Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları, $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri ile önemli ölçüde güncellenmiştir. Buna göre, mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Milletvekili seçilebilmek için

25

yaşını doldurmuş olmak ve en az lise mezunu olmak anayasal bir zorunluluktur.

Taksirli suçlardan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar, cezalarını çekmedikçe milletvekili adayı olamazlar.

Askerlik hizmetini fiilen ve muvazzaf olarak tamamlamayan Türk vatandaşları, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Belediye başkanları ve yükseköğretim elemanları, milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden istifa etmek zorunda değildir.

Show answer & explanation

Answer: Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Answer

Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenlerin, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.

Doğru olan ifade, yüz kızartıcı suçların (zimmet, rüşvet, dolandırıcılık vb.) affa uğramış olsa bile milletvekili seçilme yeterliliğini kalıcı olarak ortadan kaldırdığıdır. Bu hüküm, kamu vicdanını korumak amacıyla Anayasa'nın

76

. maddesinde mutlak bir engel olarak düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Seçilme yeterliliğinin genel şartlarını analiz et.

Milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak, Türk vatandaşı olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki temel olumlu şartların tespit edilmesi gerekir.

Sabıka ve hükümlülük durumunu değerlendir.

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar ile yüz kızartıcı suçlardan (af gelse bile) hüküm giyenler seçilemez.

Hangi suçların ve cezaların seçilme engelini kalıcı kıldığının belirlenmesi gerekir.

Askerlik ve görevden çekilme şartlarını kontrol et.

Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir (tamamlama şartı yoktur); belirli kamu görevlileri ise istifa etmelidir.

Adaylık sürecindeki usuli engellerin doğrulanması gerekir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

Hints

Anayasa'da yüz kızartıcı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresinin kullanıldığını unutmayın.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 442Question →

$1982$ Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı’nın kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve tarafsızlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi aralarından bir ismi resmen aday gösterebilirler.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı üyeleri arasından sadece Meclis Başkanının milletvekili olması zorunludur.

Bir yasama dönemi içinde Başkanlık Divanı için yapılan ilk seçimde seçilenlerin görev süresi üç yıldır.

Meclis Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis dışındaki çalışmalarına ve etkinliklerine özgürce katılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Answer

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, tarafsızlık ilkesi gereği yasama faaliyetlerinde tartışmalara katılamazlar ve hiçbir şekilde oy kullanamazlar. Bu kural, Meclis yönetiminin tarafsızlığını garanti altına alır.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz edin.

Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tamamı milletvekilidir.

Anayasa madde

94

uyarınca Meclis'in kendi içinden bu organı oluşturması gerekir.

Meclis Başkanı seçimi ve siyasi parti gruplarının ilişkisini değerlendirin.

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak adına adaylıklar bireysel başvuru ile yapılır.

Üyelerin tarafsızlık ve oy kullanma haklarını inceleyin.

Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekili tartışmalara katılamaz ve oy kullanamaz.

Yasama faaliyetlerinin tarafsız ve adil bir şekilde yönetilmesini sağlamak anayasal bir zorunluluktur.

Key Concept

Meclis Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Oy Yasağı

Hints

Meclis Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olması gerektiğini ve Meclis Başkanlığı adaylığının bireysel olduğunu unutmayın.

Tarafsızlık ilkesini düşünün; kimler oturum sırasında tarafsız kalmak zorunda olduğu için oy hakkını kaybeder?

Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten kişinin oy kullanamayacağı bilgisini kullanarak seçenekleri eleyin.

Practice More

Meclis Başkanlığı seçim turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bu konudaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 443Question →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda milletvekili seçilen bir kişinin, İl Seçim Kurulundan seçim tutanağını (mazbata) almasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını bu tutanağın düzenlendiği an kazanır ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içmesi zorunludur.

Milletvekilliği sıfatı ancak TBMM Genel Kurulunda yapılan ant içme töreniyle birlikte kazanılır.

Milletvekili seçilen kişi, ant içmemiş olsa dahi Meclis Genel Kurulundaki oylamalara katılabilir ve söz alabilir.

Kişi ant içmediği sürece yasama dokunulmazlığından yararlanamaz; dokunulmazlık ant içme ile başlar.

Seçim tutanağının (mazbata) geçerli olabilmesi için mutlaka Yüksek Seçim Kurulu tarafından onaylanması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatını bu tutanağın düzenlendiği an kazanır ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içmesi zorunludur.

Answer

Milletvekilliği sıfatını bu tutanağın düzenlendiği an kazanır ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içmesi zorunludur.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen tutanağın (mazbata) alınmasıyla hukuken kesinleşir. Ancak bu sıfatın getirdiği yasama yetkilerinin (Mecliste söz alma, oy kullanma, komisyonlarda görev alma) kullanılabilmesi için milletvekilinin TBMM Genel Kurulunda ant içmesi anayasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle değil, İl Seçim Kurulundan mazbatanın alınmasıyla kazanılır.

Anayasa ve Yüksek Seçim Kurulu uygulamalarına göre sıfatın kazanılma anı mazbata tarihidir.

Ant içmenin hukuki sonucunu değerlendir.

Ant içme, milletvekilinin Meclis çalışmalarına (oylama, söz hakkı vb.) katılabilmesi için gerekli olan bir 'ifa' (yerine getirme) şartıdır.

Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca ant içmeyenler milletvekilliği sıfatının sağladığı hakları kullanamazlar.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Görevin İfası

Hints

Mazbata almak 'sıfat' kazandırırken, yemin etmek 'görev yapma yetkisi' kazandırır.

Practice More

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile yasama dokunulmazlığının başlangıç anı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 444Question →

$1982$ Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu, seçim süreci ve üyelerinin tarafsızlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis Başkanlığı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır; ilk devre için seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadardır.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; ancak Divan'daki diğer üyelikler için siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında temsil edilmeleri sağlanır.

Meclis Başkanlığı seçiminin üçüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) sağlanamazsa, dördüncü turda en çok oy alan iki aday yarışır ve bu turda üye tamsayısının salt çoğunluğunu alan aday seçilmiş olur.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, hiçbir parlamento oylamasında oy kullanamazlar; ancak oturumu yönetmeyen Başkanvekilleri ile diğer Divan üyeleri oy kullanma hakkına sahiptir.

Başkanlık Divanı üyeleri, Meclis içindeki veya dışındaki siyasi parti faaliyetlerine katılamazlar; bu yasak Meclis Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerini de kapsamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanlığı seçiminin üçüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ ) sağlanamazsa, dördüncü turda en çok oy alan iki aday yarışır ve bu turda üye tamsayısının salt çoğunluğunu alan aday seçilmiş olur.

Answer

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun aranması gerektiği bilgisi yanlıştır; bu turda en çok oy alan aday seçilir.

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turuna ilişkin ifade yanlıştır. Anayasa'ya göre, üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) sağlanamazsa, üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday dördüncü oylamaya katılır. Dördüncü oylamada ise 'en çok oy alan' aday Başkan seçilmiş olur. Dolayısıyla dördüncü turda artık salt çoğunluk aranmaz.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın seçim usulünü incelemek.

Meclis Başkanlığı seçimi gizli oyla ve

4

turlu bir sistemle yapılır.

Anayasa'nın

94

. maddesi seçim sürecini aşamalı olarak tanımlamıştır.

Seçim turlarındaki karar yeter sayılarını analiz etmek.

1. ve 2. turda

400

oy, 3. turda

301

oy aranır; 4. turda ise en çok oy alan kazanır.

Üçüncü turda sonuç alınamazsa dördüncü tura en çok oy alan iki aday kalır ve salt çoğunluk aranmaksızın yarış tamamlanır.

Seçeneklerdeki sayısal verileri karşılaştırmak.

Dördüncü tur için salt çoğunluk (

301

) şartı koşulması bir bilgi hatasıdır.

Dördüncü turda salt çoğunluk aranması, seçimin kilitlenmesine yol açabilir; bu nedenle 'en çok oy' kuralı getirilmiştir.

Key Concept

TBMM Başkanlığı Seçim Turları ve Yeter Sayıları

Hints

Meclis Başkanlığı seçimi toplamda

4

turdan oluşur; ilk üç turda belirli sayısal barajlar (

400

301

) varken son turda kural değişir.

Dördüncü tura sadece en çok oy alan iki aday katılır. Bu turda seçimden birinin mutlaka galip çıkması hedeflenir.

Üçüncü turda

301

oy alamayan bir meclis, dördüncü turda da aynı sayıyı bulamayabilir. Bu yüzden dördüncü turda sadece 'basit üstünlük' yeterlidir.

Practice More

Meclis Başkanı'nın görevleri ve hangi durumlarda Meclis Başkanvekillerinden birinin vekalet edeceği konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 445Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç işleyişini yöneten ve idari temsilini üstlenen Başkanlık Divanı'nın yapısı ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi adaylarını belirleyerek Genel Kurul'a sunma yetkisine sahiptir.

Divan bünyesinde görev alan Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinin milletvekili olması zorunlu değildir.

Meclis Başkanı, TBMM Genel Kurulunda yapılan açık veya gizli tüm oylamalarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden teşekkül eder.

Meclis Başkanlığı seçimi bir yasama döneminde yalnızca bir kez yapılır ve seçilenlerin görev süresi

5

yıldır.

Show answer & explanation

Answer: Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden teşekkül eder.

Answer

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur.

Doğru olan bilgi, Başkanlık Divanı'nın Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluştuğudur. Bu yapı, Meclis'in hem yönetim hem de idari işleyişini yürüten temel organdır.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nı oluşturan makamları belirle.

Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri.

Anayasa ve İçtüzük gereği Divan bu dört gruptan kurulur.

Üyelerin seçilme şartlarını ve tarafsızlık kurallarını incele.

Tüm üyeler milletvekili olmalıdır; siyasi parti grupları aday gösteremez.

Meclis'in bağımsızlığı ve her partinin temsil gücü oranında katılımı hedeflenir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu

Hints

Başkanlık Divanı'nın kaç farklı gruptan oluştuğunu ve bu grupların isimlerini hatırlamaya çalışın.

Meclis Başkanlığı için siyasi parti gruplarının aday gösterip gösteremeyeceğini ve üyelerin milletvekili olup olmama şartını düşünün.

Divan'da Başkan dışında Başkanvekilleri, yazmanlık görevini yapan Kâtip Üyeler ve mali/idari işlere bakan İdare Amirleri bulunur.

Practice More

Meclis Başkanı seçimindeki turlar ve gereken çoğunluk sayıları üzerine bir çalışma yapabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 446Question →

1982 Anayasası'nda 'yasama organının görev ve yetkileri' başlığı altında Meclisin yerine getirmekle yükümlü olduğu işler ve sahip olduğu yetkiler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen Bütçe Kanunlarını bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanması ve resmî gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesi doğrudan TBMM’nin kendi kararıyla gerçekleşir.

Para basılmasına karar vermek ve Kamu Başdenetçisini seçmek TBMM’nin görev ve yetkileri arasında yer alır.

Ülke genelinde veya belirli bölgelerde olağanüstü hal (OHAL) ilan etme yetkisi münhasıran TBMM Genel Kurulu'na aittir.

Bakanları ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını atama ve görevlerine son verme yetkisi TBMM Başkanlık Divanı tarafından kullanılır.

Show answer & explanation

Answer: Para basılmasına karar vermek ve Kamu Başdenetçisini seçmek TBMM’nin görev ve yetkileri arasında yer alır.

Answer

Para basılmasına karar vermek ve Kamu Başdenetçisini seçmek TBMM’nin yetkileri arasındadır.

Para basılmasına karar verme yetkisi Anayasa'nın 87. maddesinde açıkça TBMM'ye verilmiştir. Ayrıca Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçimi de 2010 anayasa değişikliği ile TBMM'nin görevleri arasına eklenmiştir. Dolayısıyla her iki bilginin bir arada verildiği seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin temel görevlerini (Madde 87) gözden geçir.

Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek gibi yetkiler tespit edildi.

Anayasa'da yasama organına verilen temel yetkilerin sınırlarını belirlemek için.

Seçimle ilgili özel yetkileri kontrol et.

Anayasa'nın 74. maddesi uyarınca Kamu Başdenetçisinin TBMM tarafından seçildiği belirlendi.

Meclisin sadece kanun yapmakla kalmayıp belirli üst düzey kamu görevlilerini seçme yetkisine de sahip olduğunu doğrulamak için.

Yürütme ile karışabilecek yetkileri (OHAL, atamalar, andlaşma onayı) ele.

Bu yetkilerin aslen Cumhurbaşkanına ait olduğu, Meclisin sadece denetim veya 'uygun bulma' aşamasında devreye girdiği anlaşıldı.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme organlarının görev alanlarını karıştırmamak için.

Key Concept

TBMM'nin münhasır görevleri ve diğer organlarla yetki paylaşımı.

Hints

Bütçe Kanunu'nun diğer kanunlardan farklı olan 'veto edilememe' özelliğini hatırlayın.

Milletlerarası andlaşmalarda TBMM'nin yaptığı işlem bir 'uygun bulma kanunu' çıkarmaktır, andlaşmayı doğrudan onaylamak değildir.

OHAL ilan etme yetkisi yürütmeye (Cumhurbaşkanına), para basma kararı ise yasamaya (TBMM) aittir.

Practice More

TBMM'nin hangi işlemlerini 'Kanun' hangilerini 'Parlamento Kararı' ile yaptığını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:1m 15s

Question 447Question →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ile bu şartların mahkumiyet türleri ve süreleri üzerindeki hukuki etkileri dikkate alındığında, aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giymiş olanlar, aldıkları cezanın süresi ne kadar olursa olsun (örneğin

5

yıl), milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmezler.

Zimmet, rüşvet, hırsızlık veya dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkum olanlar, cezaları affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilemezler.

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler, suçun niteliği yüz kızartıcı olmasa bile seçilme yeterliliğini kaybeder.

Askerlik hizmetini fiilen yapmamış ancak yasal olarak tecil (erteleme) ettirmiş olan bir kişi, askerlikle hukuki ilişiği bulunmadığı için aday olabilir.

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alan bir kişi, mahkumiyet kararı kesinleştiği andan itibaren seçilme yeterliliğini kaybeder.

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı $10$ ay hapis cezası alan bir kişi, mahkumiyet kararı kesinleştiği andan itibaren seçilme yeterliliğini kaybeder.

Answer

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alan kişinin seçilme yeterliliğini kaybettiğini savunan ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre kasten işlenen suçlarda seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi için ceza süresinin en az

1

yıl veya daha fazla olması gerekir.

10

ay hapis cezası alan bir kimse, eğer işlediği suç yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık vb.) kapsamında değilse, milletvekili seçilme hakkını kaybetmez.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini analiz etme

Suçun "taksirli" mi yoksa "kasten" mi işlendiği ve "yüz kızartıcı" olup olmadığı belirlenir.

Anayasa taksirli suçları tamamen hariç tutarken, yüz kızartıcı suçlar için süre gözetmeksizin yasak koyar.

Ceza süresini kontrol etme

Kasten işlenen suçlarda mahkumiyet süresinin

1

yıl veya daha fazla olup olmadığına bakılır.

Kasten işlenen ve yüz kızartıcı olmayan suçlarda seçilme engeli sadece

1

yıl ve üzeri cezalar için geçerlidir.

Seçilme yeterliliği kararını verme

10

aylık kasten mahkumiyet (yüz kızartıcı değilse)

1

yıllık sınırın altında kaldığı için yeterlilik korunur.

Sınırın altında kalan cezalar, seçilme hakkının kaybına neden olmaz.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Şartı

Hints

Anayasa'daki

1

yıllık sürenin hangi suç türleri için bir 'eşik' olduğunu hatırlayın.

Taksirli suçlar ile kasten işlenen suçların seçilme yeterliliği üzerindeki farklı etkilerine odaklanın.

Kasten işlenen suçlarda

1

yılın altındaki cezaların (yüz kızartıcı değilse) seçilme engelini başlatmadığını unutmayın.

Practice More

Milletvekili seçildikten sonra bu şartlardan birinin kaybedilmesi durumunda üyeliğin nasıl düştüğünü (meclis kararı mı, kendiliğinden mi) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Tablo yöntemiyle; 'Kasten <

1

Yıl', 'Kasten >=

1

Yıl', 'Taksirli' ve 'Yüz Kızartıcı' kategorilerini oluşturarak şartları hızlıca kontrol edebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 448Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; sona erme nedenine bağlı olarak "Meclis kararı", "Genel Kurula bildirim" veya "kendiliğinden sona erme" usullerinden birine tabidir. Bu usullerin her biri farklı karar yeter sayılarına ve yargısal denetim imkânlarına sahiptir.

Buna göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri ve uygulanan hukuki prosedürlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

İstifa: TBMM Genel Kurulu Kararı - Basit Çoğunluk - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık

Kesin hüküm giyme: TBMM Genel Kurulu Kararı - Üye tamsayısının salt çoğunluğu - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık

Devamsızlık: TBMM Genel Kurulu Kararı - Basit Çoğunluk - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu kapalı

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürme: TBMM Genel Kurulu Kararı - Üye tamsayısının salt çoğunluğu - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu kapalı

Kısıtlanma: TBMM Genel Kurulu Kararı - Basit Çoğunluk - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık

Show answer & explanation

Answer: İstifa: TBMM Genel Kurulu Kararı - Basit Çoğunluk - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık

Answer

İstifa durumunda üyeliğin düşmesi TBMM Genel Kurulu kararı (basit çoğunluk) ile gerçekleşir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açıktır.

Doğru olan eşleştirmede belirtildiği üzere istifa, TBMM Genel Kurulu'nun basit çoğunlukla alacağı bir parlamento kararı ile kesinleşir. Anayasa'nın

85

. maddesine göre bu karar, yargı denetimine tabidir ve ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Step-by-Step Solution

Düşme nedeninin usulünü belirle

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları "Meclis Kararı" ile gerçekleşir.

Anayasa Madde

84

uyarınca bu üç durumda iradi veya kusurlu bir durum olduğu için Meclis onayı aranır.

Karar yeter sayısını kontrol et

İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk, devamsızlık için ise üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) gereklidir.

Anayasa, devamsızlık gibi ağır bir yaptırım için daha yüksek bir nitelikli çoğunluk öngörmüştür.

Yargısal denetim imkânını sorgula

Anayasa Madde

85

uyarınca; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle düşme kararlarına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Yasama dokunulmazlığı ve temsil yetkisinin korunması amacıyla Meclis kararları yargı denetimine tabi tutulmuştur.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri ve Yargısal Denetim

Hints

Anayasa'nın

85

. maddesine göre hangi nedenlerle düşme kararı verilirse Anayasa Mahkemesi yolu açılır? Hatırlayın: İstifa, Bağdaşmazlık ve Devamsızlık.

Devamsızlık için anayasada özel bir sayı belirtilmiştir (

301

). Diğer düşme kararları için genel kural uygulanır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini ve mahkemenin karar verme süresini tekrar gözden geçirin (

7

gün -

15

gün).

Alternative Method

Sona erme hallerini 'Yargı Yolu Açık' ve 'Yargı Yolu Kapalı' olarak ikiye ayırarak eleyebilirsiniz. Kesin hüküm ve kısıtlanma bildirimle olduğu için yargı yolu kapalıdır.

Estimated Time:1m 40s

Question 449Question →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) alan bir kişi, henüz TBMM Genel Kurulu'nda ant içmemiştir.

Bu kişinin henüz ant içmediği bu 'ara dönemdeki' hukuki statüsü ile ilgili $1982$ Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kişi, seçildiği andan itibaren 'milletvekili' sıfatını kazanmış kabul edilir ve bu sıfatın getirdiği temsil yetkisine hukuken sahip olur.

Henüz ant içmediği için, Meclis bünyesindeki yasama faaliyetlerine (komisyonlarda görev alma, Genel Kurul'da söz alma ve oy kullanma) katılması hukuken mümkün değildir.

Yasama dokunulmazlığı koruması, kişinin seçildiği andan itibaren başlar; dolayısıyla henüz ant içmemiş olması bu korumadan yararlanmasına engel teşkil etmez.

Milletvekili sıfatından kaynaklanan mali ve özlük hakları (maaş ve ödenekler), ancak TBMM Genel Kurulu'nda ant içilmesini takip eden ay başından itibaren kazanılır.

Yasama sorumsuzluğu, üyenin Meclis çalışmalarındaki söz ve oyları ile ilgili olduğundan; yemin etmeyen bir üye için bu aşamada fiilen uygulama alanı bulmaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili sıfatından kaynaklanan mali ve özlük hakları (maaş ve ödenekler), ancak TBMM Genel Kurulu'nda ant içilmesini takip eden ay başından itibaren kazanılır.

Answer

Milletvekili sıfatından kaynaklanan mali ve özlük haklarının ancak yemin sonrasında kazanılacağını belirten ifade yanlıştır.

Doğru seçenek, mali ve özlük haklarının yeminle başladığını iddia ettiği için yanlıştır. Türk hukuk sisteminde milletvekilliği sıfatı seçilme anı ile kazanılır. Bu sıfatın kazanılmasıyla birlikte kişi hem yasama dokunulmazlığına hem de maaş/ödenek gibi özlük haklarına sahip olur. Andiçme (yemin) ise bu sıfatın kazandırdığı 'yasama yetkilerini kullanabilmek' (oy kullanma, söz alma vb.) için yerine getirilmesi gereken bir ifa şartıdır.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirleme

Milletvekilliği sıfatı, mazbata veya yeminle değil, seçim sonuçlarının kesinleştiği 'seçilme anı' ile kazanılır.

Anayasa Mahkemesi ve yerleşik hukuk öğretisine göre sıfatın kazanılması seçilme anına bağlanmıştır.

Sıfata bağlı haklar ile göreve bağlı yetkilerin ayrımını yapma

Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar (maaş) 'sıfata' bağlıyken; oy kullanma ve söz alma gibi yetkiler 'andiçmeye' (ifa şartı) bağlıdır.

Andiçme, sadece görevin fiilen yerine getirilmesi için gerekli bir ön şarttır.

Yanlış yargıyı tespit etme

Maaş ve özlük haklarının yemin sonrasında başlayacağını iddia eden ifade, hakların sıfata bağlı olduğu ilkesiyle çelişmektedir.

Milletvekilleri yemin etmeseler bile, seçildikleri tarihten itibaren özlük haklarını kazanırlar.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması ve Andiçmenin (Yemin) Hukuki Niteliği

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın getirdiği yetkilerin 'kullanılması' (ifa) farklı anlara bağlanmıştır.

Hangi hakların sadece 'milletvekili olma' durumuna, hangilerinin ise 'Meclis'te aktif görev yapma' durumuna bağlı olduğunu düşünün.

Maaş ve dokunulmazlık 'milletvekili' sıfatına sahip her kişiye seçildiği andan itibaren tanınan haklardır; yemin sadece yetkilerin kullanımı için şarttır.

Practice More

Milletvekilliği sıfatının hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 450Question →

$1982$ Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetkileri ve yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Siyasi parti grubu kurabilmek için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Siyasi parti grupları, kendi üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması konusunda grup kararı alamazlar.

Meclis Genel Kurulu'nda yapılacak gizli oylamalara ilişkin siyasi parti grupları bağlayıcı karar alamazlar.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlık Divanı'na partilerinin Meclis'teki güçleri oranında temsilci gönderirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

94

. maddesine göre, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için, Meclisteki siyasi parti grupları aday gösteremezler.' Bu yasak, Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını kontrol etmek

En az

20

milletvekili ile kurulduğu teyit edilir.

Grubun mevcudiyeti için sayısal sınırın bilinmesi gerekir.

Anayasal yasakları hatırlamak

Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularındaki yasaklar belirlenir.

Grupların iradesinin bireysel hürriyeti engelleyemeyeceği alanları tespit etmek.

Meclis Başkanlığı adaylık sürecini değerlendirmek

Adaylığın sadece bireysel başvurularla yapılabileceği sonucuna varılır.

Anayasa'nın doğrudan yasakladığı hükmü bulmak.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Hints

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işlere (yasaklara) odaklanın.

Meclis Başkanlığı seçimi sürecinde tarafsızlığı sağlamak için getirilen kısıtlamayı hatırlayın.

Grup kurmak için

20

milletvekili gerekirken, Meclis Başkanı adaylığını gruplar değil bireyler belirler.

Practice More

Siyasi parti gruplarının diğer kurullara (Komisyonlar, Divan) üye gönderme oranları konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 451Question →

$1982$ Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini "kanun" koyarak veya "parlamento kararı" alarak yerine getirir. Bu iki işlem türünün tabi olduğu hukuki rejim ve yargısal denetim yolları birbirinden farklıdır.

Aşağıdaki tabloda TBMM'nin bazı işlemleri, bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim durumları eşleştirilmiştir:

No	İşlem	Hukuki Niteliği	Yargısal Denetim
I	Para basılmasına karar verilmesi	Kanun	Anayasa Mahkemesi
II	TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi	Parlamento Kararı	Anayasa Mahkemesi
III	Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması	Kanun	Yok
IV	Savaş ilanına karar verilmesi	Parlamento Kararı	Yok
V	Yasama dokunulmazlığının kaldırılması	Parlamento Kararı	Yok

Buna göre, tablodaki numaralandırılmış işlemlerden hangisinin yargısal denetim durumu yanlış belirtilmiştir?

III

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin parlamento kararının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı için tablodaki V numaralı satır hatalıdır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararıdır. Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalı olsa da,

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca bu karara karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir. Dolayısıyla yargısal denetimin olmadığını belirten beşinci satırdaki bilgi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin 'Kanun' mu yoksa 'Parlamento Kararı' mı olduğu belirlenir.

Para basılması ve antlaşma onayı 'Kanun'; İçtüzük, savaş ilanı ve dokunulmazlık kaldırma 'Parlamento Kararı'dır.

Hukuki rejimin belirlenmesi için öncelikle işlemin niteliğinin bilinmesi gerekir.

Genel yargısal denetim kuralları uygulanır.

Kanunlar kural olarak AYM denetimine tabidir, parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır.

Ana kuralın tespiti, istisnaların ayırt edilmesini sağlar.

Özel istisnalar kontrol edilir.

İçtüzük ve Dokunulmazlık (parlamento kararı olmalarına rağmen) AYM denetimine tabidir. Milletlerarası antlaşma onay kanunları ise (kanun olmasına rağmen) AYM denetimi dışındadır.

Sorunun zorluk düzeyi bu ters istisnaların bilinmesini gerektirir.

Tablo ile karşılaştırma yapılır.

V numaralı satırda 'Yok' yazması, dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye gidilebilmesi gerçeğiyle çelişmektedir.

Hatalı bilginin tespiti ile doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tane parlamento kararı olduğunu hatırlayın.

Practice More

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma süreci ile kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanma süreci arasındaki farkları inceleyin.

Estimated Time:1m 40s

Question 452Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara en geç

15

gün içinde cevaplanmak üzere yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden ibarettir ve bu amaçla özel bir komisyon kurulur.

Meclis soruşturması önergesi, TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) imzasıyla TBMM Başkanlığına verilir.

Genel görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir.

Meclis araştırması ve genel görüşme önergeleri; siyasi parti grupları veya en az

20

milletvekili tarafından önerilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması önergesi, TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun ( $360$ milletvekili) imzasıyla TBMM Başkanlığına verilir.

Answer

Meclis soruşturması önergesinin verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu değil, salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gereklidir.

Doğru cevap olan seçenekte belirtilen beşte üç (

360

) çoğunluk, Meclis soruşturması önergesinin 'verilmesi' için değil, önergenin kabul edilip 'soruşturmanın açılması' kararı için gereken sayıdır. Anayasaya göre önergenin verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) yeterlidir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin denetim yollarının sayısal şartlarını hatırla.

Yazılı soru için tek milletvekili yeterlidir; Meclis araştırması ve genel görüşme için

20

milletvekili veya grup önerisi gerekir.

Her denetim yolunun farklı bir usulü ve eşiği vardır.

Meclis soruşturması için gereken üç aşamalı sayısal eşiği kontrol et.

Önerge için salt çoğunluk (

301

), açılması için beşte üç (

360

), Yüce Divan'a sevk için üçte iki (

400

) çoğunluk gerekir.

Meclis soruşturması, cezai sorumluluk doğurduğu için diğer yollardan daha yüksek eşiklere sahiptir.

Yanlış olan seçeneği işaretle.

Önerge aşamasında

360

(beşte üç) şartı arayan ifade yanlıştır.

Soru kökü bizden anayasaya göre yanlış olan bilgiyi istemektedir.

Key Concept

Meclis Soruşturması Nitelikli Çoğunluk Şartları

Hints

Denetim yollarının hangi organlara (Yürütme/Yasama) ve kişilere karşı yapılabileceğine dikkat edin.

Meclis soruşturması, cezai bir süreç olduğu için önerge, açılma ve sevk aşamalarında farklı nitelikli çoğunluklar arar.

Unutmayın ki salt çoğunluk

301

iken, beşte üç çoğunluk

360

milletvekilidir. Önerge için hangisinin yeterli olduğunu düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların 'görev dışı' suçları için hangi yargı yolunun izlendiğini araştırın.

Estimated Time:1m 15s

Question 453Question →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemelere göre; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Araştırması

Genel Görüşme

Meclis Soruşturması

Gensoru

Yazılı Soru

Show answer & explanation

Answer: Meclis Araştırması

Answer

Meclis Araştırması

Belli bir konuda bilgi edinilmesini sağlayan ve bu amaçla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını gerektiren denetim yolu Meclis Araştırması'dır. Bu yöntemle TBMM, toplumsal veya idari bir mesele hakkında derinlemesine inceleme yapar.

Step-by-Step Solution

Sorudaki temel amacı belirleyin.

Amacın 'belli bir konuda bilgi edinmek için inceleme yapmak' olduğu görülür.

Bu tanım Anayasa'da Meclis Araştırması için kullanılır.

Yöntemi kontrol edin.

İncelemenin bir 'komisyon' aracılığıyla yapıldığı belirtilmiştir.

Meclis Araştırması için özel bir araştırma komisyonu kurulur.

Diğer denetim yollarıyla karşılaştırın.

Genel görüşmede sadece tartışma yapılır, soruşturmada ceza yargılaması süreci vardır, yazılı soruda ise komisyon yoktur.

Kavramlar arasındaki farkları ayırt etmek doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Meclis Araştırması'nın tanımı ve kapsamı

Hints

Denetim yollarından hangisinin bir 'inceleme komisyonu' kurularak yürütüldüğünü hatırlayın.

Bu yöntem, genel bir tartışma değil, belirli bir konunun uzmanlaşmış bir heyetçe araştırılmasıdır.

Adı üstünde, bir konunun 'araştırılması' için kullanılan yöntemi arıyorsunuz.

Practice More

Diğer denetim yollarının (yazılı soru, genel görüşme, meclis soruşturması) sürelerini ve kimlere karşı işletilebileceğini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 454Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, adaylarda aranan adli sicil ve öğrenim şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Milletvekili seçilebilmek için en az lise mezunu olmak zorunludur.

Askerlik hizmetini fiilen tamamlamayanlar, diğer şartları taşısalar bile aday olamazlar.

Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, özel af ile kayıtları silindiği takdirde milletvekili seçilebilirler.

Yargı kararıyla kısıtlanmış olan bireyler, vasilerinin onayıyla seçimlerde adaylık başvurusu yapabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Taksirli suçlar hariç toplam $1$ yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Answer

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

76

. maddesine göre, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler. Bu ifade, Anayasa'daki adli sicil şartını doğrudan ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 76. maddesindeki öğrenim şartını kontrol et.

En az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Temel eğitim düzeyinin adaylık için yeterli görülmesi.

Askerlik durumu ile ilgili güncel şartı analiz et.

Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir.

2017

düzenlemesiyle askerlik yapma zorunluluğu yerine 'ilişiksiz olma' şartı getirilmiştir.

Hapis cezası ve suç türü ayrımını değerlendir.

Taksirli suçlar kapsam dışıdır; diğerlerinde

1

yıl sınırı vardır.

Taksirli suçların kasıt içermemesi nedeniyle seçilme yeterliliğine daha esnek bir sınır getirilmiştir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

Milletvekili adaylığında hapis cezalarının süresi ve suçun işleniş biçimi (kasıtlı/taksirli) önemlidir.

Öğrenim şartı sanıldığının aksine yükseköğrenim veya lise değil, temel eğitim düzeyindedir.

Affın etkilemediği suç gruplarını (yüz kızartıcı suçlar) ve askerlikteki 'ilişiksizlik' kavramını hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme (yemin) süreci ile ilgili kuralları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 455Question →

1982 Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başkanlık Divanı'nda görev alan tüm üyelerin milletvekili olması zorunludur.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Meclis Başkanı, TBMM Genel Kurulunda yapılan oylamalara ve tartışmalara katılabilir.

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Bakanlar ve İdare Amirlerinden oluşur.

Divan üyeleri, bir yasama dönemi içerisinde sadece bir kez ve beş yıl için seçilirler.

Show answer & explanation

Answer: Başkanlık Divanı'nda görev alan tüm üyelerin milletvekili olması zorunludur.

Answer

Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olması zorunluluğu doğru ifadedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı üyeleri (Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri) mutlaka milletvekili olmak zorundadır. Bu, yasama organının kendi iç işleyişini yine kendi üyeleri eliyle yürütmesi ilkesine dayanır.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı'nın yapısını incelemek

Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Kurulun kimlerden oluştuğunu bilmek temel kuraldır.

Üyelik şartlarını değerlendirmek

Divan üyelerinin tamamı Meclis içerisinden, yani milletvekilleri arasından seçilir.

Meclis dışından birinin bu divanda görev alması anayasal olarak mümkün değildir.

Siyasi parti ve tarafsızlık kurallarını kontrol etmek

Parti grupları aday gösteremez ve Meclis Başkanı oy kullanamaz.

Meclis yönetiminin tarafsızlığını korumak amaçlanmıştır.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu ve Üyelerinin Statüsü

Hints

Başkanlık Divanı, Meclis'in kendi üyeleri arasından seçilen bir yönetim organıdır.

Siyasi partilerin bu divan içindeki etkisi ve üyelerin oy kullanma yetkileri anayasal sınırlamalara tabidir.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili tarafsızlık gereği oy kullanamazken, tüm üyelerin milletvekili olması temel şarttır.

Practice More

TBMM Başkanlığı seçimindeki turlar ve gereken çoğunluk oranlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 456Question →

$1982$ Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter sistemin işleyişinde kritik rol oynayan "Siyasi Parti Grupları"nın oluşumu ve yetki sınırlarına dair aşağıda verilen ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için yapılacak seçimlerde kendi içlerinden bir milletvekilini aday gösterebilirler.

Bir siyasi parti grubunun TBMM bünyesinde hukuken varlık kazanabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmiş olması şarttır.

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin konularda siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve bu konuda bağlayıcı grup kararı alınamaz.

Siyasi parti grupları, Meclis Genel Kurulu'nda yapılacak olan gizli oylamaların sonuçlarını etkilemeye yönelik olarak üyelerine yönelik bağlayıcı grup kararı alamazlar.

TBMM Başkanlık Divanı'ndaki üyelikler, siyasi parti gruplarının Meclis'teki üye sayıları oranında ve siyasi parti grupları arasından belirlenir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için yapılacak seçimlerde kendi içlerinden bir milletvekilini aday gösterebilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için aday gösteremeyeceğine ilişkin ifade doğru olan hukuki kısıtlamadır; dolayısıyla aday gösterebileceklerini belirten seçenek yanlıştır.

Siyasi parti grupları,

1982

Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Bu hüküm, Meclis Başkanının partiler üstü ve tarafsız bir konumda kalmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Diğer seçeneklerdeki

20

milletvekili şartı, dokunulmazlık ve gizli oylama yasakları ise mevcut hukuk düzenine tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

Kuruluş şartını değerlendir.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur.

Meclis İçtüzüğü'ndeki asgari üye sayısını doğrulamak için.

Adaylık yasaklarını kontrol et.

Anayasa Madde 94: 'Siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremezler.'

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak anayasal bir zorunluluktur.

Karar alma yasaklarını incele.

Yasama dokunulmazlığı ve gizli oylamalarda grup kararı alınamaz.

Milletvekilinin bireysel temsil yetkisini ve vicdani kanaatini korumak için.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

Hints

Siyasi parti grupları her ne kadar güçlü organizasyonlar olsa da, Meclis Başkanının tarafsızlığı için bazı kısıtlamalara tabidirler.

Grup kurmak için gereken sayı

20

milletvekilidir; ancak bu gruplar başkanlık seçimi sürecine aday belirleyerek müdahale edemezler.

Anayasa'nın 94. maddesine odaklanın; bu madde başkanlık seçimi ile gruplar arasındaki ilişkiyi kesin bir yasakla düzenler.

Practice More

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumunda hangi siyasi parti gruplarının temsil hakkı olduğunu ve 'Meclis Soruşturması'ndaki grup kısıtlamalarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 457Question →

Milletvekili (A), TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda hükümet politikalarını sert bir dille eleştiren bir konuşma yapmıştır. Aynı milletvekili, ertesi gün seçim bölgesinde bir yaralamalı trafik kazasına karışmıştır. $1982$ Anayasası'na göre, bu iki farklı durumla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kürsüdeki konuşması yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunurken, trafik kazası nedeniyle yargılanması ancak dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılmasıyla mümkündür.

Her iki olay da yasama dokunulmazlığı kapsamındadır ve milletvekili görevde olduğu sürece bu eylemlerinden dolayı hiçbir makam önünde hesap vermez.

Trafik kazası nedeniyle dokunulmazlık kendiliğinden kalkar, ancak kürsüdeki konuşmasından dolayı tazminat davası açılabilmesi için Meclis kararı şarttır.

Milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde, kişi hem kürsüdeki konuşması hem de karıştığı trafik kazası nedeniyle genel hükümlere göre yargılanabilir.

Meclis kararıyla yasama sorumsuzluğu kaldırılarak konuşmasından dolayı soruşturma açılabilirken, trafik kazası gibi şahsi suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Kürsüdeki konuşması yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunurken, trafik kazası nedeniyle yargılanması ancak dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılmasıyla mümkündür.

Answer

Kürsüdeki konuşmanın yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunması, trafik kazasının ise dokunulmazlık kapsamında olup ancak Meclis kararıyla yargılamaya konu edilebilmesi doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı hiçbir zaman sorumlu tutulmamasını sağlar (mutlak ve sürekli). Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin Meclis dışındaki suç iddiaları nedeniyle yargılanmasını Meclis kararına bağlar (nisbi ve geçici).

Step-by-Step Solution

Eylemlerin türünü belirleme

Genel Kurul'daki konuşma 'Yasama Sorumsuzluğu', trafik kazası ise 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamında değerlendirilir.

Meclis çalışmalarındaki sözler sorumsuzluk, Meclis dışındaki suç iddiaları dokunulmazlık konusudur.

Korumaların niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nisbi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Anayasa madde

83

uyarınca sorumsuzluk milletvekilliği bittikten sonra da sürer, dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Key Concept

Yasama bağışıklıklarının mutlak/nisbi ve sürekli/geçici olma özellikleri arasındaki ayrım.

Hints

Meclis içinde söylenen sözler ile Meclis dışındaki suç iddialarının farklı koruma türlerine tabi olduğunu hatırlayın.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 458Question →

$1982$ Anayasası'nın mevcut hükümleri uyarınca milletvekilliğinin sona ermesi halleri, kullanılan parlamento prosedürleri ve bu kararlara karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle üyelik düşer ve ilgili milletvekili bu bildirimin iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Milletvekilinin istifasının geçerli olduğu Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tam sayısının salt çoğunluğunun kabul oyu vermesi anayasal bir zorunluluktur.

Bir milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği sıfatı, atama kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesini takip eden oturumda yapılan oylama neticesinde sona erer.

Anayasa Mahkemesi tarafından bir siyasi partinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olan milletvekilinin üyeliği, kapatma kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte başka bir işleme gerek kalmaksızın düşer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi kararı, üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301) ile alınır ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.

Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi sürecini tam ve doğru bir şekilde açıklar.

1982

Anayasası'nın

84

. maddesine göre bir ay içinde toplam beş birleşim gününe katılmayan milletvekilinin üyeliği, üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile düşürülebilir. Ayrıca

85

. madde uyarınca bu karara karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir.

Step-by-Step Solution

Sona erme usulünü sınıflandır.

Milletvekilliği; kendiliğinden, bildirimle veya TBMM kararıyla sona erebilir.

Her sona erme usulü farklı bir hukuki prosedüre ve çoğunluk sayısına tabidir.

Devamsızlık (absenteeism) özelindeki kuralları analiz et.

Bir ayda toplam 5 birleşim gününe mazeretsiz katılmama durumunda Başkanlık Divanı tespiti sonrası Genel Kurul kararı gerekir.

Anayasa'nın 84/4. maddesi bu durum için özel bir nitelikli çoğunluk öngörmüştür.

Karar yeter sayısını doğrula.

Genel Kurulca üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301) ile karar alınması gerekir.

Devamsızlık, istifa veya bağdaşmazlıktan farklı olarak daha yüksek bir oy oranı gerektirir.

Yargısal denetim imkanını kontrol et.

Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan düşme kararlarına karşı 7 gün içinde AYM'ye gidilebilir.

Meclis iradesiyle alınan bu kararların anayasal denetimi, milletvekilliği güvencesinin bir parçasıdır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Nitelikli Çoğunluk ve Yargı Yolu

Hints

Üyeliğin hangi durumlarda bildirimle, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini düşünün.

Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvuru hakkının (Madde 85) sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık halleri için geçerli olduğunu hatırlayın.

Meclis kararı gerektiren haller arasında sadece 'devamsızlık' için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301) arandığını göz önüne getirin.

Practice More

Milletvekilliğinin sona ermediği halleri (parti değiştirme, partinin kapatılması vb.) tekrar ederek kavramlar arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 459Question →

$1982$ Anayasası'nın $78$ . maddesinde düzenlenen "ara seçim" ( $TBMM$ üyeliklerinde boşalma olması halinde yapılan seçim) hükümleri uyarınca, seçimlerin yapılma zamanı ve yasaklı dönemlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ara seçim, her yasama döneminde ilke olarak sadece bir defa yapılır ve genel seçimlerin üzerinden

30

ay geçmedikçe ara seçime gidilemez.

Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin (

30

milletvekili) boşalması halinde, ara seçimlerin boşalmadan itibaren üç ay içinde yapılmasına karar verilir.

Bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden

90

günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.

Bir ilin Meclis'te temsilcisinin kalmaması durumunda, genel seçimlere altı ay kalmış olsa dahi ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde, genel seçimlere dokuz ay kalmış olsa dahi ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde, genel seçimlere dokuz ay kalmış olsa dahi ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.

Answer

Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı yasağı hala geçerlidir; bu nedenle 9 ay kala seçim kararı alınamaz.

Doğru yanıt olan ifadede belirtilen durum yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'na göre üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumu, ara seçim yapılamayacak olan 'genel seçimlere bir yıl kala' yasağını ortadan kaldırmaz. Bu yasak sadece bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmaması durumunda (temsilcisiz kalma) delinmektedir.

9

ay, bir yıllık (12 ay) yasaklı sürenin içinde kaldığından bu durumda ara seçim yapılamaz.

Step-by-Step Solution

Ara seçim yasaklı dönemlerini belirle.

Genel kural: İlk

30

ay ve son

12

ay (bir yıl) ara seçim yapılamaz.

Anayasa'nın

78

. maddesi seçim istikrarını korumak için bu sınırları çizmiştir.

Yüzde

5

boşalma istisnasını incele.

Bu durum sadece ilk

30

aylık yasağı geçersiz kılar; ancak son bir yıl yasağına takılmaya devam eder.

Anayasa metni yüzde

5

boşalma için 'Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmünü saklı tutar.

Temsilcisiz kalma istisnasını incele.

Bu durum hem

30

aylık hem de son bir yıllık yasağı geçersiz kılan en güçlü istisnadır.

Demokrasinin gereği olarak bir bölgenin tamamen temsilcisiz kalması, takvim yasaklarından üstün tutulmuştur.

Seçeneği analiz et.

9

ay, son bir yıllık (12 aylık) yasaklı dönemin içindedir. Yüzde

5

kuralı bu yasağı delemediği için ifade yanlıştır.

Hukuki norm hiyerarşisinde temsilcisiz kalma durumu dışında son bir yıl yasağı mutlaktır.

Key Concept

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

Hints

Ara seçimlerde iki temel yasaklı dönem vardır: seçimin üzerinden geçen ilk

30

ay ve yaklaşan genel seçimden önceki son

1

yıl.

Yüzde

5

boşalma istisnası sadece ilk

30

aylık yasağı geçersiz kılarken, son bir yıl yasağına karşı etkisizdir.

Hangi özel durumun genel seçimlere

12

aydan az zaman kalsa bile ara seçimi zorunlu kıldığını düşünün; bu sadece temsilcisiz kalma halidir.

Practice More

Seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılması (erteleme) şartlarını ve süresini inceleyerek seçim hukukundaki diğer zaman sınırlarını pekiştirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 460Question →

$25$ yaşında, lise mezunu olan ve askerlik hizmetini tamamlamış bir kişi, bir trafik kazası neticesinde "taksirli yaralama" suçundan dolayı $2$ yıl hapis cezası almış ve bu cezasını infaz etmiştir.

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri uyarınca, bu kişinin durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Toplam hapis cezası

1

yılı geçtiği için, suçun niteliğine bakılmaksızın milletvekili seçilmesi mümkün değildir.

Milletvekili seçilebilmek için en az ön lisans mezunu olma şartı arandığından, lise mezunu olması nedeniyle aday olamaz.

Milletvekili seçilebilmek için

30

yaşını doldurmuş olmak gerektiğinden, bu kişi adaylık şartlarını taşımamaktadır.

Adli sicil kaydı bulunan kişilerin milletvekili olabilmesi için ceza infazının üzerinden en az

10

yıl geçmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Answer

Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Doğru yanıt, taksirli suçların milletvekili seçilme yeterliliği önündeki engelleyici sürelere dahil edilmediğini belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre; taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Senaryodaki kişi taksirli bir suçtan ceza aldığı için, cezası

2

yıl olsa bile seçilme yeterliliğine sahiptir.

Step-by-Step Solution

Yaş şartını kontrol et.

25

yaşında olduğu için

18

yaş sınırını karşılamaktadır.

2017

Anayasa değişikliği ile seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir.

Eğitim şartını kontrol et.

Lise mezunu olduğu için şartı karşılamaktadır.

Milletvekili seçilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Askerlik ve mahkumiyet durumunu değerlendir.

Askerlik tamamlanmış; mahkumiyet ise 'taksirli' bir suçtan kaynaklanmaktadır.

Anayasa'ya göre taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis yatanlar seçilemez. Taksirli suçlarda ise süreye bakılmaz.

Key Concept

Taksirli Suç İstisnası

Hints

Anayasa'daki mahkumiyet şartını incelerken 'taksirli suçlar' için özel bir parantez açıldığını hatırlayın.

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kural; taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmaktır.

Trafik kazası gibi taksirli suçlar, süresine bakılmaksızın milletvekili seçilmeye engel değildir; ayrıca güncel seçilme yaşı

18

ve eğitim şartı ilkokuldur.

Practice More

Seçilme yeterliliğini engelleyen ve 'af kapsamına girse bile' silinmeyen suçları (zimmet, irtikap, terör eylemleri gibi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

PreviousPage 23 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints