Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 questions

Question 1161Question →

Bir kurumun yıllık faaliyet raporunda geçen "Bu rapor; veriler, analizler ve sonuçlar bölümlerinden oluşmaktadır." cümlesindeki virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Answer

Doğru cevap, virgülün birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konulmasıdır.
Cümledeki 'veriler' ve 'analizler' kelimeleri, raporun bölümlerini listeleyen ve birbiriyle aynı dil bilgisi görevini üstlenen sözcüklerdir. Türkçede bu şekilde art arda gelen eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konur.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki virgüllerin hangi kelimeler arasında olduğunu belirleyin.
Virgüller 'veriler', 'analizler' ve 'sonuçlar' kelimeleri arasında kullanılmıştır.
Noktalama işaretinin cümlede hangi öğeleri birbirine bağladığını veya ayırdığını anlamak için.
2
Bu kelimelerin cümledeki dil bilgisi görevini analiz edin.
Bu kelimeler, raporun hangi bölümlerden oluştuğunu gösteren, birbiriyle aynı türdeki (eş görevli) isimlerdir.
Kelime türlerinin ve görevlerinin benzerliği virgülün temel kurallarından birine işaret eder.
3
Tespit edilen görevi Türk Dil Kurumu (TDK) virgül kurallarıyla eşleştirin.
Benzer görevdeki kelimelerin sıralanması TDK'nin 1. maddesi olan 'eş görevli kelimeleri ayırma' kuralına uygundur.
Resmî dil bilgisi kurallarına göre doğru tanımı seçmek için.

Key Concept

Eş Görevli Unsurların Virgülle Ayrılması

Hints

1
Virgülün ayırdığı 'veriler' ve 'analizler' kelimelerinin cümlede nasıl bir liste oluşturduğuna dikkat edin.
2
Pazardan 'elma, armut ve muz aldım' cümlesindeki virgülün görevi ile bu cümledeki virgülün görevi aynıdır.
3
Cümlede birbiri ardına sıralanan benzer türdeki kelimelerin arasına hangi kural gereği virgül konulduğunu hatırlayın.

Practice More

Farklı cümlelerde virgülün 'özne ayırma' ve 'sıralı cümle ayırma' görevlerini karşılaştıran alıştırmalar yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 1162Question →

Aşağıdaki parçada parantezle belirtilen yerlere, sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Yetkili makamlar, başvuruların hangi tarihler arasında kabul edileceğini dün resmen ilan etti (I) Aman Allah'ım, kurumun önündeki bu kalabalık ne muazzam bir ilgi böyle (II) Siz de bu sürece dahil olacak mısınız olmayacak mısınız, bir an evvel karar verin (III) Masanın üzerinde tozlanmış evraklar, kenarda ise yılların yorgunluğunu taşıyan eski bir lamba (IV) Bize bu belgelerin asıllarını en geç ne zaman teslim edebilirsiniz (V)

Show answer & explanation

Answer: (.) – (!) – (.) – (...) – (?)

Answer

Doğru noktalama işaretleri sırasıyla nokta, ünlem, nokta, üç nokta ve soru işaretidir.
Doğru yanıt olan diziliş, parçadaki cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerini tam olarak yansıtmaktadır. İlk cümle bir bildirme cümlesi olduğundan nokta, ikinci cümle duygu yoğunluğu taşıdığından ünlem, üçüncü cümle bir emir kipiyle bittiğinden nokta, dördüncü cümle yüklemi eksik olduğundan üç nokta ve son cümle doğrudan soru sorduğundan soru işareti almalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz et.
Nokta (.)
Cümle 'ilan etti' yüklemiyle biten bir bildirme cümlesidir. İçinde 'hangi' soru sözcüğü bulunsa da bu bir dolaylı soru cümlesidir ve soru işareti gerektirmez.
2
İkinci cümleyi analiz et.
Ünlem işareti (!)
'Aman Allah'ım' seslenişi ve 'ne muazzam bir ilgi' ifadesi şaşkınlık ve heyecan duygusunu yansıttığı için cümlenin sonuna ünlem konmalıdır.
3
Üçüncü cümleyi analiz et.
Nokta (.)
Cümle içinde 'mısınız' soru eki bulunsa da cümlenin ana yüklemi 'karar verin' şeklindeki bir emir/istek kipidir. Cümle bir soru değil, bir talep bildirmektedir.
4
Dördüncü cümleyi analiz et.
Üç nokta (...)
Cümlede yargıyı tamamlayacak bir yüklem (bulunuyordu, vardı vb.) söylenmemiştir. Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konur.
5
Beşinci cümleyi analiz et.
Soru işareti (?)
Cümle 'ne zaman' soru zarfı ve 'edebilirsiniz' yapısıyla doğrudan cevap bekleyen bir soru cümlesidir.

Key Concept

Dolaylı soru cümleleri ile doğrudan soru cümlelerinin ayrımı ve eksiltili cümlelerde noktalama.

Hints

1
Cümlenin içinde soru sözcüğü (ne, nasıl, hangi) geçmesi o cümleyi her zaman soru cümlesi yapmaz; yüklemin anlamına bakın.
2
Üçüncü cümlede 'karar verin' ifadesi cümlenin ana yüklemidir ve bir bildirme/emir anlamı taşır.
3
Dördüncü cümlede herhangi bir fiil veya ek-fiil bulunmadığına dikkat ederek yüklemin olup olmadığını kontrol edin.

Practice More

Soru sözcüğü içeren ancak nokta ile biten cümleler (dolaylı sorular) konusuna çalışarak bu tarz çeldiricilere karşı hazırlıklı olun.

Alternative Method

Cümlelerin sonuna getirilen işaretleri belirlerken kendinize 'Bu cümle benden bir cevap mı bekliyor yoksa bir bilgi mi veriyor?' sorusunu sorun. Cevap bekliyorsa soru işareti, bilgi veriyorsa noktadır.
Estimated Time:2m 0s
Question 1163Question →

Belirli bir tarih bildiren (gün veya yıl rakamı içeren) ay ve gün adları büyük harfle başlar. Ancak belirli bir tarihi işaret etmeyen, genel ifadelerde kullanılan ay ve gün adları küçük harfle yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumumuz her yılın Nisan ayında yıllık faaliyet raporunu yayımlar.

Answer

Kurumumuz her yılın nisan ayında yıllık faaliyet raporunu yayımlar (Nisan kelimesi küçük yazılmalıdır)
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, belirli bir tarih bildiren (yanında gün veya yıl sayısı bulunan) ay ve gün adları büyük harfle başlar. 'Her yılın nisan ayında' ifadesi genel bir zaman dilimini belirtir ve yanında '15' veya '2024' gibi bir sayı bulunmadığı için 'nisan' sözcüğünün küçük harfle yazılması gerekir. Bu nedenle 'Nisan' şeklinde büyük harfle başlatılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki ay ve gün adlarını tespit etmek.
Cümlelerde geçen 'Mayıs', 'Nisan', 'Haziran', 'perşembe' ve 'Ekim' kelimeleri belirlenir.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Ay veya gün adının yanında belirli bir sayısal veri (gün veya yıl) olup olmadığını kontrol etmek.
'10 Mayıs', '1998 Haziran' ve '29 Ekim' ifadelerinde sayı vardır; 'Nisan' ve 'perşembe' ifadelerinde yoktur.
TDK kuralına göre büyük harf kullanımı için sayısal bir kesinlik gereklidir.
3
Kurala aykırı olan seçeneği belirlemek.
'Her yılın Nisan ayında' ifadesinde 'Nisan' büyük yazılmıştır ancak yanında bir tarih yoktur.
Belirli bir tarihle kullanılmayan ay adları küçük harfle başlatılmalıdır.

Key Concept

Ay ve gün adlarının yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki ay ve gün isimlerine odaklanın; hangisinin yanında bir sayı var, hangisinin yok?
2
Eğer ay isminin yanında 15, 20, 1923 gibi bir rakam yoksa o ay ismi küçük harfle başlar.
3
'Her yılın...' ile başlayan cümlede ay ismi genel bir anlam taşır ve küçük yazılmalıdır.

Practice More

Benzer şekilde 'Lale Festivali her yıl nisan ayında başlar' ile 'Lale Festivali 25 Nisan'da başlar' cümlelerini karşılaştırarak kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Şu pratik kuralı uygulayabilirsiniz: Ay veya gün isminin önüne veya arkasına bir rakam (tarih) getirebiliyorsanız ve o cümlede bir rakam varsa büyük yazın; aksi halde küçük yazın.
Estimated Time:45s
Question 1164Question →

Türkçede isim ve sıfat tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül (,) konmaz. Bu kuralın ihlali noktalama yanlışına yol açar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Başarılı, bir yöneticinin en önemli özelliği kriz anlarında soğukkanlılığını korumasıdır.

Answer

Başarılı bir yöneticinin niteliğinden bahseden seçenekte, sıfat ile isim arasına virgül konularak tamlama yapısı bozulmuştur.
Doğru cevap olan seçenekte 'başarılı' sözcüğü 'yönetici' isminin sıfatıdır. Dil bilgisi kuralları gereği, bir sıfat ile nitelediği isim (sıfat tamlaması) arasına virgül konulması noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki tamlama yapılarını tespit et.
İlk cümlede 'başarılı bir yönetici' ifadesinin bir sıfat tamlaması olduğu görülür.
Sıfat ve isimden oluşan yapıların bütünlüğünü kontrol etmek gerekir.
2
Tamlama öğeleri arasında noktalama işareti olup olmadığını kontrol et.
'Başarılı' sıfatından hemen sonra virgül kullanıldığı saptanmıştır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre tamlayan ile tamlanan arasına virgül konamaz.
3
Diğer seçeneklerdeki virgül kullanımlarını işlevlerine göre değerlendir.
Diğer cümlelerde özne ayrımı, eş görevli sözcük sıralaması gibi doğru işlevler mevcuttur.
Hatalı olanın tek olduğundan emin olmak için tüm şıklar incelenmelidir.

Key Concept

Tamlamalarda Virgül Kullanımı

Hints

1
Cümledeki sözcüklerin birbiriyle olan tamlama ilişkilerine dikkat edin.
2
Bir sıfatın nitelediği isimle arasına herhangi bir işaret girip girmediğini kontrol edin.
3
'Başarılı' kelimesi hangi kelimeyi niteliyor ve aradaki işaret bu bağı koparıyor mu?

Practice More

Virgülün zarf-fiil eklerinden sonraki kullanımıyla ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleden virgülü çıkararak okuyun; eğer anlam daha akıcı ve kurallara uygun hale geliyorsa o virgül muhtemelen hatalıdır.
Estimated Time:45s
Question 1165Question →

Türkçede iki noktadan (:) sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Çantanın içinde şunlar vardı: Cüzdan, anahtarlık ve birkaç bozuk para.

Answer

Çantanın içinde şunlar vardı ifadesinden sonra gelen örnek sıralamasının küçük harfle başlaması gerekirken büyük harfle başlandığı seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede iki noktadan sonra gelen 'Cüzdan, anahtarlık ve birkaç bozuk para' ifadesi bir örnek sıralamasıdır. Bu ifade tam bir cümle teşkil etmediği ve özel isim içermediği için küçük harfle (cüzdan) başlamalıdır. Kurala aykırı olarak büyük harfle başlatıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İki noktadan sonraki ifadeyi incele.
'Cüzdan, anahtarlık...' ifadesinin bir örnek sıralaması olduğu belirlendi.
Kuralın uygulanması için ifadenin cümle mi yoksa örnek mi olduğunun anlaşılması gerekir.
2
İfadenin cümle niteliği taşıyıp taşımadığını kontrol et.
İfadenin bir yüklemi yoktur ve tam bir cümle değildir.
Sadece örneklerden oluşan diziler küçük harfle başlar.
3
Yazım kuralını uygula.
'Cüzdan' kelimesinin 'cüzdan' şeklinde yazılması gerektiği tespit edildi.
Özel isim olmayan örnek sıralamaları küçük harfle başlamalıdır.

Key Concept

İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük/küçük harfle başlama kuralı

Hints

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece kelime listesi mi olduğuna bakın.
2
Tam bir yargı bildiren cümleler büyük harfle başlar, ancak liste halindeki örnekler küçük harfle başlar.
3
'Cüzdan, anahtarlık...' ifadesinin bir yüklemi var mı? Eğer yoksa bu bir örnektir ve küçük harfle başlamalıdır.

Practice More

İki noktadan sonra gelen özel isimlerin her durumda büyük harfle başladığını unutmayın (Örn: En sevdiğim şairler: Yahya Kemal, Nazım Hikmet).
Estimated Time:45s
Question 1166Question →

Yazarın 1876 ( ) yılında sürgündeyken yazdığı o hüzünlü mektup ( ) Satırlara sinmiş bir kırgınlık, umut dolu bekleyişler, bitmeyen bir vatan özlemi ( ) Ah, bu satırlar ne kadar derin anlamlar barındırıyor ( )

Bu cümlede ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (...) (!)

Answer

Soru işareti, üç nokta, üç nokta ve ünlem işareti sıralaması getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, 1876 yılındaki belirsizlik soru işaretiyle, 'mektup' ve 'özlemi' ile biten eksiltili kısımlar üç noktayla, duygu yüklü son ifade ise ünlem işaretiyle tamamlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tarihsel verinin doğruluğuna dair şüpheyi değerlendir.
1876 (?)
Parantez içinde soru işareti, bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını belirtmek için kullanılır.
2
Cümle yapılarının tamamlanma durumunu (yüklem kontrolü) incele.
mektup (...) ve özlemi (...)
Yüklemi bulunmayan eksiltili cümlelerin sonunda ve benzer örneklerin devam ettiğini göstermek için üç nokta kullanılır.
3
Cümlenin kattığı anlam ve duygu değerini belirle.
barındırıyor (!)
İçinde hayranlık, hüzün veya şaşma gibi duyguları barındıran cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretleri ve İşlevleri

Hints

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Bir tarihin yanındaki ayraç genellikle o bilginin kesinliğine dair bir mesaj verir.
3
'Ah' ünlemiyle başlayan ve bir duygu vurgusu yapan cümlelerin son işaretini hatırlayın.

Practice More

Eksiltili cümleler ile yüklemi sonda olmayan (devrik) cümleleri karıştırmamaya dikkat ederek benzer bir alıştırma yapınız.

Alternative Method

Önce kesin olduğunuz 'soru işareti' ve 'ünlem' yerlerini belirleyip seçenekleri eleyerek sonuca gidebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 1167Question →

Yazılı anlatımda noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki düşüncelerin doğru bir hiyerarşiyle sunulmasını ve anlam karmaşasının önlenmesini sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen ifadenin bağımsız bir cümle mi yoksa bir örnekleme mi olduğu, yazım kuralları açısından en kritik belirleyicidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Rönesans dönemi sanat anlayışında şu teknikler ön plana çıkmıştır: Perspektif kullanımı, ışık-gölge oyunları ve doğal betimlemeler.

Answer

Rönesans dönemi sanat anlayışında şu teknikler ön plana çıkmıştır: Perspektif kullanımı, ışık-gölge oyunları ve doğal betimlemeler.
Sanat tekniklerinin sıralandığı cümlede, iki noktadan sonra gelen 'Perspektif kullanımı...' ifadesi bağımsız bir cümle niteliği taşımadığı ve 'perspektif' kelimesi özel isim olmadığı için küçük harfle başlamalıydı. Büyük harfle başlatılması kural ihlalidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirlemek.
İki nokta, kendisinden önceki yargıya dair örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Sıralanan ifadelerin ('perspektif kullanımı', 'ışık-gölge oyunları' vb.) birer örnek niteliğinde olduğu görülmektedir.
2
TDK'nin iki noktadan sonraki yazım kuralını uygulamak.
TDK kuralına göre; iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğinde değilse veya özel isim değilse küçük harfle başlar.
'Perspektif kullanımı...' ifadesi yargı bildiren bir cümle değildir.
3
Sözcüğün yazımını kontrol etmek.
'Perspektif' kelimesi özel isim olmadığı ve ifade bir cümle kurmadığı halde büyük harfle başlatılmıştır.
Bu durum yazım kurallarına aykırıdır.

Key Concept

İki Noktadan Sonra Gelen İfadelerin Büyük/Küçük Harfle Başlama Kuralı

Hints

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin 'yargı bildirip bildirmediğine' (cümle olup olmadığına) dikkat edin.
2
TDK'ye göre örnek sıralamaları küçük harfle başlar. Özel isimler bu kuralın dışındadır.
3
'Teknikler şunlardır: perspektif...' dediğinizde 'perspektif' bir cümle başı değildir, sadece bir örnektir.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

İki noktadan sonraki ifadeyi tek başına okuyun. Eğer bu ifade kendi başına bir mesaj veriyorsa (yüklemi varsa) cümledir ve büyük başlar. Eğer sadece bir varlığın adını söylüyorsa örnektir ve küçük başlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 1168Question →

Türkçede yargısı tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konurken; tamamlanmamış, yüklemi bulunmayan veya okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna diğerlerinden farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Vatandaşların taleplerini karşılamak adına kurum bünyesinde yeni bir birim oluşturuldu

Answer

Vatandaşların taleplerini karşılamak adına kurum bünyesinde yeni bir birim oluşturuldu.
Doğru cevapta yer alan 'oluşturuldu' kelimesi cümlenin yüklemidir. Cümle hem anlam hem de yapı bakımından tamamlandığı için sonuna nokta (.) konmalıdır. Diğer tüm seçenekler eksiltili cümle (yüklemi olmayan) yapısındadır ve sonlarına üç nokta (...) getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini kontrol etme
Dört cümlede yüklem bulunmazken, bir cümlede 'oluşturuldu' yüklemi tespit edildi.
Nokta ve üç nokta arasındaki temel fark, cümlenin yargısal olarak tamamlanıp tamamlanmadığıdır.
2
Eksiltili cümle yapılarını belirleme
A, B, D ve E seçeneklerindeki ifadelerin birer eksiltili cümle olduğu anlaşıldı.
Bu cümleler ya bir duygu değerini sürdürmekte ya da bir betimleme yapıp yüklemi okuyucuya bırakmaktadır.
3
Karşılaştırma yapma
Yüklemi olan tek cümle belirlenerek diğerlerinden ayrıldı.
Soruda farklı olan noktalama işareti istendiği için tamamlanmış cümle doğru cevaptır.

Key Concept

Eksiltili ve Tamamlanmış Cümle Ayrımı

Hints

1
Cümlelerin sonundaki kelimelerin bir iş, oluş veya durum bildirip bildirmediğine (yüklem olup olmadığına) bakın.
2
'Bir bilseniz' gibi ifadeler, yüklem gibi görünse de cümlenin sonuna nokta değil, genellikle üç nokta getirilmesini gerektiren özel eksiltili yapılardır.
3
Hangi seçenekteki cümleye '-dır/-dir' veya bir fiil eki ekleyerek cümleyi tamamlamaya ihtiyaç duymadan doğrudan nokta koyabiliyorsunuz?

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzerlik gösteren 'benzer örneklerin sürdüğünü belirtmek için' kullanımını da tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi sesli okuyun. Eğer cümlenin sonunda sesiniz havada kalıyorsa ve bir bitiş duygusu vermiyorsa o cümle muhtemelen üç nokta gerektiriyordur.
Estimated Time:45s
Question 1169Question →

Geleneksel Türk el sanatlarının en güzel örneklerinin sergilendiği bir müzede, ziyaretçiler için hazırlanan bilgilendirme metnindeki şu cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Geleneksel motiflerin yer aldığı bu eserler de sanatçının ruh dünyasından izler bulmak mümkündür.

Answer

Geleneksel motiflerin yer aldığı eserlerin içinde (bulunma anlamı) sanatçının izlerinin bulunduğu kastedildiği için 'eserlerde' kelimesindeki 'de' eki bitişik yazılmalıdır.
Hatalı olan cümlede, sanatçının ruh dünyasından izlerin nerede bulunduğu (eserlerin içinde) ifade edilmektedir. Bu bir bulunma durumudur. 'Eserler de' şeklinde ayrı yazıldığında 'eserler dahi' gibi yanlış bir anlam ortaya çıkar. Doğru yazım 'eserlerde' şeklinde bitişik olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki dede, kiki ve mimi ifadelerini tespit et.
E seçeneğinde 'eserler de' ifadesindeki 'de' eki tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu daraltmak gerekir.
2
'Çıkarma testini' uygula (Cümleden 'de'yi çıkararak anlamı kontrol et).
"Eserler sanatçının ruh dünyasından izler bulmak mümkündür" cümlesi anlamsız hale gelir.
Bağlaç olan dede cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır; ancak ek olan −de-de çıkarıldığında anlam tamamen bozulur.
3
Ekin görevini (bağlaç mı, bulunma eki mi) belirle.
İfadenin yer (bulunma) anlamı kattığı anlaşıldı.
Anlam bozulduğu için bu bir ek (hâl eki) görevindedir ve bitişik yazılmalıdır.

Key Concept

Türkçede dede bağlacı her zaman ayrı, −de-de bulunma hâl eki ise her zaman bitişik yazılır. Benzer şekilde, bağlaç olan kiki ayrı (istisnalar hariç), ek olan −ki-ki bitişik yazılır.

Hints

1
Cümledeki 'de'yi parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun. Anlam tamamen bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
2
'ki' ekinin yazımı için kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin. Eğer kelime (örneğin: sergidekiler) anlamlı oluyorsa bitişik, olmuyorsa (örneğin: edersinizkiler) ayrı yazılır.
3
Hatalı seçenekte 'eserler' kelimesine gelen ekin cümleye 'dahi' anlamı mı yoksa 'bulunma' anlamı mı kattığına dikkat edin.

Practice More

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) kodlamasını tekrar ederek bu istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Soru ekini (mi) kontrol ederken kendinden sonra gelen eklerle bitişik, kendinden önceki kelimeyle her zaman ayrı yazıldığını hatırlamak hızlı bir eleme sağlar.
Estimated Time:1m 15s
Question 1170Question →

Resmî bir kurumun arşivleme ve yazışma usullerini düzenleyen el kitabından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun yıllık faaliyet raporunda yer alan verilerin TDK'nın güncel yazım kılavuzuna göre kontrol edilmesi istendi.

Answer

D seçeneğinde yer alan 'TDK'nın' ifadesinde yazım yanlışı vardır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltmasının son harfi olan 'K' harfi Türkçede 'ke' şeklinde okunduğu için getirilen ekin 'TDK'nin' (Te-De-Ke-nin) olması gerekir. 'TDK'nın' kullanımı, harfin 'ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir.
Türkçede kısaltmaların açılımı değil, harflerin ses değerleri esas alınır.
2
'TDK' kısaltmasının harf okunuşunu analiz et.
T(Te) - D(De) - K(Ke). Son harf 'Ke'dir.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, tüm ünsüz harfler 'e' ünlüsüyle okunur.
3
Seçeneklerdeki diğer kuralları (ölçü birimi ve noktalı kısaltmalar) kontrol et.
kg'dan (doğru-kilogramdan), Prof. (doğru-noktalı), vb. (doğru-noktalı ve kesmesiz).
Ölçü birimleri açılışa göre, noktalı kısaltmalar ise kesme işareti olmadan ek alır.

Key Concept

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

Hints

1
Büyük harfli kısaltmalarda ekin neye göre geldiğini hatırlayın: Açılıma göre mi yoksa harf okunuşuna göre mi?
2
Türkçede 'K' harfinin tek başına nasıl okunduğunu düşünün; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?
3
TDK kısaltmasını harf harf okuduğunuzda (Te-De-Ke), sonuna gelecek olan ilgi ekinin ince ünlülü (-nin) olması gerektiğini göreceksiniz.

Practice More

Diğer kurum kısaltmalarını (ÖSYM, SGK, TÜBİTAK) kullanarak ek getirme alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmaları kontrol ederken 'Ölçü birimi mi?', 'Noktalı kısaltma mı?' yoksa 'Büyük harfli kurum kısaltması mı?' şeklinde gruplandırarak kuralı hatırlamak hata payını düşürür.
Estimated Time:45s
Question 1171Question →

Türkçede özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle (') ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şirket toplantısına katılan İzmir'liler, projenin detaylarını dikkatle inceledi.

Answer

Şirket toplantısına katılan İzmir'liler ifadesindeki kesme işaretinin kullanımı yanlıştır.
İzmirliler sözcüğünde 'İzmir' özel adına önce '-li' yapım eki, ardından '-ler' çokluk eki gelmiştir. TDK kurallarına göre özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle sözcüğün 'İzmirliler' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanılması bir noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara getirilen ekleri tespit et.
Ankaralılar, Türkçenin, İzmir'liler, TBMM'nin, Mehmet Bey'in.
Kesme işaretinin kullanım kuralları özel adlar ve ekler üzerinden değerlendirilir.
2
Tespit edilen eklerin türünü (yapım, çekim, çokluk) belirle.
-lı (yapım eki), -lar (çokluk eki), -çe (yapım eki), -li (yapım eki), -ler (çokluk eki).
Yapım ve çokluk eklerinin kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralını uygulamak için ek türünü bilmek gerekir.
3
TDK'nin 'özel adlara getirilen yapım ve çokluk ekleri ayrılmaz' kuralını uygula.
İzmir sözcüğüne gelen -li yapım eki ve -ler çokluk eki ayrılmamalıdır.
Kural gereği 'İzmir'liler' değil 'İzmirliler' yazımı doğrudur.

Key Concept

Kesme İşaretinin Kullanımı (Yapım ve Çokluk Ekleri)

Hints

1
Cümlelerdeki özel isimlere gelen eklerin türüne (yapım veya çekim eki) dikkat edin.
2
-lı, -li, -sız, -siz gibi ekler yapım ekidir; -lar, -ler ise çokluk ekidir.
3
Özel bir isme gelen yapım eki veya çokluk eki asla kesme işaretiyle ayrılmaz. İzmir-li-ler örneğini bu gözle inceleyin.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin de (Avrupa Birliği hariç) kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü kesme işareti olmadan okuyun; eğer bir yer veya aidiyet bildiriyorsa (-lı/-li gibi) genellikle yapım ekidir ve kesme işareti gerektirmez.
Estimated Time:45s
Question 1172Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve idari yazışmalarda dil bilgisi kurallarına uyulması, kurumsal ciddiyetin ve profesyonelliğin bir gereğidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bölge müdürlüğündeki toplantı öyle verimli geçtide herkes kurumun geleceğine dair büyük bir umutla ayrıldı.

Answer

Bölge müdürlüğündeki toplantı ile ilgili cümlede yer alan 'geçtide' ifadesi yanlıştır; doğrusu 'geçti de' olmalıdır.
Hatalı kullanımın bulunduğu seçenekteki 'geçtide' kelimesi birleşik yazılmıştır ve 'te' formuna dönüştürülmüştür. Oysa bu cümledeki 'de' bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' kendinden önceki kelimeyle birleşmez ve ünsüz benzeşmesi kuralına girerek 'te/ta' olmaz. Doğru yazımı 'geçti de' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını görevlerine göre sınıflandırın.
Bağlaçlar (ayrı), ekler (bitişik) ve soru ekleri (ayrı) tespit edilir.
Yazım kuralları kelimenin veya ekin cümledeki işlevine göre değişir.
2
Hata içeren cümledeki 'de' yapısını 'çıkarma testi' ile kontrol edin.
'Geçti' kelimesinden sonra gelen 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır: 'Toplantı verimli geçti, herkes...'
Anlam bozulmuyorsa bu yapı bir bağlaçtır.
3
Bağlaç olan 'de'nin yazım kurallarını (ayrı yazılma ve sertleşmeme) uygulayın.
Bağlaç olan 'de', 'geçti' kelimesinden ayrı yazılmalı ve asla 'te' şekline dönüşmemelidir.
Türkçede bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' biçimi yoktur.

Key Concept

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma eki olan '-de/-da'nın ayrımı

Hints

1
Bağlaç olan 'de'yi cümleden çıkardığınızda anlamın bozulup bozulmadığına bakın.
2
Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te' veya 'ta' şeklinde yazılamayacağını hatırlayın.
3
Fiillerden sonra gelen 'de' genellikle bağlaçtır; 'geçti' bir fiil olduğuna göre peşinden gelen 'de' nasıl yazılmalıdır?

Practice More

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kodlamasını tekrar ederek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' çokluk ekini getirin. Eğer 'yılkiler' veya 'arşivdekiler' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa o '-ki' bir ektir ve bitişik yazılmalıdır. Eğer 'öylekiler' veya 'açıklandı mı kiler' gibi anlamsız bir yapı oluşuyorsa o 'ki' bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Estimated Time:1m 15s
Question 1173Question →

Edebiyat tarihçisi Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserleri üzerine hazırlanan bir inceleme yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nde geçen bürokratik eleştiriler, toplumun her kesiminden 2'şerli karakter eşleşmeleriyle zenginleştirilmiştir.

Answer

Toplumun her kesiminden ikişerli karakter eşleşmeleri ifadesindeki sayı yazımı yanlıştır; üleştirme sayıları sadece harfle yazılır.
Doğru cevap olan seçenekte '2'şerli' ifadesi yer almaktadır. Türkçede üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) kesinlikle rakamla yazılmaz, daima harfle yazılmalıdır. Bu nedenle bu kullanım bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayı içeren ifadeleri tespit et.
Beş Şehir, 1948, 2'şerli, 60. ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirleriz.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayıları kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, mutlaka harfle yazılmalıdır.
Üleştirme sayılarının rakamla yazılması (örneğin 2'şer, 5'er) en sık yapılan ve KPSS'de sıkça sorulan hatalardan biridir.
3
Yanlış olan ifadeyi düzelt.
2'şerli ifadesi 'ikişerli' şeklinde düzeltilmelidir.
Kuralın doğru uygulanması, yazım yanlışının giderilmesini sağlar.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki rakamla ve harfle yazılmış sayı ifadelerine odaklanın.
2
Özellikle paylaştırma (üleştirme) bildiren sayıların nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
TDK'ye göre 2'şerli kullanımı yanlıştır, doğrusu harfle yazılan biçimidir.

Practice More

Sıra sayılarının (7'nci, 2'nci) yazımındaki ünlü düşmesi kuralını tekrar edin.

Alternative Method

Sıra sayılarını kontrol ederken rakamın son harfine dikkat edin (7'inci yanlış, 7'nci doğru), üleştirme sayılarında ise rakam gördüğünüz anda bunun bir yanlış olduğunu düşünebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 1174Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf), sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya bir kelime gibi okunup okunmamasına göre farklılık gösterir. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bankacılık sektöründeki yeni düzenlemeler hakkında bilgi almak isteyen vatandaşlar BDDK'nın resmi duyurularını takip edebilirler.

Answer

BDDK'nın ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; doğrusu BDDK'nin olmalıdır.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun kısaltması olan BDDK, harf harf okunan bir kısaltmadır. Türk alfabesinde 'K' harfi 'ka' değil, 'ke' olarak seslendirilir. Bu nedenle kısaltma 'Be-De-De-Ke' şeklinde okunmalı ve getirilen ek son harfin sesine uygun olarak 'BDDK'nin' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede 'BDDK'nın' şeklinde yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harfli kısaltmaları (UNESCO, TÜBİTAK, BDDK) analiz et.
UNESCO ve TÜBİTAK birer kelime gibi okunduğu için ekler okunuşa göre (UNESCO'nun, TÜBİTAK'ın) getirilmiş ve doğrudur. Ancak BDDK harf harf okunur.
Kısaltmaların türüne göre ek getirme kuralı farklıdır.
2
BDDK kısaltmasının okunuşunu ve ekini kontrol et.
B-D-D-K şeklinde okunan bu kısaltmada son harf 'K' (ke) sesidir. Türkçede 'ka' sesi yoktur.
Ünsüzle biten kısaltmalarda son harfin sesi belirleyicidir.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaları (Alm., kg) incele.
Alm.dan yazımı doğrudur çünkü noktalı kısaltmalarda kesme kullanılmaz. kg'lık yazımı doğrudur çünkü küçük harfli kısaltmalarda açılım (kilogram) esas alınır.
Özel kural setlerinin (nokta ve ölçü birimi kuralları) uygulanması gerekir.

Key Concept

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Kuralları

Hints

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların nasıl okunduğuna dikkat edin; bazıları harf harf, bazıları kelime gibi okunur.
2
Türkçede 'K' harfinin seslendiriliş kuralını ve sonu nokta ile biten kısaltmalarda kesme işaretinin kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
3
BDDK kısaltmasını harf harf kodlayın: Be-De-De-Ke. Bu okunuşa hangi ek gelmelidir?

Practice More

Farklı kurum kısaltmaları (TÜİK, TRT, DSİ) ve ölçü birimleri (cm², m³) ile ilgili alıştırmalar yaparak kuralları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmanın türünü belirlemek için şu dörtlü kontrolü yapabilirsiniz: 1) Harf harf mi okunuyor? 2) Kelime gibi mi okunuyor? 3) Küçük harfli mi (açılım mı önemli)? 4) Noktası var mı?
Estimated Time:1m 15s
Question 1175Question →

Türkçede somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılırken; somut olarak yer bildirmeyen, soyut bir anlam kazanan veya zaman bildiren kelimeler bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tıp fakültesi öğrencisi, hazırladığı sunumda böbreküstü bezlerinin çalışma prensibini anlattı.

Answer

Böbrek üstü bezlerinin çalışma prensibinden bahsedilen cümlede 'böbreküstü' kelimesi yanlış yazılmıştır; kural gereği bu ifade ayrı olmalıdır.
TDK kurallarına göre somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. 'Böbrek üstü bezi' ifadesinde, üst sözcüğü böbreğin üzerindeki fiziksel bir bölgeyi/konumu işaret ettiği için 'böbrek üstü' şeklinde ayrı yazılması gerekir. Seçenekte ise bu kelime bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birleşik kelimeyi oluşturan 'alt/üst' sözcüklerinin anlamını incele.
Cümlelerde geçen kelimeler: akşamüzeri, bilinçaltı, olağanüstü, böbreküstü, gözaltı.
TDK kurallarına göre bu sözcüklerin yazımı somutluk/soyutluk durumuna göre değişir.
2
Kelimelerin somut bir yer belirtip belirtmediğini kontrol et.
Akşamüzeri (zaman), bilinçaltı (soyut), olağanüstü (soyut), gözaltı (soyut/terim); böbrek üstü ise somut bir anatomik bölgedir.
Somut yer bildirenler ayrı, bildirmeyenler bitişik yazılmalıdır.
3
Hatalı yazımı tespit et.
'Böbreküstü' bitişik yazılmış ancak 'böbrek üstü' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Böbreğin üst kısmı fiziksel bir konum belirttiği için kural gereği ayrı yazım zorunludur.

Key Concept

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

Hints

1
Cümledeki birleşik kelimenin fiziksel (somut) bir yer mi yoksa soyut bir kavram mı belirttiğine odaklan.
2
'Böbrek' somut bir organdır; 'üstü' kelimesi bu organın fiziksel konumunu mu yoksa mecazi bir durumu mu belirtiyor?
3
TDK'ye göre deri altı, su altı, toprak altı, böbrek üstü gibi somut yer bildiren tamlamalar her zaman ayrı yazılır.

Practice More

İç, dış ve sıra sözcüklerinin (hafta içi, yurt dışı, ardı sıra) yazım kurallarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimede geçen 'alt' veya 'üst' sözcüğünün yerine gerçek anlamda bir yön/konum koyup koyamadığınızı kontrol edin. Eğer 'gerçekten o şeyin altında/üstünde' ise ayrı yazılır.
Estimated Time:50s
Question 1176Question →

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımıyla ilgili temel kurallar öğrenilirken bağlaç olanların ayrı, ek olanların ise sözcüğe bitişik yazıldığına dikkat edilmelidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sende bizimle kütüphaneye gelip ders çalışacak mısın?

Answer

Cümledeki 'Sende' sözcüğündeki 'de' bağlaç görevindedir ve ayrı yazılmalıdır.
İçinde yazım yanlışı olan cümlede kullanılan 'de', bir bağlaçtır. 'Çıkarma testi' uygulandığında (Sen bizimle kütüphaneye gelip...) cümlenin anlamı bozulmadığı görülür. Bu durum, 'de'nin bir ek değil bağlaç olduğunu kanıtlar ve bağlaçlar daima ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
'de' için çıkarma testini uygula.
'Sen bizimle kütüphaneye gelip...' cümlesi anlamlıdır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmayan 'de' bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
'ki' için '-ler' ekleme testini uygula.
'Dolaptakiler' ve 'Yarınkiler' ifadeleri anlamlıdır.
Anlamlı olduğu için bu 'ki'ler ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
'mi' soru edatının durumunu kontrol et.
'mısın' ve 'mi' ifadeleri ayrı yazılmıştır.
Soru edatı olan 'mi' her zaman ayrı yazılır.

Key Concept

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ayrı, ek olan '-de' ve '-ki' bitişik yazılır; soru edatı 'mi' ise daima ayrıdır.

Hints

1
'de'yi cümleden çıkarmayı dene; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
'ki' ekine '-ler' getirmeyi dene; 'dolaptakiler' gibi anlamlı oluyorsa bitişik yazılmalıdır.
3
'Sende bizimle...' cümlesinden 'de'yi attığında cümle hala mantıklı geliyorsa o 'de' yanlış yazılmıştır.

Practice More

Bağlaç olan 'de'nin asla 'te' veya 'ta' şeklinde yazılamayacağını unutmayın; bu kuralı içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 1177Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde dil bilgisi kurallarına uyulması, belgenin kurumsal ciddiyeti açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dilekçesini ilgili birime dün teslim ettide sonucun ne zaman açıklanacağını sormadı.

Answer

Dilekçesini ilgili birime dün teslim ettide sonucun ne zaman açıklanacağını sormadı.
Dilekçesini teslim ettiği durumunu belirten cümlede geçen 'de' yapısı bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında 'Dilekçesini dün teslim etti, sonucun ne zaman çıkacağını sormadı' şeklinde anlamlı bir bütünlük korunduğu için ayrı yazılması gerekir. Seçenekte bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki 'de' yapısının görevini belirlemek
'Teslim etti de' ifadesindeki 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır.
Anlam bozulmadığı için bu yapı bağlaçtır.
2
Yazım kuralını kontrol etmek
Bağlaç olan 'de' her zaman ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre bağlaçlar bağımsız birer sözcüktür.
3
Hatalı kullanımı tespit etmek
'teslim ettide' bitişik yazıldığı için yanlıştır.
Kelimeye bitişik yazılan sadece bulunma durum eki olan '-de'dir.

Key Concept

"de" Bağlacı ve Ekinin Ayrımı

Hints

1
'de' ekini cümleden çıkarıp okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
'ki' ekinin sonuna '-ler' getirmeyi deneyin; 'yarınkiler' anlamlıyken 'o kiler' anlamsızdır. Anlamlı olanlar genelde bitişik yazılır.
3
'teslim ettide' ifadesindeki 'de'yi cümleden çıkardığınızda cümle hala anlamlı kalıyor mu? Cevabınız evet ise yazım yanlışı buradadır.

Practice More

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı istisnaları (SOMBAHÇEM) tekrar ederek bu konudaki tüm soru tiplerine hazır olabilirsiniz.

Alternative Method

'de' bağlacı hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılmaz. Eğer bir 'de/da' bağlaç ise her zaman yumuşak haliyle ve ayrı kalır.
Estimated Time:45s
Question 1178Question →

İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan "Dijital Arşiv Projesi Uygulama Talimatı"nda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Proje kapsamında taranacak belgelerin her biri, sistemde karışıklık olmaması adına 1010'ar adetlik paketler halinde tasnif edilmelidir.

Answer

Paketlerin sayısını belirten '10'ar' ifadesi yanlış yazılmıştır; kural gereği üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla (onar) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla gösterilmelidir. Bu nedenle seçenekte geçen '10'ar' ifadesi yanlış olup doğrusu 'onar' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayısal ifadeleri tespit et.
10'ar, 09.30, 21'inci, yüz yirmi beş, iki milyon dört yüz seksen bin ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışı sorularda odak noktasını belirlemek hatayı bulmayı kolaylaştırır.
2
Üleştirme (paylaştırma) bildiren ifadenin yazım kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) asla rakamla yazılmaz.
KPSS'de en sık sorulan sayı yazımı kurallarından biri üleştirme sayılarıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki saat, sıra ve büyük sayı yazımlarını doğrula.
Saatlerde nokta kullanımı, sıra eklerinin uyumu ve sayı kelimelerinin ayrılığı kurallarına uyulduğu görülür.
Yanlış seçeneklerin neden doğru olduğunu teyit etmek cevabın kesinliğini artırır.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

1
Paylaştırma (üleştirme) anlamı katan '-ar/-er' eklerinin rakamla mı yoksa yazıyla mı kullanıldığını hatırlayın.
2
Türkçede '2'şer', '5'er', '10'ar' gibi kullanımlar yazım yanlışı kabul edilir; bu tür ifadeler daima harflerle yazılmalıdır.
3
Seçeneklerden birinde geçen '10'ar' ifadesi kurala aykırıdır; 'onar' şeklinde yazılması gerekir.

Practice More

Üleştirme sayıları ile sıra sayılarının eklerini içeren karma bir yazım kuralları testi çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternative Method

Sıra sayılarını (21'inci) kontrol ederken sayıyı sesli okuyun; eğer sayı ünlüyle bitiyorsa ek '-nci', ünsüzle bitiyorsa '-inci' şeklinde başlar (Örn: 2'nci / 3'üncü).
Estimated Time:1m 15s
Question 1179Question →

Birleşik kelimelerin yazımında, kelimelerin anlam kaymasına uğrayıp uğramaması veya belirli kelime gruplarının (baş, ana, ön gibi) kullanımı yazım kurallarını belirleyen temel unsurlardır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Üniversite senatosu, tıp fakültesi bünyesinde yeni bir anabilim dalı kurulması yönündeki teklifi oy birliğiyle kabul etti.

Answer

Üniversite senatosuyla ilgili cümlede geçen 'anabilim dalı' ifadesi, TDK kuralları gereği 'ana bilim dalı' şeklinde ayrı yazılması gerektiği için yanlıştır.
TDK güncel yazım kılavuzuna göre; 'alt, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, üst, alt, tek, çok, çift' sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kural gereği 'ana bilim dalı' ayrı yazılmalıdır. Birçok akademik kurumda hatalı olarak bitişik kullanılması, sınavda bu kelimenin çeldirici gücünü artırmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: başkahraman, iş birliği, gök taşı, ön söz, anabilim dalı.
Yazım yanlışının hangi sözcükte olduğunu belirlemek için ilk adım odak noktalarını seçmektir.
2
'Baş' ve 'Ana' ile başlayan birleşik kelime kurallarını hatırla.
'Baş' ile kurulan sıfat tamlamaları (başkahraman) bitişik yazılır. 'Ana' sözünün başa getirilmesiyle oluşan terimler (ana bilim dalı, ana dili) ise ayrı yazılır.
Kural setlerini karşılaştırarak istisnaları ve genel kuralları ayırt etmek gerekir.
3
Diger seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
'İş birliği', 'ön söz' ve 'gök taşı' ifadelerinin anlam kayması yaşamadıkları için ayrı yazıldığını teyit et.
Özellikle günlük hayatta çok sık bitişik yazılan 'ön söz' ve 'iş birliği' gibi sözcüklerin TDK kuralına göre ayrı olduğunu doğrulamak çeldiricileri elemeyi sağlar.

Key Concept

Başa getirilen 'ana', 'ön', 'art' gibi sözcüklerle kurulan terimlerin ayrı yazılması kuralı.

Hints

1
Cümlelerde geçen 'baş', 'ana' ve 'ön' ile başlayan birleşik kelimelere odaklanın.
2
Hangi kelime gruplarının başa geldiğinde her zaman ayrı yazıldığını hatırlayın (örn. ana, ön, yan).
3
'Anayasa' ve 'anaokulu' gibi kalıplaşmış örnekler bitişik olsa da 'ana bilim dalı' ve 'ana dili' gibi terimler kural gereği ayrı yazılır.

Practice More

İç, dış ve sıra sözleriyle kurulan (yanı sıra, ardı sıra, yurt dışı) birleşik kelimelerin yazımını tekrar ederek bu zor seviyedeki benzer kuralları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimenin ikinci unsuru anlamını koruyor mu diye kontrol edin: 'ana bilim dalı' ifadesinde 'dal' ve 'bilim' sözcükleri gerçek anlamlarını korumaktadır, bu da ayrı yazılması gerektiğini işaret eder.
Estimated Time:1m 30s
Question 1180Question →

Noktalama işaretleri, metnin anlamını netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için belirli kurallar çerçevesinde kullanılır. Türkçede virgülün (,) kullanımıyla ilgili birçok kural bulunmasına rağmen bazı durumlarda virgül kullanımı kesinlikle yasaktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Disiplin yönetmeliğine göre memur, savunmasını yazılı olarak sunmalı veya, sözlü ifade hakkını kullanmalıdır.

Answer

Disiplin yönetmeliğine göre memur, savunmasını yazılı olarak sunmalı veya, sözlü ifade hakkını kullanmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'veya' bağlacından hemen sonra virgül kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre; metin içinde 've, veya, yahut, ya ... ya' bağlaçlarından önce de sonra da virgül konmaz. Bu kullanım bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki bağlaçları tespit et.
Cümlede 'veya' bağlacı kullanılmıştır.
Bağlaçlar zaten kelime veya cümleleri birbirine bağladığı için noktalama işaretine gerek duymazlar.
2
TDK noktalama kurallarını bağlaçlar özelinde kontrol et.
TDK kurallarına göre 've, veya, yahut' bağlaçlarından önce ve sonra virgül konmaz.
Bağlaçlar ile virgülün aynı işlevi görmesi anlatım bozukluğuna veya yazım yanlışına yol açar.
3
Seçeneklerdeki diğer virgül kullanımlarını analiz et.
Özne vurgusu, sıralı cümle ve ara söz kullanımlarının kurallara uygun olduğu görülür.
Virgülün farklı görevlerinin doğru uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek hata riskini azaltır.

Key Concept

Bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılmaması kuralı.

Hints

1
Cümlelerdeki bağlaçların (ve, veya, ya da vb.) çevresindeki işaretlere odaklanın.
2
Hangi durumlarda virgülün asla kullanılamayacağını hatırlayın; özellikle zarf-fiiller ve bağlaçlar bu konuda kritiktir.
3
TDK'ye göre 'veya' bağlacı gibi unsurlar cümleleri zaten bağladığı için yanlarına ek bir noktalama işareti almazlar.

Practice More

Noktalı virgül ile virgülün karıştırıldığı 'özne ayırma' durumlarını pekiştirmek için noktalı virgülün görevlerini inceleyin.

Alternative Method

Virgül hatası ararken 'Bağlaçlar', 'Şart eki (-se/-sa)', 'Tek zarf-fiil' ve 'Tamlamalar' gibi virgülün yasak olduğu dört ana bölgeyi hızlıca tarayarak sonuca gidebilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 59 / 68Next
Yazım ve Noktalama Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 59 | Examkin