Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Tali kurucu iktidarlar, anayasa değişikliği yaparken bizzat o anayasanın kendisi tarafından getirilen bazı kısıtlamalara ve yasaklara tabi tutulabilirler. Özellikle bir anayasanın metninde yer alan bazı maddelerin değiştirilmesinin kesin olarak yasaklanması (değiştirilemez hükümler), tali kurucu iktidarın yetki alanını daraltan hukuki bir engeldir. Bu durum, tali kurucu iktidarın aşağıdaki sınırlarından hangisi kapsamında yer alır?

$1876$ Kanun-i Esasi'nin orijinal hükümleri uyarınca; görevleriyle ilgili suç işleyen bakanların ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye (Yargıtay) başkan ile üyelerinin yargılanması için kurulan, üyeleri Heyet-i Ayan, Şura-yı Devlet ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye'den seçilen otuz kişilik geçici yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye), Millî Mücadele'nin olağanüstü şartlarında hazırlanmış ve Türk anayasa hukukunda "Meclis Hükümeti" sistemini benimseyen tek anayasa olmuştur. Bu sistemde ayrı bir yürütme organı veya devlet başkanlığı makamı düzenlenmemiş, tüm yetkiler halkın tek gerçek temsilcisi olan Meclis'te toplanmıştır.

Buna göre, 1921 Anayasası'nın orijinal (1921) metni dikkate alındığında, yürütme görevini yerine getiren "İcra Vekilleri Heyeti" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci, $12$ Eylül $1980$ askeri müdahalesinden sonra başlayan ve anayasanın kabul ediliş yöntemiyle Türk anayasa tarihinde özgün bir yer edinen dönemi kapsar.

Bu sürecin özellikleri ve halkoylaması aşaması ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

$1924$ Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), "Meclis'in üstünlüğü" ilkesini esas alan bir sistem kurgulamıştır. Bu sistemin bir sonucu olarak, yürürlükte olan kanunların anlam ve kapsamını açıklayan "yasama tefsiri" (kanunların yorumlanması) yetkisi aşağıdakilerden hangisine bırakılmıştır?

Anayasa hukukunda tali kurucu iktidar, yetkisini mevcut anayasanın öngördüğü kurallar çerçevesinde kullanan ve anayasayı yine o anayasanın belirlediği usullerle değiştiren iktidardır. Bu iktidar, asli kurucu iktidarın aksine hukuki sınırlar içerisinde hareket etmek zorundadır. Bu sınırlar genel olarak 'şekli (biçimsel)' ve 'maddi (içeriksel)' sınırlar olarak ikiye ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarın uyması gereken maddi (içeriksel) sınırlar kapsamında yer alır?

Tanzimat Fermanı'nın içeriğinde yer alan; "Hiç kimsenin mülküne devlet tarafından el konulmayacak, herkes malına ve mülküne tam bir serbestlik içinde sahip olacak ve bunları çocuklarına miras bırakabilecektir." ilkesi ile güvence altına alınan temel hak aşağıdakilerden hangisidir?

Hükümet sistemleri doktrininde kuvvetler birliği ilkesinin bir türü olan 'meclis hükümeti sistemi', yasama ve yürütme erkleri arasındaki ilişki bakımından diğer demokratik modellerden keskin bir şekilde ayrılmaktadır. Buna göre, meclis hükümeti sisteminde yürütme fonksiyonunu yerine getiren kurulun meclis ile olan hukuki ve siyasi ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türk anayasa tarihinde $1982$ Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in sivil kanadı olarak yapılandırılan Danışma Meclisi, dönemin kendine has siyasi ve hukuki şartları doğrultusunda oluşturulmuştur. Bu meclisin üyelerinin kompozisyonu ve belirlenme yöntemleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kuvvetlerin sert ayrılığı ilkesine dayanan demokratik hükümet sistemlerinde, yasama ve yürütme organları birbirlerinden bağımsız olarak seçilmekte ve görev yapmaktadır. Bu sistemlerde yürütme organı tek kişiden oluşur ($1$ - monist yapı) ve ne yasama organı yürütmeyi düşürebilir ne de yürütme organı yasamayı feshedebilir.

Buna göre, yukarıda özellikleri belirtilen hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), "Meclis'in üstünlüğü" ilkesine dayalı bir karma hükümet sistemini benimsemiştir. Bu sistemde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilerek Cumhurbaşkanı'na gönderilen kanunlar üzerindeki denetim yetkisi sınırlıdır. Buna göre; Cumhurbaşkanı bir kanunu "bir daha görüşülmek üzere" Meclis'e geri gönderdiğinde (veto ettiğinde), Meclis bu kanunu hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse izlenmesi gereken hukuki süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev yapan Kurucu Meclis; "Milli Güvenlik Konseyi" ve "Danışma Meclisi" olmak üzere iki kanatlı bir yapıdan oluşmuştur. Bu kurumsal yapı içerisinde anayasa taslağının hazırlanma usulü ve organların yetki paylaşımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa hukukunda, anayasanın diğer kanunlardan daha üstün tutulması ve değiştirilmesinin sıradan kanunlara göre daha zorlaştırılması "sert (katı) anayasa" anlayışının bir sonucudur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir anayasanın "sert" bir anayasa olduğunu gösteren özelliklerden biri değildir?

$1982$ Anayasası, Türk anayasa tarihinin en ayrıntıcı (kazuistik) metni olarak kabul edilmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, $1982$ Anayasası'nın bu özelliğinin bir göstergesi veya doğrudan sonucu değildir?

$1982$ Anayasası, hem kabul edilme süreci hem de içerdiği hükümlerin niteliği bakımından Türk anayasa tarihinin en özgün metinlerinden biridir. Bu anayasa, değiştirilmesinin normal kanunlara göre çok daha zor olması nedeniyle "sert" (katı); her konuyu en ince ayrıntısına kadar düzenlemesi nedeniyle de "kazuistik" bir yapıya sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nın "sert" (katı) bir anayasa olma özelliğini doğrudan destekleyen unsurlar arasında yer almaz?

Osmanlı Devleti'nde modernleşme ve hukuk devleti yolunda atılan adımların başlangıcı kabul edilen belgeler, yetki sınırlaması ve hukuki kaynak bakımından incelenmektedir. $1808$ yılında II. Mahmut döneminde imzalanan Sened-i İttifak, padişahın mutlak otoritesini paylaşması bakımından bir "misak" (sözleşme) olarak tanımlanırken; $1839$ yılında Abdülmecit döneminde ilan edilen Tanzimat Fermanı, padişahın kendi iradesiyle yasaların üstünlüğünü tanımasıdır. Buna göre, Sened-i İttifak'ı Tanzimat Fermanı'ndan ayıran ve Türk anayasa tarihinde onu "karşılıklı bir belge" kılan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$), Millî Mücadele’nin olağanüstü koşullarında hazırlanmış, sadece $23$ madde ve bir geçici maddeden oluşan oldukça kısa bir metindir. Bu anayasa metninde temel hak ve özgürlükler ile yargı organı gibi pek çok konuya yer verilmemiştir.

**Buna göre, $1921$ Anayasası'nda hüküm bulunmayan hallerde hangi hukuki yolun izleneceği kabul edilmiştir?**

1982 Anayasası, 1961 Anayasası döneminde yaşanan siyasi tıkanıklıkları, hükümet krizlerini ve yasama sürecindeki yavaşlamaları engellemek amacıyla "rasyonelleştirilmiş parlamenterizm" mekanizmalarını sistemin merkezine yerleştirmiştir. Bu doğrultuda, parlamenter sistemin daha istikrarlı ve hızlı işlemesi için çeşitli yeni düzenlemeler öngörülmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın rasyonelleştirilmiş parlamenterizm anlayışı doğrultusunda getirdiği düzenlemelerden biri değildir?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$), Millî Mücadele'nin yürütüldüğü olağanüstü savaş şartları altında, hızlı karar almayı ve millî iradeyi tek elde toplamayı hedefleyerek hazırlanmıştır. Bu anayasada öngörülen meclis seçimlerinin yenilenme süresi ve meclis bünyesinde oluşturulan hükümetin başkanlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1876$ Kanun-i Esasi'nin ilk hali ve bu dönemde uygulanan seçim sistemi dikkate alındığında, Meclis-i Mebusan üyelerini belirlemek için yapılan seçimlerde oy kullanma hakkına (seçmenlik) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?