Yargı

927 questions

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimi Sayıştay tarafından yapılarak kesin hükme bağlanır.

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan itirazları en geç

30

gün içinde kesin karara bağlar.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluk denetimini yapar.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkan ve üyelerini, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir.

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin kararların, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınması gerektiği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğunun şart olduğudur. Bu kural, siyasi istikrarı korumak adına getirilmiş ağırlaştırılmış bir karar yeter sayısıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin karar yeter sayılarını analiz et.

Genel Kurulun salt çoğunlukla toplandığı ancak siyasi parti davaları ve Anayasa değişikliklerinde

\frac{2}{3}

çoğunluk arandığı belirlendi.

Anayasa Mahkemesi her kararını salt çoğunlukla almaz; bazı hassas konularda nitelikli çoğunluk şartı vardır.

Yüce Divan ve mali denetim gibi özel yetkilerin sınırlarını kontrol et.

Mali denetimin Sayıştay yardımıyla ancak Mahkemece yapıldığı, YSK üyelerinin ise kapsam dışı olduğu teyit edildi.

Kurumlar arası yetki paylaşımı ve kişisel yargı bağışıklıkları KPSS'de sıkça sorulan bir ayrım noktasıdır.

Yasama denetimi ve OHAL süreçlerindeki süre ve kısıtlamaları incele.

İtiraz süresinin

15

gün olduğu ve OHAL kararnamelerinin denetim dışı kaldığı netleştirildi.

Yasama dokunulmazlığı ve OHAL işlemleri, Mahkemenin denetim yetkisinin sınırlarını çizer.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri ile Karar Alma Usulleri

Hints

Anayasa Mahkemesinin hangi kararlarında salt çoğunluk yerine nitelikli çoğunluk (2/3) arandığını hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesine üye seçimi ve üyelerin görev süreleri ile ilgili kuralları gözden geçirmek bu konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 842Question →

Bir asliye ceza mahkemesinde görülmekte olan bir davada, mahkeme hakimi uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak dosyayı re'sen Anayasa Mahkemesine göndermiştir. Anayasa Mahkemesi, işin esasına girerek yaptığı inceleme sonucunda aykırılık iddiasını reddetmiştir.

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği bu ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren kaç yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile başvuruda bulunulamaz?

5

1

yıl

5

yıl

10

yıl

15

yıl

Show answer & explanation

Answer: $10$ yıl

Answer

Anayasa Mahkemesinin ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında tekrar itirazda bulunulamaz.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Sorudaki senaryoda mahkemenin esastan ret kararı verdiği belirtildiğinden doğru süre 10 yıldır.

Step-by-Step Solution

Dava sürecini ve itiraz konusunu belirle.

Görülmekte olan bir davada, uygulanacak kanun hükmü için Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur (Somut Norm Denetimi).

İtiraz yoluna başvurabilmek için öncelikle derdest (görülmekte olan) bir davanın bulunması şarttır.

Anayasa Mahkemesi'nin ret kararının niteliğini analiz et.

Mahkeme işin esasına girerek ret kararı vermiştir.

Eğer başvuru sadece şekil veya usul yönünden reddedilseydi 10 yıllık yasak başlamazdı; yasağın başlaması için esastan bir inceleme yapılmış olması gerekir.

1982 Anayasası madde 152'deki süre kısıtlamasını uygula.

10

yıl boyunca aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa, hukuk güvenliğini sağlamak ve aynı maddenin sürekli itiraz konusu yapılmasını engellemek için bu süreyi öngörmüştür.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) ve 10 Yıllık Başvuru Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin kararı için beklenen süre ile karardan sonraki yasak süresini birbirinden ayırmalısınız.

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki hak düşürücü süre farklarını tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 843Question →

1982 Anayasası’na göre, kamu gücü tarafından temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) yoluna başvurabilmesi için yerine getirmesi gereken öncelikli şart aşağıdakilerden hangisidir?

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

İhlale konu olan hakkın sadece 1982 Anayasası’nda yer alan sosyal ve ekonomik haklardan biri olması

Başvurunun doğrudan Yargıtay veya Danıştay Genel Kurullarına dilekçe ile yapılması

Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve kamu tüzel kişiliği statüsünde bulunması

İhlalin gerçekleştiği tarihten itibaren en az bir yıllık bekleme süresinin dolmuş olması

Show answer & explanation

Answer: İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel usul şartı, ihlale yol açan karara karşı tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olmasıdır.

Bireysel başvuru yolu, anayasal hakları ihlal edilen kişilere sunulan ikincil bir hukuk yoludur. Bu yolun açılabilmesi için, başvurucunun öncelikle elindeki tüm standart hukuki yolları (itiraz, istinaf, temyiz gibi) tüketmiş ve kesin bir sonuç almış olması gerekir. Bu prensip hukukta 'ikincillik ilkesi' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Başvuru mekanizmasının niteliğini belirle.

Bireysel başvuru "ikincil" (subsidier) bir yoldur.

Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii değildir, sadece hak ihlali denetimi yapar.

Usul şartlarını kontrol et.

Olağan kanun yollarının (derece mahkemeleri süreçlerinin) bitmesi gerekir.

Mahkemeler kendi hatalarını düzeltme şansına sahip olmalıdır; AYM'ye ancak çare kalmadığında gidilir.

Doğru seçeneği onayla.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı temel zorunluluktur.

Anayasa'nın 148. maddesi bu şartı açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun İkincilliği

Hints

Bireysel başvuru, diğer tüm mahkeme yolları kapandığında gidilen 'son' kapıdır.

Bir kararın kesinleşmiş olması, yani üst mahkemelere itiraz sürecinin bitmiş olması gerekir.

Bu duruma hukuk dilinde 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' denir.

Practice More

Bireysel başvurunun zaman aşımı sürelerini ve hangi hakların (mülkiyet, yaşam hakkı vb.) bu kapsamda olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 844Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama yetkisi ve bu sürecin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargılama sürecinde savcılık (iddia makamı) görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili yerine getirir.

Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı, ilgililer tarafından bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde işledikleri tüm şahsi veya görev suçları için Yüce Divan'da yargılanırlar.

Yüce Divan'ın 'yeniden inceleme' başvurusu sonucunda verdiği kararlar kesin nitelik taşır ve bu kararlara karşı başka bir kanun yoluna başvurulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde işledikleri tüm şahsi veya görev suçları için Yüce Divan'da yargılanırlar.

Answer

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığı kaldırılsa dahi şahsi veya görev suçları nedeniyle Yüce Divan'da yargılanacakları bilgisi yanlıştır; bu kişiler genel mahkemelerde yargılanırlar.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'na göre milletvekilleri, meclis içindeki görevleri veya şahsi suçları nedeniyle dokunulmazlıkları kalksa dahi genel mahkemelerde (Ağır Ceza Mahkemeleri gibi) yargılanırlar. Yüce Divan'da yargılanacak yasama organı üyesi sadece TBMM Başkanıdır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin listesini (Anayasa Madde 148) gözden geçiriniz.

Listede Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme Üyeleri ve Kuvvet Komutanları bulunur.

Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için kişisel statüleri kontrol etmek gerekir.

Milletvekillerinin hukuki durumunu analiz ediniz.

Milletvekilleri sadece 'TBMM Başkanı' sıfatını taşıyorlarsa Yüce Divan kapsamındadırlar; normal üyeler kapsam dışıdır.

Unvan ve görev ayrımı, yargılama makamını belirleyen temel unsurdur.

Yargılama usulündeki savcılık ve itiraz mekanizmalarını doğrulayınız.

Savcılık Yargıtay'dadır ve 2010'dan beri 'yeniden inceleme' hakkı mevcuttur.

Seçeneklerdeki diğer usul bilgilerinin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneği kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılamasının Kişi Bakımından Kapsamı

Hints

Yüce Divan listesinde yer alan kişilerin 'unvanlarına' odaklanın; bir grubun tamamı değil, sadece belirli bir makamı temsil eden kişi listededir.

Practice More

Yüce Divan listesinden 2017 değişikliği ile çıkarılan 'Jandarma Genel Komutanı' ile hiç dahil edilmeyen 'Milletvekilleri' ve 'YSK Üyeleri' ayrımını mutlaka not ediniz.

Estimated Time:50s

Question 845Question →

1982 Anayasası'na göre, Türk yargı sisteminde farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları gidermekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından adli ve idari hakimler arasından seçilir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlayan mercidir.

Mahkemenin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Adli yargı ile askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamakla görevlidir.

Sadece olumlu görev uyuşmazlıklarını (her iki mahkemenin de kendini görevli sayması) çözebilir, olumsuz uyuşmazlıklara bakamaz.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür. Bu, mahkemenin bağımsızlığını ve yüksek mahkemeler arasındaki koordinasyonu sağlayan yapısal bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş amacını ve kapsamını belirle.

Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek için kurulmuştur.

Yargı kollarının bağımsızlığı nedeniyle aralarında çıkan yetki çatışmalarını çözecek bağımsız bir üst merciye ihtiyaç vardır.

Mahkemenin yapısal özelliklerini (başkan ve üyeler) incele.

Başkan Anayasa Mahkemesi'nden gelir; asıl ve yedek üyeler ise Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Anayasa m. 158'de belirtilen açık hüküm gereğidir.

Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.

AYM'nin taraf olduğu uyuşmazlıklarda AYM kararı üstündür.

Anayasa'nın bağlayıcılığı ve AYM'nin en üst yargı organı olması kuralı gereğince uyuşmazlık çözümü AYM lehine sonuçlanır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Teşekkülü ve Yetki Sınırı

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı ile üyelerinin seçildiği yerler birbirinden farklıdır.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin görev sürelerini ve hangi mahkemelerden kaçar üye geldiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 846Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanun hükmünün Anayasa'ya esas (içerik) bakımından aykırı olduğu iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal davası açma süreciyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

60

gün içinde

Siyasi parti genel başkanları veya Meclis’te grubu bulunan tüm siyasi partiler tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde

Cumhurbaşkanı Yardımcıları veya üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

30

gün içinde

Türkiye Barolar Birliği veya ana muhalefet partisi genel başkanı tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

60

gün içinde

TBMM Başkanı veya üye tamsayısının en az onda biri tutarındaki milletvekilleri tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

90

gün içinde

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından; Resmî Gazete'de yayımdan itibaren $60$ gün içinde

Answer

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Cumhurbaşkanı, Meclis'teki en kalabalık iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının 1/5'i olan 120 milletvekili, kanunların esastan iptali için Resmî Gazete yayımından itibaren 60 gün içinde başvuru yapma hakkına sahiptir.

Step-by-Step Solution

Dava konusu normu ve denetim türünü belirle.

Norm 'Kanun', denetim türü ise 'Esas' (içerik) olarak belirlendi.

Anayasa'da şekil ve esas bakımından denetim süjeleri ve süreleri farklılık gösterebilir.

Esas bakımından iptal davası açmaya yetkili süjeleri hatırla.

Yetkililer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki parti grubu ve üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Soyut norm denetimi (iptal davası) açma yetkisi Anayasa'da sınırlı sayıda (nümerus klauzus) kişiye tanınmıştır.

Esas bakımından hak düşürücü süreyi kontrol et.

Süre, Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 60 gündür.

Şekil bozukluğuna dayalı davalar (kanunlar için) 10 günle sınırlıyken, esas denetimi daha geniş bir inceleme gerektirdiği için 60 gün olarak belirlenmiştir.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetkili Süjeler ve Esas Bakımından Dava Açma Süresi

Hints

Kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi mümkündür ancak süreleri ve yetkili kişi listeleri farklılık gösterir.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin denetiminde yetkili süjeler ve denetim sınırlarını (sadece şekil) inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 847Question →

1982 Anayasası'na göre, bir bakanın görevleriyle ilgili suç işlediği iddiasıyla Meclis Soruşturması sürecine tabi tutulması ve yargılanmak üzere Yüce Divan'a gönderilmesi kademeli oylama şartlarına bağlıdır. Bu sürece dair aşamalar aşağıda özetlenmiştir:

Süreç Aşaması	İşlem Niteliği	Karar Yeter Sayısı
1. Aşama	Meclis soruşturması açılmasının istenmesi (Önerge)	Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ )
2. Aşama	Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi	Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ )
3. Aşama	Yüce Divan'a sevk kararı verilmesi	?

Buna göre, tablodaki 3. aşamada meclis soruşturması tamamlanan bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılan gizli oylamada aranan karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üçü

Üye tamsayısının üçte ikisi

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının dörtte üçü

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının üçte ikisi

Answer

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Doğru yanıt olan üye tamsayısının üçte ikisi ifadesi, 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde belirtilen ve bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilmesi için gereken

400

milletvekili sınırını tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecindeki hiyerarşik oylama yapısını analiz edin.

Süreç önerge (

301

), soruşturma kararı (

360

) ve sevk kararı (

400

) şeklinde zorlaşan bir yapıdadır.

Meclis soruşturması, yürütme organı üyelerinin yargılanmasını sağlayan ağır bir denetim yoludur.

Nihai sevk kararı için gereken en yüksek oranı belirleyin.

Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının

2/3

(

400

) çoğunluğu aranır.

Sanığın yargılanma aşamasına geçmesi, yasama organının en yüksek düzeyde irade beyanını gerektirir.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayıları

Hints

Meclis soruşturmasında her aşamada gereken oy sayısı bir öncekine göre artmaktadır.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanabilecek diğer kişileri (CB, CB Yardımcıları, Yüksek Mahkeme Üyeleri vb.) listeleyerek çalışma kapsamınızı genişletebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 848Question →

$1982$ Anayasası’nda yapılan $2017$ değişikliğiyle Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun ( $HSK$ ) yapısı ve üye seçim usulleri yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, TBMM tarafından seçilen $7$ üyenin kontenjan dağılımı ve seçim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM;

3

üyeyi Yargıtay,

1

üyeyi Danıştay,

3

üyeyi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından üye tam sayısının nitelikli çoğunluğuyla seçer.

TBMM;

7

üyenin tamamını birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından basit çoğunlukla belirler.

Kurulun tüm üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; TBMM'nin üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

TBMM, üyeleri belirlerken Adalet Bakanlığı Müsteşarı'nın görüşünü almak zorundadır ve üyeler ömür boyu görev yapar.

TBMM tarafından seçilen

7

üyenin tamamı üniversitelerin hukuk fakültesi dekanları arasından salt çoğunlukla seçilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM; $3$ üyeyi Yargıtay, $1$ üyeyi Danıştay, $3$ üyeyi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından üye tam sayısının nitelikli çoğunluğuyla seçer.

Answer

TBMM;

3

üyeyi Yargıtay,

1

üyeyi Danıştay,

3

üyeyi ise yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından üye tam sayısının nitelikli çoğunluğuyla seçer.

Doğru olan cevap, TBMM'nin toplam

7

üye seçtiğini, bu üyelerin

3

'ünün Yargıtay,

1

'inin Danıştay ve

3

'ünün hukukçu öğretim üyeleri/avukatlar arasından seçildiğini belirten ifadedir. Bu seçimlerde anayasal bir prosedür olarak nitelikli çoğunluk (üye tam sayısının

2/3

veya

3/5

oyu) aranır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve genel yapısını belirle.

HSK

toplam

13

üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır.

Genel yapıyı anlamak, seçim yetkilerini doğru paylaştırmayı sağlar.

TBMM'nin seçtiği üyelerin kurum bazlı dağılımını analiz et.

3

üye Yargıtay,

1

üye Danıştay,

3

üye ise öğretim üyesi/avukatlardan oluşur.

Kontenjan ayrımı anayasal bir zorunluluktur.

Seçim sürecindeki oylama çoğunluklarını incele.

Birinci turda üye tam sayısının

2/3

, ikinci turda

3/5

çoğunluğu aranır; sağlanamazsa kura usulü uygulanır.

Nitelikli çoğunluk şartı seçim sürecinin en ayırt edici prosedürel özelliğidir.

Key Concept

HSK

Üye Seçiminde TBMM Kontenjanı ve Nitelikli Çoğunluk Usulü

Hints

HSK üyelerinin bir kısmını Cumhurbaşkanı, bir kısmını TBMM seçer; iki makamın da yetkisi vardır.

Practice More

HSK'nın daire sayısını ve kurulun doğal (tabii) üyelerinin kimler olduğunu tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 849Question →

$1982$ Anayasası'na göre adli yargının en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da; üyelerin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcısının belirlenmesi hususunda yetkili olan merciler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Hakimler ve Savcılar Kurulu — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — Hakimler ve Savcılar Kurulu

Hakimler ve Savcılar Kurulu — Yargıtay Genel Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi — Cumhurbaşkanı

Yargıtay Genel Kurulu — Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve Savcılar Kurulu — Cumhurbaşkanı

Answer

Yargıtay üyelerini Hakimler ve Savcılar Kurulu seçer; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ise Yargıtay Genel Kurulunun adayları arasından Cumhurbaşkanı seçer.

Yargıtay, adli yargının en üst mahkemesidir. Üyelerinin tamamı

12

yıl için Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilecek beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim sürecini analiz edin.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla seçilir.

Yüksek mahkeme üyelerinin tarafsız bir kurul tarafından belirlenmesi anayasal bir kuraldır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının belirlenme usulünü inceleyin.

Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından

5

aday belirler ve Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini

4

yıl için seçer.

Başsavcılık makamı, devletin cezai takibatını temsil ettiği için yürütmenin başı tarafından nihai seçime tabidir.

Sıralamaya dikkat ederek mercileri eşleştirin.

Üye seçimi: HSK, Başsavcı seçimi: Cumhurbaşkanı.

Soru kökünde 'sırasıyla' ifadesi kullanıldığı için doğru eşleşme aranmalıdır.

Key Concept

Yargıtay Üye ve Başsavcı Seçim Mercileri Ayrımı

Hints

Yargıtay üyelerinin tamamı aynı kurul tarafından seçilir.

Practice More

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulünü karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Estimated Time:50s

Question 850Question →

1982 Anayasası’nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve üyelerin seçim yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

3

’ü Türkiye Büyük Millet Meclisi,

12

’si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyeler

9

yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üye bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Anayasa Mahkemesi üyeleri için herhangi bir yaş sınırı bulunmaz, üyeler seçildikten sonra hayat boyu görev yaparlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Mahkemeye seçeceği tüm üyeleri Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının göstereceği adaylar arasından belirler.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyelerinin tamamını hiçbir kurumdan aday gösterme şartı olmaksızın doğrudan kendisi seçer.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme toplam $15$ üyeden oluşur; bu üyelerin $3$ ’ü Türkiye Büyük Millet Meclisi, $12$ ’si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur ve bu üyelerin

3

'ü TBMM,

12

'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa Mahkemesi'nin güncel yapısında toplam üye sayısı

15

'dir. Bu üyelerin dağılımı Anayasa'da açıkça belirtilmiş olup,

3

üye Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından, geri kalan

12

üye ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını belirle

Toplam

15

üye.

2017 değişikliği ile askeri yargının kaldırılması sonucu üye sayısı 17'den 15'e düşmüştür.

TBMM'nin seçim yetkisini analiz et

3

üye TBMM tarafından seçilir.

TBMM; 2 üyeyi Sayıştay, 1 üyeyi ise Baro Başkanları arasından seçer.

Cumhurbaşkanının seçim yetkisini analiz et

12

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

) adayları ile üst düzey bürokrat/avukat/hakimler arasından doğrudan (

4

) seçim yapar.

Görev süresi ve yaş sınırını kontrol et

12

yıl görev süresi,

65

yaş emeklilik.

Anayasa'nın amir hükmü gereği üyeler yeniden seçilemez ve yaş sınırına tabidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Dağılımı ve Seçim Otoriteleri

Hints

Mahkemenin toplam üye sayısının tek sayı olduğunu ve askeri mahkemelerin kapatılmasından sonra azaldığını hatırla.

Meclis'in (TBMM) mi yoksa Cumhurbaşkanı'nın mı daha fazla üye seçtiğini düşün.

Üye sayısı 15'tir; Cumhurbaşkanı üyelerin ezici çoğunluğunu (12 üye) seçen makamdır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyeliği için gerekli olan asgari yaş şartını (45) ve mesleki kıdem şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 851Question →

1982 Anayasası'na göre idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve temel görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyelerinin dörtte biri Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte üçü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyeleri on iki yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye aynı mahkemeye bir defa daha seçilebilir.

Adli yargı kolundaki hukuk ve ceza mahkemelerinden verilen kararların son inceleme merciidir.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin hesap ve işlemlerini TBMM adına denetlemekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin seçimiyle ilgili anayasal kural uyarınca, üyelerin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Doğru ifade olan 'Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir' cümlesi, 1982 Anayasası'nın 155. maddesinde yer alan kesin kuruluş hükmüdür.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın anayasal statüsünü ve üye seçim mekanizmasını inceleyin.

1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Danıştay'ın idari yargıdaki en üst merci olduğu ve üye seçim oranları tespit edilir.

Soruda istenen doğru yapısal bilgiyi tespit etmek.

Seçim oranlarını ve seçen makamları eşleştirin.

Üyelerin 3/4'ünün idari yargı hâkim ve savcıları arasından HSK tarafından, 1/4'ünün ise kanunda belirtilen nitelikteki kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği doğrulanır.

Anayasal metindeki oranları hatasız hatırlamak.

Diğer yüksek mahkemelerle (Yargıtay, Sayıştay) olan görev farklarını analiz edin.

Danıştay'ın idari yargıda, Yargıtay'ın adli yargıda, Sayıştay'ın ise mali denetimde yetkili olduğu ayrımı yapılır.

Kurumlar arası yetki karmaşasını gidermek.

Key Concept

Danıştay'ın Üye Yapısı ve Seçim Usulü

Hints

Danıştay'da idari yargıdan gelen üyelerin çoğunlukta olduğunu ve seçimlerin HSK ile Cumhurbaşkanı arasında paylaşıldığını hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve HSK üye sayıları ile seçilme oranlarını bu soruyla karşılaştırarak pekiştiriniz.

Estimated Time:45s

Question 852Question →

İdari yargı alanında hem bir "temyiz mercii" hem de idari makamlara "istişari görüş" sunan bir danışma organı olarak görev yapan Danıştay’ın üyelerinin seçimi ve görev süreleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı,

\frac{3}{4}

'ü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından

12

yıl için seçilir.

Üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Cumhurbaşkanı,

\frac{1}{4}

'ü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Tüm üyeleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir ve görev süreleri

6

yıl olup tekrar seçilme imkânı bulunur.

Devletin gelir ve giderlerini denetlemekle görevli olup üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından ömür boyu görev yapmak üzere atanır.

Adli yargı ile idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan yüksek mahkemedir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin $\frac{1}{4}$ 'ü Cumhurbaşkanı, $\frac{3}{4}$ 'ü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından $12$ yıl için seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı,

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından

12

yıl için seçilir.

Doğru yanıt olan seçenek,

1982

Anayasası'nın

155

. maddesinde belirtilen yapıya tam olarak uygundur: Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Ayrıca üyelerin görev süresi

12

yıl olup, görev süresi dolan bir üye tekrar Danıştay üyeliğine seçilemez.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın üye seçimi kaynağını belirle.

Üyeler iki farklı makam (Cumhurbaşkanı ve HSK) tarafından seçilir.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesi uyarınca çift kaynaklı bir seçim sistemi öngörülmüştür.

Seçim oranlarını kontrol et.

Cumhurbaşkanı toplam üyelerin

\frac{1}{4}

'ünü, HSK ise

\frac{3}{4}

'ünü seçer.

Yargı bağımsızlığı ve idari uzmanlık dengesini korumak için HSK'ya daha büyük bir pay verilmiştir.

Görev süresini teyit et.

Görev süresi

12

yıldır ve bir kişi bir defadan fazla seçilemez.

2010

2017

anayasa değişiklikleri ile yüksek yargıda görev süreleri standart hale getirilmiştir.

Key Concept

Danıştay'ın Kuruluşu ve Üye Yapısı

Hints

Danıştay üyelerini seçen iki ana makamı hatırlayın: Bunlardan biri yürütmenin başı, diğeri yargı yönetim kuruludur.

Practice More

Danıştay'ın 'ilk derece mahkemesi' olarak baktığı davaları (örneğin Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri dışındaki ülke çapındaki yönetmelikler) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:45s

Question 853Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı ve seçim süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla doğrudan ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay üyeleri, yüksek mahkeme statüsü gereği yaş haddi dolana kadar görev yaparlar ve görev süreleri bitince tekrar seçilebilirler.

Yargıtay; hem adli yargı hem de idari yargı kolundan gelen uyuşmazlıkların çözümünde nihai karar verme yetkisine sahip tek yüksek mahkemedir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; ancak Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Türk hukuk sisteminde Yargıtay'ın üyelik yapısı ve başsavcılık makamı farklı seçim usullerine tabidir. Üyelerin tamamı (idari yargıdaki Danıştay'ın aksine) Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilerek yargı bağımsızlığı vurgulanır. Ancak, devletin cezai kovuşturma süreçlerindeki en üst temsilcisi olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay üyeleri arasından yapılan gizli oylama ile belirlenen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin kim tarafından seçildiğini belirle.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa'nın 154. maddesi uyarınca adli yargı üyelerinin belirlenmesi HSK'nın yetkisindedir.

Cumhuriyet Başsavcısının seçim usulünü analiz et.

Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini seçer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamı, yürütme ile yargı arasındaki köprü niteliği nedeniyle Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi kılınmıştır.

Görev sürelerini kontrol et.

Üyeler 12 yıl görev yapar ve tekrar seçilemezler.

2016 ve 2017 düzenlemeleriyle yüksek yargı üyeliğinde 'tek dönem' kuralı getirilmiştir.

Key Concept

Yargıtay'da Üye ve Başsavcı Seçim Ayrımı

Hints

Yargıtay üyelerinin tamamının tek bir kurul tarafından seçildiğini, ancak Başsavcı atamasında yürütmenin başının devreye girdiğini hatırlayın.

Practice More

Danıştay'daki 1/4 ve 3/4 seçim oranlarını Yargıtay ile karşılaştırarak çalışmanız bu tür soruları karıştırmanızı önleyecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 854Question →

Türk yargı sisteminde $2017$ Anayasa değişiklikleri ile askeri yargının tamamen kaldırılması sonucunda yüksek mahkemelerin yapısı ve sayısı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, güncel $1982$ Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi bir "Yüksek Mahkeme" statüsündedir?

Askeri Yargıtay

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

Sayıştay

Yüksek Seçim Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, güncel anayasal düzenlemelere göre Türkiye'deki dört yüksek mahkemeden biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözümleyen, kararları kesin olan ve

1982

Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden biridir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın Yargı bölümündeki yüksek mahkeme listesini hatırla.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yüksek mahkemeler Anayasa'da sınırlı sayıda (tahdidi) belirtilmiştir.

2017

değişikliklerinin etkisini analiz et.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırıldı.

Yargı birliğini sağlamak amacıyla askeri yüksek mahkemelere son verilmiştir.

Karıştırılan kurumları (Sayıştay, YSK) ele.

Bu kurumlar anayasal organlardır ancak yüksek mahkeme değildir.

Anayasal sistematiğe göre Sayıştay ve YSK farklı başlıklar altında düzenlenmiştir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Güncel Sayımı ve Niteliği

Hints

Günümüzde Türkiye'de sadece 4 tane yüksek mahkeme bulunmaktadır; Sayıştay ve YSK bunlardan biri değildir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK ve Cumhurbaşkanı payları) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:45s

Question 855Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Danıştay, anayasal bir yüksek mahkeme olmasının yanı sıra idari makamlara görüş bildirme yetkisine de sahiptir. $1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, bu yüksek mahkemenin kuruluş ve üye yapısına dair aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyelerinin dörtte biri Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte üçü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyeleri

12

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye bir defaya mahsus olmak üzere Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından yeniden seçilebilir.

Adli yargı mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii (temyiz mercii) olarak görev yapar.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptali davalarına, bölge idare mahkemesi kararı üzerine temyiz mercii sıfatıyla bakar.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte üçünün Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte birinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten seçenek doğrudur.

Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin dörtte üçü (

3/4

) birinci sınıf idari hakim ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından; dörtte biri (

1/4

) ise kanunla belirlenen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu yapı, idari yargının uzmanlık gerektiren doğası ile devlet idaresindeki üst düzey tecrübenin harmanlanmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Yargı kolunun tespiti

Danıştay idari yargı kolunun en yüksek mahkemesidir.

Adli ve idari yargı ayrımını doğru yaparak görev alanını belirlemek gerekir.

Üye seçim oranlarının incelenmesi

Üyelerin

3/4

'ü HSK tarafından,

1/4

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal oranlar mahkemenin bağımsızlığı ve uzmanlık dengesi için bu şekilde yapılandırılmıştır.

Görev süresinin kontrol edilmesi

Görev süresi

12

yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.

Yüksek mahkeme üyelerinin tarafsızlığını korumak adına görev süresi sınırlı ve tek seferliktir.

Key Concept

Danıştay'ın Üye Yapısı ve Seçim Usulü

Hints

Yüksek mahkeme üyelerinin seçimiyle ilgili 2017 değişikliği sonrası oranları ve tekrar seçilme yasağını hatırlayın.

Practice More

Danıştay'ın 'ilk derece mahkemesi' olarak baktığı diğer idari davaları (örneğin Cumhurbaşkanı kararları) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 856Question →

1982 Anayasası’na göre, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile Anayasa Mahkemesine taşıyabilmesi için gereken şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Mahkemenin, taraflarca ileri sürülen aykırılık iddiasını ciddi bulması veya bu kanıya kendiliğinden varması

İtirazın, ilgili hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde yapılması

Uyuşmazlığı karara bağlayacak olan merciin bir 'mahkeme' sıfatına sahip olması

İtiraz konusu edilen hukuk kuralının o davada 'uygulanacak norm' niteliğinde olması

Mahkeme huzurunda hali hazırda görülmekte olan (derdest) bir davanın bulunması

Show answer & explanation

Answer: İtirazın, ilgili hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde yapılması

Answer

İtirazın, ilgili hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde yapılması

İtiraz yolu (somut norm denetimi), bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin Anayasaya aykırılığı iddiasıdır. Bu yola başvurmak için kanun hükmünün yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde başvuru yapılması gibi bir şart yoktur; dava devam ettiği sürece her aşamada itirazda bulunulabilir. 60 günlük süre sadece iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisine sahip olanlar için geçerli bir hak düşürücü süredir.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetiminin (itiraz yolu) anayasal şartlarını analiz etmek.

Anayasa'nın 152. maddesine göre; görülmekte olan bir dava, yetkili bir mahkeme ve davada uygulanacak bir normun varlığı şarttır.

İtiraz yolu, soyut norm denetiminden farklı olarak belirli bir dava süreci içinde işler.

Seçeneklerdeki süre sınırlamalarını değerlendirmek.

60 günlük süre kısıtlamasının sadece iptal davalarında (soyut norm denetimi) mevcut olduğu tespit edilir.

İtiraz yolu, dava sürdüğü müddetçe her zaman kullanılabilir; kanunun yürürlük süresiyle sınırlı değildir.

Yanlış olan şartı belirlemek.

60 günlük sürenin somut norm denetimi için bir şart olmadığı sonucuna varılır.

Süre şartı, denetim türleri arasındaki en temel farklardan biridir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

Hints

Somut norm denetimi, devam eden bir dava üzerinden gerçekleşir.

İptal davası (soyut norm denetimi) ve itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki 'süre' farkını düşünün.

Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açmak için 60 günlük bir süre vardır, ancak itiraz yolunda kanun on yıl önce bile çıkmış olsa dava sırasında itiraz edilebilir.

Practice More

İtiraz yoluyla gidilen bir hükmün Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilmesi durumunda, aynı hükmün kaç yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla AYM'ye taşınamayacağını araştırınız.

Estimated Time:50s

Question 857Question →

$1982$ Anayasası’na göre Hakimler ve Savcılar Kurulu’na ( $HSK$ ) Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilecek $7$ üyenin mesleki kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

4

üye Yargıtay,

3

üye Danıştay üyeleri arasından seçilir.

3

üye Yargıtay,

1

üye Danıştay,

3

üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

3

üye Yargıtay,

2

üye Danıştay,

2

üye ise Sayıştay üyeleri arasından seçilir.

2

üye Yargıtay,

2

üye Danıştay,

3

üye ise birinci sınıf hâkim ve savcılar arasından seçilir.

7

üyenin tamamı Türkiye Barolar Birliği tarafından önerilen serbest avukatlar arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: $3$ üye Yargıtay, $1$ üye Danıştay, $3$ üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen

7

üyenin dağılımı

3

Yargıtay üyesi,

1

Danıştay üyesi ve

3

hukukçu öğretim üyesi/avukat şeklindedir.

Anayasa'nın

159

. maddesi uyarınca

TBMM

'ye tanınan

7

üyelik seçme yetkisi;

3

üye Yargıtay,

1

üye Danıştay ve

3

üye hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlar arasından olacak şekilde üçlü bir yapıya bölünmüştür. Bu dağılım, yargının farklı kanatlarının kurulda temsil edilmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

HSK

'nın toplam üye yapısını ve seçici makamları belirle.

Kurul

13

üyeden oluşur.

7

üyeyi

TBMM

4

üyeyi Cumhurbaşkanı seçer;

2

üye ise tabidir.

2017

anayasa değişikliği ile belirlenen güncel yapıyı hatırlamak gerekir.

TBMM

'ye ayrılan

7

kişilik kontenjanın mesleki kaynaklarını eşleştir.

Kaynaklar: Yargıtay (

3

üye), Danıştay (

1

üye) ve Hukukçu Öğretim Üyeleri ile Avukatlardır (

3

üye).

Yüksek mahkemeler ile serbest hukukçular arasındaki dengeli dağılımı tespit etmek için gereklidir.

Seçilen doğru sayısal dağılımı (

3-1-3

) kontrol et.

3

Yargıtay +

1

Danıştay +

3

Öğretim Üyesi/Avukat =

7

üye.

Anayasal hükmün sayısal doğruluğunu teyit etmek için adım tamamlanır.

Key Concept

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası HSK Üye Yapısı ve TBMM Kontenjanı

Hints

TBMM

'nin seçtiği

7

üye arasında hem yüksek mahkeme üyeleri hem de serbest hukukçular bulunur.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen

4

üyenin adli ve idari yargı arasındaki dağılımını inceleyerek yetki farklarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 858Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen denetim mekanizmaları ve yargı organları dikkate alındığında, Sayıştay'ın anayasal statüsü, üyelerinin seçimi ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin hesaplarını denetler ve vergi benzeri mali yükümlülükler konusundaki kesin hükümlerine karşı Danıştay'a başvurulamaz.

Sayıştay, mali yargıdan sorumlu olduğu için

1982

Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer alır.

Yargı bağımsızlığını korumak amacıyla Sayıştay Başkanı ve üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilerek görevlendirilir.

Sayıştay, yürüttüğü mali denetim faaliyetlerini Cumhurbaşkanlığı makamı adına gerçekleştirir ve denetim sonuçlarını her yıl Cumhurbaşkanına raporlar.

Sayıştay'ın kesin hükümleri aleyhine, yargı yolunun kapalı olması nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunulması mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin hesaplarını denetler ve vergi benzeri mali yükümlülükler konusundaki kesin hükümlerine karşı Danıştay'a başvurulamaz.

Answer

Sayıştay, TBMM adına denetim yapar ve vergi konusundaki kesin hükümlerine karşı Danıştay'a gidilemez; uyuşmazlık halinde Sayıştay kararı esas alınır.

Doğru ifade, Sayıştay'ın denetim faaliyetlerini TBMM adına yürüttüğünü ve vergi, resim, harç gibi mali yükümlülükler konusunda verdiği kesin hükümlere karşı Danıştay'a başvurulamayacağını, hatta bu iki kurum arasında uyuşmazlık çıkarsa Sayıştay kararının esas alınacağını belirtmektedir. Bu durum Sayıştay'ın mali yargıdaki özel ve kesin yetkisini vurgular.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın hangi makam adına denetim yaptığını belirlemek.

Sayıştay, denetimlerini TBMM adına yürütür.

Anayasal olarak mali denetim yetkisi Meclis'e aittir ve Meclis bu yetkiyi Sayıştay eliyle kullanır.

Sayıştay'ın yüksek mahkeme olup olmadığını kontrol etmek.

Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda sayılmıştır (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi).

Sayıştay kararlarının kesinliğini ve Danıştay ile ilişkisini değerlendirmek.

Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Sayıştay kararı kesindir ve Danıştay ile çatışma durumunda Sayıştay kararı uygulanır.

Anayasa'nın

160

. maddesi uyarınca bu özel durumda Sayıştay'ın kararı nihai kabul edilmiştir.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Kararlarının Kesinliği

Hints

Sayıştay'ın denetimini kimin adına yaptığını ve üyelerini kimin seçtiğini hatırlayın.

Practice More

Sayıştay ve Danıştay arasındaki görev ayrımını ve çatışma durumunda hangi kurumun kararının üstün tutulduğunu tekrar edin.

Estimated Time:1m 15s

Question 859Question →

Bir belediyeye ait iş makinesinin özel bir mülke zarar vermesi sonucunda açılan tazminat davasında; hem adli yargı koluna bağlı asliye hukuk mahkemesinin hem de idari yargı koluna bağlı idare mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi durumunda ortaya çıkan 'olumsuz görev uyuşmazlığı' aşağıdakilerden hangisi tarafından, hangi usulle kesin olarak çözülür?

Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür; mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Danıştay tarafından çözülür; idari ve adli yargı arasındaki tüm yetki tartışmalarında idari yargının en üst mercii karar verir.

Anayasa Mahkemesi tarafından çözülür; tüm yüksek mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözme yetkisi doğrudan bu mahkemeye aittir.

Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür; mahkemenin başkanı, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür; mahkeme adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki tüm uyuşmazlıkları karara bağlar.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür; mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Answer

Olumsuz görev uyuşmazlığı Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür ve mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmekle görevli yüksek mahkemedir. 1982 Anayasası'na göre bu mahkemenin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık türünü belirle

Adli ve idari yargı mercilerinin her ikisinin de görevsizlik kararı vermesi 'olumsuz görev uyuşmazlığı'dır.

Çatışmanın hangi yargı kolları arasında olduğunu anlamak yetkili mahkemeyi bulmak için gereklidir.

Yetkili yüksek mahkemeyi tespit et

Anayasa'ya göre adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi çözer.

Uyuşmazlık Mahkemesi, farklı yargı kolları arasındaki yetki uyuşmazlıklarını gidermek için kurulmuş özel bir yüksek mahkemedir.

Başkanlık makamının oluşumunu incele

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Diğer yüksek mahkemelerin aksine, bu mahkemenin başkanı dışarıdan (AYM'den) gelir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev ve Yapısı

Hints

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev çatışmalarını hangi yüksek mahkemenin çözdüğünü ve bu mahkemenin başkanının hangi kurumdan geldiğini düşününüz.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi kararları arasındaki hiyerarşiyi ve AYM'nin uyuşmazlık çözümündeki istisnai üstünlüğünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 860Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi, görev süreleri ve üyelik şartları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Üyeler

12

yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Üyeler

65

yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), seçeceği üç üyenin tamamını Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından aday gösterilmeden de doğrudan üye seçme yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi üyeleri kendi aralarından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla bir Başkan ve iki Başkanvekili seçerler.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), seçeceği üç üyenin tamamını Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçeceği üç üyenin tamamını Sayıştay üyeleri arasından seçtiği yönündeki ifade yanlıştır; bu üyelerin ikisi Sayıştay'dan, biri ise baro başkanları arasından seçilir.

Doğru cevap olan seçenek, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) üye seçim havuzunu yanlış tanımlamaktadır. TBMM, seçtiği toplam

3

üyenin

2

'sini Sayıştay Genel Kurulu'ndan gelen adaylar arasından seçerken,

1

üyeyi serbest avukatlar arasından (baro başkanlarının aday gösterdiği) seçmektedir. Seçenekte belirtildiği gibi üç üyenin tamamı Sayıştay'dan gelmez.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını ve seçici makamları hatırla.

Mahkeme

15

üyeden oluşur.

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yapısını belirlemek için temel sayısal veriler gereklidir.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları analiz et.

TBMM;

2

üyeyi Sayıştay Genel Kurulundan,

1

üyeyi Baro Başkanlarının göstereceği serbest avukatlar arasından seçer.

TBMM'ye tanınan seçim yetkisinin hangi kurumlar arasında paylaştırıldığını doğrulamak gerekir.

Görev süresi ve yaş haddi kurallarını kontrol et.

Görev süresi

12

yıl (tek seferlik) ve emeklilik yaşı

65

olarak belirlenmiştir.

Üyeliğin sona erme koşullarının doğruluğunu teyit etmek için bu bilgiler kritiktir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Dağılımı ve Seçim Usulü

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı

15

'dir ve bu üyelerin büyük çoğunluğunu Cumhurbaşkanı seçer.

TBMM'nin seçtiği

3

üyenin kaynağı iki farklı yere dayanır: Sayıştay ve Barolar.

TBMM, Sayıştay'dan

2

üye, Baro başkanlarının gösterdiği adaylar arasından ise

1

üye seçmekle yetkilendirilmiştir.

Practice More

Üye seçimi konusunu pekiştirmek için Cumhurbaşkanının seçtiği 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK) kaçar kişi olduğunu tablo halinde çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 43 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer