcüğün doğru yazımı 'laboratuvar' şeklindedir; 'v' harfinin kullanılmaması bir imla hatasıdır.

Hatalı söyleyişlerin yazıya aktarılması, Türkçede en sık yapılan yazım yanlışı türlerinden biridir.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Batı Kökenli Sözcükler

Hints

Cümlelerde geçen 'doküman', 'silüet' ve 'laboratuvar' gibi Batı kökenli sözcüklere dikkat edin.

Bazı sözcükler günlük dilde söylenirken aradaki harfler yutulabilir; ancak TDK yazımda bu harflerin korunmasını ister.

Hatalı olan seçenekteki sözcük, aslında bir 'v' harfine ihtiyaç duymaktadır. 'Laboratuar' mı yoksa 'Laboratuvar' mı?

Practice More

İmla kılavuzundan 'tıraş', 'stajyer', 'inisiyatif' ve 'entegre' gibi sık karıştırılan diğer sözcüklerin güncel durumunu inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcükleri heceleyerek veya kökenindeki orijinal yazımı (örneğin İngilizce/Fransızca 'laboratory/laboratoire') anımsayarak 'v' sesinin varlığını kontrol edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 885Question →

Resmî yazışma kuralları ve dil bilgisi standartları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Stratejik planlama sürecinde belirlenen vizyon, kurumun gelecek on yıldaki teknolojik dönüşüm haritasını ve hizmet kalitesini doğrudan etkileyecektir.

İlgili birimlerden gelen veriler titizlikle sınıflandırıldı, analiz sonuçları bir rapor hâline getirilerek üst yönetimin onayına sunuldu.

Denetim raporunda belirtilen eksiklikler en kısa sürede giderilmezse, kurumun akreditasyon sürecinde ciddi aksaklıkların yaşanması kaçınılmaz olacaktır.

Bölüm yöneticisi; arşivleme, dosyalama ve veri girişi süreçlerini koordine ederek birim içindeki iş akışını daha verimli bir hâle getirdi.

Yeni yönetmelik, tüm personelin bildiği üzere, çalışma saatleri ve sosyal haklar konusunda önemli düzenlemeler içermektedir.

Show answer & explanation

Answer: Denetim raporunda belirtilen eksiklikler en kısa sürede giderilmezse, kurumun akreditasyon sürecinde ciddi aksaklıkların yaşanması kaçınılmaz olacaktır.

Answer

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılmayacağı kuralı ihlal edildiği için 'giderilmezse' sözcüğünden sonra virgül gelen seçenek yanlıştır.

Cümledeki 'giderilmezse' sözcüğü şart kipiyle çekimlenmiştir. Türk Dil Kurumu'nun noktalama kuralları uyarınca, şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanımı bir noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki virgüllerin işlevlerini belirle.

A'da özne ayrımı, B'de sıralı cümle, C'de şart sonrası, D'de liste içi, E'de ara söz kullanımı tespit edildi.

Her seçeneği dil bilgisi kuralları çerçevesinde analiz etmek hatayı bulmayı sağlar.

Türk Dil Kurumu'nun virgülün kullanılmayacağı yerler kuralını hatırla.

Metin içinde şart ekinden (-sa, -se) sonra virgül konmayacağı bilgisine ulaşıldı.

Şart ekleri cümleye zaten bir bağlama ve koşul anlamı kattığı için ek bir duraklama işaretine (virgüle) ihtiyaç duymaz.

Tespit edilen kuralı seçeneklere uygula.

Hatalı kullanımın bulunduğu seçenek doğrulandı.

Kural ihlali net bir şekilde görüldüğü için kesin sonuca varıldı.

Key Concept

Virgülün Kullanılmayacağı Yerler (Şart Eki Sonrası)

Hints

Cümlelerdeki yüklemleri ve onlara bağlı olan yan cümlecikleri inceleyin.

Şart kipi (-sa/-se) ve zarf-fiil eklerinden sonra virgül konulup konulmayacağını düşünün.

'Giderilmezse' sözcüğü bir şart bildirmektedir; bu tür durumlarda virgül kullanımı kısıtlanmıştır.

Practice More

Zarf-fiil eklerinden sonra hangi durumlarda virgül konulabileceğini (birden fazla zarf-fiil arka arkaya gelirse) araştırarak konuyu pekiştirin.

Alternative Method

Virgülün bulunmaması gereken yerleri (bağlaçlardan önce/sonra, tamlamaların ortası, tek zarf-fiil sonrası, şart eki sonrası) eleyerek ilerleyebilirsiniz.

Estimated Time:55s

Question 886Question →

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre iki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek ya da açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur. Ancak bu işaretten sonra gelen ifadenin büyük harfle mi yoksa küçük harfle mi başlayacağı, ifadenin niteliğine (bağımsız bir cümle veya örnek dizisi olması) bağlıdır.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Edebiyatımızın temel taşlarından bazılarını sayalım: Reşat Nuri Güntekin, Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu.

Kütüphanede aradığımız her türden eser mevcuttu: romanlar, öykü kitapları ve akademik dergiler.

Tek bir hedefimiz vardı: ülkemizi muasır medeniyetler seviyesine ve daha ilerisine çıkarmak.

Modern sanatın en büyük kaygısı şuydu; geleneksel formları tamamen reddedip yeni bir estetik dil inşa etmek.

Sana hayatta tek bir tavsiyem var: Hayallerinden ve doğruluktan hiçbir koşulda vazgeçme.

Show answer & explanation

Answer: Modern sanatın en büyük kaygısı şuydu; geleneksel formları tamamen reddedip yeni bir estetik dil inşa etmek.

Answer

Modern sanatın en büyük kaygısı ile başlayan seçenekte, açıklama yapılmadan önce noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır; burada iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Yanlış olan seçenekte (Modern sanatın...), 'en büyük kaygısı şuydu' ifadesinden sonra gelen 'geleneksel formları...' kısmı bir açıklamadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yapısını ve iki noktanın işlevini analiz et.

Dört seçenekte iki noktadan sonra gelen ifadelerin niteliği (cümle, özel isim, cins isim listesi) incelendi; bir seçenekte ise farklı bir noktalama işareti kullanıldığı görüldü.

İki noktanın kullanımı, sonrasındaki ifadenin türüne göre yazım kurallarını da etkiler.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak ifadelerdeki noktalama kuralını uygula.

TDK kurallarına göre açıklama yapılacaksa 'iki nokta' kullanılır, 'noktalı virgül' kullanılmaz.

Noktalı virgülün temel işlevleri sıralı cümleleri ayırmak veya gruplar arası geçiş sağlamaktır, açıklama yapmak değildir.

Seçeneklerdeki büyük/küçük harf kullanımlarını denetle.

Örnek listesi (B), özel isim (A) ve cümle olmayan açıklamalar (C) küçük harf veya özel isim kuralına göre büyük harfle başlamış; tam cümleler (E) ise büyük harfle başlamıştır. Bunlar kurallara uygundur.

TDK: 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle; örnekler sıralanıyorsa ve bunlar özel isim değilse küçük harfle başlar.'

Key Concept

İki noktanın açıklama ve örnek verme işlevleri ile sonrasındaki büyük-küçük harf kullanımı kuralları.

Hints

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına ve özel isim içerip içermediğine dikkat edin.

Noktalı virgül (;) ve iki noktanın (:) görevleri birbirine çok yakındır ancak açıklama gerektiren durumlarda sadece biri kullanılır.

Eğer ifade 'şu', 'şudur' gibi sözcüklerle bir açıklamaya hazırlık yapıyorsa mutlaka iki nokta kullanılmalı, açıklama bir örnek listesi ise küçük harfle başlanmalıdır.

Practice More

Noktalı virgülün cümle içindeki virgüllerle ayrılmış tür veya grupları ayırma görevini pekiştirmek için sıralı cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 887Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan stratejik raporlarda ve resmî yazışmalarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metnin ciddiyeti ve anlaşılırlığı açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın ( $:$ ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Mülakat sonucunda şu adayların başarılı olduğu açıklandı: Mehmet Bey, Ayşe Hanım ve Ali Efendi.

Bu araştırmanın sonuçları tek bir gerçeği işaret ediyor: Eğitimde fırsat eşitliği toplumun her kesimi için hayati önemdedir.

Proje ekibinde yer alan uzmanlık alanları şunlardır; yazılım mimarı, veri analisti ve arayüz tasarımcısı.

Türk Dil Kurumu kılavuzunda şu ifade yer alır: 'Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.'

Kurum kütüphanesinde aradığım kitaplardan bir kısmına ulaştım: Çalıkuşu, Yaban ve Dokuzuncu Hariciye Koğuşu.

Show answer & explanation

Answer: Proje ekibinde yer alan uzmanlık alanları şunlardır; yazılım mimarı, veri analisti ve arayüz tasarımcısı.

Answer

Uzmanlık alanlarının sıralandığı cümlede, örnekleme öncesinde noktalı virgül (

;

) kullanılması yanlıştır; bu pozisyonda iki nokta (

:

) bulunmalıdır.

Hatalı olan cümlede 'şunlardır' ifadesiyle bir örnekleme başlatılacağı belirtilmiştir. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak ifadelerin sonunda iki nokta (

:

) kullanılır. Bu seçenekte ise hatalı biçimde noktalı virgül (

;

) tercih edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki noktalama işaretlerinin hangi amaçla kullanıldığını belirleyin.

Cümlelerin bir kısmında örnekleme, bir kısmında ise açıklama veya alıntı yapıldığı görülür.

Noktalama işaretinin işlevi, doğru işaretin seçilmesi için temel kriterdir.

Örnekleme veya açıklama yapılacak bölümlerden önceki işaretleri kontrol edin.

'Uzmanlık alanları şunlardır' ifadesinden sonra noktalı virgül (

;

) kullanıldığı tespit edilir.

TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (

:

) konur.

Yanlış kullanılan işareti doğru olanla değiştirerek kuralı doğrulayın.

Noktalı virgül yerine iki nokta getirildiğinde cümlenin TDK kurallarına uygun hale geldiği görülür.

Örnekleme öncesi noktalı virgül kullanımı yaygın bir hatadır ve bu soruda çeldirici olarak kullanılmıştır.

Key Concept

İki Noktanın Temel İşlevleri

Hints

Cümlede 'şunlardır', 'şöyledir' gibi bir döküm veya açıklama sinyali verildiğinde kullanılan işarete dikkat edin.

Noktalı virgül (

;

) genellikle cümlenin içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için kullanılır, bir listeyi başlatmak için değil.

TDK'ye göre örnekleme yapılacaksa, o örneklerden hemen önce mutlaka iki nokta (

:

) gelmelidir.

Practice More

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair kuralları tekrar etmek, bu konudaki karmaşık soruları çözmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Cümlede 'şunlardır' gibi bir ifadeyle örneklemeye geçileceği belirtildiğinde, o noktadan sonra 'noktalı virgül' gelmesinin Türkçede yeri olmadığını hatırlamak, bu tarz soruları saniyeler içinde çözmenizi sağlar.

Estimated Time:50s

Question 888Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Türk Dil Kurumunun yayımladığı son sözlükte pek çok yeni kelimeye yer verilmiş.

Ankara-Sivas hızlı tren hattının açılmasıyla ulaşım süresi oldukça kısaldı.

Tarık Buğra’nın "Küçük Ağa’sı" Kurtuluş Savaşı yıllarını başarıyla yansıtır.

Osman Hamdi Bey (1842-1910), "Kaplumbağa Terbiyecisi"ni tüm sanatseverler bilmelidir.

Müdür Bey'in bugünkü toplantıda yaptığı açıklamalar hepimizi rahatlattı.

Show answer & explanation

Answer: Tarık Buğra’nın "Küçük Ağa’sı" Kurtuluş Savaşı yıllarını başarıyla yansıtır.

Answer

Cümledeki tırnak içine alınmış eser isminden sonra ek gelmiş ancak bu ek yanlışlıkla kesme işaretiyle ayrılmıştır. TDK kurallarına göre tırnak içindeki kelimelere gelen ekler dışarıda bırakılır ve kesme işareti kullanılmaz.

Doğru cevap olan cümlede, tırnak içine alınan "Küçük Ağa" eser ismine getirilen iyelik eki (-sı), tırnak işaretinin hemen dışına yazılmalıydı. Ancak yazımda tırnak ile ek arasına kesme işareti konularak kural hatası yapılmıştır. TDK'nin açık kuralı şu şekildedir: 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.'

Step-by-Step Solution

Cümledeki tırnak işaretinin kullanım amacını belirle.

Eser ismi (Küçük Ağa) vurgulanmak için tırnak içine alınmıştır.

Eser isimleri cümle içinde tırnak içinde gösterilebilir.

Tırnak içine alınan söze gelen ekin yazımını kontrol et.

Tırnak işaretinden sonra kesme işareti (') kullanılarak iyelik eki (-sı) getirilmiştir.

Türk Dil Kurumu'nun güncel kuralına göre tırnak işaretinden sonra ayrıca kesme işareti kullanılmaz.

Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (kesme, kısa çizgi, yay ayraç) değerlendir.

Kurum adlarına gelen ekler ayrılmamış (Doğru), şehirler arasında kısa çizgi kullanılmış (Doğru), tarihler yay ayraç içinde gösterilmiş (Doğru).

KPSS düzeyindeki diğer temel noktalama kuralları doğru uygulanmıştır.

Key Concept

Tırnak İşareti ve Kesme İşareti Etkileşimi

Hints

Cümlelerdeki tırnak içine alınmış kelimelerin sonundaki eklere dikkat edin.

Tırnak işareti (') ile kesme işareti (') arasındaki etkileşim kuralını hatırlayın: İkisi üst üste kullanılır mı?

TDK'ye göre bir söz tırnak içindeyse, ona gelen eki ayırmak için ayrıca bir işaret gerekmez.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılmadığı istisnai tek durumu (Avrupa Birliği) araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Noktalama sorularında her zaman 'en kesin' yanlışı arayın. Kurum isimlerine gelen ekler veya tırnak-ek ilişkisi KPSS'nin en sevdiği tuzaklardır.

Estimated Time:1m 15s

Question 889Question →

Resmî Gazete'de yayımlanan 'Kamu Personeli Seçme Sınavı Uygulama Yönetmeliği'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Sınav sonuçları ilan edildikten sonra adaylara yirmi bir gün içerisinde itiraz hakkı tanınır.

Sınav merkezlerinde görevlendirilen personel, salonlarda

2

'şerli gruplar hâlinde denetim yapacaktır.

Yönetmeliğin

12

. maddesinde yer alan hükümler, sınavın güvenliğini sağlamaya yöneliktir.

Adaylar, sınav sabahı en geç saat

09.30

'da ilgili sınav merkezinin kapısında hazır bulunmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Sınav merkezlerinde görevlendirilen personel, salonlarda $2$ 'şerli gruplar hâlinde denetim yapacaktır.

Answer

Sınav merkezlerinde personelin ikişerli gruplar hâlinde denetim yapacağını belirten seçenek yanlıştır çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.

Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, yazıyla belirtilir. Bu nedenle '

2

'şerli' ifadesindeki kullanım hatalıdır; doğrusu 'ikişerli' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sayı kullanımlarını tespit et.

'yirmi bir', '

2

'şerli', '

12

.' ve '

09.30

'da' ifadeleri incelenmelidir.

Yazım yanlışını bulmak için her bir kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Üleştirme sayıları kuralını hatırla.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları (

2

'şer,

5

'er,

10

'ar vb.) asla rakamla yazılmaz.

Üleştirme sayılarının yazımı, KPSS ve benzeri sınavlarda sıkça sorulan temel bir yazım kuralıdır.

Hatalı seçeneği belirle.

2

'şerli' ifadesi yerine 'ikişerli' yazılması gerektiği sonucuna varılır.

Diğer seçeneklerdeki sayıların yazımı (ayrı yazma, nokta kullanımı, saat eki) kurallara uygundur.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

Cümlelerde geçen sayıların hangi tür (sıra, üleştirme, saat vb.) olduğunu belirleyin.

Türkçe yazım kurallarında paylaştırma bildiren (-er, -şer) sayıların rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.

2

'şerli' gibi bir ifade gördüğünüzde bunun 'ikişerli' şeklinde yazılması gerektiğini unutmayın.

Practice More

Romen rakamlarının nerelerde (yüzyıllar, hükümdarlar vb.) kullanılabileceğine dair kuralları gözden geçirin.

Estimated Time:1m 0s

Question 890Question →

Bir büyükşehir belediyesinin yayımladığı "Kentsel Dönüşüm ve Çevre Düzenleme Strateji Belgesi"nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Proje kapsamında, hak sahiplerine teslim edilecek konutlarda

m^2

'ye düşen inşaat maliyetinin düşürülmesi için verimlilik esas alınacaktır.

İlgili yönetmeliklerin uygulanmasında TDK'nin güncel imla kılavuzundaki terminolojiye sadık kalınması teknik raporların tutarlılığı için zorunludur.

Teknik şartnamede belirtilen standartlar, İng.den çevrilen uluslararası normlarla uyumlu hale getirilerek yerel ihtiyaçlara göre revize edilmiştir.

Hammadde sevkiyatında her bir birimin 50 kg'dan az olmaması, lojistik maliyetlerin optimize edilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.

Bölgedeki tarihî dokunun korunması amacıyla yy.lar boyu süregelen mimari geleneklerin modern tasarımlara entegre edilmesi planlanmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Proje kapsamında, hak sahiplerine teslim edilecek konutlarda $m^2$ 'ye düşen inşaat maliyetinin düşürülmesi için verimlilik esas alınacaktır.

Answer

Metrekare ifadesinin kısaltması olan

m^2

gibi üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği kuralına uyulmayan seçenek hatalıdır.

Türkçede üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Metrekare kısaltması olan

m^2

ifadesine yönelme durumu eki getirilirken '

m^2

ye' şeklinde yazılması gerekirken seçenekte '

m^2

\'ye' şeklinde kesme işareti kullanılması yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.

m^2

'ye, TDK'nin, İng.den, kg'dan, yy.lar.

Yazım yanlışını bulmak için her bir kısaltma türünün kuralını hatırlamak gerekir.

Üst işaretli kısaltmaların kuralını kontrol et.

TDK kurallarına göre

m^2

cm^3

gibi üst işareti olan kısaltmalarda ek için kesme işareti (

'

) kullanılmaz.

Üst işaret zaten bir ayrım sağladığı için ek doğrudan eklenir (

m^2

ye).

Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.

TDK'nin (doğru, harfe göre), İng.den (doğru, noktalı kısaltmada kesme yok), kg'dan (doğru, küçük harf/ölçü biriminde tam kelimeye göre).

Hangi seçeneğin neden doğru olduğunu teyit ederek yanlışın kesinliğinden emin olunur.

Key Concept

Üst İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

Hints

Cümlelerdeki tüm kısaltmaları; büyük harf, küçük harf ve noktalı olma durumlarına göre gruplandırarak inceleyin.

Özellikle matematiksel üst işaretleri (

m^2

gibi) içeren kısaltmalarda eklerin nasıl bağlandığına dair TDK kuralını hatırlayın.

Nokta veya üst işareti bulunan kısaltmaların sonuna ek gelirken ayrıca bir kesme işareti (

'

) gerekip gerekmediğine odaklanın.

Practice More

Benzer şekilde

cm^3

ü veya Alm.dan gibi örnekler üzerinden noktalı ve üst işaretli kısaltma alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltma kurallarını üç ana kategoriye ayırın: 1. Büyük harf kısaltmaları (Harf okunuşu + kesme), 2. Küçük harf/ölçü birimi kısaltmaları (Açılım okunuşu + kesme), 3. Özel durumlar (Noktalı veya üst işaretli kısaltmalar - kesme kullanılmaz).

Estimated Time:1m 30s

Question 891Question →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı, bu yapıların cümledeki görevlerine göre belirlenir. "de" ve "ki" hem ek hem de bağlaç olarak kullanılabilirken "mi" her zaman ayrı yazılan bir soru ekidir. Yanlış kullanım, cümlenin anlamını bozabilir veya yazım yanlışına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Bölge hastanesindeki yeni düzenlemeler, hasta memnuniyet oranlarını hissedilir düzeyde artıracak mı?

Laboratuvar sonuçlarında ki belirsizliklerin giderilmesi için testlerin tekrarlanması kararlaştırıldı.

Anladım ki çevre temizliği konusunda toplumsal bilincin artırılması en temel çözüm yoludur.

Fidan dikim kampanyasına katılan gönüllülerin isimleri de fidanların yanındaki tabelalara yazılacak.

Geçen yılki çevre raporunda belirtilen verilerin bu yıl da güncelliğini koruduğu saptandı.

Show answer & explanation

Answer: Laboratuvar sonuçlarında ki belirsizliklerin giderilmesi için testlerin tekrarlanması kararlaştırıldı.

Answer

Laboratuvar sonuçlarındaki belirsizliklerin giderilmesi gerektiğini belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Laboratuvar sonuçlarıyla ilgili cümlede yer alan "ki", bir ismi niteleyen ve yer bildiren sıfat türeten bir ektir. Türkçede bu görevdeki "-ki" eki kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır. Doğru yazım "sonuçlarındaki" şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit edin.

İncelenen cümlede "sonuçlarında ki" yapısında bir 'ki' kullanımı mevcuttur.

Yazım yanlışının kaynağını belirlemek için şüpheli yapıları ayrıştırmak gerekir.

'ki' yapısının ek mi bağlaç mı olduğunu anlamak için '-ler' testini uygulayın.

"Sonuçlarındakiler" şeklinde çoğul eki getirilebilmektedir.

Eğer 'ki'den sonra '-ler' eki getirildiğinde anlamlı bir yapı oluşuyorsa o 'ki' bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.

'ki'nin cümledeki görevini analiz edin.

"Hangi belirsizlikler?" sorusuna cevap veren bir sıfat türetilmiştir.

Bulunma hal ekinden (-de/-da) sonra gelen 'ki' her zaman sıfat yapan ektir ve bitişik yazılır.

Key Concept

Ek olan '-ki' ile bağlaç olan 'ki'nin ayırt edilmesi

Hints

'ki'nin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' ekini getirmeyi deneyin.

'Sonuçlarındakiler' diyebiliyorsak oradaki 'ki' bağlaç değil, bir ektir.

Bulunma hal eki olan '-de/-da'dan hemen sonra gelen 'ki' yapısı her zaman bitişik yazılan bir sıfat ekidir.

Practice More

İstisna olarak kalıplaşmış ve bitişik yazılan 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) içeren bir soru çözerek bilgini pekiştirebilirsin.

Alternative Method

'de' bağlacını test etmek için cümleden çıkarın; anlam tamamen bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. 'ki' için ise sadece fiillerden sonra gelenlerin (birkaç istisna hariç) her zaman ayrı yazıldığını unutmayın.

Estimated Time:1m 15s

Question 892Question →

Türkçede isim soylu sözcüklerle 'etmek, olmak' yardımcı fiilleri birleşirken isimde bir ses düşmesi, ses türemesi veya ses değişimi meydana gelirse sözcükler bitişik; herhangi bir ses olayı meydana gelmezse ayrı yazılır. Ancak bazı sözcükler, herhangi bir ses olayı olmamasına rağmen gelenekleşmiş olarak bitişik yazılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Bilim insanları, laboratuvarda elde edilen verileri diğerlerinden ayırt etmek için titiz bir yöntem izlediler.

Genç sporcu, kariyerindeki engelleri aşmak için uzun bir yol katettiğini her fırsatta dile getiriyordu.

Şirket yönetimi, çalışanlarına sunduğu imkanları yeni dönemde daha da iyileştireceğini vaadetti.

Eski çağlarda hükümdarlar, fethettikleri topraklardaki kaynakları gasbetmek için büyük ordular kurarlardı.

Karşılaştığı tüm zorluklara rağmen hayallerinden asla vazgeçmeyeceğini bir kez daha kanıtladı.

Show answer & explanation

Answer: Şirket yönetimi, çalışanlarına sunduğu imkanları yeni dönemde daha da iyileştireceğini vaadetti.

Answer

Söz konusu cümlede yer alan 'vaadetti' ifadesinin yazımı yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı 'vaat etti' şeklinde ayrı olmalıdır.

Doğru cevap, söz verme anlamındaki 'vaat' sözcüğünün yardımcı fiille kullanımıyla ilgilidir. 'Vaat' sözcüğü 'etmek' fiiliyle birleşirken bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi yaşanmaz (kelime kökünde zaten iki 'a' harfi vardır). Bu nedenle TDK kurallarına göre bu ifade 'vaat etti' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki 'yardımcı fiille kurulan birleşik fiilleri' tespit et.

Ayırt etmek, katetmek, vaadetti, gasbetmek, vazgeçmek.

Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktasını belirlemek gerekir.

Yardımcı fiillerdeki ses olaylarını (düşme, türeme, değişim) kontrol et.

'Vaat' sözcüğünde herhangi bir ses olayı (türeme veya düşme) yoktur. 'Gasp' sözcüğünde p > b değişimi vardır. 'Katetmek' ise istisnai bir durumdur.

Bitişik veya ayrı yazılma kuralının temel dayanağı olan ses olaylarını doğrulamak için bu adım gereklidir.

TDK'nin özel/gelenekleşmiş bitişik yazılan kelimeler listesini hatırla.

'Katetmek', 'vazgeçmek' ve 'gasbetmek' TDK'ye göre bitişik; 'vaat etmek' ise ayrı yazılmalıdır.

Genel kuralın dışındaki istisnaları (katetmek gibi) bilmek, üst düzey sorularda belirleyicidir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Hints

Cümlelerdeki 'etmek' ve 'olmak' fiillerine odaklanın ve bu fiillerin önündeki isimlerin köklerini kontrol edin.

Bazı kelimeler (katetmek, menetmek gibi) bir ses olayı olmasa bile gelenekselleştikleri için bitişik yazılır; ancak 'vaat' sözcüğünde böyle bir durum yoktur.

'Vaat' kelimesindeki çift 'a' harfi sizi yanıltmasın; bu bir ses türemesi değil, kelimenin orijinal halidir. Dolayısıyla yardımcı fiille birleşirken ayrı yazılmalıdır.

Practice More

TDK'nin 'Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller' başlığı altındaki istisnai bitişik yazılan (defetmek, menetmek, katetmek) kelime listesini ezberlemek bu tarz karmaşık soruları çözmenizi kolaylaştırır.

Alternative Method

Şüpheli gördüğünüz fiili 'olay' açısından analiz edin: Ünlü düşmüş mü? (Hayır), Ünsüz ikizleşmiş mi? (Hayır), Ünsüz yumuşamış mı? (Hayır). Eğer bu üçü de yoksa ve kelime istisnalar (katetmek vb.) arasında değilse ayrı yazın.

Estimated Time:1m 30s

Question 893Question →

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yapılan son düzenlemelerle birlikte

T.C.

kimlik kartlarının yenilenme süresi uzatıldı.

Emeklilik işlemleri için gerekli evrakları tamamlayan adayların

SGK'ya

müracaat etmesi gerekmektedir.

Yeni açılan kütüphanenin yaklaşık

450

m^2lik

kapalı alanı modern bir tasarıma sahip.

Tarihî kaynaklar,

XIX. yy.da

bölgedeki nüfus hareketliliğinin arttığını göstermektedir.

Pazardan alınan

5

kg'lık

un paketleri, raflara özenle yerleştirildi.

Show answer & explanation

Answer: Emeklilik işlemleri için gerekli evrakları tamamlayan adayların $SGK'ya$ müracaat etmesi gerekmektedir.

Answer

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan SGK'ya ifadesinin yer aldığı cümle, ek getirilme kuralına uymadığı için yanlıştır.

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için

SGK

kısaltmasına gelen yönelme durum eki 'ya' değil, 'ye' olmalıdır (

SGK'ye

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara gelen ekleri tespit et.

T.C.

SGK'ya

m^2lik

yy.da

kg'lık

ifadeleri incelenmelidir.

Yazım yanlışı analizi için önce hedef ögelerin belirlenmesi gerekir.

Büyük harfli kısaltmaların (SGK) kuralını uygula.

SGK

(Se-Ge-Ke) kısaltmasına gelen ek 'ye' olmalıdır (

SGK'ye

Türkçede 'K' harfi 'ka' değil 'ke' olarak okunur; büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu esastır.

Diğer kısaltma kurallarını (noktalı, üslü ve ölçü birimi) kontrol et.

T.C.

(istisnai nokta),

m^2lik

(üs kuralı),

yy.da

(noktalı kısaltma kuralı) ve

kg'lık

(küçük harf okunuş kuralı) kullanımlarının doğru olduğu görülür.

Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşılır.

Key Concept

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin ses değerine göre getirilmesi ve 'K' harfinin 'ke' olarak okunması.

Hints

Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kısaltmanın açılımını değil, harflerin okunuşunu dikkate alın.

Türkçede 'K' harfinin ses değerine dikkat edin; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarında 'K' harfiyle biten diğer örnekleri (TDK, SGK, SSK gibi) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltma eklerini kontrol ederken şu basit kuralı uygulayın: Büyük harfse 'Harf Okunuşu' (TDK'ye), Küçük harfse 'Kelime Okunuşu' (kg'dan). Nokta veya üs varsa 'Kesme Yok' (vb.leri, m²ye).

Estimated Time:45s

Question 894Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Akademik kurul toplantısında TDK'nin son yayımladığı yazım kılavuzu esas alındı.

Sınav başvurularında sorun yaşayan adayların YÖK'ten gelecek talimatları izlemesi rica edildi.

Resmî evrakların takibi için ilgili birimin SGK'ya dilekçe vermesi gerekmektedir.

Belediye sınırları içerisindeki park alanlarının

m^2

ye düşen maliyeti hesaplandı.

Kütüphanedeki İng.den Türkçeye çevrilmiş eserler okuyucuların ilgisini çekiyor.

Show answer & explanation

Answer: Resmî evrakların takibi için ilgili birimin SGK'ya dilekçe vermesi gerekmektedir.

Answer

Resmî evrakların takibi için ilgili birimin 'SGK'ya' dilekçe vermesi gerektiğini belirten cümle yazım yanlışı içermektedir.

Doğru yanıt olan cümlede 'SGK'ya' ifadesi yanlış yazılmıştır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. 'K' harfi Türkçede her zaman 'ke' diye okunur, bu nedenle ek 'SGK'ye' şeklinde getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kısaltmaları ve bu kısaltmalara getirilen ekleri tespit edin.

TDK'nin, YÖK'ten, SGK'ya,

m^2

ye, İng.den ifadeleri belirlendi.

Yazım kuralının hangi kısaltma türüne uygulanacağını anlamak için gereklidir.

Büyük harfli kısaltmalarda ekin son harfin okunuşuna göre gelip gelmediğini kontrol edin.

TDK'nin (Doğru), YÖK'ten (Doğru), SGK'ya (Yanlış - 'ka' okunuşu esas alınmış).

Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için ek 'ye' şeklinde gelmelidir.

Noktalı ve üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanımını denetleyin.

m^2

ye ve İng.den yazımları kurala uygundur.

Nokta veya üs işareti varsa kesme işareti kullanılmaz kuralını doğrulamak için.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi Kuralları

Hints

Cümlelerdeki kısaltmaların son harflerinin okunuşuna ve kesme işaretinin nerede kullanıldığına dikkat edin.

Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfinin Türkçedeki okunuşunu (ka mı ke mi?) hatırlayın.

Sonunda nokta olan (İng.) veya üs işareti bulunan (

m^2

) kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz; buna dikkat ederek seçenekleri eleyin.

Practice More

Küçük harfli kısaltmalarda (kg, mm, cm) ekin kelimenin uzun okunuşuna göre geldiğini pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmaları sesli olarak okuyun. Eğer 'SGK-ya' gibi kulağa kalın gelen bir okunuş yapıyorsanız, 'K' harfini yanlış seslendiriyor olabilirsiniz. Her zaman ince sesle (Ke-Ye) okumayı deneyin.

Estimated Time:45s

Question 895Question →

Bir kamu kurumu tarafından yayımlanan resmî ilan metninde, başvuru için gerekli evraklar sıralanırken iki nokta (:) işaretinin kullanılması planlanmaktadır. Buna göre, aşağıdaki kullanımlardan hangisi imla ve noktalama kuralları açısından doğrudur?

Başvuru için şu belgeler gereklidir: diploma, nüfus cüzdanı ve sertifika.

Adayların şu şartı taşıması istenir; otuz yaşını doldurmamış olmak.

Sınav merkezleri şunlardır, Ankara, İstanbul ve İzmir.

Mülakat sırasında şunlara dikkat edilmelidir: Güler yüz, öz güven ve hitabet.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru için şu belgeler gereklidir: diploma, nüfus cüzdanı ve sertifika.

Answer

Başvuru için şu belgeler gereklidir: diploma, nüfus cüzdanı ve sertifika.

Doğru olan ifadede, 'gereklidir' sözcüğünden sonra belgeler örneklendirildiği için iki nokta kullanılmış ve bu örnekler birer cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlatılmıştır. Bu, Türkçedeki standart imla kurallarına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

Cümle yapısını inceleyin.

Cümlede bir sıralama veya açıklama yapılacağı (belgeler gereklidir) belirtilmiştir.

İki noktanın en temel işlevi, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konmasıdır.

Noktalama işaretini kontrol edin.

Sıralama öncesinde iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Noktalı virgül veya virgül bu görevde kullanılamaz.

İki noktadan sonraki ilk harfin yazımını kontrol edin.

Örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlanır; açıklama bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlanır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre örneklerin sıralandığı durumlarda küçük harf kullanımı esastır.

Key Concept

İki Noktanın Temel İşlevleri ve Yazım Kuralları

Hints

Cümleden sonra bir liste mi geliyor yoksa bağımsız bir açıklama mı, buna dikkat edin.

Noktalı virgülün açıklama yapma gibi bir görevi olmadığını hatırlayın.

İki noktadan sonra gelen kelimelerin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağına karar verirken, o kısmın tam bir cümle olup olmadığına bakın.

Practice More

İki noktanın doğrudan konuşma metinlerinde (diyaloglar) nasıl kullanıldığını ve edebi metinlerdeki örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer iki noktadan sonra gelen kısmı cümleden çıkardığınızda anlam bozuluyorsa ve o kısım bir liste niteliğindeyse, mutlaka iki nokta kullanmalı ve küçük harfle devam etmelisiniz.

Estimated Time:45s

Question 896Question →

Noktalı virgül ( $;$ ); ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Karakterler; iç dünyalarındaki çatışmalar, geçmişten gelen pişmanlıklar ve bastırılmış duygularla boğuşurken olay örgüsü; mekânsal tasvirler, tarihsel arka plan ve yan hikâyelerle zenginleştirilmiştir.

Eskişehir, Ankara, Konya İç Anadolu'nun; İzmir, Manisa, Aydın ise Ege Bölgesi'nin en önemli sanayi ve ticaret merkezlerindendir.

Başarılı bir eleştirmen; tarafsız, nesnel, yapıcı ve tutarlı bir yaklaşım benimseyerek eserin gerçek değerini ortaya koymaya çalışmalıdır.

Modern toplumda bireyin en büyük trajedisi şudur; kalabalıklar içinde yaşarken derin bir yalnızlık ve yabancılaşma hissiyle baş başa kalması.

Yenilikçi şair; imge, ses, ritim ve biçim unsurlarını geleneksel şiirin kalıplarıyla ustaca yoğurarak kendine has bir üslup oluşturmayı başarmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Karakterler; iç dünyalarındaki çatışmalar, geçmişten gelen pişmanlıklar ve bastırılmış duygularla boğuşurken olay örgüsü; mekânsal tasvirler, tarihsel arka plan ve yan hikâyelerle zenginleştirilmiştir.

Answer

İçinde virgüllerle ayrılmış ögeler bulunan iki bağımsız cümleyi birbirine bağlayan seçenek doğru cevaptır.

Doğru seçenekte, ilk kısım 'Karakterler... boğuşurken' ve ikinci kısım 'olay örgüsü... zenginleştirilmiştir' şeklinde iki ayrı cümleden oluşmaktadır. Her iki cümle de kendi içinde virgüllerle ayrılmış (çatışmalar, pişmanlıklar / tasvirler, arka plan) ögeler barındırdığı için, bu iki ana yapıyı birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yapılarını incelemek.

İki ana yargı (karakterlerin boğuşması ve olay örgüsünün zenginleştirilmesi) tespit edildi.

Sıralı cümle olup olmadığını anlamak için yüklem sayılarını belirlemek gerekir.

Yargıların kendi içindeki noktalama işaretlerini kontrol etmek.

Her iki yargının da kendi içinde eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullandığı görüldü.

Tanımda belirtilen 'ögeleri arasında virgül bulunan' şartının sağlanıp sağlanmadığını görmek gerekir.

Noktalı virgülün konumunu analiz etmek.

Noktalı virgülün iki kompleks cümleyi hiyerarşik olarak ayırdığı onaylandı.

Eğer cümlelerde virgül olmasaydı araya sadece virgül gelirdi; ancak virgüller olduğu için ayrım noktalı virgülle yapılır.

Key Concept

Noktalı Virgülün Hiyerarşik Düzenleyici Görevi

Hints

Cümledeki yüklem sayısına bakın; sıralı cümle olması için en az iki ayrı yargı (fiil veya isim soylu yüklem) olmalıdır.

Noktalı virgülden önceki ve sonraki kısımları bağımsız cümleler olarak okuyun. Eğer her iki tarafta da virgül varsa, doğru yoldasınız.

Özneyi vurgulayan seçenekler ile iki cümleyi bağlayan seçeneği ayırt etmek için 'yüklem' sayısını sayın. Soru 'sıralı cümleleri' ayırma görevini istiyor.

Practice More

Noktalı virgülün 'tür ve takım' ayırma görevi ile 'sıralı cümle' ayırma görevi arasındaki yapısal farkları karşılaştıran örnekler çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 897Question →

Yatırım planları kapsamında teknoloji, yazılım, yapay zekâ alanlarına öncelik verilecek; tarım, hayvancılık, gıda sektörleri ise ikinci aşamada desteklenecektir.

**Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ), bu cümledekiyle aynı görevde kullanılmıştır?**

Edebiyat fakültesinde roman, öykü, şiir derslerini Prof. Dr. Ahmet Bey; eleştiri, kuram, yöntem derslerini ise Doç. Dr. Selin Hanım yürütmektedir.

At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

Eski Türk edebiyatı; Arap ve Fars edebiyatlarının etkisiyle şekillenmiş, köklü bir gelenektir.

Başarıya giden yolun temel taşları bellidir: disiplinli çalışmak, hedef belirlemek ve sabretmek.

Müdür Bey; dürüst, çalışkan, özverili personeli her zaman takdir ederdi.

Show answer & explanation

Answer: Edebiyat fakültesinde roman, öykü, şiir derslerini Prof. Dr. Ahmet Bey; eleştiri, kuram, yöntem derslerini ise Doç. Dr. Selin Hanım yürütmektedir.

Answer

Edebiyat fakültesinde farklı ders gruplarını ve hocaları ayıran cümledeki kullanım, öncüldeki gruplandırma göreviyle birebir örtüşmektedir.

Doğru cevapta 'roman, öykü, şiir' dersleri bir küme, 'eleştiri, kuram, yöntem' dersleri ise başka bir küme olarak sunulmuştur. Bu iki farklı akademik kategoriyi ayırmak için kullanılan noktalı virgül, öncüldeki yatırım sektörlerinin (teknoloji grubu vs. tarım grubu) ayrılmasıyla aynı mantığa ve kurala sahiptir.

Step-by-Step Solution

Öncüldeki cümleyi analiz et.

Cümlede 'teknoloji, yazılım, yapay zekâ' birinci grubu; 'tarım, hayvancılık, gıda' ise ikinci grubu temsil eder.

Noktalı virgülün bu iki farklı kategoriyi (tür veya takımı) ayırmak için kullanıldığını saptamak gerekir.

Seçeneklerdeki noktalı virgülün görevlerini belirle.

Bir seçenekte derslerin hocalara göre gruplandığı, diğerlerinde ise sıralı cümlelerin ayrıldığı veya öznenin belirginleştirildiği görülür.

Her bir seçeneğin Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre hangi maddeye girdiğini anlamak, doğru eşleştirmeyi sağlar.

Gruplandırma görevini içeren seçeneği işaretle.

Hocalara göre derslerin ayrıldığı cümle, 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uymaktadır.

Hem öncülde hem de doğru cevapta virgüllerle kendi içinde ayrılmış kümeler, noktalı virgül ile birbirine bağlanmıştır.

Key Concept

Noktalı virgül (

;

), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Hints

Öncüldeki cümlede 'teknoloji' ve 'tarım' ile başlayan iki farklı liste olduğuna dikkat edin.

Noktalı virgül burada adeta bir 'duvar' görevi görerek, virgülle ayrılmış küçük parçaları iki büyük ana gruba ayırıyor.

Seçeneklerde de iki farklı kişi veya bölüme ait liste gruplarının noktalı virgülle ayrıldığı örneği bulun.

Practice More

Sıralı cümlelerin arasına konan noktalı virgül ile özneyi belirginleştiren noktalı virgül arasındaki farkı pekiştirmek için karma noktalama soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi ikiye bölebiliyorsanız ve her iki tarafta da kendi içinde virgüller varsa, bu kullanım genellikle 'tür veya takımları ayırma' görevidir.

Estimated Time:1m 15s

Question 898Question →

Günün ilk ışıklarıyla birlikte limanda tatlı bir telaş başladı ( ) Ağlarını onaran balıkçılar, uzaklardan gelen vapur sesleri, martı çığlıkları ( ) Kaptan, tayfalara dönerek 'Bugün hava bozacak mı dersiniz ( )' diye seslendi. Öyle bir sessizlik oldu ki ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(.) (...) (?) (...)

(.) (.) (?) (.)

(!) (...) (?) (!)

(.) (...) (.) (...)

(:) (.) (?) (!)

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (...)

Answer

Doğru noktalama dizisi sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti ve üç nokta şeklindedir.

Parçadaki ilk yargı 'başladı' fiiliyle tamamlandığı için sonuna nokta gelir. İkinci kısımda balıkçılar ve sesler sıralanmış ancak bir yüklem verilmemiştir (eksiltili yapı), bu yüzden üç nokta kullanılır. Üçüncü kısım doğrudan bir soru olduğu için soru işareti gerektirir. Son cümlede 'ki' bağlacıyla biten ifade yargısı yarım kaldığı için yine üç nokta ile bitirilir.

Step-by-Step Solution

İlk cümleyi analiz et.

Nokta (.)

'Başladı' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır ve cümle standart bir açıklama cümlesidir.

İkinci cümleyi analiz et.

Üç nokta (...)

Cümlede yüklem (fiil/ek-fiil) bulunmamaktadır; okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen bir eksiltili cümledir.

Tırnak içindeki ifadeyi incele.

Soru işareti (?)

'Dersiniz' sözcüğü ve 'mı' soru ekiyle bir soru yöneltildiği için tırnak kapatılmadan önce soru işareti konmalıdır.

Son cümleyi incele.

Üç nokta (...)

'Öyle bir sessizlik oldu ki...' ifadesi 'ki' bağlacıyla bitmiş ve arkasından gelmesi beklenen ana yargı söylenmemiştir.

Key Concept

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta, eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta, soru bildiren ifadelerin sonuna ise soru işareti getirilir.

Hints

Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat edin.

'Ki' bağlacıyla biten ve arkasından bir sonuç cümlesi gelmeyen ifadelerin eksiltili sayıldığını hatırlayın.

Tırnak içindeki soru sözcüğü (mi) doğrudan soru işareti gerektirir; yüklemsiz kısımlar ise üç nokta ile belirtilir.

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer şekilde alıntılarda atlanan yerler için kullanılan üç noktayı karşılaştırabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 899Question →

Bir tarihî yapının restorasyon süreciyle ilgili hazırlanan inceleme notlarında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Duvarlardaki çatlakların derinliği yeterince ölçüldü mü ki onarım aşamasına geçilmesi hemen uygun görüldü?

Binanın dış cephesindeki çatlaklarda restorasyon planına dâhil edildi mi?

Sanki eski taşlar dile gelmiş de bize binanın yüzyıllık tarihini sessizce fısıldıyor gibi bir atmosfer oluşmuş.

Mevcut durumun titizlikle muhafaza edilmesi gerektiğini illaki teknik raporlarda ayrıca belirtmek mi lazımdı?

Öyle bir dikkatle çalışılıyor ki her bir motif büyük bir özenle incelenerek aslına uygun hâle getiriliyor.

Show answer & explanation

Answer: Binanın dış cephesindeki çatlaklarda restorasyon planına dâhil edildi mi?

Answer

Dış cephesindeki çatlaklar da ifadesindeki 'da' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.

Cümlede geçen 'çatlaklarda' ifadesindeki 'da', bir bulunma hâli (mekân bildirme) değil, cümleye 'diğer unsurların yanına eklenme' veya 'dahi' anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman kelimeden ayrı yazılır. Cümledeki doğru yazım 'çatlaklar da' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'de/da' ifadesinin görevini belirle.

'Binanın dış cephesindeki çatlaklarda...' ifadesinde 'da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamakta, sadece daralmaktadır.

Bağlaç olan 'de/da' cümleye 'dahi, bile, başkaları gibi' anlamları katar ve her zaman ayrı yazılır.

'ki' ve 'mi' kullanımlarını kontrol et.

Diğer seçeneklerdeki 'ki' ve 'mi' yapıları kurallara (bağlaç/ek ayrımı ve soru eki kuralı) uygundur.

Soru eki olan 'mi' her zaman ayrı yazılırken, 'ki' bağlacı bazı istisnalar (SİMBOHÇAM) dışında ayrı, ek olan '-ki' ise bitişik yazılır.

Key Concept

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma durum eki olan '-de/-da'nın ayırt edilmesi; bağlaç olan 'ki' ile ek olan '-ki'nin ayrımı.

Hints

Cümledeki 'de/da' ekini cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' eki getirin. Eğer 'çatlaklardakiler' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır.

'Sanki, illaki, mademki, belki, oysaki, halbuki, çünkü, meğerki' sözcüklerinde 'ki' bağlacının kalıplaşarak bitişik yazıldığını unutmayın.

Practice More

Bağlaç olan 'ki' ile sıfat/ilgi zamiri olan '-ki' arasındaki farkları daha fazla örnekle pekiştirmek için karışık cümle analizleri yapabilirsiniz.

Alternative Method

Bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. Eğer bir cümlede 'te/ta' görüyorsanız ve bunun bağlaç olduğundan şüpheleniyorsanız (dahi anlamındaysa), orada kesinlikle bir yazım yanlışı vardır.

Estimated Time:1m 0s

Question 900Question →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumu'nun güncel noktalama klavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Mevcut ekonomik planlamalar doğrultusunda yatırımlar artarsa, istihdam olanakları da paralel bir şekilde gelişim gösterecektir.

Liyakat esasına dayalı bir yönetim anlayışı, kamu kurumlarının verimliliğini artıran en temel unsurlardan biridir.

Belediye meclisi toplantısında bütçe planlaması, imar düzenlemeleri ve sosyal projeler öncelikli olarak değerlendirildi.

Haydi, belirttiğiniz bu önemli hususları raporun sonuç kısmına ekleyerek çalışmamızı nihayete erdirelim.

Kurumumuzun kurucusu, o ileri görüşlü devlet adamı, her konuşmasında eğitimin önemine vurgu yapardı.

Show answer & explanation

Answer: Mevcut ekonomik planlamalar doğrultusunda yatırımlar artarsa, istihdam olanakları da paralel bir şekilde gelişim gösterecektir.

Answer

İçinde şart eki (-sa/-se) bulunan ve bu ekten sonra virgül getirilen cümle hatalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, metin içerisinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılamaz. Yatırımların artması koşulunu bildiren kelimeden sonra virgül getirilmesi bu kuralın ihlalidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki virgüllerin hangi görevle kullanıldığını analiz edin.

B, C, D ve E seçeneklerinde virgüller sırasıyla; özneyi ayırma, eş görevli sözcükleri sıralama, ünlem/hitap sonrası ve ara sözü belirtme görevlerinde kullanılmıştır.

Virgülün doğru kullanımlarını eleyerek hatalı olanı bulmak için temel kuralları hatırlamak gerekir.

Şart eki (-sa/-se) almış sözcüklerden sonra virgül gelip gelemeyeceğini kontrol edin.

Türkçe yazım kurallarına göre metin içinde şart ekinden sonra virgül konulmaz.

Şart eki zaten cümleye bir koşul ve bağlama anlamı kattığı için ek bir duraklama işaretine ihtiyaç duymaz.

Hatalı seçeneği işaretleyin.

'Artarsa' kelimesinden sonra gelen virgül kural ihlalidir.

Yatırımlar artarsa ifadesi şart bildiren bir yan cümledir ve virgül kullanımı gereksizdir.

Key Concept

Şart ekinden (-sa, -se) sonra virgül konmaz.

Hints

Cümlelerdeki virgülün görevlerini tek tek belirlemeye çalışın.

Özellikle fiillere gelen eklerin (zarf-fiil, şart eki vb.) yanına virgül gelip gelmediğini hatırlayın.

Türkçede -sa/-se şart eki alan kelimelerden hemen sonra virgül kullanımı bir yazım yanlışı kabul edilir.

Practice More

Zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca, -ıp vb.) sonra virgül hangi durumlarda konmaz, hangi durumlarda konabilir konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 45 / 68Next

Yazım ve Noktalama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes