Hukukun Temel Kavramları

Türk hukuk sisteminde hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlığı karara bağlarken sırasıyla yazılı kaynakları ve yazısız kaynakları (örf ve adet hukuku) inceler. Yapılan bu inceleme sonucunda uyuşmazlığın çözümüne yönelik hiçbir bağlayıcı hukuk kuralına rastlanmaması durumu ve bu durumda hâkimin izlemesi gereken hukuki yöntem aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kuralları, belirli bir hiyerarşik düzen içerisinde yer alır ve bu düzende alt basamakta bulunan bir norm, üst basamaktaki norma aykırı olamaz. 1982 Anayasası ve genel hukuk ilkeleri ışığında "Normlar Hiyerarşisi"ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzeninde haklar, ileri sürülebilecekleri kişilerin kapsamına göre 'mutlak haklar' ve 'nispi haklar' olarak iki ana gruba ayrılır. Mutlak haklar, sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilirken; nispi haklar ancak belirli bir hukuki ilişkinin tarafına (borçlusuna) karşı ileri sürülebilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi nispi haklar kapsamında yer almaktadır?

Hukuk başlangıcı dersinde öğretim üyesi şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Bir araştırmacı, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan hukuk kurallarını incelerken örf ve adet hukuku gibi yazısız kaynakları bir kenara bırakıp sadece yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş yazılı metinleri esas alıyorsa, inceleme alanını daraltmış demektir."

Öğretim üyesinin bu ifadesinde belirttiği, sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk kurallarının bütününe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kuralları ile toplumsal yaşamı düzenleme noktasında ortak bir amaca hizmet etse de, kendine has 'cebri' niteliği ve 'teşkilatlanmış maddi yaptırımı' ile onlardan ayrılır. Özellikle ahlak kuralları ile olan ilişkisinde, kuralların kapsamı ve yaptırımın türü bakımından doktrinde hassas ayrımlar yapılmaktadır.

Buna göre, sosyal düzen kurallarının özellikleri ve bu kurallar arasındaki ayrımlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak yazılı hukuk kaynaklarında hiçbir hüküm bulunmamasına rağmen, söz konusu meseleyi düzenleyen ve toplumca genel kabul görmüş bağlayıcı bir örf ve adet kuralının bulunduğu saptanmıştır.

Buna göre, Türk Medeni Kanunu'nun 'Hukukun Uygulanması' başlıklı 1. maddesi uyarınca bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

Türk hukuk sisteminde, bir mesele hakkında uygulanabilir yazılı bir hükmün bulunmasına rağmen; bu hükmün lafzının (sözünün) kanun koyucunun amacına ve kanunun ruhuna aykırı düşecek şekilde çok geniş tutulması ve istisna tutulması gereken durumları da kapsaması sonucunda ortaya çıkan boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hayatı düzenleyen normlar; din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları olarak karşımıza çıkar. Bu kurallar arasındaki benzerlikler, farklar ve birbirleriyle olan etkileşimleri dikkate alındığında, hukuk kuralları ile diğer sosyal düzen kurallarının karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi *yanlış* bir değerlendirmedir?

Hukukun türleri ve bu türlerin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kullanıldıklarında yeni bir hukuki durum oluşturmayan, mevcut bir hukuki ilişkiyi değiştirmeyen veya sona erdirmeyen; sadece bir hakkın işletilmesi niteliğinde olan haklara (örneğin velayet ve vesayet hakları) ne ad verilir?

Türk hukukunda hukuki işlemlerin sakatlığı ve hükümsüzlük halleriyle ilgili olarak verilen;

I. Resmî evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik akdi,
II. Bir kimsenin ağır tehdit (ikrah) altında imzaladığı borç senedi,
III. Ayırt etme gücü bulunmayan (tam ehliyetsiz) bir kişinin yaptığı taşınmaz satış sözleşmesi,

durumlarının tabi olduğu hukuki yaptırımlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Hukuki işlemlerin sakatlığına yol açan yaptırımlar ile bu yaptırımların uygulama alanlarına ilişkin aşağıdaki durumlar verilmiştir:

I. Bir sözleşmenin kurucu unsurlarından olan irade beyanlarının karşılıklı olarak uyuşmaması (uyuşmazlık).
II. Sözleşmenin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması.
III. Sözleşme yapılırken taraflardan birinin hile (aldatma) sonucunda gerçek iradesine uymayan bir yükümlülük altına girmesi.

Bu durumların tabi olduğu hukuki yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Kendi kusurlu hareketiyle bir başkasının mülküne zarar veren bir kişi, açılan dava sonucunda bu zararı gidermek üzere belirli bir miktar parayı mağdura ödemeye mahkûm edilmiştir. Bu olayda kişiye uygulanan yaptırım türüne ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Hukuk kurallarının ihlali karşısında devlet gücüyle karşılaşılacak olan tepkilere 'yaptırım' (müeyyide) denir. Buna göre, Türk hukukundaki yaptırımlar ve bu yaptırımların temel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan ve yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk kuralları ile birlikte, bu kuralların boşluklarını dolduran yazısız örf ve adet hukukunun tamamını kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarını 'olan hukuk' ve 'olması gereken hukuk' şeklinde ikiye ayıran bir düşünür; adaletin tam olarak sağlanabilmesi için mevcut kuralların ötesinde, her türlü siyasi otoriteden bağımsız, insan aklına ve doğasına dayalı evrensel bir hukuk anlayışını savunmaktadır.

Bu düşünürün savunduğu ve 'ideal hukuk' olarak da nitelendirilen bu hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Özel haklar, ileri sürülebilecekleri çevreye göre 'mutlak haklar' ve 'nispi haklar' olarak ikiye ayrılır. Nispi haklar kural olarak sadece hukuki ilişkinin taraflarına (borçluya) karşı ileri sürülebilirken; bazı nispi haklar, kanunda öngörülen hallerde tapu kütüğüne şerh verilerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hale getirilebilir. Buna 'nispi hakların kuvvetlendirilmesi' adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tapu kütüğüne şerh verilerek etkisi kuvvetlendirilebilen nispi haklardan biri değildir?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin varlık kazanabilmesi için gerekli olan temel (kurucu) unsurlardan en az birinin eksik olması durumunda, söz konusu işlem hukuk aleminde hiç oluşmamış sayılır. Bu duruma bağlanan hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin mevcut hukuk düzeni, 1982 Anayasası’nın 'Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma' başlıklı 90. maddesi hükümleri ve normlar hiyerarşisi ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi normlar arası hiyerarşik ilişki ve uygulama önceliği hakkında yapılan hatalı bir değerlendirmedir?

Özel haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve devredilebilirlikleri gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, mülkiyet hakkı örneğinde olduğu gibi, sahibine ilgili hak konusu üzerinde en geniş yetkileri veren ve toplumdaki herkese karşı ileri sürülebilen hak kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?